Sağlık Bakanlığı Bilim Heyeti Üyesi Prof. Dr. Alper Şener, Türkiye’de şimdi Eris hadiselerinin görülmediğini belirtti fakat okullar açıldıktan sonra büyük kentlerde olayların artabileceğine ait uyardı. 

Koronavirüsün yeni varyantı Eris’e ait Cumhuriyet TV‘de açıklamalarda bulunan Halk Sıhhati Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Saltık virüsün bulaşıcılığının artabileceğine ve insan bağışıklık sisteminden kaçabileceğine dair ikazlarda bulundu. 

“SAĞLIK BAKANLIĞI PCR TESTLERİNİ GÜNCELLEMELİ”

Koronavirüsün yeni varyantı Eris’in belirtilerinin, kamuoyu tarafından bilinen Covid-19 belirtileri ile benzerlik gösterdiğini tabir eden Saltık, “Hastaneye yatma oranları Omicron’un daha evvelki varyantlarına nazaran daha düşük. Tat ve koku kaybı yaşanırsa hastaneye başvurup test yaptırılması önerilebilir. Lakin Sıhhat Bakanlığı’nın elindeki PCR testlerini yenileştirmesi gerekiyor. Her PCR testi ile Covid’in tüm varyantlarını yakalamak mümkün değil. Testler güncellenmediği takdirde Eris varyantı yakalanamayabilir ve Türkiye’de olmadığı yanılgısına düşülebilir” dedi. 

“BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNDEN KAÇABİLİR VE BULAŞICILIĞI ARTABİLİR”

DSÖ’nün 9 Ağustos‘ta yaptığı açıklamaları anımsatan Saltık, “DSÖ dünya genelinde koronavirüs hadiselerinde süregelen istikrarlı bir artışı vurguladı. Eris’in özelliklerine ve RNA dizilimine bakıldığında Global olarak yayılabileceği ve olay sayılarında artışa neden olabileceği uyarısı yapıldı. Kaynaklara ve literatüre baktığımızda bu yeni varyantın insan bağışıklık sisteminden kaçabileceği ve bulaştırıcılığının artabileceği kaydedilmiş. Yani oburunu enfekte etme yeteneği artabilir ve daha evvelki aşılarla oluşturulan bağışıklık sisteminden kaçabilir” kelamlarıyla yeni varyantın risklerine dikkat çekti. 

“COVİD İLE SAVAŞ PLANLARI GÜNCELLENMELİ”

Covid-19 ile gayretin bir rehavet halini aldığını belirten Saltık, “Sağlık Bakanlığı‘nın Dünya Sıhhat Örgütü’nün de önerdiği üzere Covid’le savaş planlarını güncellemesi gerekir. Salgınları yönetirken izleme çalışması yapılır. Sıhhat Bakanlığı bunu uzun vakittir yapmıyor. Covid hala global bir risk olmayı sürdürüyor. Sıhhat Bakanlığı’nın kelamda üretilen Turkovac aşısını bir tarafa bırakıp, şimdi aşı olma niteliği kazanamadı bunun altını çizmeliyiz, çok değerlikli ve birden fazla varyanta tesirli olabilecek şimdiki üretilmiş aşıları Türkiye’ye getirmesi gerekir” diye konuştu. 

Sağlık Bakanlığı’nı yayınlanan bilgilerin şeffaf olmaması sebebiyle eleştiren Prof. Dr. Ahmet Saltık şu tabirleri kullandı:

“Bir izleme çalışması yapılarak bu yeni varyantın Türkiye’de olup olmadığı, varsa hangi bölgelerde ve kümelerde görüldüğü tespit edilerek yeni bir aşı siyaseti izlenmelidir. Elde ettikleri bilgileri ise kamuoyundan gizlememeli ve uzman örgütlerle koordineli biçimde çalışmalıdır. Covid-19 ile ilgili tüm bilgileri Dünya Sıhhat Örgütü’ne iletmeli ve açık kaynaklarda da yayınlamalılar.”

ÖNLEMLER GERİ Mİ GELECEK?

Yurttaşlara koronavirüsün yeni varyantından korunmak için neler yapabileceklerine dair tekliflerde bulunan Saltık, “Panik tablosuna gerek yok. Son iki yılda hayli aşılama yapıldı. Elimizde bir ölçü toplum bağışıklığı var, lakin bir mühlet sonra sönümlenecek. Daha erken teşhis koyma ve daha erken sağaltım yapmak konusunda tecrübeli tabiplerimiz var. Buna rağmen yeniden de kapalı ve kalabalık ortamlarda uzun müddet kalmama, çok fazla fizikî yakınlığa girmeme ve el hijyenine dikkat etme kuralları hala geçerli. Bir aşı daveti yapıldığında ise aşı aykırılığı yapmadan aşı olmalarını tavsiye ediyorum” sözlerini kullandı. 

Halk Sıhhati Uzmanı Cumhuriyet TV’de koronavirüsün yeni varyantına karşı uyardı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sağlık Bakanlığı Bilim Heyeti Üyesi Prof. Dr. Alper Şener, Türkiye’de şimdi Eris hadiselerinin görülmediğini belirtti fakat okullar açıldıktan sonra büyük kentlerde olayların artabileceğine ait uyardı. 

Koronavirüsün yeni varyantı Eris’e ait Cumhuriyet TV‘de açıklamalarda bulunan Halk Sıhhati Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Saltık virüsün bulaşıcılığının artabileceğine ve insan bağışıklık sisteminden kaçabileceğine dair ihtarlarda bulundu. 

“SAĞLIK BAKANLIĞI PCR TESTLERİNİ GÜNCELLEMELİ”

Koronavirüsün yeni varyantı Eris’in belirtilerinin, kamuoyu tarafından bilinen Covid-19 belirtileri ile benzerlik gösterdiğini tabir eden Saltık, “Hastaneye yatma oranları Omicron’un daha evvelki varyantlarına nazaran daha düşük. Tat ve koku kaybı yaşanırsa hastaneye başvurup test yaptırılması önerilebilir. Lakin Sıhhat Bakanlığı’nın elindeki PCR testlerini yenileştirmesi gerekiyor. Her PCR testi ile Covid’in tüm varyantlarını yakalamak mümkün değil. Testler güncellenmediği takdirde Eris varyantı yakalanamayabilir ve Türkiye’de olmadığı yanılgısına düşülebilir” dedi. 

“BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNDEN KAÇABİLİR VE BULAŞICILIĞI ARTABİLİR”

DSÖ’nün 9 Ağustos‘ta yaptığı açıklamaları anımsatan Saltık, “DSÖ dünya genelinde koronavirüs olaylarında süregelen istikrarlı bir artışı vurguladı. Eris’in özelliklerine ve RNA dizilimine bakıldığında Global olarak yayılabileceği ve olay sayılarında artışa neden olabileceği uyarısı yapıldı. Kaynaklara ve literatüre baktığımızda bu yeni varyantın insan bağışıklık sisteminden kaçabileceği ve bulaştırıcılığının artabileceği kaydedilmiş. Yani diğerini enfekte etme yeteneği artabilir ve daha evvelki aşılarla oluşturulan bağışıklık sisteminden kaçabilir” kelamlarıyla yeni varyantın risklerine dikkat çekti. 

“COVİD İLE SAVAŞ PLANLARI GÜNCELLENMELİ”

Covid-19 ile çabanın bir rehavet halini aldığını belirten Saltık, “Sağlık Bakanlığı‘nın Dünya Sıhhat Örgütü’nün de önerdiği üzere Covid’le savaş planlarını güncellemesi gerekir. Salgınları yönetirken izleme çalışması yapılır. Sıhhat Bakanlığı bunu uzun vakittir yapmıyor. Covid hala global bir risk olmayı sürdürüyor. Sıhhat Bakanlığı’nın kelamda üretilen Turkovac aşısını bir tarafa bırakıp, şimdi aşı olma niteliği kazanamadı bunun altını çizmeliyiz, çok değerlikli ve birden fazla varyanta tesirli olabilecek aktüel üretilmiş aşıları Türkiye’ye getirmesi gerekir” diye konuştu. 

Sağlık Bakanlığı’nı yayınlanan bilgilerin şeffaf olmaması sebebiyle eleştiren Prof. Dr. Ahmet Saltık şu sözleri kullandı:

“Bir izleme çalışması yapılarak bu yeni varyantın Türkiye’de olup olmadığı, varsa hangi bölgelerde ve kümelerde görüldüğü tespit edilerek yeni bir aşı siyaseti izlenmelidir. Elde ettikleri dataları ise kamuoyundan gizlememeli ve uzman örgütlerle koordineli biçimde çalışmalıdır. Covid-19 ile ilgili tüm dataları Dünya Sıhhat Örgütü’ne iletmeli ve açık kaynaklarda da yayınlamalılar.”

ÖNLEMLER GERİ Mİ GELECEK?

Yurttaşlara koronavirüsün yeni varyantından korunmak için neler yapabileceklerine dair tekliflerde bulunan Saltık, “Panik tablosuna gerek yok. Son iki yılda hayli aşılama yapıldı. Elimizde bir ölçü toplum bağışıklığı var, lakin bir müddet sonra sönümlenecek. Daha erken teşhis koyma ve daha erken sağaltım yapmak konusunda tecrübeli tabiplerimiz var. Buna rağmen yeniden de kapalı ve kalabalık ortamlarda uzun mühlet kalmama, çok fazla fizikî yakınlığa girmeme ve el hijyenine dikkat etme kuralları hala geçerli. Bir aşı daveti yapıldığında ise aşı tersliği yapmadan aşı olmalarını tavsiye ediyorum” tabirlerini kullandı. 

Halk Sıhhati Uzmanı Cumhuriyet TV’de koronavirüsün yeni varyantına karşı uyardı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sağlık Bakanlığı Bilim Şurası Üyesi Prof. Dr. Alper Şener, Türkiye’de şimdi Eris hadiselerinin görülmediğini belirtti lakin okullar açıldıktan sonra büyük kentlerde olayların artabileceğine ait uyardı.

Coronavirüs’ün yeni varyantı Eris’e ait Cumhuriyet TV‘de açıklamalarda bulunan Halk Sıhhati Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Saltık virüsün bulaşıcılığının artabileceğine ve insan bağışıklık sisteminden kaçabileceğine dair ikazlarda bulundu.

“SAĞLIK BAKANLIĞI PCR TESTLERİNİ GÜNCELLEMELİ”

Coronavirüs’ün yeni varyantı Eris’in belirtilerinin, kamuoyu tarafından bilinen Covid-19 belirtileri ile benzerlik gösterdiğini söz eden Saltık, “Hastaneye yatma oranları Omicron’un daha evvelki varyantlarına nazaran daha düşük. Tat ve koku kaybı yaşanırsa hastaneye başvurup test yaptırılması önerilebilir. Lakin Sıhhat Bakanlığı’nın elindeki PCR testlerini yenileştirmesi gerekiyor. Her PCR testi ile Covid’in tüm varyantlarını yakalamak mümkün değil. Testler güncellenmediği takdirde Eris varyantı yakalanamayabilir ve Türkiye’de olmadığı yanılgısına düşülebilir” dedi.

“BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNDEN KAÇABİLİR VE BULAŞICILIĞI ARTABİLİR”

DSÖ’nün 9 Ağustos‘ta yaptığı açıklamaları anımsatan Saltık, “DSÖ dünya genelinde Coronavirüs olaylarında süregelen istikrarlı bir artışı vurguladı. Eris’in özelliklerine ve RNA dizilimine bakıldığında Global olarak yayılabileceği ve olay sayılarında artışa neden olabileceği uyarısı yapıldı. Kaynaklara ve literatüre baktığımızda bu yeni varyantın insan bağışıklık sisteminden kaçabileceği ve bulaştırıcılığının artabileceği kaydedilmiş. Yani diğerini enfekte etme yeteneği artabilir ve daha evvelki aşılarla oluşturulan bağışıklık sisteminden kaçabilir” kelamlarıyla yeni varyantın risklerine dikkat çekti.

“COVİD İLE SAVAŞ PLANLARI GÜNCELLENMELİ”

Covid-19 ile uğraşın bir rehavet halini aldığını belirten Saltık, “Sağlık Bakanlığı‘nın Dünya Sıhhat Örgütü’nün de önerdiği üzere Covid’le savaş planlarını güncellemesi gerekir. Salgınları yönetirken izleme çalışması yapılır. Sıhhat Bakanlığı bunu uzun vakittir yapmıyor. Covid hala global bir risk olmayı sürdürüyor. Sıhhat Bakanlığı’nın kelamda üretilen Turkovac aşısını bir tarafa bırakıp, şimdi aşı olma niteliği kazanamadı bunun altını çizmeliyiz, çok değerlikli ve birden fazla varyanta tesirli olabilecek yeni üretilmiş aşıları Türkiye’ye getirmesi gerekir” diye konuştu.

Sağlık Bakanlığı’nı yayınlanan bilgilerin şeffaf olmaması sebebiyle eleştiren Prof. Dr. Ahmet Saltık şu sözleri kullandı:

“Bir izleme çalışması yapılarak bu yeni varyantın Türkiye’de olup olmadığı, varsa hangi bölgelerde ve kümelerde görüldüğü tespit edilerek yeni bir aşı siyaseti izlenmelidir. Elde ettikleri dataları ise kamuoyundan gizlememeli ve uzman örgütlerle koordineli biçimde çalışmalıdır. Covid-19 ile ilgili tüm dataları Dünya Sıhhat Örgütü’ne iletmeli ve açık kaynaklarda da yayınlamalılar.”

ÖNLEMLER GERİ Mİ GELECEK?

Yurttaşlara coronavirüsün yeni varyantından korunmak için neler yapabileceklerine dair tekliflerde bulunan Saltık, “Panik tablosuna gerek yok. Son iki yılda hayli aşılama yapıldı. Elimizde bir ölçü toplum bağışıklığı var, fakat bir mühlet sonra sönümlenecek. Daha erken teşhis koyma ve daha erken sağaltım yapmak konusunda tecrübeli tabiplerimiz var. Buna rağmen yeniden de kapalı ve kalabalık ortamlarda uzun müddet kalmama, çok fazla fizikî yakınlığa girmeme ve el hijyenine dikkat etme kuralları hala geçerli. Bir aşı daveti yapıldığında ise aşı aykırılığı yapmadan aşı olmalarını tavsiye ediyorum” sözlerini kullandı.

Halk Sıhhati Uzmanı Cumhuriyet TV’de Coronavirüs’ün yeni varyantına karşı uyardı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HPV BELİRTİLERİ

HPV’nin en yaygın belirtisi siğillerdir. Lakin HPV virüsü taşıyan herkeste siğil çıkmaz. Sahip olduğunuz virüs çeşidine bağlı olarak genital bölgenizde yahut öbür bir yerde ortaya çıkabilirler. Bu siğiller ekseriyetle resen geçer. Reçetesiz satılan ve reçeteli ilaçlar bunlardan daha süratli kurtulmanıza yardımcı olabilir.

HPV NASIL BULAŞIR?

HPV ciltten cilde temas yoluyla yayılır. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların en yaygın tipidir. Cinsel olarak etkin olan çabucak hemen herkes bir noktada en az bir HPV çeşidine sahip olacaktır. Partnerinizde varsa, semptomları olmasa bile size bulaşabilir.

HPV TEDAVİSİ

Bu tıp enfeksiyonların tedavisi yoktur. Birden fazla durumda, neye sahip olduğunuzu asla bilemezsiniz. HPV bir sıhhat problemine neden olacak kadar uzun müddet kalırsa, hekiminiz bunu ayrıyeten tedavi edecektir.

HPV KANSERE NEDEN OLUR MU?

Her 10 HPV enfeksiyonundan yaklaşık 9’u bir yahut iki yıl içinde resen düzgünleşir. Lakin devam edenlerin kimileri muhakkak hücrelerde kansere yol açabilecek değişikliklere neden olabilir. Bu 10 ila 30 yıl sürebilir.

HPV’NİN NEDEN OLDUĞU KANSER TÜRLERİ

Rahim ağzı ve anal kanser olaylarının neredeyse tamamına HPV neden olmaktadır. Ayrıyeten vajina, vulva ve penis dahil olmak üzere başka genital bölgelerde de yol açabilir. Gırtlak kanseri olaylarının yaklaşık %70’ine bu virüs neden olmaktadır.

Bazı şeyler HPV’den kansere yakalanma bahtınızı artırabilir. Bunlar ortasında sigara içmek, uzun müddet doğum denetim hapı kullanmak ve dişlerinize güzel bakmamak sayılabilir. Zayıf bir bağışıklık sisteminiz varsa yahut diğer bir sıhhat sorunu nedeniyle kronik iltihaplanmanız varsa talihiniz daha yüksektir.

HPV ÖNLENEBİLİR BİR VİRÜS MÜDÜR?

Bir aşı bu virüse yakalanmanızı önleyebilir. Bağışıklık sisteminizin bu virüsle savaşmaya hazır olması için cinsel olarak etkin olmadan evvel aşı olmanız en güzelidir. CDC, erkek ve kız çocuklarının 11 yahut 12 yaşında aşılanmasını önermektedir. Daha büyük çocuklar 26 yaşına kadar HPV aşısı olmalıdır. Daha büyükseniz, daha evvel cinsel bağa girdiyseniz ve HPV’nin bir tipini kaptıysanız, aşı sizi koruyabilir. . 45 yaşına kadar olan yetişkinler de aşılanabilir, lakin daha evvel HPV’ye maruz kalmaları nedeniyle bu yaş kümesinde daha az yarar sağlayabilir. Lakin gebe bayanlar aşılanmamalıdır.

PREZERVATİF HPV’Yİ ÖNLER Mİ?

Cinsel olarak etkinseniz, bunlar yardımcı olabilir, lakin sizi HPV’den büsbütün korumaz. Prezervatifin kapsamadığı bölgeler hala enfekte olabilir. Önerilen yaş aralığındaysanız, aşı yaptırmaktan kaçınmanın en güzel yolu aşı yaptırmaktır. Lakin bu, esasen sahip olduğunuz bir HPV ile savaşmak için hiçbir şey yapmaz.

Kanser dahil pek çok hastalığa sebep: HPV nedir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Prof. Dr. Saltık, bahse ait şunları söyledi:

“Türkiye’de 2023 yılının birinci altı ayında görülen kızamık olgu sayısında bir evvelki yıla nazaran epeyce yüksek bir artış kelam konusu. Sayısal datalara baktığımızda bu salgın diyebileceğimiz durumun çocukların yaşlarına nazaran aşısız ya da eksik aşılı oluşları ile yakından alakalı olduğunu görüyoruz. Hasebiyle şimdi hadise görülmeyen yerlerde olguların en erken görülme yaşlarını dikkate alarak bir alt yaş hududu kabul edersek altı ay diyebiliriz. Olağanda dokuzuncu ayda yapılıyor kızamık aşıları. Şayet dokuzuncu aydan daha evvel kızamık olguları görülüyorsa; bakanlık dataları açıklamadığı için bilemiyoruz. Yeni bir kampanya ile eksik aşılarının bu çocukların tamamlanması gerekir. Ayrıyeten salgın görülen yerlerde 15 yaşın altındaki çocuklar başta olmak üzere epidemolojik durum nasılsa kızamıkla ilgili salgın denetim aşılaması yapmamız gerekiyor. Ayrıyeten ek doz aşılamanın rutin aşılama takvimindeki aşıların yerini almadığının altını çizmek isterim. Vakti geldiğinde aşı takvimindeki aşıların da ayrıyeten uygulanması gerekliliği var.

Ek doz aşı ile takvim gereği uygulanacak aşılar ortasında en az dört haftalık vakit bırakmaya uğraş göstermemiz gerekiyor. Sıhhat Bakanlığı’nın bu dataları şeffaf bir biçimde bu bilgileri kamuoyu ile paylaşmasını istiyoruz. Demokratik bir hukuk devletinde ne olup bittiğini bilme hakkımız var. Hükümetlerin de halktan bu dataları saklamaya yetkileri bulunmuyor. Ancak Türkiye ne durumda biliyoruz. Münasebetiyle alınacak tedbirlerin de Sıhhat Bakanlığı tarafından tıp meslek örgütleri, TTB, Halk Sıhhati Uzmanları Derneği üzere derneklerle, basınla ve kamuoyunun iş birliği ile yürütülmesi gerek. Aşı kararsızlığının da birebir biçimde üzerine gidilmesi gerek.

“SALGIN DEME RİSKİ VAR…”

Türkiye’deki son bir yıllık kızamık olgularına baktığımızda; 2023 Ocak ayında 193, Şubat’ta 340, Mart’ta 445, Nisan’da 506, Mayıs’ta 567 ve Haziran’da 782 olmak üzere tertipli biçimde tırmanan bir olgu sayısı görüyoruz. Bir evvelki altı aya baktığımızda ise örneğin; geçen Temmuz’da 12, Ağustos’ta 6, Eylül’de 8, Ekim’de 16, Kasım’da 17, Aralık’ta 25 olduğunu görüyoruz. 2023 Ocak’ında çabucak izleyen aylarda yani 193 olguya tırmandığını görüyoruz. Bu bilgilerle üstelik kayda girenlerin buzdağının ucu olduğu gerçeğini de unutmadan yakalanabilenlerin, yakalanması gerekenlerin neredeyse kabaca 10’da 1’i olduğu gerçeğini dikkate aldığımızda bu tabloya salgın deme riski ne yazık ki var.

Yatış durumlarına baktığımızda; bu kızamık olgularının Ocak’tan başlayarak söylemek gerekirse; 18, izleyeni ay 63, sonraki ayda 79, 98 ve 139 ve geçen iki ay öncesinde yani Haziran’da da 164 kızamıklı çocuğun hastaneye yatırıldığını görüyoruz. Bu sayılar da yüksek sayılı. Kızamık olağan şartlarda komplikasyonsuz seyreder, kapanır ancak bağışık durum bozuksa, beslenme yetersizliği varsa, altta yatan öbür bir hastalık varsa, sosyo-ekonomik yetersizlik, yoksulluk üzere nedenlerle komplikasyon gelişebiliyor. Başta zatürre olmak üzere hastaneye yatırma gerekliliği doğuyor. Olağan şartlarda kızamık olgularında hastaneye yatırmaya gerek yok.

“BİR YAŞIN ALTINDAKİ OLGULARIN YÜZDE 97-98’İNDE TEK DOZ BİLE OLSA AŞI YOK”

Aşılama durumuyla ilişkilendirmeye uğraş gösterirsek şunu görüyoruz; bir yaşın altında 203 kızamıklı olgu var. Bunların içinde tek doz olsa da kızamık aşısı olanlar yüzde 1-3 dolayında. Münasebetiyle bir yaşın altındaki 203 kızamık olgusunda neredeyse yüzde 97-98’inde tek doz bile olsa aşı yok. Esasen bir yaşın altında tek doz bekliyoruz. Dokuz ya da on iki aylıkken bir doz yapılması sonra bir yineleme yapılması biçiminde olmalı. 1-4 yaş aralığında 2 doz kesinlikle yapılmış olmasını bekliyoruz. 1-4 yaş ortasında toplam bin 700 dolayında kızamık olgusu var. Aşılama dağılımına baktığımızda bunların fakat üçte birinden azının tek doz aşıya sahip olduğunu, iki doz aşının ise beşte birden de az olduğunu görüyoruz. Hasebiyle; açık bir bilgi gösteriyor ki önemli bir gevşeme ve ihmal var. Bunlar kimler? Ülkenin nerelerinde? Sıhhat Bakanlığı’nın bilgileri paylaşması gerekiyor.

“KIZAMIK SALGINLARINI ÖNLEMEDE ÇOK YÜKSEK SEVİYEDE AŞILAMA GEREKİYOR”

Özellikle sistemsiz göçmenlerde durum nedir bir bakmak gerekiyor. Örnek olarak; kızamık aşısının bir salgın çıkmaması için en az yüzde 95 seviyesinde olmasını bekleriz. Kızamık salgınlarını önlemede çok yüksek seviyede aşılama gerekiyor. Yüzde 95’lerin altına inmemeli. Zira kızamık çok bulaşıcı. Covid-19 üzere değil. Kapalı ortamlarda, okulda, iş yerinde bilhassa kışın, soğuk mevsimde kapalı ortamda çok kolay bulaşabiliyor.

“BÖYLE GİDERSE SALGIN BÜYÜYEBİLİR”

Deprem bölgesinde çadırlarda, konteynırlarda insanların kalabalık yaşadıklarını biliyoruz. Kızamığın yakın temasla geçtiğini akılda tutacak olursak; bu olumsuz bir etmen. Kızamık 1 tek doz aşısının yüzde 95 ve üzerinde olduğu 2022 datalarıyla 40 ilimiz var. 81 ilin fakat 40’ında kızamık aşısı yüzde 95’in üstünde. Meğer 2017’de 53 vilayette tek doz kızamık aşısı oranı yüzde 95’in üstündeydi. 2017’den 2022’ye beş yılda 53 vilayetten 40 ile indiğini görüyoruz. Kızamık 2 aşısına baktığımızda; yüzde 95 ve üzerinde aşılı 43 ilimiz görünüyor. Bu da 81 ilin yüzde 53’üne karşılık geliyor. Münasebetiyle önemli bir gerileme var. Bu türlü giderse bu daha da büyüyebilir.

“SAĞLIK BAKANLIĞI’NIN BELİRTTİĞİMİZ ÇERÇEVEDE TEDBİRLERİ ALMASI VE SAYDAM OLMASI MECBURİLİĞİ VAR”

Önlemleri daha evvel sıraladık. Ek doz aşılamanın yapılması üzere. Okullar açılacak Eylül’de bu bakımdan kampanyanın yürütülmesinde süratli davranılması, okul aşılarının vaktinde aksatmandan tamamlanması ve aşı kararsızlığı ile uğraş edilmeli. Covid periyodunda kampanyalar yapıldı aşıların kelamda olumsuz tesirlerine ait ve bunlar büsbütün bilim dışıydı. Bakanlık bunlarla da faal biçimde uğraş etmeli. 21’inci yüzyılın başlarında Türkiye’de tekrar bir kızamık salgını yaşanması nitekim Türkiye için utandırıcı bir durum. Çocuklarımız, bebeklerimiz kızamıktan ölmesinler, engelli kalmasınlar. Bunun için Sıhhat Bakanlığı’nın belirttiğimiz çerçevede tedbirleri alması ve saydam olması mecburiliği var.”

Prof. Dr. Ahmet Saltık’tan ‘kızamık’ açıklaması: ‘Yüzde 97-98’inde aşı yok’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Prof. Dr. Saltık, hususa ait şunları söyledi:

“Türkiye’de 2023 yılının birinci altı ayında görülen kızamık olgu sayısında bir evvelki yıla nazaran epey yüksek bir artış kelam konusu. Sayısal bilgilere baktığımızda bu salgın diyebileceğimiz durumun çocukların yaşlarına nazaran aşısız ya da eksik aşılı oluşları ile yakından bağlantılı olduğunu görüyoruz. Münasebetiyle şimdi olay görülmeyen yerlerde olguların en erken görülme yaşlarını dikkate alarak bir alt yaş sonu kabul edersek altı ay diyebiliriz. Olağanda dokuzuncu ayda yapılıyor kızamık aşıları. Şayet dokuzuncu aydan daha evvel kızamık olguları görülüyorsa; bakanlık bilgileri açıklamadığı için bilemiyoruz. Yeni bir kampanya ile eksik aşılarının bu çocukların tamamlanması gerekir. Ayrıyeten salgın görülen yerlerde 15 yaşın altındaki çocuklar başta olmak üzere epidemolojik durum nasılsa kızamıkla ilgili salgın denetim aşılaması yapmamız gerekiyor. Ayrıyeten ek doz aşılamanın rutin aşılama takvimindeki aşıların yerini almadığının altını çizmek isterim. Vakti geldiğinde aşı takvimindeki aşıların da ayrıyeten uygulanması gerekliliği var.

Ek doz aşı ile takvim gereği uygulanacak aşılar ortasında en az dört haftalık vakit bırakmaya gayret göstermemiz gerekiyor. Sıhhat Bakanlığı’nın bu bilgileri şeffaf bir halde bu dataları kamuoyu ile paylaşmasını istiyoruz. Demokratik bir hukuk devletinde ne olup bittiğini bilme hakkımız var. Hükümetlerin de halktan bu dataları saklamaya yetkileri bulunmuyor. Lakin Türkiye ne durumda biliyoruz. Münasebetiyle alınacak tedbirlerin de Sıhhat Bakanlığı tarafından tıp meslek örgütleri, TTB, Halk Sıhhati Uzmanları Derneği üzere derneklerle, basınla ve kamuoyunun iş birliği ile yürütülmesi gerek. Aşı kararsızlığının da tıpkı biçimde üzerine gidilmesi gerek.

“SALGIN DEME RİSKİ VAR…”

Türkiye’deki son bir yıllık kızamık olgularına baktığımızda; 2023 Ocak ayında 193, Şubat’ta 340, Mart’ta 445, Nisan’da 506, Mayıs’ta 567 ve Haziran’da 782 olmak üzere sistemli biçimde tırmanan bir olgu sayısı görüyoruz. Bir evvelki altı aya baktığımızda ise örneğin; geçen Temmuz’da 12, Ağustos’ta 6, Eylül’de 8, Ekim’de 16, Kasım’da 17, Aralık’ta 25 olduğunu görüyoruz. 2023 Ocak’ında çabucak izleyen aylarda yani 193 olguya tırmandığını görüyoruz. Bu datalarla üstelik kayda girenlerin buzdağının ucu olduğu gerçeğini de unutmadan yakalanabilenlerin, yakalanması gerekenlerin neredeyse kabaca 10’da 1’i olduğu gerçeğini dikkate aldığımızda bu tabloya salgın deme riski ne yazık ki var.

Yatış durumlarına baktığımızda; bu kızamık olgularının Ocak’tan başlayarak söylemek gerekirse; 18, izleyeni ay 63, sonraki ayda 79, 98 ve 139 ve geçen iki ay öncesinde yani Haziran’da da 164 kızamıklı çocuğun hastaneye yatırıldığını görüyoruz. Bu sayılar da yüksek sayılı. Kızamık olağan şartlarda komplikasyonsuz seyreder, kapanır lakin bağışık durum bozuksa, beslenme yetersizliği varsa, altta yatan öteki bir hastalık varsa, sosyo-ekonomik yetersizlik, yoksulluk üzere nedenlerle komplikasyon gelişebiliyor. Başta zatürre olmak üzere hastaneye yatırma gerekliliği doğuyor. Olağan şartlarda kızamık olgularında hastaneye yatırmaya gerek yok.

“BİR YAŞIN ALTINDAKİ OLGULARIN YÜZDE 97-98’İNDE TEK DOZ BİLE OLSA AŞI YOK”

Aşılama durumuyla ilişkilendirmeye gayret gösterirsek şunu görüyoruz; bir yaşın altında 203 kızamıklı olgu var. Bunların içinde tek doz olsa da kızamık aşısı olanlar yüzde 1-3 dolayında. Münasebetiyle bir yaşın altındaki 203 kızamık olgusunda neredeyse yüzde 97-98’inde tek doz bile olsa aşı yok. Esasen bir yaşın altında tek doz bekliyoruz. Dokuz ya da on iki aylıkken bir doz yapılması sonra bir yineleme yapılması biçiminde olmalı. 1-4 yaş aralığında 2 doz kesinlikle yapılmış olmasını bekliyoruz. 1-4 yaş ortasında toplam bin 700 dolayında kızamık olgusu var. Aşılama dağılımına baktığımızda bunların fakat üçte birinden azının tek doz aşıya sahip olduğunu, iki doz aşının ise beşte birden de az olduğunu görüyoruz. Hasebiyle; açık bir data gösteriyor ki önemli bir gevşeme ve ihmal var. Bunlar kimler? Ülkenin nerelerinde? Sıhhat Bakanlığı’nın bilgileri paylaşması gerekiyor.

“KIZAMIK SALGINLARINI ÖNLEMEDE ÇOK YÜKSEK SEVİYEDE AŞILAMA GEREKİYOR”

Özellikle sistemsiz göçmenlerde durum nedir bir bakmak gerekiyor. Örnek olarak; kızamık aşısının bir salgın çıkmaması için en az yüzde 95 seviyesinde olmasını bekleriz. Kızamık salgınlarını önlemede çok yüksek seviyede aşılama gerekiyor. Yüzde 95’lerin altına inmemeli. Zira kızamık çok bulaşıcı. Covid-19 üzere değil. Kapalı ortamlarda, okulda, iş yerinde bilhassa kışın, soğuk mevsimde kapalı ortamda çok kolay bulaşabiliyor.

“BÖYLE GİDERSE SALGIN BÜYÜYEBİLİR”

Deprem bölgesinde çadırlarda, konteynırlarda insanların kalabalık yaşadıklarını biliyoruz. Kızamığın yakın temasla geçtiğini akılda tutacak olursak; bu olumsuz bir etmen. Kızamık 1 tek doz aşısının yüzde 95 ve üzerinde olduğu 2022 datalarıyla 40 ilimiz var. 81 ilin fakat 40’ında kızamık aşısı yüzde 95’in üstünde. Meğer 2017’de 53 vilayette tek doz kızamık aşısı oranı yüzde 95’in üstündeydi. 2017’den 2022’ye beş yılda 53 vilayetten 40 ile indiğini görüyoruz. Kızamık 2 aşısına baktığımızda; yüzde 95 ve üzerinde aşılı 43 ilimiz görünüyor. Bu da 81 ilin yüzde 53’üne karşılık geliyor. Hasebiyle önemli bir gerileme var. Bu türlü giderse bu daha da büyüyebilir.

“SAĞLIK BAKANLIĞI’NIN BELİRTTİĞİMİZ ÇERÇEVEDE TEDBİRLERİ ALMASI VE SAYDAM OLMASI ZARURİLİĞİ VAR”

Önlemleri daha evvel sıraladık. Ek doz aşılamanın yapılması üzere. Okullar açılacak Eylül’de bu bakımdan kampanyanın yürütülmesinde süratli davranılması, okul aşılarının vaktinde aksatmandan tamamlanması ve aşı kararsızlığı ile çaba edilmeli. Covid devrinde kampanyalar yapıldı aşıların kelamda olumsuz tesirlerine ait ve bunlar büsbütün bilim dışıydı. Bakanlık bunlarla da aktif biçimde gayret etmeli. 21’inci yüzyılın başlarında Türkiye’de tekrar bir kızamık salgını yaşanması hakikaten Türkiye için utandırıcı bir durum. Çocuklarımız, bebeklerimiz kızamıktan ölmesinler, engelli kalmasınlar. Bunun için Sıhhat Bakanlığı’nın belirttiğimiz çerçevede tedbirleri alması ve saydam olması mecburiliği var.”

Prof. Dr. Ahmet Saltık’tan ‘kızamık’ açıklaması: ‘Yüzde 97-98’inde aşı yok’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.