‘150 OLAN FAY SAYISI 485’E ÇIKTI’

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 21 yılda birçok yeni fay oluştuğuna dikkati çekerek, “1992’de Türkiye’de 150 fay vardı, 2013 yılında bu sayı 485’e çıktı. Yaklaşık 2025 yılındayız, 10 yıllık sürede fay sayımız arttı, o nedenle fay haritası güncelleniyor, bu yılın sonunda açıklanacak. ‘Türkiye ölçeğinde deprem tehlikesi hangi seviyeye çıktı’ sorusu sıfırdan tekrar gündeme gelecek” dedi.

DEÜ’nün İzmir Büyükşehir Belediyesi ile ‘Deprem Master Planı’ yaptıklarını söyleyen Prof. Dr. Sözbilir, “Deprem olmadan önce hangi binamızın sağlam olmadığını bilmemiz gerekiyor, ancak öyle önlem alabiliriz. İzmir’de ilk Deprem Master Planı 25 yıl önce yapılmış, son 20 yılın yapı stoku orada yok. Yenilenmesi gerekiyor. Bu konuda son aşamaya gelmiş durumdayız. İzmir’de 13 tane fay ne zaman deprem üretebilir sorusunun cevabını aldık” diye konuştu.

Prof. Dr. Sözbilir, konusu deprem olmayan bir sürü profesörün depremle ilgili değerlendirmede bulunmasının yanlış olduğunu söyledi. “Her türlü yere bina yapılabilir belli standartları korumak şartıyla” diyen Prof. Dr. Sözbilir, “Oturmadığımız bir yer fayın üstü. Çünkü fay deprem sırasında yeryüzünü yırtıyor. Üzerinde çelikten de olsa bina devriliyor. Fayın üstü yapılaşmaya kapatılır ama bütün fayların değil, yakın gelecekte deprem üretebilecek yerde fayın üstü kapatılır” diye konuştu.

‘İZMİR’DE YAPI STOKUNUN YÜZDE 60’I DEPREME DAYANIKSIZ’

İzmir’de yapı stokunun yüzde 60’ının depreme dayanıklı olmadığını dile getiren Prof. Dr. Sözbilir, “Bornova, Karşıyaka, Seferihisar, Balçova’da mikrobölgeleme, yapı envanteri çalışmaları yapılıyor. Türkiye için de yüzde 60 civarında depreme dayanıklı olmayan yapı stokuna sahibiz. İzmir’de faylar her tarafa dağılmış durumda. 17 fayımız var. Aktifliği ispatlanmamış 4 fayı da katarsak kara kısmında 21 fayımız var. Deniz kısmında da bir o kadar var. Toplamda 40 tane fay var. Faylar ölebiliyor ama ölü fay yeniden canlanabiliyor. Sındırgı’da fay haritasında olmayan faylar deprem üretiyor” dedi.

‘İZMİR’İN FAYLARI TEMBEL’

Sındırgı da 10 Ağustos’ta 6.1 büyüklüğündeki depremden sonra artçıların dağa doğru büyüdüğünü aktaran Prof. Dr. Sözbilir, “Dağın içindeki bazı faylar kırıldı. Bu depremde kırılması gereken Sındırgı fayı kırılmadı. Arazi çalışmalarında dağların ölü faylarla dolu olduğunu tespit ettik. Ardından ikinci deprem oldu. Yaptığımız çalışmalar şunu gösteriyor; Sındırgı’da bir deprem daha yaşanma tehlikesi var. Bölge afete maruz bölge olarak ilan edildi, devlet oraya müdahale etti. İlk depremden sonra hasarlı evler boşaltıldı, ikinci depremde ölüm olmadı. Amaç risk azaltmak. Sındırgı’yı boşaltmak olmayacak bir şey” dedi.

‘SINDIRGI’DA ARTÇILAR 20 BİNİ AŞTI’

Sındırgı’da yaşanan 2 depremde de fayın yeryüzüne kadar geldiğini aktaran Prof. Dr. Sözbilir, “Fay yeraltında kalınca sıkıntı olmuyor ancak deprem yeryüzünü parçalarsa biz ölmeye başlıyoruz. Sındırgı’da artçılar 20 bini aşmış durumda, son 3-4 gündür durağanlık var. 3-4 büyüklüğünde olan artçılar durdu, bu iyi bir şey değil, fayın stres biriktirdiği, gerilimin arttığı anlamına gelir” diye konuştu. Türkiye’de farklı bölge ve illerde 30’a yakın yerde deprem üretme zamanı gelmiş fay olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Sözbilir, “Marmara gibi 29 tane daha yer var, bir tanesi de İzmir. İzmir’in fayları tembel faylar. Çok uzun sürede stres biriktiren uzun dönemde deprem üreten faylar, bu bir şans” dedi.

‘BÜTÜN KÖRGEZ, İZMİR FAYININ KUCAĞINDA OTURUYOR’

İzmir için en riskli fayın İzmir fayı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Sözbilir, “En fazla can kaybı İzmir fayı nedeniyle olur. Çünkü Güzelbahçe, Balçova, Narlıdere, Konak, Altındağ, Pınarbaşı’na doğru kuzeye gidiyor. Bütün körfez o fayın kucağında duruyor. İzmir fayı çalışırsa en az 25-30 bin can kaybı olur. İzmir fayının yakın zamanda kırılma şansı yok. Çünkü son depremi 1688 yılında yapmış, o fayın deprem üretme aralığı en az bin yıl. Dolayısıyla İzmir fayının yakın zamanda yıkıcı deprem üretme ihmali yok. Tuzla fayının deprem üretme zamanı gelmiş, 7.2’ye çıkabilir, en tehlikeli fay Tuzla. Seferihisar fayı 3 bin yıldır deprem üretmiyor, Gülbahçe fayı son depremini 1289’da yapmış. Gülbahçe fayınınson depremi bin yıl geçmiş. Gelecek 100 yılda İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsünün kampüsünü değiştirmesi, kampüs içerisinde daha sağlam alanlara taşınması gerekebilir” diye konuştu.

İZMİR’DE 12 DEPREM UYARI İSTASYONU KURULACAK’

Prof. Dr. Sözbilir, İzmir’de bütün EVKA’ların sağlam olduğunu ifade etti. Prof. Dr. Sözbilir, İzmir’de 1-2 ay içerisinde 12 tane deprem uyarı istasyonu kuracaklarını söyledi.

Artçılar 20 bini aştı ve durdu! Prof. Dr. Sözbilir’den ‘Sındırgı’ uyarısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Depremin ardından uzman isimlerden değerlendirmeler gelmeye başladı.

Sözbilir: Benzer bir aktivitenin tekrar etme olasılığı yüksek

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi (DAUM) Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, yaptığı açıklamada AFAD ve uluslararası sismoloji istasyonları tarafından yapılan odak mekanizma çözümlerine göre, depreme neden olan fayın KB-GD uzanımlı ve baskın eğim atımlı normal fay niteliğinde olduğunu söyledi.

Depremin odak mekanizma çözümünün 10 Ağustos 2025’te meydana gelen Sındırgı depremi ile aynı özellikler sunduğunu belirten Prof. Dr. Hasan Sözbilir, “Fakat depremlerin yerleri ve sismik kaynakları farklı. 10 Ağustos Sındırgı depremi, Simav Fay Zonu’nun en batı ucunda meydana gelmişti. Bugünkü deprem ise Sındırgı depreminin 80 kilometre doğusundaki Yemişli (Simav) taraflarında oldu. Bu deprem 2011-2012 yıllarında Naşa-Simav civarında 5.7 büyüklüğüne kadar meydana gelen depremler sonrasında, Naşa kuzeyindeki kesimlerde biriken stresin boşalması ile oluşan bir deprem olarak değerlendirilebilir” diye konuştu.

Prof. Dr. Sözbilir, şöyle devam etti:

“Bu bölgede, 2011-2012 yılları arasında küçük ölçekli depremlerin ana şoktan sonra yoğun bir şekilde tekrarlayan deprem fırtınaları şeklinde yaşandığı bilindiğinden, benzer bir aktivitenin tekrar etme olasılığı yüksek olarak değerlendirilmektedir. Bu depremlerin Simav Fayı’nın tavan bloğundaki küçük ölçekli sintetik faylanmalarla ilişkili olduğu kabul edilebilir. Bu kapsamda, artçı depremlerin belirli bir süre daha deprem fırtınası şeklinde devam edeceği öngörülebilir. Kütahya’nın Simav ilçesi ve Naşa civarı, Batı Anadolu’nun aktif fay hatlarından biri üzerinde yer alıyor. Bölge, özellikle Simav Fayı ve Naşa Fayı olarak bilinen ve geçmişte yıkıcı depremlere neden olan diri fayların etkisi altında deforme olmaya devam ediyor. Bu nedenle hem sismik kaynakların niteliğinin daha iyi anlaşılması ve hem de risk azaltma çalışmalarına öncelik verilmesi konusunda gerekli adımların acilen atılması gerekmektedir.”

Ercan: Artçı depremler en az birkaç ay sürecektir

Bu deprem öncesinde 4,4 4,6, 3,9’luk ayrıca onlarca önce deprem gerçekleştiğini belirten Jeofizik Profesörü Övgün Ahmet Ercan ise “Bu Simav Sındırgı kırığını boydan boya gerildiğini göstermektedir. Ne var ki deprem ana kırık üzerinde değil bunun kuzeyindeki ikincil kırık üzerinde gelişmiştir . Sındırgı‘da 10 Ağustos‘ta olan M6,1’lik depremin artçıları en büyüğü M5,0, M5,1 olarak, yüzlerce artçı depremde sürmektedir. Simav‘da 2011 yılında M5,9 büyüklüğünde bir deprem olmuş, aylarca sürmüştür. Simav’da depremlerin yıkım eşik değeri M6,3’dür. Her ne kadar 5,4 lük deprem ana deprem gibi görünüyor. İkinci el kırık üzerinde olması nedeniyle depremin daha da büyümesi beni şaşırtır” değerlendirmesinde bulundu.

Ercan, can güvenliğini sağlamak için evine güvenmeyen vatandaşların güvendikleri evlerde oturan komşularında, çadır ya da araçlarında birkaç gün kalarak beklemelerini önerdi. Artçı depremlerin en az birkaç ay süreceğini vurgulayan Prof. Dr. Ercan, şunları söyledi:

“Bu büyüklükteki bir deprem köy evlerinde, hayvan damlarında yıkım yapmış olabilir. Bu depremlerin Sivas’ın Sındırgı kırığı boyunca olması çok olağandır. Bu bölgede çıkan Ilıcalar kaplıcaları jeotermal enerjinin ısıtıcısı ve ana kaynağı da bu tür depremlerdir. Dolayısıyla Simav‘da ne Sındırgı‘da ne Gediz‘de ne Bigadiç‘te bu deprem oluşumları gelecekte de durmayacaktır. Bölgede üretebileceği en büyük deprem 7,2 dolayında olup bu depremlerin kökeni Ege bölgesi avkulanması ile ilişkili olup kuzey Anadolu kırığıyla hiçbir ilgisi yoktur. İkinci el kırık üzerinde olması nedeniyle böyle büyük bir depremin olması şaşırtıcı olur. İstanbul’da ya da başka bir yerleri etkilemesi de söz konusu değildir.”

Görür: Bölge K-G gerilme altında

Bilim Akademisi Üyesi Prof. Dr. Naci Görür, depreme ilişkin “Yemişli-Simav/Kütahya’da 5,5 deprem oldu. Simav Grabeninde olduğu belirtiliyor. Artçı depremler devam ediyor. Bölge K-G gerilme altında. Anadolu Levhasının batıya doğru kaçışına bağlı. Normal atımlı bir fay. Depremin hangi fayda olduğu, yönleri belirtilmelidir. Geçmiş olsun” ifadelerini kullandı.

Bektaş: Daha büyük bir deprem sürpriz olmaz

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Jeoloji Mühendisliği Bölümü Emekli Prof. Dr. Osman Bektaş ise, “Naşa Fay zonu içerisinde gelişmiştir” diyerek şunları söyledi:

“UŞAK Fay Bloğu üzerinde 1969-2025 yılları arasında oluşmuş 6 adet M6-7 depremleri depremselliği kuzeye KÜTAHYA Fay Bloğuna taşımıştır. Bölgede daha büyük deprem sürpriz olmaz.”

Uzmanlar Simav’a dikkat çekti: Artçılar uzun sürebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.