Yazıda yer alan değerlendirmeler şöyle:

“Hanehalkının tükettiği mal ve hizmet fiyatlarının zaman içindeki değişimini ölçen Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Avrupa Birliği (AB) standartlarıyla uyumlu biçimde hesaplanıyor. Ocak 2026 itibarıyla TÜİK, uluslararası kriterlere uyum kapsamında TÜFE hesaplama yönteminde üç alanda metodolojik değişikliğe gitti. Bunları, tüketim harcama sınıflandırmasının değişmesi, TÜFE baz yılının 2025 olarak güncellenmesi ve harcama ağırlıklarının belirlenmesinde “Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları”nın ana veri kaynağı olarak kullanılmaya başlanması olarak sıralayabiliriz. Bu yazıda söz konusu değişikliklerin TÜFE’ye yansımalarını ele alıyoruz.

Sınıflandırma ve Baz Yılı Değişikliği

Eski sınıflandırmada harcama kalemleri 12 ana grup, 43 alt grup ve 407 madde olarak belirlenmişti. Ancak zaman içinde tüketim alışkanlıklarının değişmesi ve ürün çeşitliliğinin artmasıyla bazı kategoriler güncelliğini yitirdi. Yeni ürün ve hizmetlerin sınıflandırılması da zorlaştı. Bu nedenle, Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ve AB ülkelerinde zorunlu hale getirilen yeni sınıflamaya geçildi.

Yeni sınıflama, güncel tüketim yapısını daha iyi yansıtacak şekilde kategori sayısını artırırken, mal ve hizmet ayrımını da netleştirdi. Ayrıca çevrim içi hizmetler (paket yemek servisi taşıma ücreti vb.) ve yeni tüketim biçimleri (elektrikli otomobillerin şarjı, çamaşır kurutma makinası vb.) de kapsama dâhil edildi. Buna ek olarak, harcama kalemleri eski grup sayısı olan 12 yerine 13 ana grup altında yeniden düzenlendi (Tablo 1). Heterojen yapısı sebebiyle “Çeşitli Mal ve Hizmetler” ana grubunda yer alan bazı kalemler ayrıştırılarak “Sigorta ve Finansal Hizmetler” ve “Kişisel Bakım, Sosyal Koruma ve Çeşitli Mal ve Hizmetler” başlıkları altında yeniden tanımlandı. Bunun yanı sıra “Haberleşme” ana grubunun kapsamı genişletilerek “Bilgi ve İletişim”, “Eğlence ve Kültür” ana grubu ise “Eğlence, Dinlence, Spor ve Kültür” olarak yeniden sınıflandırıldı.

Sınıflandırma değişikliğiyle eş zamanlı olarak TÜFE’nin baz yılı da 2025 olarak güncellendi. Endeksin yeni baz yılına göre yeniden ölçeklendirilmesi, geçmiş aylık ve yıllık enflasyon oranlarını etkilemiyor.

Ağırlık Değişikliği

Eski sınıflandırmada ağırlıklar, Hanehalkı Bütçe Anketi, kurumsal nüfus anketi, turizm anketi ve idari kayıtlardan elde edilen harcama ve ciro bilgileri, Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcama verilerinin değişim hızları ile genişletilerek hesaplanmakta idi. Yeni sınıflandırmayla beraber, TÜFE ağırlıklarının belirlenmesinde kullanılan veri kaynakları da değiştirildi. Bu kapsamda, tüketim paylarının hesaplanmasında “Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları” verileri ana veri kaynağı haline gelirken, “Hanehalkı Bütçe Araştırmaları” alt sınıf ağırlıklarında tamamlayıcı kaynak olarak kullanılmaya başlandı. Ulusal hesapların düzenli güncellenmesi tüketim kalıplarındaki değişimlerin daha hızlı yansıtılmasına olanak tanıyor. Bu yaklaşım, TÜFE ile GSYH deflatörü gibi fiyat değişimlerine ilişkin makroekonomik göstergeler arasında tutarlı bir ilişki olmasını sağlıyor.

Ağırlıklar alt kalemler ve özel kapsamlı göstergeler bazında değerlendirildiğinde, en belirgin değişim hizmet sektöründe. Tüketim kalıpları ve ekonomideki yapısal dönüşüme paralel olarak, hizmet sektörünün payında 7,4 puan artış söz konusu (Tablo 2). Bu artışta ulaştırma hizmetleri, lokanta ve otel ile diğer hizmetler ön planda. Ayrıca, eğlence, spor ve kültür ile finansal hizmetlerin tüketim payında da bir artış gözleniyor. Bu durum, gelişmiş ülkelere yakınsama sürecinin bir yansıması olarak, millî gelir verilerinde hizmet sektörünün payında görülen artış ile uyumlu. Tüketim harcamalarında da hizmetlere doğru bir kayma izleniyor. Benzer bir artış hizmet istihdamında da var. Bu bakımdan, TÜFE’nin kompozisyonundaki değişimin diğer makro göstergelerle uyum içinde olduğu söylenebilir.

Hizmet grubu ağırlığındaki yükselişe karşın diğer ana grup ağırlıkları 2025’e kıyasla azalıyor. En belirgin düşüş 3,2 puan ile enerji grubunda. Bu grupta şebeke suyu yanında sübvansiyonların da etkisiyle elektrik ve doğal gaz kalemleri öne çıkmakta. Temel malların 2026 yılında ağırlığında 3,0 puan gerileme var. Bunun sürükleyicisi dayanıklı mallar. Gıda grubu ağırlığında sınırlı bir gerileme olmasına rağmen alt kırılım bazında farklılaşan bir görünüm mevcut. İşlenmemiş gıdanın ağırlığı taze meyve-sebze kaynaklı olarak gerilerken işlenmiş gıdanın ağırlığı artıyor. Tüm bu gelişmeler neticesinde, B ve C göstergelerinin ağırlıkları 5,2 ve 4,5 puan yükselişle sırasıyla yüzde 79,3 ve yüzde 65,3’e ulaştı.

İkili düzeydeki ana harcama gruplarında ise ağırlıklar bir önceki yıla kıyasla en fazla konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda azalırken, bunu bilgi ve iletişim ile sağlık izledi. Ağırlıkların en fazla arttığı gruplar ise değişen tüketim kalıplarının yansıdığı lokanta ve konaklama ile eğlence, dinlence, spor ve kültür grubu oldu. Diğer ana harcama gruplarında ise ağırlık değişimleri görece sınırlı oldu.

Etki Analizi

Bu kısımda, ağırlıklarda yapılan değişikliğin 2026 yılı ocak ayı enflasyonuna etkisini ölçüyoruz. TÜİK tarafından yayımlanan en kapsamlı fiyat endeksleri beşli hane düzeyinde. Bu nedenle eski ve yeni ağırlıkları kullanarak beşli hane düzeyinde hesaplama yaptık. Bu hesaplamalar, endeksin ağırlık yapısındaki değişikliğin ocak ayı enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,1 puan azaltıcı yönde olduğuna işaret ediyor.

2025 yılında mallarda yıllık enflasyon yüzde 25, hizmetlerde ise yüzde 44 seviyesinde gerçekleşmişti. 2026 yılında da hizmet enflasyonunun mal enflasyonundan yüksek olabileceği düşünüldüğünde, hizmetlerin ağırlığındaki artışın bu seneki enflasyon oranını yukarı yönlü etkileme potansiyeli var. Diğer taraftan, 2025 yılında olduğu gibi 2026 yılında da yıllık hizmet enflasyonunun mal enflasyonuna kıyasla daha hızlı gerilemesi muhtemel. Dolayısıyla, bu iki etki birlikte değerlendirildiğinde hizmetler ağırlık değişiminin yıllık enflasyona yukarı yönlü etkisinin yaklaşık 1 puan olacağı öngörülmektedir.”

TCMB: TÜFE revizyonu yıllık enflasyonu artırabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, “Aynı vakitte, her iki iktisattaki siyaset yapıcılar, yüksek enflasyon ve döviz oynaklığı ile uzun mühlet uğraş etmek zorunda kalabilir” değerlendirmesi yapıldı.

“Kredi şartları, Macaristan, Polonya ve Romanya da dahil olmak üzere orta gelirli emtia ithal eden ekonomilerde daha yüksek faiz oranlarıyla da olsa istikrar kazanıyor.” sözlerinin yer aldığı açıklamada, gelişen piyasalarda kredi şartlarının yüksek global enflasyon oranlarına karşın ABD’nin nakdî sıkılaştırma döngü sürecinin daha fazla netlik kazanması sayesinde düzgünleşme gösterdiğine işaret edildi.

Orta gelirli iktisatların Çin’den gelen yumuşama datalarına karşın makroekonomik dayanıklılık gösterdiğine vurgu yapılan açıklamada “(Bu ekonomilerde) Mali alan yetersiz kalmaktadır. Yeni borçlanmaların maliyeti bilhassa düşük kredi reytingine sahip ülkeler için iki yıl evvel olduğundan daha yüksek seviyede” sözleri kullanıldı.

Standard Poor’s: Türkiye’de para siyasetindeki değişim rezervleri artırabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çalışma kapsamında seçilen şahısların 70 ila 73 yaşlarında ve sağlıklı olduğu belirtildi.

Katılımcılar, her yıl yüz yüze ve 6 ayda bir telefon görüşmesiyle değerlendirildi.

Araştırma kapsamında yapılan birinci ölçümde, iştirakçilerin yüzde 48’inin koku alma duyusunun olağan ve yüzde 28’inin koku alma duyusunda azalma olduğu, yüzde 24’ünün de değerli ölçüde koku kaybıyla karşılaştığı tespit edildi.

Katılımcıların yaklaşık yüzde 25’inin izleme periyodunda kıymetli depresyon belirtileri geliştirdiği gözlendi.

Araştırmacılar, azalmış yahut değerli ölçüde koku kaybı yaşayanlarda, depresif belirtiler geliştirme riskinin arttığını belirledi.

KOKU BİLHASSA YAŞLILAR İÇİN BİR İKAZ İŞARETİ

Çalışmayı yürüten gruptan Johns Hopkins Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ve Davranış Bilimleri Doçent Vidya Kamath, yaptığı açıklamada, zayıf bir koku alma duyusunun, mevt riski dahil Alzheimer ve Parkinson üzere nörodejeneratif hastalıkların erken ihtar işareti olduğunu tekraren gördüklerini belirtti.

Koku alma duyusunu kaybetmenin, zehirli gaz algılamak ve yemekten keyif almak üzere sıhhatimizin ve davranışlarımızın birçok tarafını etkilediğini vurgulayan Kamath, “Koku, etrafımızdaki dünyayla ilgi kurmanın değerli bir yoludur. Bu çalışma, kokunun yaşlılar için bir ihtar işareti olabileceğini gösteriyor.” sözünü kullandı.

Araştırma, “The Journals of Gerontology” mecmuasında yayımlandı.

Araştırma: Azalan koku duyusu yaşlılarda depresyon riskini artırabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Asya kaplan sivrisineği, Kuzey ve Batı Avrupa’da yayıldı. 2013 yılında 8 Avrupa ülkesindeki 114 bölgede bulunan cinse bu yıl 13 ülkedeki 337 bölgede rastlanıyor.

Asya kaplan sivrisineğinin dang humması ve chikungunya üzere hastalıkları taşıdığı biliniyor.

Avrupa’nın pek çok bölgesinde görülen sarıhumma sivrisineği ise dang humması, sarıhumma, chikungunya, zika ve Batı Nil virüsünü bölgeye yayma riski taşıyor.

‘HASTALIKLARIN YAYILMASINI ÖNLEMEK İÇİN…’

ECDC Yöneticisi Andrea Ammon, hastalıkların yayılmasını önlemek için sivrisinek nüfusunun denetim altına alınmasının ve şahsî korunma metotlarına başlanmasının ehemmiyetini vurguladı.

Raporda, sivrisinek kriziyle başa çıkmak için tabiata ziyan vermeyen ve sakin sulardaki larvaları öldürecek ilaçların kullanılması ve sivrisineklerden bulaşabilecek hastalıklarla ilgili toplumda farkındalık oluşturulması önerildi.

Özellikle Batı Nil virüsü, beyin iltihabı, beyin zarı iltihabı ve nörolojik hasar oluşturabiliyor ve mevte yol açabiliyor.

AB’den ‘sivrisinek’ uyarısı: Bulaşıcı hastalıkları artırabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.