Bağırsak mikrobiyomu, bağışıklık sistemini düzenleyerek ve sindirime yardımcı olarak sıhhatimizi muhafazada değerli bir rol oynuyor. Lakin uzmanlar antibiyotiklerin bağırsak mikrobiyomlarımıza yönelik en büyük tehditlerden biri olduğu görüşünde.

Bakteriyel enfeksiyonları tedavi etmek ve önlemek için yaygın olarak kullanılan antibiyotikler, çağdaş tıbbın temel taşları ortasında. Lakin bedenimizdeki enfeksiyona neden olan bakterileri gaye alma sürecinde bu ilaçlar kazara öteki kıymetli bakterileri de yok edebiliyor.

2000-2015 yılları ortasında global antibiyotik kullanımının yüzde 65 oranında arttığı düşünülüyor.

Bilim insanları, antibiyotiklere giderek artan bağımlılığımızın sıhhat üzerindeki tesirleri konusunda endişeleniyor.

Bu telaş iki taraflı: Hem bağırsak mikrobiyomumuza verilen hasar, hem de antibiyotiğe karşı artan bakteri direncinden korkuluyor.

Getty Images Antibiyotik, çağdaş tıbbın temel taşı haline geldi, lakin çok kullanım konusunda artan telaşlar var

ABD’nin St Louis kentindeki Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi‘nde laboratuvar ve genomik tıp profesörü olan Gautam Dantas, “Antibiyotikler bağırsak mikrobiyomumuzu oluşturan karmaşık ekosistemi bozuyor ve bunu yaparak hayatta kalan bakterilerin dirençli genlerini patojenlere aktarma riskini artırıyor” diyor.

Bağırsağın sıhhati için bakteri popülasyonunun çeşitli olması son derece değerli. Lakin antibiyotikler, direkt enfeksiyona neden olan patojenik bakterileri öldürecek kadar seçici olamadığı için bakterilerin tümünü hedefliyor.

Dantas, “(İlaçların) kasıtsız tesirleri de var. Yabani ot enfeksiyonundan kurtulmaya çalıştığınız bir ormanı düşünün. Antibiyotik kullanarak güzel ve berbat otların tümünü öldürecek halde ormanın tamamını imha ediyorsunuz” diye konuşuyor.

Bilim insanları, enfeksiyon geçiren ve akabinde antibiyotik tedavisi gören şahısların mikrobiyomlarını geriye dönük olarak incelediklerinde, mikrobiyom çeşitliliğinin birkaç ay içinde büyük ölçüde düzeldiğini tespit ediyor.

Ancak Dantas, kimi bireylerde yeterli bakterilerin hiçbir vakit geri dönmediğini söylüyor.

Dantas’ın araştırma takımı, laboratuvarlarına bağlı çocuk hastanesinde tedavi gören çocuklardan toplanan dışkı örneklerini inceliyor. Bu örnekler rutin olarak rastgele bir enfeksiyon ve antibiyotik tedavisinde evvel alındığı için daha sonra antibiyotik tedavisi gören çocuklardaki değişiklikleri izlemeleri mümkün.

Bu örnekleri iki küme bebek ortasında antibiyotik sonrası bağırsak mikrobiyomunda meydana gelen değişiklikleri karşılaştırmak için kullanan Dantas, “Yetikşinlerde antibiyotik tedavisinden sonra gördüklerimizi bebeklerde daha şiddetli bir halde görüyoruz. Mikrobiyom çeşitliliği azalıyor ve ilaca dirençli genlerde büyük artış yaşanıyor” diyor.

Antibiyotiğin tesirleri bireyden bireye farklılık gösterse ve yaşımıza bağlı olsa da, bilim insanları tek bir dozun bile kalıcı tesirlere yol açabileceğini söylüyor.

Imperial College’den James Kinross, “Bazı beşerler antibiyotiklerden kaynaklanan hasara karşı çok hassas. Antibiyotik aldıklarında bu bireylerin mikrobiyom ekolojisi değerli ölçüde değişecek ve asla evvelki haline geri dönmeyecek” diyor ve devam ediyor:

“Bağırsaklarımızdaki çeşitliliği kaybediyoruz ve yüz binlerce yıldır hayatımızı sağlayan kıymetli mikroplar eşi gibisi görülmemiş bir süratte kayboluyor.”

Ancak bilim insanları hala antibiyotik kullanımının bağırsak mikrobiyomu üzerindeki tesirinin uzun vadeli sıhhat sonuçlarını çözmeye çalışıyor.

Getty Images Patojenik bakteriler, antibiyotik tedavisinden sonra hayatta kalan uygun huylu bakterilerden direnç kazanabilir

DIRENÇ KAZANMA RISKI

Kinross, “Antibiyotiklerin mikrobiyom işlevini her istikametten etkileme kapasitesine sahip olduğunu biliyoruz. Yalnızca bakteri sayısında azalmaya yol açmakla kalmıyor, ilaçlar birebir vakitte mikropların işleyişini de şimdi anlayamadığımız halde etkiliyor” diyor.

Yani antibiyotiklerin yalnızca bağırsak bakterilerini değil tıpkı vakitte bağışıklık sisteminin gelişimini de etkilediğinden endişeleniyor.

Yapılan bilimsel çalışmalar, devamlı antibiyotik kullanımının kümülatif tesire sahip olduğunu gösteriyor. Birebir vakitte geniş spektrumlu antibiyotiklerin de daha çok tesire sahip olduğuna işaret ediliyor.

Uzun vadeli antibiyotik kullanımının bir öbür sonucu ise direnç kazanma riski.

Bir bakteri popülasyonu antibiyotiğe maruz kaldığında, dirençsiz genlere sahip olanlar ekseriyetle ölüyor.

Ancak etraftan aldıkları genler yahut zaten ortaya çıkan mutasyonlar sayesinde direnç kazanan bakteriler hayatta kalabiliyor.

Bu durumda antibiyotikler faal olarak dirençli bakterileri seçiyor. Patojenik bakteriler ise bu adaptasyondan faydalanabiliyor.

Dantas bu durumu şu formda açıklıyor:

“Her antibiyotik kullandığımızda, bağırsak mikrobiyomumuzun ilaca dirençli genler açısından zenginleşmesi riskini orantılı olarak artırıyoruz. Böylelikle patojen tekrar ortaya çıktığında bağırsaktan bu dirençli genlerin kimilerini alabiliyor.”

Oxford Üniversitesi’nde evrim ve mikrobiyoloji profesörü olan Craig MacLean, bu sürecin bağırsakla hudutlu kalmadığını söylüyor.

MacLean, “Dirençli bakteriler bağırsaktan bedenin öbür bölgelerine hareket edebiliyor, münasebetiyle bağırsakta olup bitenler bedenimizin geri kalanını da etkiliyor” diyor.

Getty Images Bilim insanları, özensiz antibiyotik kullanımının hem bağırsak sıhhati hem de daha geniş bağışıklık sistemi üzerinde uzun vadeli tesirleri olabileceğini söylüyor

BESLENME ALIŞKANLIKLARIMIZ NEDEN DEĞERLİ?

Antibiyotiklerin hem ziyanlı hem de hayat kurtarıcı tesiri, dünya çapında bilim insanlarını rahatsız eden en büyük ikilemlerden biri.

Tek bir tahlil olmamakla birlikte antibiyotik kullanımının sıhhatimiz üzerindeki ziyanlı tesirlerini en aza indirmeyi sağlamanın kimi yolları var.

Kinross, “Antibiyotikler milyonlarca hayatı kurtaran mükemmel ilaçlar. Bu çok pahalı kaynakları kullanmaya devam etmemiz gerekiyor ancak nasıl gerçek formda hedefleyeceğimizi anlamamız lazım” diyor.

MacLean’e nazaran bilim insanları artık bedenin makul bölgelerini amaç alan antibiyotiklerin yanı sıra muhakkak bakterileri gaye alan antibiyotikler üzerinde de çalışıyor.

Leeds Üniversitesi‘nde bağırsak mikrobiyolojisi profesörü Anthony Buckley ise şu anda elimizdeki en büyük aracın diyetimiz olduğunu söylüyor.

Buckley, “Beslenme, insan mikrobiyomunun oluşmasının arkasındaki en büyük itici güçlerden biri” diyor.

Leeds Üniversitesi Tıp ve Sıhhat Fakültesi’nde araştırmacı olan Ines Moura ise “Yediklerimizin çeşitliliği ekseriyetle bağırsaktaki mikropların çeşitliliğiyle bağlantılı. Bu tarafta bilhassa lifli yiyeceklerin olumlu bir tesire sahip olduğunu görüyoruz” diye konuşuyor.

Buckley’e nazaran mikroplar lifli yiyecekleri sindirerek kolonu kaplayan hücrelere güç sağlayan kısa zincirli yağ asitleri üretiyor.

“Antibiyotik kullandığınızda bu kısa zincirli yağ asitlerini üreten mikroplar tükeniyor ve iyileşmeleri vakit alıyor” diyen Buckley devam ediyor:

“Lif tüketiminin bu mikropların yine büyümesi ve kısa zincirli yağ asitleri üretmesi için bir taban sağladığına inanıyoruz.”

Her antibiyotik kullandığımızda bedenimizin enfeksiyonla savaşma yeteneğini tehlikeye atıyoruz ve böylelikle antibiyotiklere olan bağımlılığımızı artırıyoruz.

Kinross, “Antibiyotiklere güvenmeyip bunun yerine sağlıklı beslenerek iç ekolojimizin dirençliliğine odaklanmak gerekiyor. Bilhassa de antibiyotiklerin en fazla ziyana neden olduğu çocukluk çağında” diyor.

Ayrıntılı bir inceleme: Antibiyotik bağımlılığı sıhhatimizi nasıl etkiliyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yakın vakitte Icarus isimli bilimsel mecmuada yayımlanan araştırma, buz devinin bulutlarının kaybolmasıyla güneş döngüsü ortasında temas olduğunu ortaya koyuyor.

”BULUTLARIN BU KADAR ÇABUK KAYBOLMASINA ŞAŞIRDIM”

Hawaii’deki Keck Gözlemevi’nden uzmanların da ortalarında bulunduğu bilim insanları, Neptün’ün bulutlarının kaybolmasıyla Güneş ortasındaki bu ilişkinin, gezegenin Güneş Sistemi’ndeki en uzak büyük gezegen olduğu ve Dünya’nın aldığının sadece 1/900’ü kadar güneş ışığı aldığı düşünüldüğünde “şaşırtıcı” olduğunu söylüyor. Makalenin ortak muharriri, UC Berkeley’den Imke de Peter “Bulutların Neptün’de bu kadar çabuk kaybolmasına şaşırdım. Bulut hareketliliğinin temelde birkaç ay içinde düştüğünü gördük” dedi.

Independent Türkçe’de yer alan detaylarda araştırmacılar, bu çalışma için 1994’le 2022 ortasında Keck Gözlemevi’nin ikinci kuşak Yakın Kızılötesi Kamerası’yla (NIRC2) çekilen fotoğraflarla Lick Gözlemevi ve Hubble Uzay Teleskobu’ndan elde edilen müşahedeleri inceledi.

Veriler, Neptün’ün bulut örtüsündeki değişikliklerle güneş döngüsü (güneşin manyetik alanının her 11 yılda bir dönerek güneş radyasyonu düzeylerinin dalgalanmasına neden olduğu dönem) ortasında bir temas olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, Güneş daha ağır morötesi (UV) ışık yaydığında, yaklaşık iki yıl sonra Neptün’de daha fazla bulutun ortaya çıkma eğiliminde olduğunu tespit etti.

Bilim insanları Neptün’deki bulutların sayısıyla, buz devinin güneş ışığının yansımasından doğan parlaklığı ortasında da öbür bir ilinti buldu.

Dr. de Pater, “Bulgularımız, güneşin UV ışınlarının gereğince güçlü olduğunda Neptün’ün bulutlarını üreten fotokimyasal bir tepkisi tetikliyor olabileceği teorisini destekliyor” dedi.

Bu inanılmaz datalar bize Neptün’ün bulut örtüsünün güneşin döngüsüyle bağlı olduğuna dair şimdiye kadarki en güçlü ispatı sunuyor.

Bilim insanları güneş döngüsüyle Neptün’ün bulutlu hava modeli ortasındaki bu alakayı, mavi buzul gezegene ait yaklaşık 30 yıllık müşahedeler sonucunda kaydedilen 2,5 bulut hareketliliği döngüsünü kıymetlendirerek tespit etti.

Araştırmacılar gezegenin yansıtma oranının 2002’de arttığını, akabinde 2007’de azaldığını, 2015’te tekrar parlaklaştığını ve 2020’de bulutların birçoklarının ortadan kalkmasıyla şimdiye kadar gözlemlenen en düşük düzeye gerilediğini buldu.

Bununla birlikte araştırmacılar, bu ilintiyi ve öbür faktörlerin oynadığı rolü daha güzel anlamak için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söylüyor.

Örneğin bilim insanları, UV güneş ışığındaki bir artışın daha fazla bulut ve pus üretebileceğini lakin onları karartarak Neptün’ün genel parlaklığını da azaltabileceğini söylüyor.

Araştırmacılar, bulutların mevcut yokluğunun ne kadar süreceğini görmek için gezegenin daima gözlemlenmesinin de gerekli olduğunu belirtiyor.

Dr. de Pater, “Son fotoğraflarda, bilhassa kuzey enlemlerinde ve yüksek irtifalarda, yaklaşık son 2 yılda güneş UV akışında gözlenen artıştan beklendiği üzere daha fazla bulut gördük” dedi.

Dr. de Pater, “Bulgularımız, güneşin UV ışınlarının gereğince güçlü olduğunda Neptün’ün bulutlarını üreten fotokimyasal bir tepkisi tetikliyor olabileceği teorisini destekliyor” dedi.

Bu harikulâde bilgiler bize Neptün’ün bulut örtüsünün güneşin döngüsüyle alakalı olduğuna dair şimdiye kadarki en güçlü delili sunuyor.

Bilim insanları güneş döngüsüyle Neptün’ün bulutlu hava modeli ortasındaki bu ilgiyi, mavi buzul gezegene ait yaklaşık 30 yıllık müşahedeler sonucunda kaydedilen 2,5 bulut hareketliliği döngüsünü kıymetlendirerek tespit etti.

Araştırmacılar gezegenin yansıtma oranının 2002’de arttığını, akabinde 2007’de azaldığını, 2015’te tekrar parlaklaştığını ve 2020’de bulutların birçoklarının ortadan kalkmasıyla şimdiye kadar gözlemlenen en düşük düzeye gerilediğini buldu.

Bununla birlikte araştırmacılar, bu ilintiyi ve öbür faktörlerin oynadığı rolü daha düzgün anlamak için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söylüyor.

Örneğin bilim insanları, UV güneş ışığındaki bir artışın daha fazla bulut ve pus üretebileceğini fakat onları karartarak Neptün’ün genel parlaklığını da azaltabileceğini söylüyor.

Araştırmacılar, bulutların mevcut yokluğunun ne kadar süreceğini görmek için gezegenin daima gözlemlenmesinin de gerekli olduğunu belirtiyor.

Dr. de Pater, “Son fotoğraflarda, bilhassa kuzey enlemlerinde ve yüksek irtifalarda, yaklaşık son 2 yılda güneş UV akışında gözlenen artıştan beklendiği üzere daha fazla bulut gördük” dedi.

Bilim insanlarını şaşırtan gelişme! Bulutları yok oluyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yakın vakitte Icarus isimli bilimsel mecmuada yayımlanan araştırma, buz devinin bulutlarının kaybolmasıyla güneş döngüsü ortasında ilişki olduğunu ortaya koyuyor.

”BULUTLARIN BU KADAR ÇABUK KAYBOLMASINA ŞAŞIRDIM”

Hawaii’deki Keck Gözlemevi’nden uzmanların da ortalarında bulunduğu bilim insanları, Neptün’ün bulutlarının kaybolmasıyla Güneş ortasındaki bu ilişkinin, gezegenin Güneş Sistemi’ndeki en uzak büyük gezegen olduğu ve Dünya’nın aldığının sırf 1/900’ü kadar güneş ışığı aldığı düşünüldüğünde “şaşırtıcı” olduğunu söylüyor. Makalenin ortak muharriri, UC Berkeley’den Imke de Peter “Bulutların Neptün’de bu kadar çabuk kaybolmasına şaşırdım. Bulut hareketliliğinin temelde birkaç ay içinde düştüğünü gördük” dedi.

Independent Türkçe’de yer alan detaylarda araştırmacılar, bu çalışma için 1994’le 2022 ortasında Keck Gözlemevi’nin ikinci jenerasyon Yakın Kızılötesi Kamerası’yla (NIRC2) çekilen fotoğraflarla Lick Gözlemevi ve Hubble Uzay Teleskobu’ndan elde edilen müşahedeleri inceledi.

Veriler, Neptün’ün bulut örtüsündeki değişikliklerle güneş döngüsü (güneşin manyetik alanının her 11 yılda bir dönerek güneş radyasyonu düzeylerinin dalgalanmasına neden olduğu dönem) ortasında bir temas olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, Güneş daha ağır morötesi (UV) ışık yaydığında, yaklaşık iki yıl sonra Neptün’de daha fazla bulutun ortaya çıkma eğiliminde olduğunu tespit etti.

Bilim insanları Neptün’deki bulutların sayısıyla, buz devinin güneş ışığının yansımasından doğan parlaklığı ortasında da öteki bir ilinti buldu.

Dr. de Pater, “Bulgularımız, güneşin UV ışınlarının gereğince güçlü olduğunda Neptün’ün bulutlarını üreten fotokimyasal bir tepkisi tetikliyor olabileceği teorisini destekliyor” dedi.

Bu inanılmaz datalar bize Neptün’ün bulut örtüsünün güneşin döngüsüyle alakalı olduğuna dair şimdiye kadarki en güçlü ispatı sunuyor.

Bilim insanları güneş döngüsüyle Neptün’ün bulutlu hava modeli ortasındaki bu bağlantıyı, mavi buzul gezegene ait yaklaşık 30 yıllık müşahedeler sonucunda kaydedilen 2,5 bulut hareketliliği döngüsünü kıymetlendirerek tespit etti.

Araştırmacılar gezegenin yansıtma oranının 2002’de arttığını, akabinde 2007’de azaldığını, 2015’te tekrar parlaklaştığını ve 2020’de bulutların birçoklarının ortadan kalkmasıyla şimdiye kadar gözlemlenen en düşük düzeye gerilediğini buldu.

Bununla birlikte araştırmacılar, bu ilintiyi ve öteki faktörlerin oynadığı rolü daha âlâ anlamak için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söylüyor.

Örneğin bilim insanları, UV güneş ışığındaki bir artışın daha fazla bulut ve pus üretebileceğini lakin onları karartarak Neptün’ün genel parlaklığını da azaltabileceğini söylüyor.

Araştırmacılar, bulutların mevcut yokluğunun ne kadar süreceğini görmek için gezegenin daima gözlemlenmesinin de gerekli olduğunu belirtiyor.

Dr. de Pater, “Son fotoğraflarda, bilhassa kuzey enlemlerinde ve yüksek irtifalarda, yaklaşık son 2 yılda güneş UV akışında gözlenen artıştan beklendiği üzere daha fazla bulut gördük” dedi.

Dr. de Pater, “Bulgularımız, güneşin UV ışınlarının gereğince güçlü olduğunda Neptün’ün bulutlarını üreten fotokimyasal bir tepkisi tetikliyor olabileceği teorisini destekliyor” dedi.

Bu harikulâde datalar bize Neptün’ün bulut örtüsünün güneşin döngüsüyle bağlı olduğuna dair şimdiye kadarki en güçlü delili sunuyor.

Bilim insanları güneş döngüsüyle Neptün’ün bulutlu hava modeli ortasındaki bu ilgiyi, mavi buzul gezegene ait yaklaşık 30 yıllık müşahedeler sonucunda kaydedilen 2,5 bulut hareketliliği döngüsünü kıymetlendirerek tespit etti.

Araştırmacılar gezegenin yansıtma oranının 2002’de arttığını, akabinde 2007’de azaldığını, 2015’te tekrar parlaklaştığını ve 2020’de bulutların birçoklarının ortadan kalkmasıyla şimdiye kadar gözlemlenen en düşük düzeye gerilediğini buldu.

Bununla birlikte araştırmacılar, bu ilintiyi ve başka faktörlerin oynadığı rolü daha düzgün anlamak için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söylüyor.

Örneğin bilim insanları, UV güneş ışığındaki bir artışın daha fazla bulut ve pus üretebileceğini lakin onları karartarak Neptün’ün genel parlaklığını da azaltabileceğini söylüyor.

Araştırmacılar, bulutların mevcut yokluğunun ne kadar süreceğini görmek için gezegenin daima gözlemlenmesinin de gerekli olduğunu belirtiyor.

Dr. de Pater, “Son fotoğraflarda, bilhassa kuzey enlemlerinde ve yüksek irtifalarda, yaklaşık son 2 yılda güneş UV akışında gözlenen artıştan beklendiği üzere daha fazla bulut gördük” dedi.

Bilim insanlarını şaşırtan gelişme! Bulutları yok oluyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Euclid’in temel gayesi, yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan milyarlarca galaksiyi tahlil ederek evrenimizin karanlık tarafının haritasını çıkartmak. Bu tezli misyon, alemlerin olgunlaşan bir kozmosla birlikte nasıl geliştiğini göstermek için vakit ögelerini da içeren “3 boyutlu” bir harita oluşturmayı hedefliyor.

İLK İMAJLAR YENİ BİR ÇAĞI AÇIYOR

DonanımHaber’de yer alan ayrıntılara nazaran Institut d’Astrophysique de Paris’te astronom ve Euclid Konsorsiyumu önderi olan Yannick Mellier yaptığı açıklamada, “Euclid’in görünür ve yakın kızılötesi araçları kullanılarak elde edilen inanılmaz birinci manzaralar, gözlemsel kozmoloji ve istatistiksel astronomi için yeni bir çağ açıyor. Fotoğraflar karanlık gücün tabiatına yönelik arayışın başlangıcını işaret ediyorlar.”

Euclid, 1 Temmuz tarihinde fırlatıldı ve şu sıralar Dünya’dan yaklaşık 1,6 milyon km uzakta yer alıyor.

28 Temmuz da ise Euclid, ikinci Lagrange noktası olarak bilinen noktada James Webb Uzay Teleskobu’na katıldı. Önümüzdeki birkaç ay boyunca bilim insanları, teleskobu test ederek daha da kalibre edecek.

Yukarıda gördüğünüz imajlar Euclid üzerinde bulunan ve açılımı “Visible Instrument” olan VIS isimli bir araçla çekildi.

İsminden da anlaşılacağı üzere VIS, cihanı elektromanyetik spektrumun insan gözüyle görülebilen kısmından, yani 550 ila 900 nanometre ortasındaki dalga uzunluklarından yakalıyor. Solda VIS’in tam görüş alanını, sağda ise yakınlaştırılmış bir versiyonunu görebilirsiniz. ESA, yakın çekim alanını Dünya’dan görülen dolunayın genişliği ve yüksekliğinin yaklaşık dörtte birine benzetiyor.

VIS’in portrelerinde öne çıkan kimi ögeler ortasında, alanın tam ortasından fırlayan kozmik ışınlar, çok sayıda kaçırılmayacak parıltılı yıldız ve en değerlisi de birkaç bulanık leke yer alıyor. ESA, bu lekelerin Euclid’in evrenimizin, karanlık gücün ve her şeyin son derece detaylı bir haritasını geliştirirken daha fazla araştıracağı galaksiler olduğunu söylüyor.

Sırada, Euclid’in ” Near-Infrared Spectrometer and Photometer” (Yakın Kızılötesi Spektrometresi ve Fotometresi) manasına gelen NISP var. ESA’nın belirttiği üzere, NISP’in iki rolü var. Bunlardan birincisi, galaksileri kızılötesi ışıkta ya da elektromanyetik spektrumda yaklaşık 950 ila 2020 nanometre ortasında kalan ve insan gözüyle görülemeyen ışıkta görüntüleyebiliyor. İkincisi, NISP her galaksinin ne kadar ışık yaydığını tam olarak ölçebilir – bu ikinci kısım bize bu galaksilerin ne kadar uzakta olduğunu söyleyebilir.

Yukarıda gördüğünüz NISP imgeleri VIS setine epey benziyor; sol taraf NISP’in tüm alanını içerirken, sağ taraf yakınlaştırılmış bir kısmı gösteriyor. Bu birinci test imajları şimdi bilimsel emeller için kullanılabilir olmasa da, iki enstrümanın şu anda uzayda harika bir halde çalıştığını gösteriyor.

Bununla birlikte Euclid tarafından yakalanan derin uzay ışığı NISP dedektörüne ulaşmadan evvel birtakım filtrelerden de geçiyor. Ve bu da hayli dengeli sonuçların çıkmasını sağlıyor. Bu filtreler, NISP’nin galaktik uzaklık ölçümlerine yardımcı olan makul bir kızılötesi dalga uzunluğundaki parlaklığı ölçmek üzere şeyler yapabiliyor.

Euclid, dataları NISP’e göndermeden evvel temel olarak kozmik ışığı tam bir dalga uzunluğu spektrumuna ayırabilen “grism” olarak bilinen bir aygıta sahip. Bu süreç sayesinde bilim insanları örneğin belli bir galaksinin ne kadar uzakta olduğunu ve galaksinin kimyasal olarak neyden oluştuğunu belirleyebiliyor.

TELESKOBUN EMELİ NE?

Karanlık güç ve partneri olan karanlık unsur, bugün astronomide var olan en büyük ve en büyüleyici sorulardan kimilerini oluşturuyor. Her iki fenomen de insan gözüyle görülemese de evrenimizi bir ortada tutuyor üzere görünüyor.

Yeni başlayanlar için, uzay durdurulamaz bir balon üzere daima olarak her tarafa hakikat genişliyor. Lakin garip olan şu ki, bu balonlaşma bilim insanlarının evrenimizdeki tüm görünür şeylerle tam olarak açıklayamadığı süratlerde gerçekleşiyor üzere görünüyor. Hasebiyle, kozmik genişlemeyi hızlandırmak için diğer bir şey hareket ediyor olmalı. Bilim insanları bu “şeye” karanlık güç diyor.

Bu ortada, genişleyen cihanın içinde, galaksilerin yerinde tutulmasını sağlayan ve düzenlenme formlarını belirleyen bir cins yapıştırıcı var üzere görünüyor. Örneğin, bilim insanları galaksiler ortası gaz ve yıldızların güya üzerlerinde fazladan bir yerçekimi varmış üzere hareket ettiklerini hesaplıyorlar. Bu görülemeyen “tutkal” da karanlık husus olarak kabul ediliyor.

Bilim dünyası bunlara “madde” yahut “enerji” üzere isimler takıyor olsa da kimse bunların tam olarak neyden oluştuğunu bilmiyor. Bilim insanları bunları yalnızca anlayışımızdaki boşlukları tanımlamak için toplu tabirler olarak kullanıyorlar. Şu anda kesin olarak bildiğimiz tek şey karanlık cihanın var olduğu.

Ancak Euclid’in önümüzdeki altı yıl boyunca cihanı eksiksiz bir biçimde haritalama misyonu sonuç verirse, tahminen de bilim insanları karanlık kozmosun gerçekte ne olduğuna dair kimi ipuçları elde edebilirler. Zira karanlık unsur ve güç uzaydaki şeylerle etkileşime girdikçe, bu şeylerin dağılımını ve evrimini ortaya koymak bize karanlık kainatın öykünün neresinde yer aldığını gösterebilir.

ESA Yöneticisi General Josef Aschbacher yaptığı açıklamada, “Görevin ardındaki takımın, şu anda hakkında çok az şey bildiğimiz kozmosun yüzde 95’i hakkında birçok şeyi ortaya çıkarmak için Euclid’i kullanmayı başaracağına inancım tam” dedi. Euclid büsbütün kalibre edildiğinde gökyüzünün şimdiye kadarki en büyük 3D haritası oluşturulacak.

‘Karanlık evren’ teleskobu Euclid, birinci fotoğrafları gönderdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Euclid’in temel emeli, yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan milyarlarca galaksiyi tahlil ederek evrenimizin karanlık tarafının haritasını çıkartmak. Bu savlı misyon, alemlerin olgunlaşan bir kozmosla birlikte nasıl geliştiğini göstermek için vakit ögelerini da içeren “3 boyutlu” bir harita oluşturmayı hedefliyor.

İLK İMAJLAR YENİ BİR ÇAĞI AÇIYOR

DonanımHaber’de yer alan ayrıntılara nazaran Institut d’Astrophysique de Paris’te astronom ve Euclid Konsorsiyumu önderi olan Yannick Mellier yaptığı açıklamada, “Euclid’in görünür ve yakın kızılötesi araçları kullanılarak elde edilen inanılmaz birinci imgeler, gözlemsel kozmoloji ve istatistiksel astronomi için yeni bir çağ açıyor. Fotoğraflar karanlık gücün tabiatına yönelik arayışın başlangıcını işaret ediyorlar.”

Euclid, 1 Temmuz tarihinde fırlatıldı ve şu sıralar Dünya’dan yaklaşık 1,6 milyon km uzakta yer alıyor.

28 Temmuz da ise Euclid, ikinci Lagrange noktası olarak bilinen noktada James Webb Uzay Teleskobu’na katıldı. Önümüzdeki birkaç ay boyunca bilim insanları, teleskobu test ederek daha da kalibre edecek.

Yukarıda gördüğünüz imgeler Euclid üzerinde bulunan ve açılımı “Visible Instrument” olan VIS isimli bir araçla çekildi.

İsminden da anlaşılacağı üzere VIS, cihanı elektromanyetik spektrumun insan gözüyle görülebilen kısmından, yani 550 ila 900 nanometre ortasındaki dalga uzunluklarından yakalıyor. Solda VIS’in tam görüş alanını, sağda ise yakınlaştırılmış bir versiyonunu görebilirsiniz. ESA, yakın çekim alanını Dünya’dan görülen dolunayın genişliği ve yüksekliğinin yaklaşık dörtte birine benzetiyor.

VIS’in portrelerinde öne çıkan kimi ögeler ortasında, alanın tam ortasından fırlayan kozmik ışınlar, çok sayıda kaçırılmayacak parıltılı yıldız ve en değerlisi de birkaç bulanık leke yer alıyor. ESA, bu lekelerin Euclid’in evrenimizin, karanlık gücün ve her şeyin son derece detaylı bir haritasını geliştirirken daha fazla araştıracağı galaksiler olduğunu söylüyor.

Sırada, Euclid’in ” Near-Infrared Spectrometer and Photometer” (Yakın Kızılötesi Spektrometresi ve Fotometresi) manasına gelen NISP var. ESA’nın belirttiği üzere, NISP’in iki rolü var. Bunlardan birincisi, galaksileri kızılötesi ışıkta ya da elektromanyetik spektrumda yaklaşık 950 ila 2020 nanometre ortasında kalan ve insan gözüyle görülemeyen ışıkta görüntüleyebiliyor. İkincisi, NISP her galaksinin ne kadar ışık yaydığını tam olarak ölçebilir – bu ikinci kısım bize bu galaksilerin ne kadar uzakta olduğunu söyleyebilir.

Yukarıda gördüğünüz NISP manzaraları VIS setine epeyce benziyor; sol taraf NISP’in tüm alanını içerirken, sağ taraf yakınlaştırılmış bir kısmı gösteriyor. Bu birinci test manzaraları şimdi bilimsel hedefler için kullanılabilir olmasa da, iki enstrümanın şu anda uzayda harika bir formda çalıştığını gösteriyor.

Bununla birlikte Euclid tarafından yakalanan derin uzay ışığı NISP dedektörüne ulaşmadan evvel kimi filtrelerden de geçiyor. Ve bu da epeyce dengeli sonuçların çıkmasını sağlıyor. Bu filtreler, NISP’nin galaktik aralık ölçümlerine yardımcı olan muhakkak bir kızılötesi dalga uzunluğundaki parlaklığı ölçmek üzere şeyler yapabiliyor.

Euclid, bilgileri NISP’e göndermeden evvel temel olarak kozmik ışığı tam bir dalga uzunluğu spektrumuna ayırabilen “grism” olarak bilinen bir aygıta sahip. Bu süreç sayesinde bilim insanları örneğin muhakkak bir galaksinin ne kadar uzakta olduğunu ve galaksinin kimyasal olarak neyden oluştuğunu belirleyebiliyor.

TELESKOBUN HEDEFİ NE?

Karanlık güç ve partneri olan karanlık unsur, bugün astronomide var olan en büyük ve en büyüleyici sorulardan kimilerini oluşturuyor. Her iki fenomen de insan gözüyle görülemese de evrenimizi bir ortada tutuyor üzere görünüyor.

Yeni başlayanlar için, uzay durdurulamaz bir balon üzere daima olarak her tarafa hakikat genişliyor. Fakat garip olan şu ki, bu balonlaşma bilim insanlarının evrenimizdeki tüm görünür şeylerle tam olarak açıklayamadığı süratlerde gerçekleşiyor üzere görünüyor. Münasebetiyle, kozmik genişlemeyi hızlandırmak için diğer bir şey hareket ediyor olmalı. Bilim insanları bu “şeye” karanlık güç diyor.

Bu ortada, genişleyen cihanın içinde, galaksilerin yerinde tutulmasını sağlayan ve düzenlenme hallerini belirleyen bir tıp yapıştırıcı var üzere görünüyor. Örneğin, bilim insanları galaksiler ortası gaz ve yıldızların güya üzerlerinde fazladan bir yerçekimi varmış üzere hareket ettiklerini hesaplıyorlar. Bu görülemeyen “tutkal” da karanlık unsur olarak kabul ediliyor.

Bilim dünyası bunlara “madde” yahut “enerji” üzere isimler takıyor olsa da kimse bunların tam olarak neyden oluştuğunu bilmiyor. Bilim insanları bunları yalnızca anlayışımızdaki boşlukları tanımlamak için toplu tabirler olarak kullanıyorlar. Şu anda kesin olarak bildiğimiz tek şey karanlık kozmosun var olduğu.

Ancak Euclid’in önümüzdeki altı yıl boyunca cihanı harika bir formda haritalama misyonu sonuç verirse, tahminen de bilim insanları karanlık cihanın gerçekte ne olduğuna dair birtakım ipuçları elde edebilirler. Zira karanlık unsur ve güç uzaydaki şeylerle etkileşime girdikçe, bu şeylerin dağılımını ve evrimini ortaya koymak bize karanlık cihanın kıssanın neresinde yer aldığını gösterebilir.

ESA Yöneticisi General Josef Aschbacher yaptığı açıklamada, “Görevin ardındaki grubun, şu anda hakkında çok az şey bildiğimiz cihanın yüzde 95’i hakkında birçok şeyi ortaya çıkarmak için Euclid’i kullanmayı başaracağına itimadım tam” dedi. Euclid büsbütün kalibre edildiğinde gökyüzünün şimdiye kadarki en büyük 3D haritası oluşturulacak.

‘Karanlık evren’ teleskobu Euclid, birinci fotoğrafları gönderdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Einstein’ın teorisi, uzak kainatın bugünkünden çok daha yaşlı olduğu ve çok daha yavaş işlediği vakitleri görebilmemiz gerektiğini öne sürüyor. Lakin bilim insanları esasen o kadar uzağa bakıp teoriyi doğrulayamamıştı.

Independent Türkçe’de yer alan habere nazaran bilim insanları parlak kuasarları bir tıp uzay saati olarak kullandı ve bu da onların kainatın bugünkünden çok daha yaşlı olduğu vakti ölçmelerine imkan sağladı.

Yeni araştırmanın başyazarı Sidney Üniversitesi’nden Geraint Lewis, “Evrenin 1 milyar yıldan biraz daha yaşlı olduğu bir vakte baktığımızda, vaktin 5 kat daha yavaş aktığını görüyoruz” dedi.

“Eğer orada, bu bebek cihanda olsaydınız, bir saniye bir saniye üzere görünürdü fakat bizim pozisyonumuzdan, 12 milyar yılı aşkın bir gelecekten, bu erken vakit sürükleniyor üzere görünüyor.”

Profesör Lewis ve öbür araştırmacılar araştırma için 200 kuasardan bilgi topladı. Kuasarlar, erken galaksilerin ortasında yer alan çok faal muhteşem kütleli kara delikler. Bu nedenle çok daha genç bir cihana bakmanın muteber bir yolunu sağlıyorlar.

Önceki araştırmacılar da tıpkı şeyi süpernovaları yahut devasa patlayan yıldızları kullanarak yapmıştı. Bunlar da faydalı yollar ancak kozmosun birinci vakitlerindeki çok lakin çok uzun aralıklarda görülmeleri güç. Bu yüzden elde edilen kanıtlar, sırf kozmosun yaşının yaklaşık yarısıyla sonlu oluyor.

Şimdiyse bilim insanları kuasarları kullanarak çok daha geriye, kainatın yalnızca 1 milyar yaşında (bugünkü yaşının sadece 10’da 1’i kadar) olduğu vakte kadar bakabildi.

Profesör Lewis, “Einstein sayesinde, vakit ve uzayın iç içe geçtiğini ve Büyük Patlama’nın tekilliğinde vaktin başlangıcından bu yana kainatın genişlediğini biliyoruz” dedi.

“Uzayın bu halde genişlemesi, cihanın erken periyotlarına ait müşahedelerimizin bugün akan vakitten çok daha yavaş görünmesi gerektiği manasına geliyor.”

“Bu makalede, bunu Büyük Patlama’dan yaklaşık 1 milyar yıl sonrasına dayandırdık.”

Bilim insanları, bulguları doğrulamak için, 190 kuasarın 20 yılda toplanan detaylı datalarını inceledi. Araştırmacılar kuasarların her birinin “tik takını” standartlaştırmayı ve akabinde onları karşılaştırmayı başardı. Bu da kozmosun genişlemesinin ve hızlanmasının bilgilerde görülebileceğini ortaya koydu.

Profesör Lewis, “Bu harika bilgilerle, kuasar saatlerinin tik taklarının haritasını çıkararak genişleyen uzayın tesirini ortaya çıkarabildik” dedi.

Çalışma, Nature Astronomy’de yayımlanan “Yüksek kırmızıya kayma kuasarlarının kozmolojik vakit genişlemesinin tespiti” başlıklı yeni bir makalede anlatılıyor.

Bilim insanları cihanın çok seviyede hızlandığını doğruladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bangalore’daki Hindistan Bilim Enstitüsü’nden bilim insanları, evvelki araştırmalarda bu bölgenin neden global deniz düzeyi ortalamasından çok daha düşük bir derinlikte olduğuna dair birçok teori öne sürülse de bunları kanıtlamanın sıkıntı olduğunu söylüyor.

BİLGİSAYAR SİMÜLASYONLARI ÇALIŞTIRILDI

Independent Türkçe’nin haberinde yer alan Geophysical Research Letters isimli bilimsel mecmuada yayımlanan yeni çalışmada, Hint Okyanusu’ndaki bu dev “çukurun” Dünya’nın yerçekiminin bu bölgede çok düşük olmasından kaynaklandığı bulundu.

Çalışmada bilim insanları “yerçekimi çukurunun” kökenine inmek için son 140 milyon yıllık levha tektoniği hareketlerini yine yapılandırarak bilgisayar simülasyonlarını çalıştırdı.

Dünya kusursuz bir küre olmadığından ve ekvatora yanlışsız şişkinlik gösterdiğinden, gezegendeki yerçekimi coğrafik bölgeler boyunca eşit değil.

Bilim insanları bunun yanında Dünya’nın farklı bölgelerinde, altlarındaki kabuk, manto ve çekirdek katmanlarının kütlesine bağlı olarak farklı yerçekim kuvvetleri sergilendiğini de tespit etti.

Yeni araştırmada, Hindistan’ın güney ucunun yaklaşık 1200 km güneybatısında yer alan Hint Okyanusu’nun deniz tabanının üç milyon kilometrekarelik geniş bir kısmında görülen düşük kütleçekim anomalisinin kaynağı incelendi.

Bu bölgedeki deniz düzeyinin global ortalamadan 106 metreden daha fazla aşağıda olduğu tespit edildi.

Yeni çalışmada araştırmacılar, tektonik levhaların birtakım kısımlarının Afrika’nın altındaki manto boyunca battığını buldu.

Araştırmacılar, bu çöküntüye karşılık olarak Hint Okyanusu’nun altındaki mantodan sıcak ve daha az yoğunlukta baloncukların fışkırdığını söylüyor.

Bilim insanları çalışmada şöyle yazdı: 

Burada 140 milyon yıl evvelden başlayarak global manto konveksiyonu modellerinde levhanın yine yapılandırılmasını model alıyoruz ve batan Tethyan levhalarının Kayma Suratının Düşük Olduğu Büyük Afrika bölgesini altüst ettiğini ve Hint Okyanusu’nun altında bu negatif jeoit anomalisinin oluşumuna yol açan kabarcıklar ürettiğini gösteriyoruz.

Bilgisayar simülasyonu Afrika’nın altındaki tektonik plakaların yaklaşık 30 milyon yıl evvel alt mantoya ulaştığını ve buna karşılık olarak manto kabarcığının yaklaşık 20 milyon yıl evvel Hint Okyanusu’nun altında yükselmeye başlayarak buranın, gezegenin en hafif kısmı hale gelmesine yol açtığını da kestirim etmeyi başardı.

Bilim insanları bu anomalinin milyonlarca yıl daha süreceğini ve mantodan gelen husus akışı durduğunda sona erebileceğini kestirim ediyor.

Hint Okyanusu’nun tabanındaki devasa çukurun gizemi çözüldü yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.