Afgan bayanlar ve kız çocukları, Taliban hükümetine karşı eğitimlerine gizlice devam ederek gayretlerini sürdürüyor. Bayanlar tarafından kurulan ve yeniden çalışanlarının büyük kısmını bayanların oluşturduğu zımnî okullar gün yüzüne çıkmaya başladı. Bu okullar gereğince cüreti olan bayanlara ya uzaktan ya da yüz yüze eğitim imkanı sunuyor. BBC Afgan Servisi’nden Sana Safi, bizleri kapalı okulların içine sokarak, risklere karşın eğitimlerinden yoksun bırakılmayı reddeden bayanların kalplerine ve zihinlerine götürüyor.

“Çaktırmadan eğitim aşırıyormuşum üzere. Meğer hayatımı geri alıyorum.”

Afganistan’daki genç bir kızın akıllardan çıkmayan kelamları, Londra’daki dairemde otururken kucağımdaki bilgisayarın hoparlörlerinden yankılanıyor.

“Sınıfın gerisine gerçek geçer misin? Böylelikle tüm sınıfı görebileyim…” diye sorarken, genç bayan oburlarının ardına geçiyor.

En az 30 genç bayandan oluşan dolu bir sınıf gösteriyor. Sıralarda oturuyorlar, hepsi siyah giyinmiş, yalnızca beyaz yahut desenli başörtüleri var. Öğretmenleri de büsbütün siyah giyinmiş, beyaz tahtanın yanında duruyor. Çizdiği şemalardan varsayımım ettiğim, dersleri biyoloji.

Sınıfın hafif uğultusu dijital dünyayı da dolduruyor. O sırada gözlerimin önünde kapalı bir gerçek beliriveriyor. Yalnızca bu zımnî derse değil, Afganistan’daki bu bilinmeyen yeri; bayan ve kız çocuklarının ortaöğretim ve üniversite eğitimini yasaklayan Taliban yöneticilerine karşı bir meydan okumayı da görüyorum.

Kalbim sıkışıyor

Afganistan’ın saklı okullarının bilinmeyen dünyasına olan seyahatim kalbimi sıkıştırıyor.

Bir bilgisayar ekranından eğitimcilerin ve öğrencilerin hayatlarına bağlanırken, ülkenin güneyinde yer alan Kandahar’daki kendi geçmişim aklıma geliyor.

Getty Images / Sandra Calligaro

Afganistan’da doğmuş biri olarak, genç bir kızken ben de gizlice okula gitmek zorunda kaldım.

Öğretmenle konuşurken, kendimi kısa bir müddetliğine karanlık ve şiddetli anılarla sarmalanmış buluyorum. Nihayet, soru sormayı başarabildim; ne kadar müddettir okulda çalışıyordu?

“Altı aydır öğretmen olarak buradayım” diyor.

Ama korkmadığını söyleyemeyiz, asla.

“Erkek kardeşim sık sık ‘lütfen okulu bırak’ diyor. Bu okulun varlığından kimse haberdar değil. Fakat bir gün Taliban’ın gelmesinden telaş ediyor. Beni burada kalmaya ve kız kardeşlerime ders vermeye ikna eden ebeveynlerim. Zira onların acısını paylaşıyorum. Üniversitem de kapatıldı. Bu yüzden ders verip buradaki kızlara yardım etmek istiyorum.”

Sınıfı eski ahşap pencereler ve duvardaki fotoğraflar kaplıyor. Hayat dolu üzere görünüyor. 1990’ların ortalarından kalma kendi anılarımla kıyaslandığında keskin bir tezat var.

O vakitlerde, Taliban yırtıcı bir iç savaşın yıkımından çıkarak iktidara geldiğinde, tüm bayan ve kız çocukların eğitimlerini bir anda elinden aldı.

Okul kapılarında geri çevrilmek

Yaşadığım müddet boyunca, Taliban idaresi altında okula gitmeye çalıştığım birinci günü asla unutmayacağım.

Yedi yaşındaydım. Kapıda bir bayanla karşılaşmıştım. Kız çocukları ve bayanların okula giremeyeceğini söylemişti.

Siyah bir önlük giymiştim. Annemin sarı nakışlarla işlediği kemer de üzerimdeydi. Yasak onun için de geçerliydi. Üniformam için o kadar heyecanlıydım ki, bayanın bana içeri alınmadığımı söylediğinde büyük bir hayal kırıklığı yaşamıştım.

Ancak anne-babam yasağı umursamadılar ve zımnî bir okul aramaya başladılar.

Evlerini birkaç sınıflık bir okula dönüştürmüş bir karı-koca buldular.

Her sabah annem beni zerzevat pazarına götürürdü, sonra geriden kaybolur ve kerpiçten yapılmış saklı okula girerdik.

Bulabildikleri kitaplardan okuma yazmayı öğrendik. Lakin çiftin eforları ne yazık ki kısa ömürlüydü.

11 Eylül hücumlarından beş sene sonra, ABD ve müttefik güçlerin Taliban’ı devirmesiyle, ben ve milyonlarca genç, eğitim hakkımızı geri aldık.

Ancak Ağustos 2021’de Taliban iktidarı tekrar ele geçirdiğinde, bayanların ve kızların eğitime erişimleri bir sefer daha yok edildi.

Kız çocukları bu defa ilkokula gidebiliyor. Ancak ortaokul, lise ve üniversite eğitimi büsbütün yasak.

Bu durum, genç bayanların potansiyellerinin önünü tıkarken, hayallerini ise sürüncemede bırakan acımasız bir bahtı de beraberinde getiriyor.

Afganistan’ın zımnî okul ağlarının tam ortasında, gölgede çalışmaya zorlanan korkusuz eğitimciler var.

Pashtana Durrani, son yasağın yürürlüğe girmesinden beri birçok yeni yeraltı okulu kurmada öncülük edenler ortasında.

“Learn Afghanistan” (“Afganistan Öğrensin”) isimli çatı örgütü, 12 yaşın üstünde 230 öğrenciyi barındırıyor.

‘Kaderimin üzerindeki güç’

Pashtana, tüm bu sürece dahil olan herkes için riskin büyük olduğunu söylüyor. Fakat ona nazaran harekete geçmemek bir seçenek bile değil.

“Şayet şu anki eğitimimi almamış olsaydım, yüksek ihtimalle evlendirilirdim. Kız kardeşim de evlendirilirdi. Erkek kardeşim de bir yerlerde çocuk personel olarak çalıştırılmış olurdu. Aldığım eğitim nedeniyle ailemin reisi olabildim. Bunun sayesinde bahtım üzerinde güce sahip oldum.”

Pashtana’nın gayretlerini bilgisayar ekranımdan izlerken, öğrencileri benimle kusursuz bir İngilizce konuşuyor. Bana biyolojiden kimyaya, fizikten ideolojiye, grafik dizayndan pratik hususlara kadar her şeyi öğrendiklerini söylüyorlar.

Birkaç genç bayan, diplomat, hekim ve mühendis olma dileklerinden bahsediyor.

İçinde bulundukları durumun zorluklarını hatırlatıyorlar. Bir gün fark edilmeleri ve okullarının kapatılması korkusu üzerlerine çöküyor.

Bu sohbet boyunca karışık hislerle baş başa kaldım: Umut, hüsran, hayranlık ve keder.

Afganistan’da kızların eğitimi için uğraş şimdi bitmiş değil, lakin bu insanların kararlılığı bir güç kaynağı yaratıyor.

Tıpkı bir öğrencinin şu dediği üzere:

“Direnmeye devam edeceğiz. Tahminen bir gün tünelin sonunda ışık olacak.”

Afganistan’ın zımnî kız okulları yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Afgan bayanlar ve kız çocukları, Taliban hükümetine karşı eğitimlerine gizlice devam ederek uğraşlarını sürdürüyor. Bayanlar tarafından kurulan ve tekrar çalışanlarının büyük kısmını bayanların oluşturduğu bâtın okullar gün yüzüne çıkmaya başladı. Bu okullar gereğince cüreti olan bayanlara ya uzaktan ya da yüz yüze eğitim imkanı sunuyor. BBC Afgan Servisi’nden Sana Safi, bizleri bâtın okulların içine sokarak, risklere karşın eğitimlerinden yoksun bırakılmayı reddeden bayanların kalplerine ve zihinlerine götürüyor.

“Çaktırmadan eğitim aşırıyormuşum üzere. Oysa hayatımı geri alıyorum.”

Afganistan’daki genç bir kızın akıllardan çıkmayan kelamları, Londra’daki dairemde otururken kucağımdaki bilgisayarın hoparlörlerinden yankılanıyor.

“Sınıfın gerisine yanlışsız geçer misin? Böylelikle tüm sınıfı görebileyim…” diye sorarken, genç bayan oburlarının gerisine geçiyor.

En az 30 genç bayandan oluşan dolu bir sınıf gösteriyor. Sıralarda oturuyorlar, hepsi siyah giyinmiş, yalnızca beyaz yahut desenli başörtüleri var. Öğretmenleri de büsbütün siyah giyinmiş, beyaz tahtanın yanında duruyor. Çizdiği şemalardan varsayımım ettiğim, dersleri biyoloji.

Sınıfın hafif uğultusu dijital dünyayı da dolduruyor. O sırada gözlerimin önünde bâtın bir gerçek beliriveriyor. Yalnızca bu bâtın derse değil, Afganistan’daki bu bilinmeyen yeri; bayan ve kız çocuklarının ortaöğretim ve üniversite eğitimini yasaklayan Taliban yöneticilerine karşı bir meydan okumayı da görüyorum.

Kalbim sıkışıyor

Afganistan’ın saklı okullarının kapalı dünyasına olan seyahatim kalbimi sıkıştırıyor.

Bir bilgisayar ekranından eğitimcilerin ve öğrencilerin hayatlarına bağlanırken, ülkenin güneyinde yer alan Kandahar’daki kendi geçmişim aklıma geliyor.

Getty Images / Sandra Calligaro

Afganistan’da doğmuş biri olarak, genç bir kızken ben de gizlice okula gitmek zorunda kaldım.

Öğretmenle konuşurken, kendimi kısa bir müddetliğine karanlık ve güçlü anılarla sarmalanmış buluyorum. Nihayet, soru sormayı başarabildim; ne kadar müddettir okulda çalışıyordu?

“Altı aydır öğretmen olarak buradayım” diyor.

Ama korkmadığını söyleyemeyiz, asla.

“Erkek kardeşim sık sık ‘lütfen okulu bırak’ diyor. Bu okulun varlığından kimse haberdar değil. Lakin bir gün Taliban’ın gelmesinden telaş ediyor. Beni burada kalmaya ve kız kardeşlerime ders vermeye ikna eden ebeveynlerim. Zira onların acısını paylaşıyorum. Üniversitem de kapatıldı. Bu yüzden ders verip buradaki kızlara yardım etmek istiyorum.”

Sınıfı eski ahşap pencereler ve duvardaki fotoğraflar kaplıyor. Hayat dolu üzere görünüyor. 1990’ların ortalarından kalma kendi anılarımla kıyaslandığında keskin bir tezat var.

O vakitlerde, Taliban yabanî bir iç savaşın yıkımından çıkarak iktidara geldiğinde, tüm bayan ve kız çocukların eğitimlerini bir anda elinden aldı.

Okul kapılarında geri çevrilmek

Yaşadığım mühlet boyunca, Taliban idaresi altında okula gitmeye çalıştığım birinci günü asla unutmayacağım.

Yedi yaşındaydım. Kapıda bir bayanla karşılaşmıştım. Kız çocukları ve bayanların okula giremeyeceğini söylemişti.

Siyah bir önlük giymiştim. Annemin sarı nakışlarla işlediği kemer de üzerimdeydi. Yasak onun için de geçerliydi. Üniformam için o kadar heyecanlıydım ki, bayanın bana içeri alınmadığımı söylediğinde büyük bir hayal kırıklığı yaşamıştım.

Ancak anne-babam yasağı umursamadılar ve bâtın bir okul aramaya başladılar.

Evlerini birkaç sınıflık bir okula dönüştürmüş bir karı-koca buldular.

Her sabah annem beni zerzevat pazarına götürürdü, sonra geriden kaybolur ve kerpiçten yapılmış saklı okula girerdik.

Bulabildikleri kitaplardan okuma yazmayı öğrendik. Fakat çiftin gayretleri ne yazık ki kısa ömürlüydü.

11 Eylül ataklarından beş sene sonra, ABD ve müttefik güçlerin Taliban’ı devirmesiyle, ben ve milyonlarca genç, eğitim hakkımızı geri aldık.

Ancak Ağustos 2021’de Taliban iktidarı tekrar ele geçirdiğinde, bayanların ve kızların eğitime erişimleri bir defa daha yok edildi.

Kız çocukları bu defa ilkokula gidebiliyor. Lakin ortaokul, lise ve üniversite eğitimi büsbütün yasak.

Bu durum, genç bayanların potansiyellerinin önünü tıkarken, hayallerini ise sürüncemede bırakan acımasız bir mukadderatı de beraberinde getiriyor.

Afganistan’ın kapalı okul ağlarının tam ortasında, gölgede çalışmaya zorlanan korkusuz eğitimciler var.

Pashtana Durrani, son yasağın yürürlüğe girmesinden beri birçok yeni yeraltı okulu kurmada öncülük edenler ortasında.

“Learn Afghanistan” (“Afganistan Öğrensin”) isimli çatı örgütü, 12 yaşın üstünde 230 öğrenciyi barındırıyor.

‘Kaderimin üzerindeki güç’

Pashtana, tüm bu sürece dahil olan herkes için riskin büyük olduğunu söylüyor. Lakin ona nazaran harekete geçmemek bir seçenek bile değil.

“Şayet şu anki eğitimimi almamış olsaydım, yüksek ihtimalle evlendirilirdim. Kız kardeşim de evlendirilirdi. Erkek kardeşim de bir yerlerde çocuk personel olarak çalıştırılmış olurdu. Aldığım eğitim nedeniyle ailemin reisi olabildim. Bunun sayesinde bahtım üzerinde güce sahip oldum.”

Pashtana’nın gayretlerini bilgisayar ekranımdan izlerken, öğrencileri benimle kusursuz bir İngilizce konuşuyor. Bana biyolojiden kimyaya, fizikten ideolojiye, grafik dizayndan pratik hususlara kadar her şeyi öğrendiklerini söylüyorlar.

Birkaç genç bayan, diplomat, tabip ve mühendis olma dileklerinden bahsediyor.

İçinde bulundukları durumun zorluklarını hatırlatıyorlar. Bir gün fark edilmeleri ve okullarının kapatılması korkusu üzerlerine çöküyor.

Bu sohbet boyunca karışık hislerle baş başa kaldım: Umut, hüsran, hayranlık ve hüzün.

Afganistan’da kızların eğitimi için uğraş şimdi bitmiş değil, lakin bu insanların kararlılığı bir güç kaynağı yaratıyor.

Tıpkı bir öğrencinin şu dediği üzere:

“Direnmeye devam edeceğiz. Tahminen bir gün tünelin sonunda ışık olacak.”

Afganistan’ın zımnî kız okulları yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Son bir haftada, Afganistan’ın yüklü doğu vilayetlerini tesiri altına alan çok yağışlar nedeniyle 40’dan fazla insan hayatını yitirdi. Buna paralel olarak binlerce hayvan telef oldu, binlerce dönüm tarım toprağı kullanılamaz hale geldi ve tekrar binlerce konut ağır hasar aldı.

Geçen yıl da birebir vilayetleri vuran çok yağışlar, 400’e yakın Afgan’ın hayatını yitirmesine ve ağır maddi kayba neden olmuştu. Bu durumun en kıymetli nedenleri ortasında, yanlış yapılaşma ve suyu kanalize edecek uygun altyapının olmaması bulunuyor.

HER 10 AFGANDAN 8’İ PAK OLMAYAN SULARI İÇİYOR

Son yılların en sert kuraklığını yaşayan Afganistan’da halkın pak suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına erişimi gün geçtikçe zorlaşıyor.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Uyum Ofisi (OCHA) datalarına nazaran, 2021’de ülke genelinde suya erişim kıtlığı yaşayan hanelerin oranı yüzde 48 iken, 2022’de bu oran yüzde 60’a çıktı.

UNICEF’e nazaran ise her 10 Afgan’dan 8’i pak olmayan suları içiyor.

Temiz suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına ulaşımın daralması halihazırda ülkede önemli birer sorun olan ishal, kolera, dizanteri, hepatit A, tifo, çocuk felci ve gibisi hastalıkların artma ihtimalini güçlendiriyor. Ülkede her yıl yüzlerce insan, pak olmayan su içtiği için ya hasta oluyor ya da hayatını kaybediyor.

“İNSANLAR DERE YATAKLARINDAN UZAKLAŞTIRILMALI”

AA muhabirine konuşan etraf uzmanları, Afganistan’daki su krizinin tahlili için ivedilikle altyapı projelerine odaklanılması ve insanların bu bahiste bilinçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Çevre ve Su Uzmanı Abdul Gaffar Koyuk, yağışlarla gelen can ve mal kayıplarına “yanlış yapılaşmanın” neden olduğunu kaydederek, bu hususta hemen tedbirler alınması gerektiğini belirtti. Koyuk, Afganistan’da gerçek dürüst bir su altyapısının bulunmadığını ve bu nedenle yağışların her yıl birçok insanın hayatına ve mülklerini kaybetmesine yol açtığını söyledi.

Derelerin ıslah edilmesi gerektiğini vurgulayan Koyuk,  “Derelerde de hiçbir vakit temizleme çalışması yapılmıyor. Bir de dağlık alandaki meskenlerin birden fazla dere yataklarında kuruluyor. Bu da selin meskenleri yıkmasına ve insanların vefatına neden oluyor. Ülkemizde altyapı diye bir şey yok. Beşerler dere yataklarından uzaklaştırılmalı.” diye konuştu.

Koyuk, tedbir alınmadığı takdirde her sene gibisi ölümlerin yaşanacağını söz etti.

YER ALTI SU KAYNAKLARI DERİNE İNMEYE BAŞLADI

Çevre ve Su Uzmanı Sayed Kayyum Haşimi ise tüm dünyayı etkileyen global ısınma nedeniyle Afganistan’ın yer üstü su kaynaklarının azalmasına paralel olarak yer altı su kaynaklarının da gün geçtikçe derine yanlışsız çekildiğini kaydetti.

Haşimi, “Bu durum halk için büyük problemlere yol açacak. İklim değişikliği hem yağışların mevsimini hem de ölçüsünü değiştirdi. Yaz aylarında mevsim sıcaklığının üzerinde sıcaklık yaşanıyor. Bu da dağlarda kar yağışlarıyla oluşan kar deposunun vaktinden daha erken erimesine neden oluyor.” dedi.

Su konusunda Afganistan’da büyük bir altyapı sorunu yaşandığını kaydeden Haşimi, yer altı sularının da denetimsiz bir halde kullanıldığını belirtti.

Haşimi, nüfusun çoğalmasıyla su tüketiminin arttığını ve daha derine inmesiyle suların azaldığını hatırlatarak, “Bu gidişle ülkede gelecekte daha çok su meselesiyle karşı karşıya kalacağız.” diye konuştu.

“HERKES TASARRUF ETMELİ”

Taliban idaresinin Su ve Güç Bakanlığına bağlı Yer altı Su Kaynakları Daire Lideri Azizurrahman Azizi, nüfus artışı ve global ısınmanın yanı sıra sanayi kuruluşlarının yer altı su kaynaklarını kullanmasının da su problemine olumsuz tesir ettiğini söyledi.

Azizi, Kabil’in yaklaşık 6 milyon nüfusa mesken sahipliği yaptığını ve su konusunda insanların bilinçlendirilmesinin hayati değer arz ettiğini söz etti. Kabil’in birçok bölgesine su ulaştırdıklarını kaydeden Sevgilisi, insanlardan su tasarrufu yapmalarını istedi.

Azizi, “Herkes günlük 1 litre su tasarruf etse, toplamda 6 milyon litre su tasarruf etmiş oluruz. Yer altı sularının beslenme kaynağı yağışlardır. Yağışlar dereleri dolduruyor ve dereler de yer altı su kaynaklarını dolduruyor.” tabirlerini kullandı.

Ülkede üst üste kuraklık yaşandığını vurgulayan Sevgilisi, kuraklık ve susuzluktan en çok Hilmend vilayetinin etkilendiğini belirterek, “Bu vilayette derelerin suyu azaldı. Yağışlar da neredeyse yok denecek kadar az. Bu bölgedeki insanların bir birçok kuraklık ve susuzluk nedeniyle öbür vilayetlere göç etti.” diye konuştu.

Afganistan’ın derinleşen su sorunu: Varlığı da yokluğu da öldürüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Son bir haftada, Afganistan’ın yüklü doğu vilayetlerini tesiri altına alan çok yağışlar nedeniyle 40’dan fazla insan hayatını yitirdi. Buna paralel olarak binlerce hayvan telef oldu, binlerce dönüm tarım toprağı kullanılamaz hale geldi ve tekrar binlerce mesken ağır hasar aldı.

Geçen yıl da tıpkı vilayetleri vuran çok yağışlar, 400’e yakın Afgan’ın ömrünü yitirmesine ve ağır maddi kayba neden olmuştu. Bu durumun en değerli nedenleri ortasında, yanlış yapılaşma ve suyu kanalize edecek uygun altyapının olmaması bulunuyor.

HER 10 AFGANDAN 8’İ PAK OLMAYAN SULARI İÇİYOR

Son yılların en sert kuraklığını yaşayan Afganistan’da halkın pak suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına erişimi gün geçtikçe zorlaşıyor.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Uyum Ofisi (OCHA) bilgilerine nazaran, 2021’de ülke genelinde suya erişim kıtlığı yaşayan hanelerin oranı yüzde 48 iken, 2022’de bu oran yüzde 60’a çıktı.

UNICEF’e nazaran ise her 10 Afgan’dan 8’i pak olmayan suları içiyor.

Temiz suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına ulaşımın daralması halihazırda ülkede önemli birer sorun olan ishal, kolera, dizanteri, hepatit A, tifo, çocuk felci ve gibisi hastalıkların artma ihtimalini güçlendiriyor. Ülkede her yıl yüzlerce insan, pak olmayan su içtiği için ya hasta oluyor ya da hayatını kaybediyor.

“İNSANLAR DERE YATAKLARINDAN UZAKLAŞTIRILMALI”

AA muhabirine konuşan etraf uzmanları, Afganistan’daki su krizinin tahlili için ivedilikle altyapı projelerine odaklanılması ve insanların bu bahiste bilinçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Çevre ve Su Uzmanı Abdul Gaffar Koyuk, yağışlarla gelen can ve mal kayıplarına “yanlış yapılaşmanın” neden olduğunu kaydederek, bu bahiste ivedilikle tedbirler alınması gerektiğini belirtti. Koyuk, Afganistan’da gerçek dürüst bir su altyapısının bulunmadığını ve bu nedenle yağışların her yıl birçok insanın hayatına ve mülklerini kaybetmesine yol açtığını söyledi.

Derelerin ıslah edilmesi gerektiğini vurgulayan Koyuk,  “Derelerde de hiçbir vakit temizleme çalışması yapılmıyor. Bir de dağlık alandaki konutların birçok dere yataklarında kuruluyor. Bu da selin meskenleri yıkmasına ve insanların vefatına neden oluyor. Ülkemizde altyapı diye bir şey yok. Beşerler dere yataklarından uzaklaştırılmalı.” diye konuştu.

Koyuk, tedbir alınmadığı takdirde her sene gibisi ölümlerin yaşanacağını tabir etti.

YER ALTI SU KAYNAKLARI DERİNE İNMEYE BAŞLADI

Çevre ve Su Uzmanı Sayed Kayyum Haşimi ise tüm dünyayı etkileyen global ısınma nedeniyle Afganistan’ın yer üstü su kaynaklarının azalmasına paralel olarak yer altı su kaynaklarının da gün geçtikçe derine gerçek çekildiğini kaydetti.

Haşimi, “Bu durum halk için büyük meselelere yol açacak. İklim değişikliği hem yağışların mevsimini hem de ölçüsünü değiştirdi. Yaz aylarında mevsim sıcaklığının üzerinde sıcaklık yaşanıyor. Bu da dağlarda kar yağışlarıyla oluşan kar deposunun vaktinden daha erken erimesine neden oluyor.” dedi.

Su konusunda Afganistan’da büyük bir altyapı sorunu yaşandığını kaydeden Haşimi, yer altı sularının da denetimsiz bir formda kullanıldığını belirtti.

Haşimi, nüfusun çoğalmasıyla su tüketiminin arttığını ve daha derine inmesiyle suların azaldığını hatırlatarak, “Bu gidişle ülkede gelecekte daha çok su meselesiyle karşı karşıya kalacağız.” diye konuştu.

“HERKES TASARRUF ETMELİ”

Taliban idaresinin Su ve Güç Bakanlığına bağlı Yer altı Su Kaynakları Daire Lideri Azizurrahman Azizi, nüfus artışı ve global ısınmanın yanı sıra sanayi kuruluşlarının yer altı su kaynaklarını kullanmasının da su meselesine olumsuz tesir ettiğini söyledi.

Azizi, Kabil’in yaklaşık 6 milyon nüfusa konut sahipliği yaptığını ve su konusunda insanların bilinçlendirilmesinin hayati ehemmiyet arz ettiğini söz etti. Kabil’in birçok bölgesine su ulaştırdıklarını kaydeden Sevgilisi, insanlardan su tasarrufu yapmalarını istedi.

Azizi, “Herkes günlük 1 litre su tasarruf etse, toplamda 6 milyon litre su tasarruf etmiş oluruz. Yer altı sularının beslenme kaynağı yağışlardır. Yağışlar dereleri dolduruyor ve dereler de yer altı su kaynaklarını dolduruyor.” sözlerini kullandı.

Ülkede üst üste kuraklık yaşandığını vurgulayan Sevgilisi, kuraklık ve susuzluktan en çok Hilmend vilayetinin etkilendiğini belirterek, “Bu vilayette derelerin suyu azaldı. Yağışlar da neredeyse yok denecek kadar az. Bu bölgedeki insanların bir birçok kuraklık ve susuzluk nedeniyle öbür vilayetlere göç etti.” diye konuştu.

Afganistan’ın derinleşen su sorunu: Varlığı da yokluğu da öldürüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.