Örneğin, elektronik aygıtların yaydığı mavi ışık, uykuya geçişi sağlayan ve karanlık bir ortamda salgılanan melatonin hormonunu baskılayabiliyor.

Özellikle çalışan annelerin hissettikleri suçluluk duygusu da bebeklerde uyku sorununun görülme sıklığını arttırıyor. Çünkü, anne gereğince vakit ayıramadığı korkusuyla bebeğin her uyaranına yanıt veriyor ve kurallar koymakta sorun yaşıyor. Bunun sonucunda da bebeğin uyku sisteminde sorunlar gelişebiliyor.

Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Neslihan Korkmaz, bebeklerin kâfi ve istikrarlı uyumalarında uyku eğitiminin son derece değerli olduğuna işaret ederek, “Uyku eğitiminde bebeklerin yanlışsız uygulamaya ve tutarlılığa gereksinimleri vardır. Süratli fikir değiştirmek çözümsüzlüğe, daha değerlisi bebeklerin zihinlerinde karışıklığa neden olabiliyor. Ebeveynler kendi kapasitelerine güvenmeli, uyku eğitiminin ehemmiyetini anlamalı ve hakikat uygulamalıdır” biçiminde konuştu

BEBEKLER NE KADAR UYUMALI?

Bebeklerin uykuya olan ihtiyaçları ve uyku mühletleri büyüme devirlerine nazaran farklılık gösteriyor.

Yeni doğan bebekler günün neredeyse üçte ikisini uykuda geçiriyorlar. Uyku sistemi yaklaşık altı haftadan sonra oluşmaya başlasa da birinci üç ayda belirli bir tertip olmuyor.

Üç aylık bebekler gece boyunca 5 saat uyuyabiliyor ve bu evrede gece–gündüz ayrımını yapmaya başlıyorlar. Bebeğin 6-9 aylık devrinde gündüz uykuya yatma sıklığı azalmaya başlıyor, gece ile gündüz istikrarı oluşuyor ve yavaş yavaş uzun uyku süreci başlıyor.

Dr. Neslihan Korkmaz, 9 ay ve üstü bebeklerde ise artık uyku sisteminin sağlanmış olduğunu belirterek, “Bebeğin 15-18 ayları itibariyle gündüz yalnızca bir defa ve toplam 12-14 saat uyuması kâfi geliyor. Lakin her bebek özeldir, bu datalar ortalama kıymetlerdir. Hasebiyle makul bir hududun altında olmadığı sürece daha az yahut daha çok uyuyabilir” tabirlerini kullandı.

UYKU EĞİTİMİ ÇOK ÖNEMLİ!

Doğum sonrasında bebeklerin birinci üç ayda muhakkak bir uyku tertipleri olmazken geceleri de beslenmeleri için sık sık uyanmaları gerekiyor.

Üç – dört aydan sonra da uyaranlara karşı hassaslıkları arttığı için uyku sistemleri bozuluyor. Uyku sorunlarının en sık yaşandığı devir, ayrılık anksiyetesi nedeniyle 7-9 aylar oluyor.

Bu periyoda denk gelmeden uyku eğitiminin alınması, bebeğin uyku sürecine daha kolay adapte olmasını sağlıyor. Çeşitli yollardan oluşan uyku eğitimi, bebeklerde uykuyu düzenlemek ve uyku kalitesini artırmak hedefiyle uygulanıyor.

EN SIK GÖRÜLEN NEDENİ ‘KOLİK’ SANCISI

Ayrılık anksiyetesi üzere ruhsal etkenlerin yanı sıra fizikî rahatsızlıklar da bebeklerde uyku tertibini olumsuz etkileyebiliyor. Birinci aylarda en yaygın neden, kolik sancısı oluyor.

Bebek büyüdükçe reflü üzere sindirim sorunları, diş çıkarmanın yol açtığı ağrılar, büyüme atakları, besin alerjileri, orta kulak iltihabı ve idrar yolu enfeksiyonu üzere çeşitli etkenler bebeklerde uyku sorunlarına yol açabiliyor.

Bunların yanı sıra ebeveynlerin bebeği uyutma alışkanlıkları yahut gerilimli olmaları ya da bebeğin gece sık beslenmesi uyku sistemini bozabiliyor.

UYKU ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMAK İÇİN 10 ÖNERİ!

Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Neslihan Korkmaz, bebeklerin uykuya geçişini kolaylaştıran teklifleri şöyle sıralıyor:

• Bebeğinizi gece boyunca rahatsız etmeyecek ölçüde, saat 22:00’den sonra anne sütü yahut mama ile besleyebilirsiniz.

• Ilık banyo yaptırmanız bedeninin rahatlamasına yardımcı olacaktır.

• Odasını düzgün havalandırın ve sıcaklığın 22-24 derece olmasına ihtimam gösterin.

• Odasının sesiz ve karanlık olmasına dikkat edin.

• Uyku rutini oluşturun. Örneğin bebeğinize kitap okuyabilir yahut ninni söyleyebilirsiniz.

• Uyku saatine sadık kalın, böylelikle bebeğiniz tıpkı saatte uyku rutinine girecektir.

• Birinci aylarda bebeğinizin yalnızca kollarını kundaklayabilirsiniz. Kundakta sıkışan bebeğiniz kendini anne karnında, hasebiyle inançta hissedecektir.

• Yanındayken yavaş ve sakin hareket edin.

• Yatağına bırakırken “uyku zamanı” üzere çeşitli anahtar sözleri tekrarlayabilirsiniz.

• Sevdiği bir oyuncağı uyku arkadaşı olarak yanına bırakabilirsiniz.

Anne babalar dikkat! Her 3 bebekten 2’si uyku sorunu yaşıyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

BU ENFEKSİYON HER YAŞTAN BİREYİ ETKİLİYOR

CMV’nin her yaştan bireyi etkileyebilen yaygın bir virüs olduğunu fakat sağlıklı bir kişinin bağışıklık sisteminin virüsün hastalığa neden olmasını çoklukla engellediğini anlatan Doç. Dr. Kara, kelamlarına şöyle devam etti: 

“Yetişkin periyotta toplumun yarısından fazlası bu virüs ile enfekte olmuştur. CMV, bir kişinin bedenine girdikten sonra ömür uzunluğu orada kalır ve bilhassa bağışıklık durumunun baskılandığı kanser hastalığı, kemoterapi kullanımı, organ nakli üzere durumlarda yine etkinleşebilir. Bir kişi ayrıyeten virüsün farklı bir tipi ile yine de enfekte olabilir. CMV enfeksiyonu olan birçok kişinin ya semptomu yoktur ya da hafif viral enfeksiyon bulguları olduğundan enfekte olduklarının farkında değildir. Bu nedenle, enfeksiyonu etrafa yayabilirler.”

“ÖNEMLİ BİR SIHHAT PROBLEMİ”

Verilere nazaran, her 200 bebekten yaklaşık 1’inin konjenital CMV ile doğduğunu söyleyen Doç. Dr. Kara, bebeklerde ortaya çıkabilecek semptomlarla ilgili şu bilgileri verdi:

“Konjenital CMV enfeksiyonuna sahip bebeklerde, doğumdan sonraki erken devirde ciltte döküntü, sarılık, baş etrafının küçük olması (mikrosefali), doğum yükünün küçük olması, karaciğer ve/veya dalak büyüklüğü, görme sorunları, nöbet geçirme (konvülziyon) üzere bulgular saptanabilir.”

İŞİTME KAYBI BİRİNCİ BELİRTİ OLABİLİR

Bebeklerin bir kısmının doğum anında büsbütün olağan olup, tarama testi ile saptanan işitme kaybının hastalığın birinci bulgusu olabileceğini tabir eden Doç. Dr. Kara kelamlarına şöyle devam etti:

“Yeni doğan devrinde işitmesi olağan olan bir çocukta da ileri devirde işitme kaybı görülebilir. Doğumda klinik bulguları olan bebeklerin yaklaşık yarısında, asemptomatik (hiçbir bulgusu olmayan) bebeklerin ise dörtte birinde uzun devirde işitme kaybı meydana gelebilir. Yeni doğanda işitme testinin yapılması ve kuşkulu bebeklerin periyodik olarak denetim edilmesi, işitme kaybının erken saptanması ve tedavisi için çok kıymetlidir.”

GEBELİK DEVRİNDE ENFEKTE OLUNURSA NE YAPILMALI?

CMV enfeksiyonu olan birden fazla beşerde klinik bulgu görülmediğinden hastaların bu durumun farkında olmadığına dikkat çeken Doç. Dr. Kara, hamilelik periyodunda virüs ile enfekte olan (çoğu vakit birinci kere karşılaşan) bayanların bu virüsü bebeğine bulaştırabileceklerini söyledi. Doç. Dr. Kara, mevzuyla ilgili şu bilgileri verdi:

“Gebelik öncesi yapılan serolojik testler kişinin bu virüs ile karşılaşıp karşılaşmadığını gösterebilir. Lakin, daha evvel virüs ile karşılaşmış şahıslarda de tekrar enfeksiyon gelişme riski ve bebekte konjenital CMV enfeksiyonu görülme ihtimalinin olacağı unutulmamalıdır.  Gebelik sırasında CMV enfeksiyonu için rutin olarak tarama testi yapılması önerilmez. Bunun nedeni, laboratuvar testlerinin hangi bebeklerin CMV ile enfekte olacağını yahut uzun vadeli sıhhat problemleri yaşayıp yaşamayacağını ön görememesidir. Hamilenin ultrason denetimlerinde bebek ile ilgili bulgulardan şüphelenildiğinde tanıya yönelik testler istenmelidir. Bununla birlikte, konjenital CMV enfeksiyonu olan bir bebeğin doğum öncesi denetimlerinin de büsbütün olağan olabileceği akılda tutulmalıdır.”

ENFEKSİYONUNUN YAYILIMINDA KÜÇÜK ÇOCUKLARA DİKKAT

5 yaşına geldiğinde, her üç çocuktan birinin CMV ile enfekte olduğunun lakin ekseriyetle semptom göstermediğinin altını çizen Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. E. Manolya Kara, bu nedenle toplum genelinde küçük çocukların yaygın bir CMV kaynağı olduğunu belirtti. Bilhassa küçük çocukların yanında çok bulunan şahısların CMV enfeksiyonu açısından daha büyük risk altında olduğunu belirten Doç. Dr. Kara, alınması gereken tedbirlere ait şu bilgileri verdi:

“Virüs, enfeksiyondan sonra aylarca çocuğun tükürük ve idrar üzere beden sıvılarında kalabilir. Bu nedenle ebeveynler ve çocuklara bakım veren öteki bireyler (örn. sıhhat çalışanları, öğretmenler), özellikle gebelik periyodunda küçük çocukların tükürük ve idrarla temasını azaltarak CMV alma risklerini azaltabilirler. Bu periyotta yiyecek ve su kaplarının küçük çocuklarla paylaşılmaması, bebek bezi değişimi ya da tuvalet sonrası bakımın akabinde ellerin su ve sabun ile yıkanması bulaşmayı engellemek için değerlidir.”

ERKEN TEŞHİS VE TEDAVİYLE TESİRLİ SONUÇLAR ALINABİLİYOR

CMV tedavisinde kullanılabilen antiviral ilaçlarla, bilhassa hayatın birinci ayında tedaviye başlandığında tesirli sonuçlara ulaşılabildiğini söyleyen Doç. Dr. E. Manolya Kara, “Bu sayede işitme kaybını azaltıcı tesir gözlenebilir, fakat ilaçların potansiyel yan tesirleri sebebiyle hastalar tedavi sürecinde ve sonrasında, fizik muayene ve laboratuvar testleri ile yakın izlenmelidir” biçiminde söz etti.

Her 200 bebekten yaklaşık 1’i bu enfeksiyonla doğuyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.