Topkapı Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emre Alkin, ekonomi yönetiminin seçimlere kadar ‘durumu idare etme’ hamlelerinin, serbest piyasadan nakit döviz alımını durduracak şekilde yönetilemediğini belirterek, Kur Korumalı Mevduat’a (KKM) benzer yeni bir uygulama gelebileceğini ifade etti. Alkin, sürecin ‘süper bono’ adımıyla idare edilebileceğini belirtti.

Alkin, “Dur bakalım ne olacak derken hikayenin sonu süper bono olacak…” başlıklı yazısında şu görüşlere yer verdi:

“Fitch’in not artırımı konusunda fazladan bir analize gerek yok. Anlamsız şekilde hızla düşürülen not yine çok anlaşılmayan bir şekilde yükseltildi. Bu kurumlarla ilgili görüşüm hep aynı: Siyasi ve diplomatik meselelere göre karar veriyorlar. Biz işimize bakalım.

En baştan söyleyeyim: Sürüklenen kur politikasıyla enflasyonu düşürme deneyi 2001’de fiyaskoyla bitti. Bu denemenin başarı şansı çok az.

Geçen haftaya dönelim: Merkez Bankasının ek sıkılaştırma kararından sonra hem mevduat hem de kredi faizlerinde volatilite gerçekleşti diyebilirim. Kredi faizleri bir anda % 55-60 seviyesine yükseldi. Çünkü Merkez Bankası’nın belirlediği büyüme oranı üzerindeki kredi miktarı için doğrudan doğruya aynı miktar karşılık ayrılması, maliyetleri bir anda artırıverdi. Elbette bu maliyet kredi talep edenlere fatura edilecekti. Öyle de oldu.

Elbette bu durum mevduat-kredi faizi arasındaki makasın açılmasına yol açtı. Eğer bankalar kredi vermeye hızla devam etseler bu makas kağıt üzerinde ciddi bir karlılık getirebilirdi. Ancak, şu anki durumda fonlama maliyeti ve kompozisyonu kar etmeyi değil zarar etmemeye çalışmayı gerektiren bir durumda.

“Krediler yaşlanmaya başlayacak”

Yurt dışındaki yorumlar ise Mısır’dan sonra başka ülkelerin de döviz kurları üzerindeki kontrolü bırakacağı ve politika faizlerini yükselteceği doğrultusunda gelişiyor. Açıkçası, Şahap Kavcıoğlu zamanında piyasaların ne kadar sıkıştırıldığını gayet iyi hatırlayan finans yöneticileri, döviz kuru üzerindeki kontrolü ve politika faizlerindeki inadı bırakmadan yapılan parasal sıkılaştırmaları “eski hamam eski tas” şeklinde yorumlamaya başladı. Bankaların kredi büyümesini bu şekilde sınırlanırsa, problemli kredilerin toplam krediler içindeki payı ister istemez büyüyecek. Çünkü krediler yaşlanmaya başlayacak.

“Süper bono hamlesi”

Yerel seçimlere kadar devam etmesi beklenen bu stratejinin olumsuz etkilerini taktik hamlelerle düzeltmek mümkün değil. Serbest piyasadan nakit olarak döviz çekmek isteyenleri durduracak veya caydıracak bir hamle gelmedi. Eğer döviz kurları tutulmaya devam edilirse, Bakan Şimşek’in eleştirdiği KKM uygulamasına benzer bir uygulama gündeme gelebilir. Sanıyorum bir yıl önce yapılması uygun olan ama yapılmayan “süper bono” hamlesi gelebilir. Belki de bu yolla “Bakın politika faizlerini yükseltmeden durumu kurtardık” diyebilir, TCMB ve Hazine ve Maliye bunu yapar mı bilemem.

“KKM gibi ikinci bir kambur oluşabilir”

Diyelim ki yaptı, böyle bir kamu kağıdının vadesi 6 ay ve yıllık faizi en az % 50 civarında olmalı ki döviz talebi dursun. Eğer ilk hamlenin başarılı olması isteniyorsa % 55 ile piyasaya çıkmak en doğrusu. Böylelikle mevduat faizi bu süper bonoya rekabet ederken % 60’ların üzerine çıkmaz. İlk arzdan sonra ilginin yüksekliğine göre birkaç tane daha yapılabilir. Ancak döviz kurlarını serbest bırakmadan bu hamlenin yapılmaması gerekir. Yoksa KKM gibi ikinci bir kambur oluşur.

Sözün özü; döviz kurlarını tutarak ve faizleri kontrol ederek işlerin düzelmesini beklemek hiçbir zaman doğru bir yaklaşım olmadı. Serbest piyasaya geçmeyi ertelediğimiz her an faturayı daha da büyütüyor.”

Kaynak: Ekonomim

Prof. Dr. Emre Alkin: Ekonomi yönetiminin yeni olası hamlesi ”süper bono” olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Prof. Dr. Emre Alkin, seçim sonrası ekonomik senaryoları değerlendirdi. Alkin, TCMB’nin Dolar/TL‘yi tutmaya çalışırken sıçrama mesafesini artırdığını, dolayısıyla çift hane enflasyondan üç hane enflasyona geçme tehlikesi bulunduğunu aktardı. Alkin ayrıca yurtdışından para bulunmazsa kabus senaryosuna hazır olunması gerektiğine de dikkat çekti.

Hem kambiyo rejimini hem kurları hem de faizi kontrol etmeye çalışmanın Türkiye’ye kabus senaryosu yaşatabileceğine değinen Emre Alkin şunları söyledi:

Herkes mevzuattan şikayetçi
“Bir hafta içinde önce Mardin, ardından Antalya ve Kıbrıs ve tekrar Antalya’da panellere katıldım. Panellere bu hafta da devam ediyorum. Seçimlerden önce Mart ayında da farklı sektörlerin beklentilerine cevap vermeye çalışacağım.

Söz konusu seyahatlerim esnasında uçakta ya da havalimanında her kesimden iş insanı ile konuşma fırsatım oluyor. “İşler iyi” diyenler genellikle dijital hizmetleri üretenler. “İşler kötü” diyenler ise sanayiciler. Özellikle üretici/ihracatçıların ciddi şikayetleri var. Günlük meselelerle uğraşmaktan başlarını kaldıramadıklarını söylüyorlar. Geçenlerde otomotiv sektöründen bir iş insanına “AB’de elektrikli araçların pazar payı dizel araçları geçti” dedim. O da bana “hocam doğrudur ama biz burada günü kurtarmaya çalışıyoruz” diye cevap verdi. Herkes karlılığı azaltan mevzuat uygulamalarından şikayetçi.

Birçok sektörde hızlı bir değişim gerçekleşmekte ancak Türkiye sadece izlemede kalıyor. “Seçimler geçsin” yaklaşımı yeniden hakim oldu. Ancak bir farkla. Eskiden dolar kuru seviyesi söylemek tabu idi. Şimdi herkes her yerde rahatlıkla konuşuyor.

Uzatmadan senaryolara geçeyim: Bu durum sürdürülebilir değil patlayacak!
– Dolar/TL ‘yi kontrol ederek Enflasyonu sakinleştirme: Dolar kurunu tutmaya çalışırken rezervlerden satış yapmaya devam edileceği kesin, diğer taraftan TÜİK’in rakamlarla eziyet edeceği söylenebilir. Bu durumun sürdürülebilir bir tarafı yok. Denerken mutlaka bir yerde patlayacak. Dolayısıyla dövizi tutmak için atılan her adımı fırsata çevirmek gerekiyor. TCMB Dolar/TL‘yi tutmaya çalışırken sıçrama mesafesini daha da artırıyor. Dolayısıyla çift hane enflasyondan üç haneye geçme tehlikesi yaşayabiliriz. Bu planı yurtdışından yüklü miktarda bir kaynak gelmeden sürdürmek imkansız. “Seçimden sonra ülkeye para yağacak” diyenler var ama pek gerçekçi değil. Bir kısım para geleceği muhakkak ama açığı kapatacak kadar olmaz.

Kabus senaryosuna dönebilir
– Dolar/TL’nin hızla yükselip sonra sakinleşmesi ve enflasyonun % 50’nin üzerinde bir seviyede yılı tamamlaması: Eldeki varlıklar ve piyasa gerçekleri ile daha uyumlu bir senaryo olur. Merkez Bankası dövizi tutmak için rezervlerden satmak yerine, rezervleri güçlendirmeye başlar. Bu arada kademeli olarak kurları serbest bırakır. Elbette bu durumda ekim ayına kadar enflasyon yükselmeye devam eder, ardından baz etkisi ile düşmeye başlar. Rezerv artışları kredi notuna etki yapar, 2025 yılından itibaren yabancı sermaye girişleri artar ve döviz kurları sakinleşir.

Buradan da anlaşılıyor ki ekonomi kurmayları için “kötü” diye nitelendirilecek senaryo aslında hepimizin lehine olacak senaryo. Şu an sürdürülen ise, yurtdışından yüklü bir kaynak girişi olmaz ise “kabus senaryosuna” dönecek. Yerel seçimler sebebiyle gerekli adımların şu an için atılmadığını biliyoruz. Ancak, seçimlerden sonra hem vergiler ve yüksek faizle üretim ve talebi boğaya kalkıp hem de kurları tutmaya çalışırsak büyük bir felaket ile karşılaşırız. Dolayısıyla hem kambiyo rejimini hem kurları hem de faizi kontrol etmeye çalışmamalıyız.

Dolar yüzde 50 yükselerek cevap verdi
Unutmadan söyleyeyim: Genel seçimlerden önce de “Merkez Bankası ne yapıyor da döviz kurlarını tutuyor” diyen oluyordu. Dolar % 50 yükselerek cevap verdi. Şimdi de aynı soruyu soranlar oluyor. Demek ki mesele tam olarak anlaşılmamış. Hafızası zayıf bir milletiz.

“İmkansız üçleme” daha önce denediğimiz ve başımızı belaya sokan bir deneyim oldu. Tekrar denemeye kalkmak bizi büyük zorluklara sevk edebilir diye düşünüyorum.

Kaynak: Ekonomim

Prof. Dr. Alkin: Seçimden sonra enflasyon üç haneli rakamlara tırmanabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.