Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara göre, CHP, 2024 tarihli ve 7501 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda yer alan bazı hükümlerin Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali için Yüksek Mahkemeye başvurdu.

Başvuruyu inceleyen AYM, bazı hükümlerin iptal istemini reddederken, bazılarının ise iptaline hükmetti.

Buna göre, AYM, söz konusu kanunla, 4646 sayılı kanunun 4. maddesine eklenen sıvılaştırılmış doğal gaz LNG’nin depolama tesislerindeki kapasite artışlarının veya yeni yapılacak tesislerin şartlara uygunluğunun denetlenmesinden belirli süre muaf tutulabileceği yönündeki düzenlemeyi iptal etti.

Yüksek Mahkeme, yüzen LNG tesislerinin işletilmesi ve yer değişikliğine ilişkin istisnaların belirlenmesi yetkisinin, ilgili bakanlık görüşü alındıktan sonra Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna (EPDK) bırakılması düzenlemesini de Anayasaya aykırı buldu. AYM’nin iptal gerekçesinde, “Kuralla yüzen LNG tesislerinin işletilmesi ve yer değişikliği kapsamında sağlanacak istisnalar konusunda temel ilke ve esaslar belirlenmeden Kurula yetki verilmesi, teşebbüs özgürlüğünün kanunla sınırlanması ilkesiyle bağdaşmamaktadır.” ifadeleri yer aldı.

İlgili kanunla, 5346 sayılı kanuna eklenen ve yenilenebilir enerji alanlarının belirlenerek, “bu alanların belirli bir süre için tüzel kişilere tahsis edilmesi amacıyla düzenlenen yarışma” hakkındaki düzenleme de AYM tarafından iptal edildi. Yüksek Mahkeme, söz konusu yarışma hakkında genel nitelikte de olsa herhangi bir çerçevenin belirlenmemesi, ilgili bakanlığa geniş bir takdir yetkisi tanınmasını iptal gerekçesi saydı.

AYM, elektrik enerjisi üretim ve ticaretinde 10 yılı bitiren lisanssız üretim faaliyeti kapsamındaki tesislerin lisans alma süreçleri hakkında vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin belirlenmesi konusundaki değişiklikleri de Anayasaya aykırı bularak iptal etti.

Yüksek Mahkemenin iptal kararları 9 ay sonra yürürlüğe girecek.

AYM’den Maden Kanunu’nun 4 maddesine iptal yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İhlali yapan cezalandırılacak, bilgisi olmayan sorumlu tutulmayacak

Anayasa Mahkemesi kararında, aracı kullanırken kural ihlali yapan kişilere ceza verilmesinin hukuka uygun olduğu vurgulandı. Buna karşılık, ihlalden bilgisi olmadığı tespit edilen araç sahiplerine idari para cezası uygulanmasının suçun şahsiliği ilkesine aykırı olduğu belirtildi.

Yetkisiz çakar kullanımına ilişkin düzenleme incelendi

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, kamuoyunda “çakar” olarak bilinen yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarının kullanımına ilişkin Karayolları Trafik Kanunu hükümleri Anayasa Mahkemesi’nin incelemesine konu oldu. İnceleme, Tokat 2’nci Sulh Ceza Hakimliği’nin itirazı üzerine gerçekleştirildi.

Mahkeme, plaka, ışık, renk, sembol, şekil ve yazı gibi zorunlu işaretlerin yanı sıra yetkisiz uyarı cihazlarının kullanımına yönelik ceza hükümlerini ayrıntılı biçimde ele aldı.

Suçun şahsiliği ilkesi vurgulandı

Başvuruda, araç sahibinin işlemediği bir fiil nedeniyle cezalandırılamayacağı savunularak suçun şahsiliği ilkesine aykırılık iddiası dile getirildi. Sorumluluğun, kural ihlalini fiilen gerçekleştiren kişiyle sınırlı olması gerektiği belirtildi.

Anayasa Mahkemesi de değerlendirmesinde, yalnızca araç sahibi olmanın ihlal için yeterli bir bağ kurmaya elverişli olmadığına dikkat çekti.

AYM: Hukuka aykırı fiil açıkça ispatlanmalı

Yüksek Mahkeme, ceza verilebilmesi için hukuka aykırı eylemin kanunda açıkça tanımlanması ve ilgili kişi tarafından işlendiğinin somut biçimde kanıtlanması gerektiğini ifade etti. Bu şartlar sağlanmadan ceza uygulanmasının Anayasa’nın 2’nci ve 38’inci maddelerine aykırı olduğu sonucuna varıldı.

Düzenleme iptal edildi, karar yürürlüğe girdi

Bu gerekçelerle, yetkisiz çakar kullanımına ilişkin araç sahibine otomatik ceza öngören düzenleme iptal edildi. Karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi ve uygulamada değişikliğin önünü açtı.

KAYNAK: Otomobilin Sayfası

AYM’den çakar kararı: Araç sahibine otomatik ceza kesilmeyecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kararlara göre, Genç Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Kürdistan Komünist Partisi, Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisi, İYİ Parti ve Yeni Türkiye Partisinin 2022 yılına ait mali denetimleri yapıldı.

Yüksek Mahkeme, mali denetimi yapılan siyasi partilerin belirtilen yıla ait kesin hesaplarının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna karar verdi.

AYM’den 6 partiye mali denetim kararı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Karar kapsamında, Türkiye Varlık Fonu bünyesindeki şirketlerin, KİT ve kamu kurumları için geçerli olan mevzuat, uygulama ve sınırlamalardan muaf olmasını öngören kanunun 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrası iptal edildi. Mahkemenin iptali, 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Eğer bu süre içinde yasal düzenleme yapılmazsa, Varlık Fonu şirketleri de KİT mevzuatına tabi olacak.

Ekonomim’den Hüseyin Gökçe’nin haberine göre, ayrıca, TMSF’nin kayyım olarak atandığı şirketlerde eski ortakların payları sabit kalmak şartıyla yeni şirket kurulmasına olanak sağlayan hüküm iptal edildi. TMSF’nin, kayyım olduğu şirketlerde Türk Ticaret Kanunu’na tabi olmaksızın genel kurul yetkisini kullanma izni de iptal edilen diğer hükümler arasında yer aldı.

Türkiye Varlık Fonu şirketleri için AYM’den kritik karar yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kuralın, “yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmadığı” sonucuna varan Yüksek Mahkeme, düzenlemeyi Anayasa’nın 7. maddesine aykırı buldu. İptal hükmü, 9 ay sonra yürürlüğe girecek.

İlgili düzenlemenin iptali talebiyle açılan davaya bakan Danıştay 13. Dairesi, yönetmeliğin dayanağı ilgili kanun maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına vararak, iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Daire, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un 15 Şubat 1954 tarihli ve 6258 sayılı kanunun 1. maddesiyle değiştirilen 1. maddesinin iptalini istedi.

Anayasa Mahkemesi, “Cumhurbaşkanı’na döviz, banknot, hisse senetleri ve tahvillerin alım ve satımının ve bunlar ile kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan yapılmış ya da bunları içeren her türlü eşya ve kıymetlerin ve ticari senetlerle ödeme sağlamak için kullanılan her türlü araç ve belgenin ihracı veya ithalinin düzenlenmesi, sınırlandırılması ve Türk parasının değerinin korunması hususlarıyla ilgili karar alma yetkisi tanıyan” kuralın Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti.

Teşebbüs özgürlüğü ile ilgili

Yüksek Mahkemenin gerekçesinde, 1567 sayılı kanunun itiraz konusu 1. maddesiyle, Cumhurbaşkanına döviz, banknot, hisse senetleri ve tahvillerin alım ve satımının ve bunlar ile kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan yapılmış ya da bunları içeren her türlü eşya ve kıymetlerin ve ticari senetlerle ödeme sağlamak için kullanılan her türlü araç ve belgenin ülke dışına çıkarılması veya ülkeye getirilmesinin düzenlenmesi, sınırlandırılması ve Türk parasının değerinin korunması hususlarıyla ilgili karar alma yetkisi tanındığı aktarıldı.

Aynı kanunun 2. maddesinde, Cumhurbaşkanının alacağı kararların Resmî Gazete aracılığıyla ilan edilmesi ve ilan edildiğinin ertesi günü yürürlüğe girmesi gerektiğinin düzenlendiği belirtilen gerekçede şu ifadelere yer verildi:

“Döviz, banknot, hisse senedi ve tahvillerin alım satımı ile bunların ve mücevheratın ya da bunlarla ilgili diğer kıymetli evrakın ülke dışına çıkarılması veya ülkeye getirilmesinin mülkiyet hakkı, sözleşme özgürlüğü ve teşebbüs özgürlüğüyle yakından ilgili olduğu açıktır. Zira kural, kişilerin anılan haklar kapsamında, malvarlığı değerleriyle ilgili olarak borçlandırıcı ve tasarruf işlemlerinde ya da ticari faaliyetlerde bulunmalarına ilişkin hususlarda Cumhurbaşkanına düzenleme ve sınırlama yetkisi vermektedir” denildi.

Anayasa’nın 13. maddesinde temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceğinin öngörüldüğü vurgulanan gerekçede, Cumhurbaşkanına tanınan düzenleme yetkisinin, Anayasa’da kanunla düzenlenebileceği belirtilen bir konuya ilişkin olduğunun anlaşıldığı kaydedildi.

Geniş yetki verildi, çerçeve çizilmedi

Gerekçede, şu tespitler yapıldı:

“Bu nedenle kural kapsamındaki karar alma yetkisi konusundaki kanuni çerçeve oluşturma yükümlülüğünün daha katı olduğu söylenebilir. Kuralla Cumhurbaşkanına, ekonomik faaliyetlerin önemli bir kısmını, yani döviz ve değerli malların ticaretini ve hareketini doğrudan etkileyen kararlar alabilme yetkisi verilmiştir.

Bununla birlikte geniş bir düzenleme alanını kapsayan bu yetkinin nasıl kullanılacağına, hangi şartlar altında ve hangi ilkeler doğrultusunda uygulanacağına dair kanunda yeterli bir çerçeve çizilmemiştir. Kanun, yalnızca Türk parasının kıymetinin korunması amacıyla kararlar alınabileceğini belirtmekte ancak bu yetkinin sınırlarını belirleyen somut ilkeleri ortaya koyamamaktadır.

Bu itibarla kural kapsamında döviz, banknot, hisse senetleri ve tahvillerin alım ve satımının ve bunlar ile kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan yapılmış ya da bunları içeren her türlü eşya ve kıymetlerin ve ticari senetlerle ödeme sağlamak için kullanılan her türlü araç ve belgenin ülke dışına çıkarılması veya ülkeye getirilmesinin düzenlenmesi, sınırlandırılması ve Türk parasının değerinin korunması hususlarıyla ilgili temel ilke ve esaslar kanunda belirlenmeksizin Cumhurbaşkanına doğrudan düzenlenme yapma yetkisi verilmesinin yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşan bir yönü bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 7. maddesine aykırıdır. İptali gerekir. İptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.”

AYM’den Cumhurbaşkanına ilişkin ‘hisse senedi’ kararı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

CHP’nin 38. Olağan Kurultayı davasında AYM’den kritik karar yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Mahkeme gerekçesinde, adil yargılama hakkı kapsamında değerlendirilen hakkaniyete uygun yargılama ilkesine vurgu yaptı. Gerekçede, Kahraman hakkında verilen mahkûmiyet kararlarında, başvurucuya yöneltilen suçlamalar ile olaylardaki şiddet eylemleri arasında illiyet bağının kurulamadığı ifade edildi. Bu ilişkinin, derece mahkemeleri tarafından da ortaya konulmadığına dikkat çekildi.

Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararı doğrultusunda yeniden yargılama yapılacak. Kahraman’ın tahliye edilip edilmeyeceğine ise yerel mahkeme karar verecek.

DAVA SÜRECİ

Şehir plancısı Tayfun Kahraman, 2013 yılındaki Gezi Parkı protestolarında Taksim Dayanışması adına aktif rol almıştı. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022 tarihli kararıyla Kahraman’ı, aralarında Osman Kavala, Can Atalay ve Mine Özerden’in de bulunduğu diğer sanıklarla birlikte, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan 18 yıl hapis cezasına çarptırmış ve tutuklanmasına karar vermişti.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, 28 Aralık 2022’de yerel mahkeme kararını onadı.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi de 28 Eylül 2023’te hükmü kesinleştirerek infaz sürecini başlattı.

Anayasa Mahkemesi’nin verdiği son kararla birlikte, dosya yeniden yargılama için yerel mahkemeye gönderilecek. Bu süreçte Kahraman’ın cezaevinden çıkıp çıkmayacağına dair nihai karar, yeniden yargılamayı yürütecek mahkeme tarafından verilecek.

TAYFUN KAHRAMAN KİMDİR?

Tayfun Kahraman, Mimar Sinan Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nden mezuniyeti sonrası aynı üniversitede kent planlama alanında yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi alanında doktora yaptı.

2006-2010 arasında iki dönem TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi Yönetim Kurulu’nda sekreter üye görevinde bulundu, 2010-2019 arasında ise başkanlık yaptı. 2009-2014 arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Koruma Bölge Kurulu’nda uzman olarak çalıştı.

Aynı zamanda 2014’ten bu yana görev aldığı Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde doktor öğretim üyesi. Son yerel seçimlerden sonra 2019’da İBB Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Daire Başkanı olarak atandı.

AYM’den Tayfun Kahraman kararı: Yeniden yargılanacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yüksek Mahkeme, bu partilerin, belirtilen yıllara ait kesin hesaplarının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna karar verdi.

AYM, Hak ve Adalet Partisinin siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 58 ile ait bilgilerin istenilen şekliyle verilmemesi nedeniyle ise parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasını kararlaştırdı.

AYM’den siyasi parti mali denetimi: Suç duyurusunda bulunacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

AYM’nin, bazı siyasi partiler hakkındaki mali denetim kararları, Resmi Gazete’de yayımlandı.

Buna göre, Türkiye Ekonomi ve Kalkınma Partisi ile Adalet Birlik Partisi, 2020 yılına ait kesin hesap dosyalarında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen bazı illere ait kesin hesap cetvellerini Yüksek Mahkeme’ye sunmadı.

AYM, “Bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasını” inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul etti.

Yüksek Mahkeme, bu partilerin sorumluları hakkında 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na göre yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına oybirliğiyle karar verdi.

AYM’den 2 siyasi partinin mali sorumlularına suç duyurusu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İlgili kararda, İşçinin Kendi Partisi, As Parti, Doğuş Partisi, Gelişim ve Demokrasi Partisi, Sevgi ve Saygı Partisi, Liberal Parti, Güzel Parti, Anadolu Birliği Partisi, Turan Hareketi Partisi ve Tuğra Partisi’nin 2022 yılı kesin hesapları “Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi” nedeniyle kabul edilmediğine yer verildi.

Buna göre; Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi nedeniyle ve hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulamaması, hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler dolayısıyla suç duyurusunda bulunulması için ilgili mercilere bildirilmesi yönünde karara bağlandı.

AYM’den 10 siyasi parti için suç duyurusu kararı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.