“PASİF SİGARA DUMANI AKCİĞER KANSERİ RİSKİNİ ARTIRABİLİR”

Sigara içmenin, akciğer, ağız, gırtlak, gırtlak, pankreas, mesane, serviks ve böbrek kanseri dahil olmak üzere birçok kanser tipiyle ilişkilendirildiğini söz eden Prof. Dr. Barut, “Pasif sigara dumanının yakınında olmak bile akciğer kanseri riskini artırabilir. Fakat ziyanlı olan yalnızca sigara içmek değil. Tütün çiğnemek ağız, boğaz ve pankreas kanseri ile ilişkilendirilmiştir. Tütünden uzak durmak yahut kullanmayı bırakmaya karar vermek, kanseri önlemeye yardımcı olmanın değerli bir yoludur” diye konuştu. 

“İŞLENMİŞ ETLERİN KANSER RİSKİNİ ARTIRDIĞI BİLİNMEKTEDİR”

Sebzenin, tam tahıllı eserlerin, fasulyenin ve meyvenin sağlıklı bir diyetin anahtarı olduğunu belirten Prof. Dr. Barut, “Ancak beslenme sırasında meyveye çok tartı verilmemelidir. Daha düşük kalorili ve daha yağsız yiyecekler tüketilmelidir. Rafine şeker tüketimi sonlandırılmalıdır. Alkol; göğüs, kolon, akciğer, böbrek ve karaciğer kanseri dahil olmak üzere çeşitli kanser cinslerinin riskini artırır. Bu nedenle alkolden uzak durulmalıdır. İşlenmiş etlerin kanser riskini artırdığı bilinmektedir. Bu nedenle işlenmiş etlerden uzak durulmalıdır. Sızma zeytinyağı ve karışık kuruyemiş Akdeniz diyeti uygulayan şahıslarda başta göğüs kanseri olmak üzere birtakım kanser tiplerinin riskini azaltabileceği saptanmıştır. Akdeniz diyeti çoğunlukla meyve ve sebzeler, kepekli tahıllar, baklagiller ve fındık üzere bitki bazlı besinlere odaklanır” tabirlerini kullandı. 

“FİZİKSEL AKTİVİTE, GÖĞÜS KANSERİ VE KOLON KANSERİ RİSKİNİ AZALTABİLİR”

Sağlıklı bir kiloda olmanın birtakım kanser cinslerinin riskini azaltabileceğini söyleyen Prof. Dr. Barut, “Bunlar göğüs, prostat, akciğer, kolon ve böbrek kanserini içerir. Fizikî aktivite de değerlidir. Kilo denetimine yardımcı olmanın yanı sıra, fizikî aktivite tek başına göğüs kanseri ve kolon kanseri riskini azaltabilir. Rastgele bir ölçüde fizikî aktivite yapmak sıhhate yarar sağlar. Lakin en fazla yarar için, haftada en az 150 dakika orta seviyede aerobik aktivite yahut haftada 75 dakika ağır aerobik aktivite yapın” diye konuştu. 

“GÜNEŞ IŞINLARININ EN GÜÇLÜ OLDUĞU SAATLER ORTASINDA GÜNEŞTEN UZAK DURARAK D VİTAMİNİ ALINABİLİR”

D vitamininin beden için çok faydalı bir hormon olduğunu söz eden Prof. Dr. Barut, “Kanserden hami aktifliği saptanmıştır. Cilt kanseri en yaygın kanser cinslerinden biridir ve en önlenebilir olanlardan biridir. Güneş ışınlarının en güçlü olduğu 10:00-16:00 saatleri ortasında güneşten uzak durarak da D vitamini alınabilir” dedi. 

“HEPATİT B, KARACİĞER KANSERİ GELİŞME RİSKİNİ ARTIRABİLİR”

Bazı viral enfeksiyonlara karşı aşı ile korunmanın, kansere karşı da korunmaya yardımcı olabileceğini belirten Prof. Dr. Barut, “Hepatit B, karaciğer kanseri gelişme riskini artırabilir. Ülkemizde Hepatit B taşıyıcılığı oranı yüzde 15’lere kadar yükselmiştir. Bu yüzden hem çocukların hem de Hepatit B’ye yakalanma riski yüksek olan yetişkinlerin aşılanması karaciğer kanserine yakalanma riskini azaltır. Ayrıyeten HPV, rahim ağzı (serviks) kanseri, anüs, penis, gırtlak, vulva ve vajina kanseri riskini de artırabilir. Ayrıyeten baş ve uzunluğundaki skuamöz hücreli kanserlere yol açabilen cinsel yolla bulaşan bir virüstür. HPV aşısı, 11 ve 12 yaşlarındaki kız ve erkek çocuklara önerilir” diye konuştu. 

“DÜZENLİ TARAMA YAPTIRMAK, KANSERİ ERKEN BULMA TALİHİNİ ARTIRABİLİR” 

Prof. Dr. Barut, konuşmasını şu sözlerle sonlandırdı: 

“Düzenli kendi kendine muayene yapmak ve cilt, kolon, serviks ve göğüs kanseri üzere kanserler için tarama yaptırmak, kanseri erken bulma talihini artırabilir. İşte o vakit tedavinin başarılı olma mümkünlüğü en yüksektir.”

“Yaşam biçimi değişiklikleriyle kanser riski azaltılabilir” yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“GENETİK FAKTÖRLER NEDEN OLABİLİR”

Kolon kanserinin nedenlerini anlatan Prof. Dr. Kocaman, şu bilgileri paylaştı:

“Kolon kanseri gelişimi için risk faktörleri belirlenmiştir. Yaş değerli risk faktörlerinden biri olup, 45 yaş riskin artmaya başladığı referans yaş olarak kabul edilebilir. Genetik taban, kolon kanserinin hem gelişiminde hem de ortaya çıkış yaşında kıymetli tesire sahiptir. Ailesinde kolon kanseri tanısı olan bireylerde, hastalığın ortaya çıkış yaşı daha erken zamandadır. Genetik faktörlerin aktif olduğu kolon kanseri hadiselerinde, mümkün erken hastalığın belirlenebilmesi için ilgili ailelerde uygun bağırsak taramaları yapılmalıdır. Kolon duvarının en iç kısmından kaynaklanan ve bağırsak boşluğuna yanlışsız büyüme gösteren, güzel yahut makus huylu olabilen hücre çoğalmalarına polip ismi verilir. Kimi poliplerin kolon kanserine ilerleme potansiyeli mevcuttur. Bu tıp poliplerin tespit ve takiplerinin yapılabilmesinde kolonoskopik inceleme kıymetli bir role sahiptir. Çok kilo olarak tanımlanan obezite, son yıllarda tüm dünyada sıklığı artan ve kolon kanseri riskini artıran değerli bir başka faktördür.”

“FAST FOOD TÜKETİMİ KOLON KANSERİ RİSKİNİ ARTIRIYOR”

Sigaranın da hem kolon kanser gelişim riskini hem de kolon kanserinden ölme ihtimalini artıran makus alışkanlıklardan birini olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kocaman, “Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı üzere kalın bağırsakta ömür uzunluğu hasara sebep olabilecek hastalıklar, bilhassa düzgün tedavi edilmediğinde kolon kanseri riskini artırırlar. Beslenme özellikleri ile kolon kanseri ortasında yakın bağ vardır. Batı tipi beslenme olarak tanım edilen fast food tüketiminin, içeriğindeki katkı hususları ile ilgili olarak kolon kanseri riskini artırdığı çalışmalarla teyit edilmiştir. Liften yoksul beslenme kültürü, salamura, tütsülenmiş et, mangalda pişirilen yiyecek ve kızartmaların ağır tüketimi kabızlık etkeni olup kolon kanser riskini artırabilir. Bununla birlikte ağır lif içeriği olan meyve, zerzevat, tavuk ve baklagillerin tüketimi kolon kanseri riskini azaltır” formunda konuştu.

“DIŞKIDAN KAN GELMESİ GÖRÜLEBİLİR”

Kolon kanserinde görülebilecek belirtilere değinen Prof. Dr. Kocaman, “Dışkıdan kan gelmesi, karın ağrısı, dışkılama sisteminde değişiklik, kilo kaybı, daima dışkılama hissinin olması, demir eksikliği üzere durumlar kolon kanseri ile ilgili bulgu ve şikâyetleri oluşturur. Bu belirtilerin varlığı kanserin yerleşim yeri ile ilgili değişiklik gösterir. Kalın bağırsağın sağ tarafında yerleşik kanserlerde hastalık daha sinsi bir seyir gösterir. Bu hastalarda, bilhassa yeni ortaya çıkan demir eksikliği durumu kolon kanseri için değerli bir ipucu olabilir. Bilhassa ileri yaş kümesinde demir eksikliğinin tespiti, kolonoskopik inceleme için kıymetli bir gereklilik oluşturur. Öte yandan, kalın bağırsağın sol tarafında yerleşik kanserlerde ise hastalık daha erken devirde belirti verir. Bu belirtiler dışkılama sistemin değişikliği, karın ağrısı ve dışkıdan kan gelmesi ile ilgili olabilir. Tedavinin muvaffakiyet oranı hastalığın erken evrede tespit ve tedavisi ile yakından ilgilidir” sözlerini kullandı.

“OBEZİTE ORANININ ARTMASI GÖZ GERİSİ EDİLMEMELİ”

Özellikle son yıllarda toplam kolon kanseri sayısında azalma olmasına karşın, genç yaşta kolon kanseri tanısı alan hasta sayısının arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Kocaman, “Bu durumun ortaya çıkmasında beslenme kültürünün olumsuz tarafta değişimi tesirlidir. Obezite oranının artmasının, hareketsiz bir hayat biçiminin günlük hayatta baskın hale gelmesinin ve genetik faktörlerin kıymetli rol oynadığını düşünüyoruz. Bu açıdan, bilhassa ailesinde kolon kanseri olan şahısların uygun tarama programına alınmasının kıymetini söz etmemiz gerekiyor. Sağlıklı beslenme olarak, kırmızı et tüketiminin minimuma indirildiği, yüklü olarak zerzevat ve meyve tüketiminin lifli besinlerle zenginleştirildiği Akdeniz tipi beslenme kolon kanseri riskinin azaltılmasında faal olabilir” diye konuştu.

“KOLONOSKOPİ HEM TEŞHİS HEM TEDAVİ YÖNTEMİDİR”

Kolon kanseri sıklığının, uygulanan tarama programları sayesinde son yıllarda azalma gösterdiğini lisana getiren Prof. Dr. Kocaman, “Kolon kanseri ile ilgili olarak mevt oranları da bu periyotta paralel azalmıştır. Tarama programında en aktif formül, tüm kalın bağırsağın ışıklı bir kamera sistemi ile incelenebildiği kolonoskopik değerlendirmedir. Kolonoskopi hem teşhis hem tedavi prosedürü olarak çağdaş tıbbın hizmete sunduğu en kıymetli enstrümanlardan birini oluşturur. Bilhassa erken evre tümörlerin yalnızca teşhisinde değil, endoskopik cerrahisinde de kullanılabilen çok yararlı bir sistemdir. Kolonoskopik inceleme, 45 yaşından itibaren herkese rutin olarak önerilmelidir. Bununla birlikte, ailede daha erken devirde kolon kanseri görülmesi, kolon kanserine genetik yatkınlık oluşturan hastalıkların varlığı, polip öyküsünün olması üzere durumlar bireye özel kolonoskopik taramaların yapılmasını gerektirir. Kolonoskopik incelemeye ek olarak, dışkıda bâtın kan testlerinin yapılması, mümkün kan kaybı ile ilgili olarak demir testlerinin istenmesi, tomografik incelemeler ve kolon kanseri ile ilgili olarak kandan CEA üzere tümör belirteçlerinin çalışılması öbür tarama metotlarını oluşturur” diyerek konuşmasını sonlandırdı.

‘Akdeniz tipi beslenmeyle kolon kanseri riski azaltılabilir’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.