Genel Kurulda kabul edilen Danışma Kurulu önerisiyle, siyasi partilerin Kartalkaya’daki otel yangınına ilişkin Meclis Araştırması açılmasına yönelik önergeleri birleştirilerek görüşüldü.

Önergelerin ön görüşmesinde söz alan Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Bülent Kaya ise daha önce yaşanan depremlerde, tren ve maden kazalarında, sel felaketlerinde çok sayıda vatandaşın hayatını kaybettiğini hatırlattı.

Kartalkaya’daki otelin, Yangın Yönetmeliği’ne aykırı işletildiğini belirten Kaya, Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan’ın sorumluluktan kaçamayacağını söyledi.

Özcan’ın istifa etmesini isteyen Kaya, “Bu felaketlerden ders çıkarmamız lazım. Felaket üstüne felaket yaşamaya devam ediyoruz. Birbirinize suç atma yarışına giriyorsunuz. Belediye iktidara, iktidar belediyeye suç atıyor.” değerlendirmesinde bulundu. Bülent Kaya, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un da istifa etmesi gerektiğini kaydetti.

Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ da otel yangının, Cumhuriyet tarihinin en çok can kaybının yaşandığı iş yeri yangını olarak kayıtlara geçtiğine dikkati çekti.

Zihniyet değişmediği sürece insanların ölmeye devam edeceğini vurgulayan Özdağ, “Kanunları uygulayacak liyakatli idarecilere ihtiyacımız var. Ülkemiz, yaşanan her felaketten sonra alınmayan tedbirleri tartışmaktan bıktı, usandı.” diye konuştu. Selçuk Özdağ, ihmali olanlara gerekli cezanın verilmesini istedi.

“Otelde yangın alarmı yok”

İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez de yangının neden meydana geldiğinin sorgulanması gerektiğini söyledi.

Tüm siyasi partilerin samimi olarak konunun üzerine eğileceğini belirten Çömez, otelle ilgili tüm raporların Meclis’in kayıtlarına geçeceğini dile getirdi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı denetimlerine ilişkin raporların paylaşılmasını isteyen Çömez, “Otel, yangınla ilgili sertifikasyonu nereden aldı?” sorusunu yöneltti.

Çömez, Kültür ve Turizm Bakanlığına, Valiliğe sorumluluk düştüğüne işaret ederek, “Otelde yangın alarmı, yangın dedektörü yok. Koridorlarda yol gösteren ışıklı işaretler, anons sitemi yok. Kapılar yangına dayanıklı değil.” dedi.

“Ağır yaptırımlar getirilmelidir”

MHP Ordu Milletvekili Naci Şanlıtürk de Grand Kartal Otel’deki yangının Türkiye’yi yasa boğduğunu belirtti.

Yangında ihmali olanların hak ettiği cezayı alacağını ifade eden Şanlıtürk, “TBMM olarak, böyle acıların bir daha yaşanmaması adına gerekli kanuni düzenlemeleri ivedi şekilde yapmamızın zarureti ortadadır.” diye konuştu.

İş yeri açma ve çalışma ruhsatı esas alınarak Turizm İşletme Belgesi’nin düzenlendiğini anlatan Şanlıtürk, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayanların bu belgeyi alamayacağını söyledi.

Şanlıtürk, 2022’den bugüne kadar 4 binin üzerinde tesisin belirlenen yeterlilikleri sağlamadığı gerekçesiyle kapatıldığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Bir haftadır yapılan tartışmalara bakıldığında, bu olayda ‘Özel İdarenin yetkisi yok, belediyenin yetkisi yok, Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkisi yok.’ O zaman yetkili kim? Bu otel nasıl yandı? İlgili kanuni düzenlemeler, mevzuat ve yönetmelikteki değişiklikler yapılarak ağır yaptırımlar getirilmelidir. Bolu Belediye Başkanı’nın, dayısının oğlunu Belediye Başkan Yardımcı yapmasını doğru bulmuyorum.”

Turizm bölgelerine itfaiye birimlerinin kurulması gerektiğine işaret eden Şanlıtürk, parti olarak Meclis Araştırması önergesini desteklediklerini dile getirdi.

“Gerekli çalışmanın yapılmasını sağlamak hepimizin asli görevidir”

MHP Elazığ Milletvekili Semih Işıkver ise otelde yangın söndürme sisteminin bulunmadığını belirtti.

Yangın önlemlerini yüksek maliyet dolayısıyla yaptırmayan Grand Kartal Otel’in sahibi Halit Ergül’ün birinci sorumlu olduğunu vurgulayan Işıkver, işletme sahiplerinin, Bolu Belediyesine yaptığı yangına yeterlilik başvurusunu geri çektiğini hatırlattı.

Semih Işıkver, “TBMM bünyesinde Araştırma Komisyonu kurularak gerekli çalışmanın yapılmasını sağlamak hepimizin asli görevidir.” dedi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit de otelin denetim raporlarının paylaşılmasını istedi.

Yetki-sorumluluk ilişkisinin belirlenemediğini savunan Koçyiğit, iktidarın yerel yönetimi güçlendirmediğini söyledi.

Koçyiğit, “Ortak komisyon kurarak sorumluluğu üzerinizden atamazsınız. Bakan derhal istifa etmeli, Özel İdare görevden alınmalıdır. İktidarı, sorumluluk almaya davet ediyoruz.” diye konuştu.

CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın da otelin Bolu il merkezine 42 kilometre uzaklıkta bulunduğunu belirtti.

“Bolu Belediyesinin neden itfaiye birimi kurmadığının” sorulduğunu aktaran Günaydın, Bolu Belediyesinin bölgede yönetim sorumluluğunun olmadığını ileri sürdü.

Bolu Belediyesinin, 11 araçla yangın çıkan otele ulaştığını dile getiren Günaydın, çok sayıda kişinin itfaiye birimlerince kurtarıldığını anımsattı. Gökhan Günaydın, “Soruşturmayı adil yürütelim, kime uzanıyorsa ona kadar uzansın.” dedi.

CHP Bursa Milletvekili Kayıhan Pala da yangının güvensizliği ortaya koyduğunu dile getirdi.

Yangının, kaza olmadığını vurgulayan Pala, “Öngörüldüğü ve yangının meydana geldiği çok açık.” ifadesini kullandı. Pala, Kültür ve Turizm Bakanlığının, denetim sorumluluğunu yerine getirmediğini savundu.

“Çok yönlü adli ve idari süreç başlatıldı”

AK Parti Antalya Milletvekili Atay Uslu da yangının herkesi derinden üzdüğünü vurguladı.

Yangının sorumlularına gereken cezanın verileceğini dile getiren Uslu, şöyle konuştu:

“AK Parti olarak konunun takipçisi olacağız. Otel yangınında hatası, ihmali, usulsüzlüğü bulunan kim varsa, hangi kurumsa, mutlaka yargıya hesabını verecektir. Bu sürecin şeffaflığa, açıklığa kavuşmasını istiyoruz. Çok yönlü adli ve idari süreç başlatıldı. Hiçbir şekilde biz bu meselenin üzerinin örtülmesine müsaade etmeyeceğiz. Yüksek hassasiyetle sürecin takipçisi olacağız.”

Uslu, Araştırma Komisyonunun, yangını araştıracağının, benzer olayların bir daha yaşanmaması için atılması gereken adımları belirleyeceğinin altını çizdi.

Yangınla ilgili mevzuatın gözden geçirilmesi gerektiğini kaydeden Uslu, otelde temel yangın tedbirlerinin eksik olduğunun görüldüğünü belirtti.

AK Parti Balıkesir Milletvekili Belgin Uygur da Araştırma Komisyonunun kurulmasının, benzer olayların yaşanmaması için atılacak önemli adımlar arasında yer aldığını vurguladı.

Gerekli adımları kararlı şekilde atacaklarının altını çizen Uygur, idari ve adli soruşturmaların sürdüğünü anımsattı.

Belgin Uygur, ihmali ya da kusuru olanların yargı önünde hesap vereceğini dile getirdi.

Komisyon kurulması kabul edildi

Görüşmelerin tamamlanmasının ardından Kartalkaya Kayak Merkezi’ndeki Grand Kartal Otel’de çıkan yangının tüm yönleriyle araştırılması ve benzer olayların bir daha yaşanmaması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması kabul edildi. Oylamada, tüm siyasi partiler olumlu oy kullandı.

22 üyeden oluşacak komisyonun çalışma süresi 3 ay olacak ve gerektiğinde Ankara dışında da çalışabilecek. Komisyonun üyeleri daha sonra belirlenecek.

Araştırma Komisyonunun kurulmasının kabul edilmesinin ardından Meclis Başkanvekili Celal Adan, birleşimi yarın saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.

Kartalkaya’daki yangın faciasıyla ilgili TBMM’de araştırma komisyonu kurulacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Bazı Özel Sağlık Kuruluşlarında Yaşanan Bebek Ölümlerinin Tüm Yönleriyle Araştırılması, Özel Sağlık Kuruluşlarının Yenidoğan, Çocuk Engelli Ve Yaşlılara İlgili Bakım Servislerindeki Uygulamalarının Ve Mevzuatın İncelenerek Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Bir Meclis Araştırma Komisyonu Kurulmasına Dair Karar” ile 22 üyeden oluşacak komisyonun çalışma süresi 3 ay olacak ve gerektiğinde Ankara dışında da çalışabilecek.

Bebek ölümlerine ilişkin araştırma komisyonu Resmi Gazete’de yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

90 DAKİKA BİLE ÖNEMLİ

Fuden Üniversitesi’nde gerçekleştirilen bir araştırmaya nazaran bu müddet yetişkinler için en yeterli uyku mühleti. Araştırmacılar uyku tertibinde yalnızca 90 dakikalık bir farkın bile hem iş günlerinde ve hem de tatil günlerinde beslenme kalitesinin düşmesine neden olduğunu söylüyorlar. Buna nazaran beşerler daha şekerli içecekler tüketirken daha az meyve ve kuru yemiş tüketiyorlar. Dışkı ve bağırsak mikrobiyomu örnekleriyle gerçekleştirilen tahliller de sistemsiz uyku uyuyanların bağırsak mikrobiyomunun farklı olduğunu gösterdi.

Araştırmacılara nazaran toplumsal jetlag’in daha çok yaşandığı kümede görülen altı mikrobiyom çeşidinden üçü sıhhat problemlerine yol açıyor. Bağırsak mikrobiyomunun bileşimi her şeyden evvel diyabet, kalp hastalıkları ve şişmanlık üzere uzun vadeli sıhhat durumlarının riskini yükseltebiliyor. Kopenhag Üniversitesi’nde gerçekleştirilen öteki bir araştırma da bağırsak bakterileri ve virüslerinin bileşiminin bir insanın ömür müddeti üzerinde kıymetli ölçüde tesirli olduğunu gösterdi.

Exploring the relationship between social jetlag with gut microbial composition, diet and cardiometabolic health, in the ZOE PREDİCT 1 cohort, European Journal of Nutrition, 2.08.2023.

Uyku düzensizliği bağırsağı bozuyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

90 DAKİKA BİLE ÖNEMLİ

Fuden Üniversitesi’nde gerçekleştirilen bir araştırmaya nazaran bu mühlet yetişkinler için en güzel uyku mühleti. Araştırmacılar uyku nizamında yalnızca 90 dakikalık bir farkın bile hem iş günlerinde ve hem de tatil günlerinde beslenme kalitesinin düşmesine neden olduğunu söylüyorlar. Buna nazaran beşerler daha şekerli içecekler tüketirken daha az meyve ve kuru yemiş tüketiyorlar. Dışkı ve bağırsak mikrobiyomu örnekleriyle gerçekleştirilen tahliller de sistemsiz uyku uyuyanların bağırsak mikrobiyomunun farklı olduğunu gösterdi.

Araştırmacılara nazaran toplumsal jetlag’in daha çok yaşandığı kümede görülen altı mikrobiyom çeşidinden üçü sıhhat sıkıntılarına yol açıyor. Bağırsak mikrobiyomunun bileşimi her şeyden evvel diyabet, kalp hastalıkları ve şişmanlık üzere uzun vadeli sıhhat durumlarının riskini yükseltebiliyor. Kopenhag Üniversitesi’nde gerçekleştirilen öbür bir araştırma da bağırsak bakterileri ve virüslerinin bileşiminin bir insanın hayat müddeti üzerinde değerli ölçüde tesirli olduğunu gösterdi.

Exploring the relationship between social jetlag with gut microbial composition, diet and cardiometabolic health, in the ZOE PREDİCT 1 cohort, European Journal of Nutrition, 2.08.2023.

Uyku düzensizliği bağırsağı bozuyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bir atom çekirdeği, proton ve nötronlardan oluşan ve nükleon ismi verilen atom altı parçacıklardan oluşuyor.

Evren’de sayıca en sık bulunan dördüncü, kütlece en çok bulunan üçüncü element olan oksijene yönelik yayımlanan yeni çalışmada daha evvel hiç görmediğimiz iki oksijen izotopu bulundu. Bunlar sırasıyla 19 nötronlu oksijen-27 ve 20 nötronlu oksijen-28.

DAHA EVVELKİ BİLDİKLERİMİZLE ÇELİŞİYOR

Oksijen-28’in keşfi, son derece heyecan verici bir ilerlemeyi ve gelecekteki nükleer deneyler ve teorik araştırmalar için temel bir odak noktasını temsil ediyor.

Tokyo Teknoloji Enstitüsü’ndeki nükleer fizikçi Yosuke Kondo liderliğindeki grup Japonya’daki dünyanın önde gelen nükleer fizik ışın araştırma enstitüsü RIKEN’de araştırmayı gerçekleştirdiler.

Bulgular şaşırtan olsa da daha farklı ortam ve durumlarda deneylerin yapılması gerekiyor.

Eski bir teoriye nazaran stabil olması gereken oksijen izotopları süratle bozunuyor ve bu da araştırmacılara nazaran yeni bir şey.

Araştırma takımı birinci olarak, 9 proton ve 20 nötronlu bir flor izotopu olan florin-29’un da dahil edildiği daha hafif atomlar üretmek için berilyum gayesine kalsiyum-48 izotopu ışınlarını gönderdi. Sonrasında florin-29 ayrıldı ve oksijen-28’i oluşturmak hedefiyle protonu da parçalamak için sıvı hidrojen amacıyla çarpıştı.

Oksijen-28 için hem 8 hem de 20 sihirli sayılar olarak geçiyor. Bu durum da oksijen-28’in kararlı olması gerektiğini öne sürüyor, ancak değil.

Dolu ya da yarı dolu atomik orbitallere sahip atomlar en kararlı olanlar oluyor. Dolu atomik orbitallere sahip olan asil gazlar, tüm elementler ortasında en kararlı olandır. Atomlar kelam konusu olduğunda ise atomik orbitallerdeki elektronların sayısı kararlılığı tanımlar.

Fizikteki sihirli sayılar da tam bu noktada karşımıza çıkıyor dolu elektron kabuklarındaki toplam elektron sayısına karşılık gelen; 2,10, 18, 36, 54 ve 86 olarak sıralanıyor.

Nükleer fizikteki bir sayı, bir kabuğu büsbütün dolduracak nükleonların sayısıdır ve her yeni kabuk bir evvelkinden daha geniş bir güç boşluğuyla ayırılır. Her iki durumda da sihirli sayılar bulunan proton ve nötron kabuklarına sahip bir atom çekirdeği, azdır ve bilhassa kararlı hale gelmesi beklenir.

Mesala, soluduğumuz hava da dahil olmak üzere Dünya’da bulunan oksijenin birçok oksijen-16 olarak biliniyor.

Çalışmalara nazaran oksijen-28’in oksijen-16’dan sonraki ikili sihirli sayıya sahip oksijen izotopu olması gerekiyordu lakin bundan evvelki eforlar sonuçsuz kalmıştı. Burada kıymetli bir kıstas var o da bulgulara nazaran nötron kabuğunun dolmadığıdır.

Bu da sonuçta 20 sayısının nötronlar için sihirli bir sayı olup olmadığını tartışmaya açıyor.

Oksijen-28 için öteki oluşum metotları daha açıklayacı olabilir fakat bunun için daha uzun bir yol katetmek gerekiyor.

Araştırmanın sonuçları Nature’da yayımlandı.

Bilim insanları oksijenin daha evvel görülmeyen formunu gözlemledi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan geçtiğimiz hafta Ay’ın güney kutbu yakınlarına muvaffakiyetle uzay aracı indiren birinci ülke oldu. İki gün sonra da Güneş’e yanlışsız yola çıkmaya hazırlanıyor.

Hedef, Güneş’teki hareketleri izlemek ve uzay havasına tesirlerini incelemek için uzay tabanlı bir gözlemevi kurmak. Bu, Hindistan için bir birinci.

NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) daha evvel Güneş’i incelemek için uydular yerleştirmişti. Fakat Hindistan’ınkinde birtakım farklı özellikler var.

Peki, Aditya-L1 nedir? Misyon hakkında bilmeniz gereken şeyleri aktarıyoruz.

Aditya-L1’in fırlatma tarihi ve saati nedir?

Aditya, Saskritçe ve Hintçe’de Güneş demek. Her şey planlandığı üzere giderse, uzay aracı 2 Eylül Cumartesi günü TSİ 08.20’de, Chennai’nin 100 km kuzeyindeki Sriharikota’daki Hindistan’ın ana uzay üssünden fırlatılacak.

Hindistan Uzay Ajansı tarafından yayımlanan fotoğraflar, roketin artık fırlatma rampasına büsbütün entegre olduğunu gösteriyor.

• Hindistan Ay’ın güneyine iniş yapan birinci ülke oldu
• Hindistan’ın Chandrayaan-3 uzay aracı Ay yüzeyinden birinci imgeleri yolladı

Güneş’e ulaşmak ne kadar sürecek?

Uzay aracı aslında Güneş’e gitmeyecek.

Hedef, Dünya’dan 1,5 milyon kilometre uzaklığa ulaşmak. Bu, Dünya ile Ay ortasındaki aranın neredeyse dört katı. Lakin Güneş, Dünya’dan 151 milyon kilometre uzakta bulunuyor. Yani gidilecek yol Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığının neredeyse yüzde 1’i.

Bir hafta evvel Venüs’ün yanından süratle geçen NASA’nın Parker uzay aracı, en nihayetinde Güneş’in yüzeyine 6,1 milyon kilometre kadar yaklaşacak.

Aditya-L1’in amacına ulaşması yeniden de biraz vakit alacak.

Hindistan Uzay Araştırma Ajansı (ISRO), eski ismi Twitter olan X’ten yaptığı bir paylaşımda fırlatmadan L1’e (Lagrange noktası) kadarki mühletin Aditya-L1 için yaklaşık dört ay olduğunu yazdı.

Isro Güneş’in daima ve net bir manzarasını alabilecek bir pozisyonda olması hedefleniyor.

Lagrange noktası nedir?

Uzayda, Güneş ve Dünya üzere iki büyük cismin çekim kuvvetlerinin dengelendiği yere Lagrange noktası denir. L1 ismi buradan geliyor. Uzay aracı bu istikrar noktasını yakıt tüketimini azaltmak için kullanabilir.

Adını, üzerine birinci sefer 18. yüzyılda çalışan Fransız matematikçi Joseph-Louis Lagrange’dan alıyor.

Aditya-L1 misyonu neyi amaçlıyor?

Hint uzay aracı Güneş’in fotosfer ve kromosfer olarak bilinen en dış katmanlarını gözlemleyecek.

Isro Aditya-L1 konuşlandırıldığında bu türlü görünecek.

Uzay havasını neyin yönlendirdiğini de inceleyecek.

Aynı vakitte mesela Dünya’daki kuzey ve güney ışıkları ile elektromanyetik rahatsızlıklara neden olan güneş rüzgarının dinamiklerini daha düzgün anlamaya çalışacak.

ISRO, Güneş’in devamlı ve net imajından yararlanılarak onun hareketlerini ve uzay havası üzerindeki tesirini gerçek vakitli olarak gözlemlemek için büyük bir avantaj sağlanacağını açıkladı.

Ayrıca atmosfer tarafından filtrelendiği için Dünya’dan incelenemeyen radyasyonu da gözlemleyebilecek.

ISRO, misyonun; koronal ısınma, taçküre kütle atımı, güneş patlamaları ve bunların özelliklerinin yanı sıra uzay havasının dinamikleri üzere Güneş özelliklerini anlamamıza yardımcı olacak değerli bilgiler sağlamasını umuyor.

Aditya-L1’in maliyeti nedir?

Hindistan hükümeti, yaklaşık 46 milyon dolar maliyet öngörülen projeyi 2019 yılında onayladı.

Isro Hindistan, Venüs de dahil olmak üzere çeşitli derin uzay vazifeleri planlıyor.

Hindistan Uzay Ajansı şimdi ortaya çıkan maliyetin detaylarını açıklamadı. Araç, uzayda beş yıldan fazla bir mühlet kalacak biçimde tasarlandı.

ISRO, derin uzay vazifeleri için daha az güçlü roketler kullanıyor ve daha uzağa gitmek için yerçekimi kuvvetinden yararlanıyor. Bu, Ay ve Mars üzere gayelere gitmek için gereken süreyi uzatıyor, fakat fırlatma maliyetini kıymetli ölçüde azaltıyor.

Bu metot, kısıtlı bütçeyle çalışan Hindistan Uzay Ajansı’nın büyük muvaffakiyetler elde etmesine imkan sağladı.

İnsansız Chandrayaan-3 aracı, geçen hafta ay yüzeyine indi. Hindistan, ABD, Rusya ve Çin’in akabinde Ay’a muvaffakiyetle iniş yapan dördüncü ülke oldu.

2014 yılında Hindistan, Mars’ın yörüngesine bir araç yerleştiren birinci Asya ülkesi oldu ve gelecek yıla kadar Dünya’nın yörüngesine üç günlük mürettebatlı bir misyon başlatmayı planlıyor.

Hindistan’dan Güneş’le ilgili araştırma için yeni bir uzay misyonu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Samyeli hususla ilgili olarak, “Gerçekten çok şaşkınım. Bize Orta Doğu’dan ilgi gösterilmesine alışığım ancak Uzakdoğu’dan beni takip eden, hatta araştıran bu türlü bir takımın olduğunu bilmek ve bir konferansta beni dinlemeye bu kadar çok kişinin geleceğini öğrenmek bana büyük bir sürpriz oldu. Elbette çok sevinçle karşıladığım bir sürpriz. Dünyanın neresinde olursa olsun tutkuyla ilgilendiğim hususlarda bu türlü kalabalıkların önüne çıkıp konuşmak benim için büyük mutluluk” dedi.

Defne Samyeli’nin cildi Çin’de araştırma konusu oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan geçtiğimiz hafta Ay’ın güney kutbu yakınlarına muvaffakiyetle uzay aracı indiren birinci ülke oldu. İki gün sonra da Güneş’e gerçek yola çıkmaya hazırlanıyor.

Hedef, Güneş’teki hareketleri izlemek ve uzay havasına tesirlerini incelemek için uzay tabanlı bir gözlemevi kurmak. Bu, Hindistan için bir birinci.

NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) daha evvel Güneş’i incelemek için uydular yerleştirmişti. Lakin Hindistan’ınkinde birtakım farklı özellikler var.

Peki, Aditya-L1 nedir? Misyon hakkında bilmeniz gereken şeyleri aktarıyoruz.

Aditya-L1’in fırlatma tarihi ve saati nedir?

Aditya, Saskritçe ve Hintçe’de Güneş demek. Her şey planlandığı üzere giderse, uzay aracı 2 Eylül Cumartesi günü TSİ 08.20’de, Chennai’nin 100 km kuzeyindeki Sriharikota’daki Hindistan’ın ana uzay üssünden fırlatılacak.

Hindistan Uzay Ajansı tarafından yayımlanan fotoğraflar, roketin artık fırlatma rampasına büsbütün entegre olduğunu gösteriyor.

• Hindistan Ay’ın güneyine iniş yapan birinci ülke oldu
• Hindistan’ın Chandrayaan-3 uzay aracı Ay yüzeyinden birinci imgeleri yolladı

Güneş’e ulaşmak ne kadar sürecek?

Uzay aracı aslında Güneş’e gitmeyecek.

Hedef, Dünya’dan 1,5 milyon kilometre uzaklığa ulaşmak. Bu, Dünya ile Ay ortasındaki uzaklığın neredeyse dört katı. Fakat Güneş, Dünya’dan 151 milyon kilometre uzakta bulunuyor. Yani gidilecek yol Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığının neredeyse yüzde 1’i.

Bir hafta evvel Venüs’ün yanından süratle geçen NASA’nın Parker uzay aracı, en nihayetinde Güneş’in yüzeyine 6,1 milyon kilometre kadar yaklaşacak.

Aditya-L1’in maksadına ulaşması tekrar de biraz vakit alacak.

Hindistan Uzay Araştırma Ajansı (ISRO), eski ismi Twitter olan X’ten yaptığı bir paylaşımda fırlatmadan L1’e (Lagrange noktası) kadarki müddetin Aditya-L1 için yaklaşık dört ay olduğunu yazdı.

Isro Güneş’in daima ve net bir imajını alabilecek bir pozisyonda olması hedefleniyor.

Lagrange noktası nedir?

Uzayda, Güneş ve Dünya üzere iki büyük cismin çekim kuvvetlerinin dengelendiği yere Lagrange noktası denir. L1 ismi buradan geliyor. Uzay aracı bu istikrar noktasını yakıt tüketimini azaltmak için kullanabilir.

Adını, üzerine birinci defa 18. yüzyılda çalışan Fransız matematikçi Joseph-Louis Lagrange’dan alıyor.

Aditya-L1 misyonu neyi amaçlıyor?

Hint uzay aracı Güneş’in fotosfer ve kromosfer olarak bilinen en dış katmanlarını gözlemleyecek.

Isro Aditya-L1 konuşlandırıldığında bu türlü görünecek.

Uzay havasını neyin yönlendirdiğini de inceleyecek.

Aynı vakitte mesela Dünya’daki kuzey ve güney ışıkları ile elektromanyetik rahatsızlıklara neden olan güneş rüzgarının dinamiklerini daha yeterli anlamaya çalışacak.

ISRO, Güneş’in devamlı ve net manzarasından yararlanılarak onun hareketlerini ve uzay havası üzerindeki tesirini gerçek vakitli olarak gözlemlemek için büyük bir avantaj sağlanacağını açıkladı.

Ayrıca atmosfer tarafından filtrelendiği için Dünya’dan incelenemeyen radyasyonu da gözlemleyebilecek.

ISRO, misyonun; koronal ısınma, taçküre kütle atımı, güneş patlamaları ve bunların özelliklerinin yanı sıra uzay havasının dinamikleri üzere Güneş özelliklerini anlamamıza yardımcı olacak kıymetli bilgiler sağlamasını umuyor.

Aditya-L1’in maliyeti nedir?

Hindistan hükümeti, yaklaşık 46 milyon dolar maliyet öngörülen projeyi 2019 yılında onayladı.

Isro Hindistan, Venüs de dahil olmak üzere çeşitli derin uzay misyonları planlıyor.

Hindistan Uzay Ajansı şimdi ortaya çıkan maliyetin detaylarını açıklamadı. Araç, uzayda beş yıldan fazla bir müddet kalacak formda tasarlandı.

ISRO, derin uzay misyonları için daha az güçlü roketler kullanıyor ve daha uzağa gitmek için yerçekimi kuvvetinden yararlanıyor. Bu, Ay ve Mars üzere gayelere gitmek için gereken süreyi uzatıyor, lakin fırlatma maliyetini değerli ölçüde azaltıyor.

Bu sistem, kısıtlı bütçeyle çalışan Hindistan Uzay Ajansı’nın büyük muvaffakiyetler elde etmesine imkan sağladı.

İnsansız Chandrayaan-3 aracı, geçen hafta ay yüzeyine indi. Hindistan, ABD, Rusya ve Çin’in akabinde Ay’a muvaffakiyetle iniş yapan dördüncü ülke oldu.

2014 yılında Hindistan, Mars’ın yörüngesine bir araç yerleştiren birinci Asya ülkesi oldu ve gelecek yıla kadar Dünya’nın yörüngesine üç günlük mürettebatlı bir misyon başlatmayı planlıyor.

Hindistan’dan Güneş’le ilgili araştırma için yeni bir uzay misyonu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bir atom çekirdeği, proton ve nötronlardan oluşan ve nükleon ismi verilen atom altı parçacıklardan oluşuyor.

Evren’de sayıca en sık bulunan dördüncü, kütlece en çok bulunan üçüncü element olan oksijene yönelik yayımlanan yeni çalışmada daha evvel hiç görmediğimiz iki oksijen izotopu bulundu. Bunlar sırasıyla 19 nötronlu oksijen-27 ve 20 nötronlu oksijen-28.

DAHA EVVELKİ BİLDİKLERİMİZLE ÇELİŞİYOR

Oksijen-28’in keşfi, son derece heyecan verici bir ilerlemeyi ve gelecekteki nükleer deneyler ve teorik araştırmalar için temel bir odak noktasını temsil ediyor.

Tokyo Teknoloji Enstitüsü’ndeki nükleer fizikçi Yosuke Kondo liderliğindeki takım Japonya’daki dünyanın önde gelen nükleer fizik ışın araştırma enstitüsü RIKEN’de araştırmayı gerçekleştirdiler.

Bulgular şaşırtan olsa da daha farklı ortam ve durumlarda deneylerin yapılması gerekiyor.

Eski bir teoriye nazaran stabil olması gereken oksijen izotopları süratle bozunuyor ve bu da araştırmacılara nazaran yeni bir şey.

Araştırma grubu birinci olarak, 9 proton ve 20 nötronlu bir flor izotopu olan florin-29’un da dahil edildiği daha hafif atomlar üretmek için berilyum gayesine kalsiyum-48 izotopu ışınlarını gönderdi. Sonrasında florin-29 ayrıldı ve oksijen-28’i oluşturmak hedefiyle protonu da parçalamak için sıvı hidrojen maksadıyla çarpıştı.

Oksijen-28 için hem 8 hem de 20 sihirli sayılar olarak geçiyor. Bu durum da oksijen-28’in kararlı olması gerektiğini öne sürüyor, fakat değil.

Dolu ya da yarı dolu atomik orbitallere sahip atomlar en kararlı olanlar oluyor. Dolu atomik orbitallere sahip olan asil gazlar, tüm elementler ortasında en kararlı olandır. Atomlar kelam konusu olduğunda ise atomik orbitallerdeki elektronların sayısı kararlılığı tanımlar.

Fizikteki sihirli sayılar da tam bu noktada karşımıza çıkıyor dolu elektron kabuklarındaki toplam elektron sayısına karşılık gelen; 2,10, 18, 36, 54 ve 86 olarak sıralanıyor.

Nükleer fizikteki bir sayı, bir kabuğu büsbütün dolduracak nükleonların sayısıdır ve her yeni kabuk bir evvelkinden daha geniş bir güç boşluğuyla ayırılır. Her iki durumda da sihirli sayılar bulunan proton ve nötron kabuklarına sahip bir atom çekirdeği, azdır ve bilhassa kararlı hale gelmesi beklenir.

Mesala, soluduğumuz hava da dahil olmak üzere Dünya’da bulunan oksijenin birçok oksijen-16 olarak biliniyor.

Çalışmalara nazaran oksijen-28’in oksijen-16’dan sonraki ikili sihirli sayıya sahip oksijen izotopu olması gerekiyordu fakat bundan evvelki gayretler sonuçsuz kalmıştı. Burada değerli bir kıstas var o da bulgulara nazaran nötron kabuğunun dolmadığıdır.

Bu da sonuçta 20 sayısının nötronlar için sihirli bir sayı olup olmadığını tartışmaya açıyor.

Oksijen-28 için öteki oluşum teknikleri daha açıklayacı olabilir fakat bunun için daha uzun bir yol katetmek gerekiyor.

Araştırmanın sonuçları Nature’da yayımlandı.

Bilim insanları oksijenin daha evvel görülmeyen formunu gözlemledi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Samyeli bahisle ilgili olarak, “Gerçekten çok şaşkınım. Bize Orta Doğu’dan ilgi gösterilmesine alışığım ancak Uzakdoğu’dan beni takip eden, hatta araştıran bu türlü bir takımın olduğunu bilmek ve bir konferansta beni dinlemeye bu kadar çok kişinin geleceğini öğrenmek bana büyük bir sürpriz oldu. Elbette çok sevinçle karşıladığım bir sürpriz. Dünyanın neresinde olursa olsun tutkuyla ilgilendiğim bahislerde bu türlü kalabalıkların önüne çıkıp konuşmak benim için büyük mutluluk” dedi.

Defne Samyeli’nin cildi Çin’de araştırma konusu oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.