İran’da mahpus yatan eski siyasi mahkumlar, BBC’ye çıplak yapılan aramalarda, manzaralarının alındığını söyledi.

Ayrıca birtakım mahkumların, adet periyotları sırasında hijyenik pedlerini ya da tamponlarını çıkarmaya, bu halde çömelmeye ya da çömelip zıplamaya zorlandıklarını anlattı.

Kötü şöhretli Meskenin hapishanesi ve Tahran bölgesindeki Karçak hapishanelerinde yaklaşık üç yıl yatan Mozhgan Keşavarz BBC’ye yaptığı açıklamada “Bunu bizi aşağılamak için yapıyorlardı” dedi.

Keşavarz, Ocak 2022’de sona eren mahpus cezası sırasında güvenlik kameralarının önünde üç kere çıplak arama tecrübesi yaşadığını belirtti.

Üçüncüsünde, bir bayan gardiyan çıplak fotoğraflarını çekti. Karşı çıktığında da, bunun ilerideki azap argümanlarına karşı ispat toplamak için gerekli olduğu cevabını aldı.

Eski siyasi mahkum “Bu videola ve fotoğrafları kim görecek? Rejim daha sonra bizim sesimizi kısmak için mi kullanacak?” diye soruyor.

Keşavarz, mecburî başörtüsüne karşı faal bir halde protesto eden bir bayan hakları savunucusu.

Instagram hesabında, kamusal alanlarda başörtüsüz çektirdiğin bir dizi sanatsl fotoğrafı var.

Keşvarz, “ulusal güvenliğe karşı komplo kurmak, İslam’a saygısızlık etmek, İran İslam Cumhuriyetine karşı propaganda yapmak, yolsuzluk ve müstehcenliği teşvik etmek” suçlamasından 12 yıl 7 ay mahpus cezasına çarptırıldı.

Geçtiğimiz günlerde de idam cezasına aldı. Bu nedenle BBC’ye sürgünde yaşadığı yerden konuştu.

Mozhgan Keshavarz/Instagram Keşavarz’ın Instagram hesabında, kamusal alanlardaki başörtüsüz fotoğrafları görülüyor.

Kadın mahkumlar, saklanabilecek uyuşturucuları bulabilmek için uyuşturucu hatalarından karar giyenlerin çıplak aramaya tabi tutulmasının sık görülen bir uygulama olduğunu söylüyor. Fakat siyasi mahkumlar genelde bu uygulamayı görmüyordu. Bilhassa de kameralar karşısında.

Haziran başında, İran yargısı mahkumların manzaralarının çekildiği tezini reddetti ve “İran’a karşı topyekun propaganda” diye tanımladı.

Ancak Haziran ortasında, İran Parlamentosu’nun Yargı Komitesi Lideri, “kadın mahkumharın imajlarını yalnızca bayan gardiyanların izlediğini” söyledi ve böylelikle bayan mahkumların imgelerinin çekildiğini kabul etmiş oldu.

Ayrıca tezlere bakılırsa, imgeler kameraların hiç olmaması gerektiği yerlerde çekildi.

Tahran’da avukatlık yapan Muhammed Hüseyin Aghassi “Hapishane kurallarına nazaran güvenlik kameralarına yalnızca mahkumların yalnızca koridorlar üzere hareket halinde oldukları yerlerde müsaade veriliyor” diyor.

Çıplak aramaların görüntülenmesi İran’a has değil. Öteki dört ülkede de emsal olaylar yaşandı ve Avustralya’nın New South Wales eyaletinde yaşananlar kamuoyuna yansıdı. Bilgi edinme hakkı yasası uyarında elde edilen evraklara nazaran yetkililer rutin bir halde çıplak aramaları görüntülüyorlardı.

İran’daki durumun rahatsız edeci farkı da, hem BBC’ye konuşanlar hem de başka birçok mahkumu, bunun mahkumları aşağılamak için sistematik bir uygulama olduğunu söylemesi.

BBC, Kasım 2021’de Edaalat Ali isimli bir bilgisayar korsanı kümesinden kapalı evraklar elde etmişti ve bu dokümanların biri yargının bu cins çıplak aramaları kabul ettiği mektuptu.

Getty Images BBC’nin elde ettiği dokümanlar, İran’da başsavcılıktan, çıplak aramalar ve manzara alınmasını soruşturmasının talep edildiğini gösteriyor.

Mektupta, Karaj kentindeki hapishanede bu uygulamaya maruz kalan Kürt insan hakları savunucusu Mojgan Kavoosi’den bahsediliyordu.

Dava hakkında bilgi sahibi olan İran’daki bir kaynak Kavoosi’nin beş kere çıplak aramadan geçirildiğini söyledi.

Belgelere nazaran, insan hakları kuruluşu Hrana, Kavoosi’nin çıplak aranmasıyla ilgili bir rapor yayımladı. İran Başsavcılığı’ndan hususla ilgili bir soruşturma başlatması istendi.

Kavoosi daha sonra kefaletle özgür kaldı.

Şu anda sürgünde yaşayan Beluc faal azınlığına mensup aksiyoncu Elaheh Ejbari “Her iki tutuklanmamda da çıplak aramalar sırasında bedenimle dalga geçtiler” diyor.

Ejbari ayrıyeten elindeki yara izini gösterdi ve sorgucunun üzerinde sigara söndürdüğünü anlattı.

Ejbari birinci olarak Eylül 2020’de Tahran’da “İran İslam Cumhuriyetine karşı propaganda” suçlamasıyla tutuklanmış ve Konutun hapishanesinde altı hafta geçirmişti. İkinci defa de Kasım 2022’de tutuklandı ve bilinmeyen bir yerde üç gün tutuldu.

Güvenlik güçlerinden daima tutuklama tehdidi telefonları alınca da İran’dan kaçtı.

Nasibe Shamsaei bir öbür İranlı insan hakları eylemcisi. Üç kere çıplak aramadan geçirildiğini söylüyor.

Zorunlu başörtüsünü 2018’de kamusal alanlarda başörtülerini çıkartarak protesto eden “Devrim Caddesi Kızları” isimli kümenin bir üyesiydi. Onlarcası tutuklandı.

Shamsaei “Kamusal alanda başörtülerini çıkartarak İran İslam Cumhuriyetine karşı propaganda, İran İslam Cumhuriyeti’nin Kurucusu ve Dini Lider’e saygısızlık” suçlamalarıyla 12 yıl mahpus cezasına çarptırıldı.

Üç ay sonra Karçak Hapishanesi’nden salıverildi ve şu anda sürgünde yaşıyor.

Güvenlik kamerası önünde çıplak aramadan geçtiği için şikayet ettiğinde, bir gardiyanın cevabını hatırlıyor. “Bundan sonra her şey mümkün.”

Çıplak aramalar sırasında imgeleri çekilen İranlı bayan mahkumlar yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

200 KİLOMETRELİK ALAN TARANDI

Kayıp ihbarı sonrası bölgede başlatılan aramalarda 1 ay geride kalırken; çalışmalara Bursa Jandarma Arama-Kurtarma (JAK), Ankara Jandarma Özel Asayiş Komutanlığı (JÖAK), Balıkesir Jandarma Komando, Jandarma Asayiş, Jandarma Olay Yeri İnceleme (OYİ), Jandarma Cürüm Araştırma Timleri (JASAT) ile Balıkesir Vilayet Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı özel harekat ve çevik kuvvet takımları, AFAD, UMKE, AKUT, GÖNDAK ve SAR takımları ile iz takip ve kadavra köpekleri katılıyor. Şu ana kadar 200 kilometrekarelik alan taranırken, 80 işçinin katıldığı çalışmalar 31’inci güne girdi. Hava sıcaklığının artması ile takımlar, saat 04.00’ten itibaren 2 koldan çalışıyor. Berzeg’in konutundan başlayıp, 40 kilometrekarelik alanı tekrar tarayan gruplar, Gönen Çayı’nın denize döküldüğü 5 kilometrelik dere yatağı ile 3 kilometrelik ormanda ayrıntılı arama yaptı. Havadan ve karadan yürütülen çalışmalara karşın, rastgele bir sonuç elde edilemedi.

İLÇE MERKEZİNDE DE ARAMA BAŞLATILDI

Şu ana kadar 22 kırsal mahalle, 10 kuyu, 60 metruk bina, ormanlık alanlar, patika yollar, bataklıklar, çeltik tarlaları ve Gönen Çayı’nın etrafında sürdürülen çalışmalar ilçe merkezine de kaydı. Grup, Gönen ilçe merkezinde de ayrıntılı arama başlattı. Tüm ihbarların değerlendirildiğini belirten yetkililer, arama çalışmalarının büyük bir titizlikle yürütüldüğünü bildirdi. Öte yandan Gönen Cumhuriyet Savcılığı’nca başlatılan soruşturma çok taraflı sürüyor.

1 ay geride kaldı: İlçe merkezinde de aramalar başladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

17 Haziran’da, Angela Berzeg kahvaltı hazırlarken köpeğiyle yürüyüş yapmak için meskenden ayrılan Korhan Berzeg, geri dönmedi. Cep telefonunu konutta bırakan eşi geri dönmeyince Angela Berzeg, jandarmaya kayıp müracaatında bulundu. İhbar üzerine bölgeye, AFAD, AKUT gruplarıyla Balıkesir Vilayet Jandarma Komutanlığı’na bağlı komando timleri sevk edildi. Çalışmalara Gönen Doğal Afetler Arama Kurtarma Derneği (GÖNDAK), STK’lar ve köylüler ile etraf vilayetlerden gelen sivil arama kurtarma takımları ve Bursa’daki dağcı kümeleri da katıldı.

Ankara tarafından özel olarak görevlendirilen, Bursa Vilayet Jandarma Komutanlığı’na bağlı Jandarma Arama Kurtarma (JAK) timinin de katıldığı çalışmalara, Balıkesir Vilayet Jandarma Komutanlığı’na bağlı Jandarma Cürüm Araştırma (JASAT) grupları de istihbari dayanak veriyor.

YIRTICI KUŞLAR DA TAKİP EDİLİYOR

Havadan dron ile de takviye verilen arama çalışmaları, 13’üncü günde de devam ediyor. Gruplar, Gönen ilçesinin yüksek rakımlı yerlerindeki mahallelerden başlayarak, Korhan Berzeg’in konutunun bulunduğu Armutlu Mahallesi’ne yanlışsız çalışmalarını sürdürüyor. Armutlu Mahallesi’nin etrafında bulunan 4 mahallede de arama yapıldı. Ormanda ve ovada çalışmalarını sürdüren gruplar, birebir vakitte yırtıcı kuşları da takip ediyor. Üzerinde yırtıcı kuşların ağırlaştığı tespit edilen bölgeye ulaşan takımlar, bir koyun ve karga leşiyle karşılaştı. Arama alanı genişletilirken, Berzeg ile doberman cinsi köpeği Tina’nın izine hala ulaşılamadı.

ARAÇ PLAKALARI VE TELEFON GÖRÜŞMELERİ TAKİBE ALINDI

Korhan Berzeg’in kaybolduğu sav edilen bölgenin 3-4 defa tarandığını söyleyen Gönen Kaymakamı Arslan Yurt, “Hedef olmadığı için, kaybolduğu argüman edilen bölge birçok defa tarandı. Özel takımlar saha araştırması yaptı, ailenin ve etraftaki herkesin tabirine başvurdu. Armutlu Mahallesi ve etraf mahallelerin sakinleriyle görüşüldü. Lakin şu ana kadar bir sonuç alınamadı. Geniş çaplı araştırma yapıyoruz. Fiziki arama sürerken, teknik arama boyutuna da geçtik. Her yerde mobese kamerası olmadığı için, bölgeden geçen araçların plakaları tek tek inceleniyor. Kuşkulu bir araç var mı, buna bakılıyor. Ayrıyeten yakınlarının ve etraftaki bireylerin de telefon görüşmeleri denetim ediliyor. Kuşkulu bir görüşme olup olmadığı araştırılıyor. Bu da vakit alıcı bir işlem” dedi.

Korhan Berzeg’ten 13 gündür ses yok: Teknik aramalar başlatıldı, yırtıcı kuşlar da takibe alındı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.