Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti İstanbul İl Başkanlığınca Atatürk Havalimanı’nda düzenlenen “Büyük Filistin Mitingi”nde konuştu. KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ı, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’yi, mitinge katılan Cumhur İttifakı’nın genel başkanlarını, yurt dışından mitinge katılan misafirleri ve İstanbulluları en kalbi duygularıyla selamladığını belirten Erdoğan, dünyaya önemli mesajlar verdi.

Mitinge katılanlara, Filistin davasına sahip çıkarak Gazzeli mazlumlara umut oldukları için şahsı ve milleti adına teşekkür eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bu toprağı bize vatan olarak bırakan ecdadın tüm şehitlerini, gazilerini, kahramanlarını rahmetle anıyorum. Anadolu Selçuklu Devleti’nden Osmanlı’ya ve Cumhuriyet’e kadar vatan topraklarına hükümranlık mührümüzü vurduğumuz devletlerimizin kurulmasında ve yaşatılmasında emeği geçenleri minnetle yad ediyorum.” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin yer aldığı coğrafyanın semalarında bayrağın ilelebet dalgalanması, ezanların kıyamete kadar okunması için emek veren, akıl ve alın teri döken herkese şükranlarını sunduğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Kardeşlerim, siz bugün burada öyle büyük bir milletsiniz ki bunu farklı bir şekilde ortaya koydunuz. Öyle büyük bir millet ve devletiz ki ne gücümüz ne derdimiz ne mücadelemiz sadece kendi sınırlarımızda kaimdir. Yarın Cumhuriyetimizin kuruluşunun 100. yılının coşkusunu yaşarken bugün Gazze için yüreklerimizin yangınını cümle aleme haykıracağız. Tıpkı geçmişte Trakya’da, Balkanlar’da, Kafkaslar’da, Doğu Akdeniz kıyılarının her karışında, Orta Asya’nın, Güney Asya’nın, Afrika’nın dört bir yanında…”

Milli Şair Mehmet Akif Ersoy’un, “Bir zamanlar biz de millet, hem nasıl milletmişiz. Gelmişiz, dünyaya milliyet nedir öğretmişiz!” dizelerini okuyan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Velhasıl ufkumuzun uzandığı her yerde, kalplerini ve gözlerini bize çevirmiş kardeşlerimizin derdiyle dertlendiğimiz, yardım eli uzattığımız, gerektiğinde sınırlarımızı açtığımız kardeşlerimize yaptığımız gibi, Gazze için de bugün olduğu gibi kıyamdayız.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, maalesef ülkenin siyasileri içerisinde Hamas’ı Netanyahu’ya bırakan talihsizler olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Netanyahu nasıl terörist ise Hamas da teröristmiş. Yazıklar olsun. Hamas nedir, Hamas kimdir? Bundan bihaber olan bedhahlar, talihsizler var ve onlara ülkemde oy atanların da şu anda iyi düşünmesi lazım.” ifadelerini kullandı.

Kendilerinin ve önceki kuşağın gençliğinin, dünyanın dört bir yanındaki kardeşlerinin yaşadığı acıları takip etmekle, anlatmakla, telin etmekle geçtiğini kaydeden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Kırım’dan Karabağ’a, Bosna’dan Kerkük’e, Filistin’den Türkistan’a, Afganistan’dan Çeçenistan’a pek çok coğrafya için biz gözyaşı döktük. Ömrümüz boşuna geçmedi. Bugün birileri Gazze’yi uzakta çok uzakta, bizimle hiç alakası olmayan bir yer gibi görüyor hatta bunu ne yazık ki açıkça söylüyor.” diye konuştu.

“Gazze de vatan topraklarının ayrılmaz sandığımız bir parçasıydı”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir asır önce bu millet için, bu ülke için Adana neyse Gazze’nin de o olduğuna dikkati çekerek, “Tıpkı Edirne neyse Üsküp’ün, Kırklareli neyse Selanik’in, Mardin neyse Musul’un, Gaziantep neyse Halep’in o olduğu gibi Gazze de vatan topraklarının ayrılmaz sandığımız bir parçasıydı. Nereden nereye geldik? Çanakkale Şehitliği’ne yolunuz düştüğünde ihmal etmeyin. Muhakkak gidin. Mezar taşlarının üzerindeki isimlere ve şehirlere iyi bakın. Orada, Balıkesirliyle Şanlıurfalının olduğu gibi Gazzeliyle Üsküplünün yan yana yattığını göreceksiniz. Öyle ki Çanakkale Şehitleri listesinde Gazze, verdiği 53 şehitle, bugün sınırlarımızın içindeki şehirlerin çoğunun üstünde yer alıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Türk milletini, kanı kadar, canı kadar, sevdası kadar kendinden olan tüm bu topraklardan ne yazık ki ayırdıklarına vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

“Sadece fiziki olarak ayırmakla kalmadılar, zihnimizden ve kalbimizden sökmek için de her türlü fırıldağı çevirdiler. Milyonlarca insanımızın hayatını kaybettiği, milyonlarcasının evlerini bırakıp Anadolu’ya sığınmak zorunda kaldığı kara günlerden o aldığımız dersleri asla unutmamalıyız. Gazze’deki Filistinli kardeşlerimize destek için bir araya geldiğimiz şu muhteşem toplantıdan, bir daha asla yeni Gazzeler ortaya çıkmasına izin vermeme azmiyle ayrılmalıyız. ”

“Türkiye sana borçlu olmadığı için Erdoğan böyle konuşuyor”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin tarihiyle, kültürüyle, coğrafyasıyla, medeniyetiyle, büyük bir devlet olduğunu belirterek, aynı zamanda Türkiye’nin sahip olduğu tüm vasıflarından yana asla bitmeyecek büyük tehditlerin, büyük projelerin hedefinde yer aldığını söyledi.

Ülkenin güneyinde, kuzeyinde, doğusunda, batısında ve hatta bunların ötesinde yaşanan hiçbir hadisenin, çıkan hiçbir krizin, kurulan hiçbir ittifakın, Türkiye üzerine oynanan oyunlardan bağımsız olmadığının bilinmesi gerektiğine vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:

“Hamas terör örgütü değildir dedim ya, bundan İsrail çok rahatsız oldu. Ya zaten başka bir şey beklemiyorduk. Bunu söyleyeceğinizi biliyorduk ve bunu bildiğimiz için de açık ve net olarak ifade ettik. İnşallah ne diyoruz? La galibe illallah. Biz buna iman etmişiz. Buna imanımız var. Galip olan sadece Allah’tır. Dolayısıyla biz burada sadece Gazze’de yaşanan katliamı telin etmekle kalmıyoruz, onunla birlikte kendi istiklalimizin ve istikbalimizin de müdafaasını yapıyoruz. Sultan Abdülhamit oralarla az mı haşır neşir oldu. İsrailli yöneticilerin en üst seviyede dile getirdiği kavramların altını kazıyın, hepsinin içinden ülkemiz topraklarını da kapsayan bir ihanet haritası çıkar. 1947’de Gazze, Filistin buralar neydi, bugün ne? Ya İsrail, sen buralara nasıl geldin? Nasıl girdin? Sen bir işgalcisin, sen bir örgütsün. Dolayısıyla Türk milleti bunu biliyor. Batı sana borçlu ama Türkiye’nin sana borcu yok. Onun için bu kadar rahat konuşuyoruz. Türkiye sana borçlu olmadığı için Erdoğan böyle konuşuyor.”

“Türk milleti zulüm karşısında her zaman mazlumun yanında yer aldı”

Ne yazık ki Batı’nın her ülkesinin İsrail’e borçlu olduğunun altını çizen Cumhurbaşkanı Erdoğan,

“Borçlu oldukları için de konuşamıyorlar, seni ziyarete geliyorlar. Ziyarete gelerek, senden adeta af diliyorlar. Ya bizim böyle bir derdimiz yok. Biz mazlumlardan yanayız? Şair ne diyor? Zulmü alkışlayamam zalimi asla sevemem, Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem, Biri ecdadıma saldırdı mı hatta boğarım, boğamazsam da hiç olmazsa yanımdan kovarım, Üç buçuk soysuzun ardından zağarlık yapamam, Hele hak namına haksızlığa ölsem tapamam, Doğduğumdan beridir aşığım istiklale, Bana hiç tasmalık etmiş değil altın lale, Yumuşak başlı isem kim dedi uysal koyunum, Kesilir belki fakat çekmeye gelmez boynum.” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk milletinin zulüm karşısında her zaman mazlumun yanında yer aldığına vurgu yaparak, “Karşımızda Kudüs işgal edildiğinde, bu kutlu beldenin fatihlerinden Sultan Selahaddin’in türbesine gidip, bin yıllık kinlerini kusanların siyaseti var. Karşımızda, İstanbul’un işgali sırasında 1453’teki fethin rövanşı edasıyla hareket edenlerin kursaklarında kalan hevesleri var. Hatırlayın, duvarlara 1453’ü yazanları unutmuyoruz değil mi?” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, karşılarında, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Ermenileri, Ege, Marmara ve Karadeniz’de Rumları kışkırtıp milleti yok etmeye kalkanların modern versiyonları olduğunu belirterek, “Karşımızda son iki asırdır bizi siyasi, coğrafi, sosyal, ekonomik olarak adeta dilim dilim doğrayanların kapanmamış hesapları var. Bu basit gerçeği gafletten anlamayarak veya taammüden ihanetle örtmeye kalkarak, gavurun kılıcını çalanların hakikatleri ters yüz etmesine izin vermeyeceğiz. Mutabık mıyız bunda? İzin vermeyeceğiz, bunda anlaştık?” ifadesini kullandı.

“Ey Batı, siz yeniden bir hilal-haçlı mücadelesini mi estirmek istiyorsunuz?”

“Dün Ukrayna-Rusya Savaşı’nda katledilen siviller için timsah gözyaşları dökenler, bugün binlerce masum çocuğun ölümünü sessizce seyrediyor.” diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Ukrayna’da ölenler için gözyaşı döktünüz de Gazze’de ölen bu yavrular kim? Niçin sesiniz çıkmıyor? Ey Batı, size sesleniyorum, siz yeniden bir hilal-haçlı mücadelesini mi estirmek istiyorsunuz? Eğer böyle bir gayretin içindeyseniz biliniz ki bu millet ölmedi, bu millet dimdik ayakta. Yine aynı şekilde, aynı kararlılıkla Libya’da neysek, Karabağ’da neysek, bilesiniz ki Orta Doğu’da oyuz.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu tablonun bile tek başına kendilerine çok şey anlattığını ve riyakarlığı, bu çifte standardı, bu vicdan ve ahlak dışı ayrımcılığı PKK, DEAŞ ve FETÖ’nün saldırılarında karşılaştıkları tabloda defalarca yaşadıklarını dile getirerek, “Terörle mücadele bahanesiyle on binlerce kilometre öteden gelip, milyonlarca insanı hunharca katledenler, bize kendi sınırlarımızı, kendi vatanımızı, kendi vatandaşımızı koruma hakkı vermek istemediler. Şimdi açık konuşuyorum; bilhassa son on yıldır terörle mücadele adına ne yaptıysak, hangi başarıyı kazandıysak bunlara rağmen gerçekleştirdik. İnşallah bundan sonra da ‘Bir gece ansızın gelebiliriz’ şiarıyla, kendi çizdiğimiz yolda ilerlemeyi sürdüreceğiz.” dedi.

“Gazze’de yaşanan katliam topyekun Batı’nın eseridir”

Cumhurbaşkanı olarak milleti çok sevdiğini söyleyen Erdoğan, “Milletimize feda-yı can etmeye hazırız. Milletimizle beraber bu yolda ilerlemeye her an hazırız. Çünkü tarihte nasıl destanlar yazdıysak, bu millet yeni destanlar yazmaya da Allah’ın izniyle hazırdır. Bunlar dediğimizin kimler olduğunu biliyorsunuz değil mi? Amerika’sıyla, Avrupa’sıyla, iplerini onların tuttuğu tüm piyonlarıyla, merhum Mehmet Akif’in ‘tek dişi kalmış canavar’ diye tarif ettiği Batı’dan bahsediyorum. Gazze’deki katliamın da en büyük sorumlusu işte bu Batı’dır. Varlıklarına kendi evlerinde bile tahammül edilemeyen kimi vicdanlı sesleri bir kenarda tutacak olursak, Gazze’de yaşanan katliam topyekun Batı’nın eseridir. Yahu o yavrunun, annesinin saçlarına sarılıp ‘Annemi ben saçlarından tanırım.’ deyişini bir kenara koyabilir miyiz?” diye konuştu.

Batı’ya yönelik eleştirilerini sürdüren Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları ifade etti:

“Çocuk katillerine verdikleri tam desteği demokrasi, insan hakları, adalet gibi kavramlarla gizlemeye çalışmaları da ayrı bir komedidir. Herkes biliyor ki İsrail bölgede sadece günü geldiğinde feda edilecek bir piyondur. Daha düne kadar uğradıkları mezalim üzerinden dünyayı ayağa kaldıranların bugün sergiledikleri sınırsız zalimliği başka türlü izah etmek mümkün değildir. Bölgede oynanan oyunun asıl sahipleri, İsrail yönetiminin şımarıklıklarına kol kanat gerenlerdir. Çünkü İsrail onlara rağmen adım atamaz. Atmaya kalksa bile üç gün dayanamaz, çöker.”

“Batı’nın bu sinsi ve kirli taktiği artık deşifre olmuştur”

Batı’nın kendi elini kirletmeden, kimi zaman parayla satın alarak, kimi zaman fitneyle birbirine düşürerek, kimi zaman İsrail örneğinde olduğu gibi suçlarının üstünü örterek araç kullanmayı, alet kullanmayı sevdiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Biz bunları iyi tanırız, iyi biliriz. Hiçbir oyunun sonsuza kadar sürmeyeceği gibi Batı’nın bu sinsi ve kirli taktiği de artık deşifre olmuştur. Bunu en iyi de biz biliyoruz. Biz, Irak ve Suriye’nin kuzeyinde karşımıza çıkartılan ciğeri para etmez teröristlerin gerisinde kimlerin olduğunu gayet iyi biliyoruz.” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “PKK, YPG ve FETÖ’nün arkasında kimler var?” sorusuna karşılık katılımcıların “Amerika” demesi üzerine şunları kaydetti:

“İsrail de var. Paraysa para, silahsa silah. Bunları veriyorlar. Bunları biz biliriz ama benim milletim de bunları gayet iyi bilmeli. Biz Avrupa ve Amerika yönetimlerinin kulislerinde ülkemiz aleyhinde çevrilen dolapları gayet iyi biliyoruz. Biz lafa gelince liberal, özgürlükçü, serbest piyasacı, insan hakları savunucusu kurum ve kişilerin gerçekte hangi gayelerle ülkemizin ayağına çelme taktığını gayet iyi biliyoruz. Şimdi aynı hakikatlere Gazze’de şahit oluyoruz.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca, “Batı dünyası Gazze’deki çocuk, kadın, masum katliamını meşrulaştırmak için siyasetçisinden medyasına seferber oldu. İsrail tam 22 gündür açıkça savaş suçu işliyor. Şimdi İsrail, biz de seni ‘savaş suçlusu’ olarak dünyaya ilan edeceğiz. Bunun hazırlığı içindeyiz. Bunun çalışmasını yapıyoruz ve ‘savaş suçlusu’ olarak İsrail’i dünyaya tanıtacağız. Ama Batılı liderler bırakın buna tepki göstermeyi, İsrail’e ateşkes çağrısı dahi yapmıyor.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Gazze’de yaşanan katliam topyekun Batı’nın eseridir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz yıl, ABD’nin dış siyasetinin önde gelen yayınlarından Foreign Policy’de “Batı, Afrika’yı nasıl kaybetti?” başlıklı bir yazı yayınlandı. Yazıda Batılıların sömürge geçmişinin üzerine koyamadığını, Rusların ve Çinlilerin altyapı yatırımları ve güvenlik garantileri sağlayarak kıtayı ele geçirdiği anlatılıyordu. Foreign Policy’e nazaran Afrika’ya “parmak sallamak” tahlil getirmeyecekti. 

Çin’in “Bir Nesil Bir Yol” projesinin deniz ayağı Afrika kıyılarına da ulaştı. Afrika boynuzu olarak da bilinen Doğu Afrika ülkeleri yapılan altyapı yatırımlarıyla Çin nüfuzu altına girdi. Bu değişimin birinci ayak seslerini Etiyopya’da çıkan iç savaşta gördük. Batı dayanaklı Tigray Kurtuluş Ordusu (TPLF) Çin ve Rusya’nın takviyesini alan Etiyopya hükümetiyle kanlı bir savaşa girdi. Çatışmalar lakin geçtiğimiz sene Etiyopya lehine sonlandı. 

BATI AFRİKA’DA DARBE FURYASI

Son yıllarda Batı Afrika da tıpkı Doğu’daki üzere birçok darbe ve iç karışıklığa sahne oldu. Bilhassa kıtanın 8 darbeyle en fazla darbe yaşamış ülkesi olan Burkina Faso periyodun en çok zorluk yaşayan ülkesiydi. Burkina Faso’da neredeyse 6 ayda bir darbe olmuştu. Ocak 2022’de ordunun idareye el koymasından sırf 8 ay sonra tekrar darbe olmuş ve ülkenin başına 36 yaşındaki Yüzbaşı İbrahim Traore geçmişti. Traore’nin başa geçişi Burkina Faso tarihindeki birçok darbeden sadece biri olarak görülüyordu ancak o denli olmadı. Yüzbaşı Traore, Fransız askerlerine ülkeyi terk etmeleri için bir ay verdi.

Geçtiğimiz ay Rusya’da ortalığı birbirine katan Wagnerlerin önderi Yevgeny Prigojin, Yüzbaşı Traore için bir “kahraman” tabirini kullandı. Ne olmuştu da Ruslar, bu Batı Afrika ülkesinin politik figürleriyle ilgili konuşma gereği duymuştu?

Burkina Faso, Rusların ilgilendikleri tek ülke değil. Geçtiğimiz yıllarda ismi darbelerle anılan Mali, Çad ve Nijer de Wagnerlerin en etkin olduğu ülkeler olarak biliniyor. İşte son darbenin yaşandığı Nijer’de de Burkina Faso’ya benzeri bir durum var. 

Yönetimi ele alan kumandan Omar Tchiani, ülkede 2019’dan beri etkin olan ABD üssündeki askerlerin dışarı çıkmasını yasakladı. Bir SİHA üssü olarak da kullanılan bu ABD üssü, hava alanının kapatılmasıyla büsbütün etkisiz hale geldi. 

NEDEN BATI AFRİKA?

Hem Wagner önderi Prigojin’e hem de bahisle ilgili yorum yapan başka Rus analistlere nazaran darbeler furyasının sebebi Fransa ve ABD’nin bölgedeki “yeni sömürgeci” davranışları. Uranyum yataklarıyla gündeme gelen Nijer’de faal Fransız şirketlerinin Nijer halkının yaşadığı yoksulluktan direkt sorumlu olduğu tez ediliyor. Burkina Faso’nun yeni önderi Yüzbaşı Traore de buna vurgu yapmıştı. Traore, “Afrika, dünyanın en varlıklı kıtası… Pekala biz neden bu kadar fakiriz?” dedi. 

Batılılar ise tüm bunların, Rusya’nın Afrika’da yer edinebilmesi için yürürlüğe sokulmuş bir plan olduğunu söylüyor. Onlara nazaran Çin, altyapı yatırımı ismi altında Afrika’yı borç tuzağına çekerken Rusya da Wagnerler aracılığıyla koltuğu sallantıdaki önderlere muhafaza sağlıyor ve karşılığında ülkedeki yer altı kaynaklarını Prigojin üzere oligarkların güç şirketlerine açıyor. Batı medyasında Afrika’da el ele giden “borç ve Wagner” tuzağıyla ilgili çokça makale yazıldı. Hatta Vladimir Putin, St. Peterburg’da Afrika başkanlarıyla yaptığı toplantıda kıtanın toplam 23 milyar dolarlık borcunu sildiğini açıkladı. “Bizim kimseye tuzak kurduğumuz yok” mesajı vermeye çalıştı. 

Ancak Rusya’nın, “Batı Afrika’yı hala uranyum için yağmalıyor” savı da tartışmalı. Nijer, dünyadaki uranyum madeninin sadece yüzde 4’üne sahip. Uranyum pazarının global bedeliyse 2022 yılında 2.7 milyar doları buldu. Yani batılılara nazaran Nijer’deki Uranyum yataklarının “yağmalanmasının” kar odaklı bir mantığı yok. 

Tabii Uranyum bu topraklardaki tek kaynak değil, birçok Afrikalının gözünde de fakir olmalarının sebebi Fransızlar olarak görülüyor.

KİM KİME KARŞI?

Nijer darbesiyle Batı Afrika’daki iştirakler yavaştan ortaya çıktı. Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) Fransa ve ABD’den yana hal aldı. ECOWAS ülkelerinin başını çeken Nijerya, Nijer’e karşı yapılabilecek muhtemel bir askeri müdahalenin işaretini verdi.

Bölgedeki en üçlü orduya sahip Nijerya’ya Benin, Gana, Togo ve Senegal takviye veriyor. ECOWAS’ı müdahale etmesi durumunda karşılık vermekle tehdit eden ve Nijer’i savunacağını açıklayan ülkeler ise Mali, Burkina Faso, Cezayir ve Gine’ydi. 

Dahası, sokakta Rus bayrakları ve “Yaşasın Rusya” sloganlarıyla yürüyen Nijerlilere takviye için Kasım Süleymani’nin vefatından sonra İran’ın Kudüs gücü birliklerinin başına geçen İsmael Gani’nin uçağı Libya’dan Nijer’e ulaştı. Kudüs gücü, gayri nizami savaş metotları kullanan ve İran’ın nüfuzunu Ortadoğu ve Afrika’da yaymaya çalışan bir askeri yapıdır. 

FRANSA’NIN HAYALLERİ

Uzun vakit ağızlara pelesenk olan “NATO’nun beyin mevti gerçekleşti” cümlesinin mimarı Emmanuel Macron’un, ABD dışında sürdürmek istediği bir kadro emperyalist hayalleri olduğu biliniyor. Batı Afrika’da tutunması giderek zorlaşan Fransa, halihazırda kıtadaki varlığını sürdürmek istiyor. Tekrar de askeri müdahale Batı’da çok dayanak gören bir fikir değil. Mümkün bir müdahalede Batılıların istihbarat yardımı ve hava dayanağıyla hudutlu kalması gerektiğini düşünüyorlar. Ukrayna ve tahminen de ileride Tayvan için hazırlık yapan ABD’nin Afrika’da bu türlü bir çatışmayla kaybedecek vakti yok. 

Nijerya, “askeri müdahale son seçenek” dese de geçtiğimiz günlerde tansiyon süratli bir halde tırmandı. Şayet geri adım atılmazsa Batı Afrika’da bir çok ülkenin dahil olabileceği bir karmaşanın fitili ateşlenebilir.

Afrika savaşın eşiğinde! Doğu’yla Batı’nın yeni cephesi… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz yıl, ABD’nin dış siyasetinin önde gelen yayınlarından Foreign Policy’de “Batı, Afrika’yı nasıl kaybetti?” başlıklı bir yazı yayınlandı. Yazıda Batılıların sömürge geçmişinin üzerine koyamadığını, Rusların ve Çinlilerin altyapı yatırımları ve güvenlik garantileri sağlayarak kıtayı ele geçirdiği anlatılıyordu. Foreign Policy’e nazaran Afrika’ya “parmak sallamak” tahlil getirmeyecekti. 

Çin’in “Bir Nesil Bir Yol” projesinin deniz ayağı Afrika kıyılarına da ulaştı. Afrika boynuzu olarak da bilinen Doğu Afrika ülkeleri yapılan altyapı yatırımlarıyla Çin nüfuzu altına girdi. Bu değişimin birinci ayak seslerini Etiyopya’da çıkan iç savaşta gördük. Batı dayanaklı Tigray Kurtuluş Ordusu (TPLF) Çin ve Rusya’nın takviyesini alan Etiyopya hükümetiyle kanlı bir savaşa girdi. Çatışmalar lakin geçtiğimiz sene Etiyopya lehine sonlandı. 

BATI AFRİKA’DA DARBE FURYASI

Son yıllarda Batı Afrika da tıpkı Doğu’daki üzere birçok darbe ve iç karışıklığa sahne oldu. Bilhassa kıtanın 8 darbeyle en fazla darbe yaşamış ülkesi olan Burkina Faso devrin en çok zorluk yaşayan ülkesiydi. Burkina Faso’da neredeyse 6 ayda bir darbe olmuştu. Ocak 2022’de ordunun idareye el koymasından sırf 8 ay sonra tekrar darbe olmuş ve ülkenin başına 36 yaşındaki Yüzbaşı İbrahim Traore geçmişti. Traore’nin başa geçişi Burkina Faso tarihindeki birçok darbeden sırf biri olarak görülüyordu lakin o denli olmadı. Yüzbaşı Traore, Fransız askerlerine ülkeyi terk etmeleri için bir ay verdi.

Geçtiğimiz ay Rusya’da ortalığı birbirine katan Wagnerlerin önderi Yevgeny Prigojin, Yüzbaşı Traore için bir “kahraman” sözünü kullandı. Ne olmuştu da Ruslar, bu Batı Afrika ülkesinin politik figürleriyle ilgili konuşma gereği duymuştu?

Burkina Faso, Rusların ilgilendikleri tek ülke değil. Geçtiğimiz yıllarda ismi darbelerle anılan Mali, Çad ve Nijer de Wagnerlerin en etkin olduğu ülkeler olarak biliniyor. İşte son darbenin yaşandığı Nijer’de de Burkina Faso’ya emsal bir durum var. 

Yönetimi ele alan kumandan Omar Tchiani, ülkede 2019’dan beri etkin olan ABD üssündeki askerlerin dışarı çıkmasını yasakladı. Bir SİHA üssü olarak da kullanılan bu ABD üssü, hava alanının kapatılmasıyla büsbütün etkisiz hale geldi. 

NEDEN BATI AFRİKA?

Hem Wagner önderi Prigojin’e hem de hususla ilgili yorum yapan öbür Rus analistlere nazaran darbeler furyasının sebebi Fransa ve ABD’nin bölgedeki “yeni sömürgeci” davranışları. Uranyum yataklarıyla gündeme gelen Nijer’de etkin Fransız şirketlerinin Nijer halkının yaşadığı yoksulluktan direkt sorumlu olduğu argüman ediliyor. Burkina Faso’nun yeni başkanı Yüzbaşı Traore de buna vurgu yapmıştı. Traore, “Afrika, dünyanın en varlıklı kıtası… Pekala biz neden bu kadar fakiriz?” dedi. 

Batılılar ise tüm bunların, Rusya’nın Afrika’da yer edinebilmesi için yürürlüğe sokulmuş bir plan olduğunu söylüyor. Onlara nazaran Çin, altyapı yatırımı ismi altında Afrika’yı borç tuzağına çekerken Rusya da Wagnerler aracılığıyla koltuğu sallantıdaki önderlere muhafaza sağlıyor ve karşılığında ülkedeki yer altı kaynaklarını Prigojin üzere oligarkların güç şirketlerine açıyor. Batı medyasında Afrika’da el ele giden “borç ve Wagner” tuzağıyla ilgili çokça makale yazıldı. Hatta Vladimir Putin, St. Peterburg’da Afrika başkanlarıyla yaptığı toplantıda kıtanın toplam 23 milyar dolarlık borcunu sildiğini açıkladı. “Bizim kimseye tuzak kurduğumuz yok” mesajı vermeye çalıştı. 

Ancak Rusya’nın, “Batı Afrika’yı hala uranyum için yağmalıyor” argümanı da tartışmalı. Nijer, dünyadaki uranyum madeninin sırf yüzde 4’üne sahip. Uranyum pazarının global bedeliyse 2022 yılında 2.7 milyar doları buldu. Yani batılılara nazaran Nijer’deki Uranyum yataklarının “yağmalanmasının” kar odaklı bir mantığı yok. 

Tabii Uranyum bu topraklardaki tek kaynak değil, birçok Afrikalının gözünde de fakir olmalarının sebebi Fransızlar olarak görülüyor.

KİM KİME KARŞI?

Nijer darbesiyle Batı Afrika’daki paydaşlıklar yavaştan ortaya çıktı. Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) Fransa ve ABD’den yana hal aldı. ECOWAS ülkelerinin başını çeken Nijerya, Nijer’e karşı yapılabilecek mümkün bir askeri müdahalenin işaretini verdi.

Bölgedeki en üçlü orduya sahip Nijerya’ya Benin, Gana, Togo ve Senegal dayanak veriyor. ECOWAS’ı müdahale etmesi durumunda karşılık vermekle tehdit eden ve Nijer’i savunacağını açıklayan ülkeler ise Mali, Burkina Faso, Cezayir ve Gine’ydi. 

Dahası, sokakta Rus bayrakları ve “Yaşasın Rusya” sloganlarıyla yürüyen Nijerlilere takviye için Kasım Süleymani’nin vefatından sonra İran’ın Kudüs gücü birliklerinin başına geçen İsmael Gani’nin uçağı Libya’dan Nijer’e ulaştı. Kudüs gücü, gayri nizami savaş metotları kullanan ve İran’ın nüfuzunu Ortadoğu ve Afrika’da yaymaya çalışan bir askeri yapıdır. 

FRANSA’NIN HAYALLERİ

Uzun vakit ağızlara pelesenk olan “NATO’nun beyin mevti gerçekleşti” cümlesinin mimarı Emmanuel Macron’un, ABD dışında sürdürmek istediği bir ekip emperyalist hayalleri olduğu biliniyor. Batı Afrika’da tutunması giderek zorlaşan Fransa, halihazırda kıtadaki varlığını sürdürmek istiyor. Yeniden de askeri müdahale Batı’da çok takviye gören bir fikir değil. Mümkün bir müdahalede Batılıların istihbarat yardımı ve hava dayanağıyla hudutlu kalması gerektiğini düşünüyorlar. Ukrayna ve tahminen de ileride Tayvan için hazırlık yapan ABD’nin Afrika’da bu türlü bir çatışmayla kaybedecek vakti yok. 

Nijerya, “askeri müdahale son seçenek” dese de geçtiğimiz günlerde tansiyon süratli bir biçimde tırmandı. Şayet geri adım atılmazsa Batı Afrika’da bir çok ülkenin dahil olabileceği bir karmaşanın fitili ateşlenebilir.

Afrika savaşın eşiğinde! Doğu’yla Batı’nın yeni cephesi… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.