Yapılan oylamada 8 oy alan İrfan Fidan, Yüksek Mahkemenin Başkanvekili olarak seçildi. Diğer aday Selahaddin Menteş ise 7 oy aldı.

Fidan’ın öz geçmişi

İrfan Fidan, 1974’te Ordu’nun Fatsa ilçesinde doğdu, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 1996’da mezun oldu.

Ankara adli yargı hakim adayı olarak 1997’de kamu görevine başlayan Fidan, sırasıyla Kayseri Akkışla, Erzurum Aşkale, Zonguldak Çaycuma, Hatay Dörtyol, İstanbul Şişli ve İstanbul Cumhuriyet savcısı olarak görev yaptı. Fidan, 16 Ocak 2015 ile 26 Temmuz 2016 arasında İstanbul Cumhuriyet Başsavcıvekilliği, bu tarihten 27 Kasım 2020’ye kadar ise İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı görevlerini yürüttü.

İrfan Fidan, 27 Kasım 2020’de Yargıtay üyeliğine, ardından 23 Ocak 2021’de Cumhurbaşkanı tarafından AYM üyeliğine seçilmiş ve 25 Ocak 2021’de bu görevine başlamıştı.

AYM’nin yeni başkanvekili İrfan Fidan oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Devlet Bahçeli, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada “Can Atalay konusu tamamıyla kapanmıştır.” ifadesine yer verdi.

Bahçeli’nin paylaşımı şöyle:

“Gerek Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gerekse de Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş süreci çetin mücadelelere sahne olmakla birlikte bağımsızlık özlemi çeken toplum veya milletlere de ilham kaynağı olmuştur. Milli Mücadele’de sergilenen kahramanlıklar, serpilen fedakarlıklar esaret ve sömürü pençesinde kıvranan coğrafyalara kuşkusuz ruh ve umut vermiştir. Türk milleti tarihin her döneminde zulme direnmiş, zalimlere sesini ve sözünü yükseltmiştir. Doğal olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi milli iradenin tecelligahı olması münasebetiyle elbette haksızlığa ve saldırıya maruz kalmış soydaşlarımızın ve din kardeşlerimizin tercümanı olmayı kararlılıkla, hatta tarihsel bir sorumluluk şuuruyla üstlenmiştir.

“O GÜN DÜNYANIN GÖZÜ TBMM’YE ÇEVRİLMİŞTİR”

Filistin Devlet Başkanı Sayın Mahmud Abbas’ın 15 Ağustos 2024 tarihinde Gazi Meclis’te yaptığı muazzam seslenişini bu kapsamda ele almak lazımdır. O gün, dünyanın gözü Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne çevrilmiştir. Vatan kurtaran ve devlet kuran bir irade kudretinin Filistin davasına kucak açması, bu vesileyle Sayın Abbas’ın tarihi nitelikli konuşmasının bölgesel ve küresel yankılarının doğması hakikaten mühim ve müstesna bir gelişmedir.

“GÖLGELENMİŞ GAZİ MECLİS’TE ŞAFAK SÖKMÜŞTÜR”

Ancak 15 Ağustos 2024 tarihinde dünyanın siyasi ve diplomasi ağırlık merkezine yerleşen, tüm dikkatleri üzerine çeken Gazi Meclis’te bir gün sonra vuku bulan hazin ve talihsiz olaylar maalesef bir gün öncesini gölgede bırakmıştır. Bu tablo son derece üzücüdür. Hakkında kesinleşmiş mahkumiyet kararı olmasına rağmen TİP’li Can Atalay’ı cezaevinden çıkarıp Meclis’e taşımak isteyen siyasi provokasyon mekanizması bütün tahrik ve tertibiyle ortalığı karıştırmıştır. Kürsü masuniyetini maksatlı ve marazi şekilde çarpıtan TİP’in devlet ve millet muhalifi bir milletvekilinin nefret saçan sivri sözleri tansiyonu kanama noktasına kadar çıkarmıştır. Fakat kahırdan lütuf doğmuş, gölgelenmiş Gazi Meclis’te şafak sökmüştür.

“KANUNSUZLUĞA GEÇİT VERİLMEMİŞTİR”

Nitekim Can Atalay konusu tamamıyla kapanmıştır. DEM’lenmiş CHP’nin maskesi bir kez daha düşmüştür. Anayasa’ya aykırı işlem tesis eden, kendi içtihatlarını hiçe sayan Anayasa Mahkemesi’nin laçkalaşmış hak ihlali kararı Türk milletinin iradesiyle çöpe atılmış, kanunsuzluğa geçit verilmemiştir.

“TÜRKİYE’NİN GÜNDEMİNDE SEÇİM YOKTUR”

Milliyetçi Hareket Partisi, baştan ayağa sulandırılan ve asıl bağlamından kopartılan Can Atalay meselesinin görüşüldüğü Meclis oturumuna katılmamıştır. Çünkü DEM’lenmiş CHP’nin, marjinalleşmiş TİP’in, PKK aparatlarının, Türkiye ve Türk milleti aleyhine periyodik kararlar alan Anayasa Mahkemesi’nin nasıl bir tezgahın faili olduklarının apaçık deşifresi görülsün istenmiştir. Ayrıca tezahür eden önemli bir sonuç ise şudur: Cumhur İttifakı’nın kurucularından AK Parti, Milliyetçi Hareket Partisi olmadan da gereğini yapmış, takdire şayan bir duruşla haksızlığa, hukuksuzluğa ve eşkıyalığa müsaade etmemiştir. Küçük ortak nerede diyenler ağızlarının payını almış, biz olmadan da milletimizin beklentisine müzahir bir karar alınmıştır. Bunun yanı sıra dünkü oylama Türkiye’nin birinci partisi olarak AK Parti’yi tekraren işaret ve teyit etmiştir. 31 Mart 2024 Mahalli İdareler Seçimlerinden sonra DEM’lenmiş CHP’yi parlatanlar, “birinci parti, anketlerde açık ara önde” masalını devamlı surette anlatanlar Can Atalay kararıyla kara propagandanın silinip atıldığına bizatihi şahit olmuşlardır. AK Parti’nin emin, güçlü ve kendine güven duyan adımlarla mücadelesini sürdüreceğine, 2028 seçimlerine kadar Cumhur İttifakı çatısı altında ihtiyaç duyulan zincirleme reformları hayata geçireceğine inancım tamdır. Bilinmesini özellikle arzu ederim ki, Türkiye’nin gündeminde seçim yoktur. Herkes siyasi ve ideolojik hesabını bu şaşmaz gerçeğe muvafık yapmak durumundadır. Küçük ortak diyerek bize karşı tariz dolu ifadeler kullananlara diyeceğim odur ki, millet bizi nerede görmek istiyorsa biz oradayız. Cumhur İttifakı olarak yolumuza azim ve inançla devam ediyoruz.”

Bahçeli: AYM’nin anayasaya aykırı kararı çöpe atılmıştır yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HAGB, Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin yaptığı müracaat üzerine yine gündeme geldi.

Başvuruda HAGB düzenlemesinin “mağdurlara kâfi tazmin sağlamadığı, faillerin cezadan muaf tutulmasına yol açtığı ve devletin bireylerin maddi ve manevi varlığını muhafaza ve geliştirme formundaki yükümlülüğünü yerine getiremediği” belirtildi. Bu durumun Anayasa’nın 17. hususuna karşıt olduğu ileri sürüldü ve iptali istendi.

AYM, HAGB düzenlemesinin iptaline hükmetti. İptal kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel ile kararın münasebetlerini ve mağdur ile sanık açısından ehemmiyetini konuştuk.

HAGB NEDİR?

2005’te Türk Ceza ve Ceza Adap Hukuku’nda yapılan değişiklikle yürürlüğe giren HAGB düzenlemesi, 2 yıl yahut daha az mahpus cezası ya da isimli para cezası öngörülen kabahatlerde, yargılama sonucunda verilecek mahkûmiyet kararının açıklanmasının muhakkak şartlara bağlı olarak 5 yıllığına ertelenmesi ve bu şartların gerçekleşmesinin akabinde, davanın düşürülmesi manasına geliyor.

Geri bırakma mühleti boyunca kişi, makul kuralları yerine getirmek zorunda. Bunların en değerlisi, HAGB kararının katileşmesinden itibaren 5 yıl boyunca tekrar kasıtlı bir kabahat işlememesi.

Bu müddet boyunca kuralları yerine getirirse, sanık hakkında açılmış kamu davasının düşürülmesine karar veriliyor ve sanık ceza almamış oluyor.

HAGB kararını kabul eden sanığın temyiz hakkı yok ve istinaf mahkemesine başvuramıyor.

Şartları ihlal ederse de, mahkeme açıklanması geri bırakılan kararı açıklıyor, yani verilen cezanın uygulanmasına karar verebiliyor. Verilen bu karar da istinaf yasa yolu incelemesine tabi olur.

İngiltere, ABD ve Fransa üzere birçok ülkede misal uygulamaları olan HAGB, teoride ceza adalet sisteminde bir rehabilitasyon ve ikinci talih fırsatı sunma maksadını taşıyor.

Ancak HAGB’nin uygulamasına dair uzun müddettir şikayetler lisana getirildi, iptal müracaatları yapıldı.

NEDEN İPTAL EDİLDİ?

Anayasa Mahkemesi kararında, makus muamele savları kapsamındaki davalarda HAGB’nin uygulanması halinde sanığın infaz edilebilir bir ceza almadığı, mağdur açısından da kâfi ve tesirli bir tazmin sağlanmadığı tabir ediliyor.

HAGB için sanığın öncelikle bu kararı kabul etmesi gerekiyor. Bir manada, daha ceza bile almadan temyiz hakkından vazgeçmek zorunda kalıyor. AYM ayrıyeten, daha karar bile verilmeden sanıkların mahkumiyet ile tehdit edilerek, savunmasız duruma soktuğunu söylüyor.

Öte yandan. bu süreçte hiçbir mağdurun isteği da aranmıyor.

FAİLİN KAMU VAZİFELİSİ OLDUĞU DURUMLAR

AYM kararı, bir ceza davasında failin kamu vazifelisi olduğu ve olmadığı durumları başka kıymetlendiriyor.

HAGB düzenlemesinde failin kamu vazifelisi olmadığı durumlarda devletin daha esnek davranma imkanı bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Ancak kamu vazifelilerinin azap yahut makûs muameleyle suçlandığı durumlarda fiili olarak cezasız bırakılmasının “hoş görülemeyeceğini” belirten AYM, bu tip durumlarda HAGB’nin uygulanmayacağına dair yasal düzenlemenin bulunmamasının sorun teşkil ettiğini belirtiyor.

Faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilemediğini ve mağdurlar açısından uygun tazminin sağlanamadığını belirten AYM, HAGB düzenlemesinin mevcut haliyle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önlemekte yetersiz kaldığını belirtiyor.

Buna nazaran başta söz özgürlüğü ve toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlükler üzerinde caydırıcı tesir doğuyor.

SANIK İLE MAĞDUR AÇISINDAN NASIL KIYMETLENDİRİLEBİLİR?

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel’e nazaran AYM’nin kararı, mağdur açısından değerlendirildiğinde faili kamu vazifelisi, mağduru vatandaş olan, bilhassa “işkence, eziyet ve berbat muamele” üzere cürümler bakımından isabetli.

Demirel, “Özellikle bu cürümler tarafından Avrup İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından birçok ihlal kararının muhatabıyız, bu hususta karnemiz hiç yeterli değil. Bu nedenle kişi güvenliği, yaşama hakkı, tabir özgürlüğü üzere temel hakların kullanılmasının önünü açılması istikametinden ilkesel olarak değerli bir karar” tabirlerini kullanıyor.

Demirel, sanığın sıradan vatandaş olduğu durumlarda ise, mağdurun isteğiyle HAGB kararı verilmesinin sorunu kısmen çözebileceğini düşünüyor.

Kararı sanık açısından pahalandıran Demirel’e nazaran en kıymetli problemlerden bir tanesi, yargılama sırasında ceza tehdidi altında bulunan sanığın, muhtemel cezadan süreksiz de olsa kurtulmak gayesiyle özgür iradesi olmadan HAGB kararını kabul etmesi.

Demirel “Kaldı ki, uygulamada, iş yoğunluğu mazeretiyle ekseriyetle Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılmasının ne olduğu ve sonuçlarının da detayları ile anlatılmadığı da bilinen bir gerçektir” diyor.

Kararın, mağdurlar için, uğradıkları kabahatin karşılığında failin ceza almasını görmeleri açısından tatmin edici olacağını söyleyen Demirel, öbür taraftan ceza hukukunun temel emellerinden biri olan faili topluma tekrar kazandırmak gayesine dikkat çekiyor;

“Bu tarafta daha evvelden kasıtlı bir hata işlememiş ve suça da eğilimi olmadığı mahkeme tarafından objektif olarak belirlenmiş olan faile, maddede öngörülen 5 yıllık müddet içinde kendini kasıtlı bir hatadan uzak tutma konusunda fırsat verilmesi uygun” diyen Demirel devam ediyor:

“Cezanın 2 yıl ve altında kaldığı kabahatler istikametinden HAGB kurumunun varlığı, birinci kere kabahat işlemiş ve bir daha kabahat işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşmuş failler açısından, topluma yine kazandırma istikametinden olumlu bir uygulama. Bütün bunlarla birlikte asıl sorun, HAGB’nin mevzuata konuluş gayesine uygun kullanılmaması.”

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Anayasa Mahkemesi’nin kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Bu süreçte HAGB kararı verilmesine hukuken mani olmadığını söyleyen Demirel, bu bir yıl içinde mahkemelerin yeni düzenleme sonrasında ortaya çıkabilecek karışıklıkları göz önünde bulunduracağını ve bu kararı vermekten çekineceğini söylüyor.

Yani uygulamada, karar kademesine gelmiş evraklarda, HAGB kararı verilebilecek hallerde, Anayasa Mahkemesi kararı münasebet gösterilerek ‘yeni bir düzenleme yapılana kadar’ duruşmaların ertelenmesi beklenen.

Demirel, bu erteleme müddetini en aza indirmek için yasa koyucunun bir an evvel AYM kararına uygun halde yeni düzenleme yapması gerektiğini söylüyor.

AYM’nin iptal ettiği Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılması düzenlemesi nedir, iptal kararının kıymeti ne? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HAGB, Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin yaptığı müracaat üzerine yine gündeme geldi.

Başvuruda HAGB düzenlemesinin “mağdurlara kâfi tazmin sağlamadığı, faillerin cezadan muaf tutulmasına yol açtığı ve devletin şahısların maddi ve manevi varlığını müdafaa ve geliştirme halindeki yükümlülüğünü yerine getiremediği” belirtildi. Bu durumun Anayasa’nın 17. unsuruna muhalif olduğu ileri sürüldü ve iptali istendi.

AYM, HAGB düzenlemesinin iptaline hükmetti. İptal kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel ile kararın münasebetlerini ve mağdur ile sanık açısından kıymetini konuştuk.

HAGB NEDİR?

2005’te Türk Ceza ve Ceza Yordam Hukuku’nda yapılan değişiklikle yürürlüğe giren HAGB düzenlemesi, 2 yıl yahut daha az mahpus cezası ya da isimli para cezası öngörülen cürümlerde, yargılama sonucunda verilecek mahkûmiyet kararının açıklanmasının belli şartlara bağlı olarak 5 yıllığına ertelenmesi ve bu şartların gerçekleşmesinin akabinde, davanın düşürülmesi manasına geliyor.

Geri bırakma mühleti boyunca kişi, makul koşulları yerine getirmek zorunda. Bunların en kıymetlisi, HAGB kararının katileşmesinden itibaren 5 yıl boyunca yine kasıtlı bir cürüm işlememesi.

Bu müddet boyunca kaideleri yerine getirirse, sanık hakkında açılmış kamu davasının düşürülmesine karar veriliyor ve sanık ceza almamış oluyor.

HAGB kararını kabul eden sanığın temyiz hakkı yok ve istinaf mahkemesine başvuramıyor.

Şartları ihlal ederse de, mahkeme açıklanması geri bırakılan kararı açıklıyor, yani verilen cezanın uygulanmasına karar verebiliyor. Verilen bu karar da istinaf yasa yolu incelemesine tabi olur.

İngiltere, ABD ve Fransa üzere birçok ülkede benzeri uygulamaları olan HAGB, teoride ceza adalet sisteminde bir rehabilitasyon ve ikinci baht fırsatı sunma gayesini taşıyor.

Ancak HAGB’nin uygulamasına dair uzun müddettir şikayetler lisana getirildi, iptal müracaatları yapıldı.

NEDEN İPTAL EDİLDİ?

Anayasa Mahkemesi kararında, makus muamele argümanları kapsamındaki davalarda HAGB’nin uygulanması halinde sanığın infaz edilebilir bir ceza almadığı, mağdur açısından da kâfi ve tesirli bir tazmin sağlanmadığı söz ediliyor.

HAGB için sanığın öncelikle bu kararı kabul etmesi gerekiyor. Bir manada, daha ceza bile almadan temyiz hakkından vazgeçmek zorunda kalıyor. AYM ayrıyeten, daha karar bile verilmeden sanıkların mahkumiyet ile tehdit edilerek, savunmasız duruma soktuğunu söylüyor.

Öte yandan. bu süreçte hiçbir mağdurun isteği da aranmıyor.

FAİLİN KAMU VAZİFELİSİ OLDUĞU DURUMLAR

AYM kararı, bir ceza davasında failin kamu vazifelisi olduğu ve olmadığı durumları farklı kıymetlendiriyor.

HAGB düzenlemesinde failin kamu vazifelisi olmadığı durumlarda devletin daha esnek davranma imkanı bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Ancak kamu vazifelilerinin azap yahut makus muameleyle suçlandığı durumlarda fiili olarak cezasız bırakılmasının “hoş görülemeyeceğini” belirten AYM, bu tip durumlarda HAGB’nin uygulanmayacağına dair yasal düzenlemenin bulunmamasının sorun teşkil ettiğini belirtiyor.

Faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilemediğini ve mağdurlar açısından uygun tazminin sağlanamadığını belirten AYM, HAGB düzenlemesinin mevcut haliyle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önlemekte yetersiz kaldığını belirtiyor.

Buna nazaran başta söz özgürlüğü ve toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlükler üzerinde caydırıcı tesir doğuyor.

SANIK İLE MAĞDUR AÇISINDAN NASIL KIYMETLENDİRİLEBİLİR?

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel’e nazaran AYM’nin kararı, mağdur açısından değerlendirildiğinde faili kamu vazifelisi, mağduru vatandaş olan, bilhassa “işkence, eziyet ve makus muamele” üzere hatalar bakımından isabetli.

Demirel, “Özellikle bu kabahatler tarafından Avrup İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından birçok ihlal kararının muhatabıyız, bu hususta karnemiz hiç âlâ değil. Bu nedenle kişi güvenliği, yaşama hakkı, söz özgürlüğü üzere temel hakların kullanılmasının önünü açılması istikametinden ilkesel olarak değerli bir karar” tabirlerini kullanıyor.

Demirel, sanığın sıradan vatandaş olduğu durumlarda ise, mağdurun isteğiyle HAGB kararı verilmesinin sorunu kısmen çözebileceğini düşünüyor.

Kararı sanık açısından pahalandıran Demirel’e nazaran en kıymetli sıkıntılardan bir tanesi, yargılama sırasında ceza tehdidi altında bulunan sanığın, mümkün cezadan süreksiz de olsa kurtulmak maksadıyla özgür iradesi olmadan HAGB kararını kabul etmesi.

Demirel “Kaldı ki, uygulamada, iş yoğunluğu mazeretiyle çoklukla Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılmasının ne olduğu ve sonuçlarının da detayları ile anlatılmadığı da bilinen bir gerçektir” diyor.

Kararın, mağdurlar için, uğradıkları cürmün karşılığında failin ceza almasını görmeleri açısından tatmin edici olacağını söyleyen Demirel, başka taraftan ceza hukukunun temel emellerinden biri olan faili topluma yine kazandırmak maksadına dikkat çekiyor;

“Bu istikamette daha evvelden kasıtlı bir cürüm işlememiş ve suça da eğilimi olmadığı mahkeme tarafından objektif olarak belirlenmiş olan faile, maddede öngörülen 5 yıllık mühlet içinde kendini kasıtlı bir cürümden uzak tutma konusunda fırsat verilmesi uygun” diyen Demirel devam ediyor:

“Cezanın 2 yıl ve altında kaldığı hatalar istikametinden HAGB kurumunun varlığı, birinci defa cürüm işlemiş ve bir daha kabahat işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşmuş failler açısından, topluma yine kazandırma tarafından olumlu bir uygulama. Bütün bunlarla birlikte asıl sorun, HAGB’nin mevzuata konuluş emeline uygun kullanılmaması.”

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Anayasa Mahkemesi’nin kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Bu süreçte HAGB kararı verilmesine hukuken mani olmadığını söyleyen Demirel, bu bir yıl içinde mahkemelerin yeni düzenleme sonrasında ortaya çıkabilecek karışıklıkları göz önünde bulunduracağını ve bu kararı vermekten çekineceğini söylüyor.

Yani uygulamada, karar basamağına gelmiş belgelerde, HAGB kararı verilebilecek hallerde, Anayasa Mahkemesi kararı münasebet gösterilerek ‘yeni bir düzenleme yapılana kadar’ duruşmaların ertelenmesi beklenen.

Demirel, bu erteleme mühletini en aza indirmek için yasa koyucunun bir an evvel AYM kararına uygun formda yeni düzenleme yapması gerektiğini söylüyor.

AYM’nin iptal ettiği Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılması düzenlemesi nedir, iptal kararının kıymeti ne? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.