Araştırma kapsamında test edilen kâğıt ve bambu pipetlerin birçoklarında uzun ömürlü ve vakit içinde insan sıhhatine ziyan verme potansiyeli olan poli ve perfloroalkil hususlar (PFAS) tespit edildi.

Araştırmada, mağazalardan ve fast-food restoranlarından alınan çeşitli gereçlerden yapılmış pipetler tahlil edildiği ve 20 kâğıt pipet markasından 18’inin PFAS içerdiği, plastik ve cam versiyonlarında ise daha düşük sıklıkta tespit edildiği belirtildi.

Test edilen çelik pipetlerin hiçbirinde PFAS izine rastlanmadığı, fakat kâğıt pipetlerdeki kimyasalların uzun yıllar boyunca bedende kalıcı olacağı konusunda ihtar yapıldı.

2020’den beri dünya çapında yasaklanan PFAS kimyasallarının, doğum tartısı, tiroid hastalığı, kolesterol düzeylerinde artış, karaciğer hasarı, böbrek kanseri ve testis kanseri üzere bir dizi sıhhat sıkıntısına neden olduğu biliniyor.

‘Çevre dostu’ olarak bilinen kâğıt pipetler, kalıcı zehirli kimyasallar içeriyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Araştırma kapsamında test edilen kağıt ve bambu pipetlerin birçoklarında uzun ömürlü ve vakit içinde insan sıhhatine ziyan verme potansiyeli olan poli ve perfloroalkil hususlar (PFAS) tespit edildi.

Araştırmada, mağazalardan ve fast-food restoranlarından alınan çeşitli materyallerden yapılmış pipetler tahlil edildiği ve 20 kağıt pipet markasından 18’inin PFAS içerdiği, plastik ve cam versiyonlarında ise daha düşük sıklıkta tespit edildiği belirtildi.

Test edilen çelik pipetlerin hiçbirinde PFAS izine rastlanmadığı, fakat kağıt pipetlerdeki kimyasalların uzun yıllar boyunca bedende kalıcı olacağı konusunda ihtar yapıldı.

2020’den beri dünya çapında yasaklanan PFAS kimyasallarının, doğum yükü, tiroid hastalığı, kolesterol düzeylerinde artış, karaciğer hasarı, böbrek kanseri ve testis kanseri üzere bir dizi sıhhat meselesine neden olduğu biliniyor.

‘Çevre dostu’ olarak bilinen kağıt pipetler, kalıcı zehirli kimyasallar içeriyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Anne sütü ile beslenmeyen bebeklerin birinci yaş günlerinden evvel vefat risklerinin, yalnızca anne sütü ile beslenenlere kıyasla 14 kat daha fazla olduğunu söylüyor.

BM, fiyatlı doğum müsaadesi, emzirme ortaları ve annelerin emzirmek yahut sütlerini sağmak için iş yerinde oda olması daveti yapıyor.

Halen bayanları emzirmeyi denemekten caydırabilecek birçok gerçek sanılan yanlış bilgi var. İki uzmandan, bu yanlışsız bilinen yanlışların kimilerini açıklamalarını istedik.

Catriona Waitt – Liverpool Üniversitesi’nde Klinik Farmakoloji ve Global Sıhhat Profesörü ve Uganda, Kampala’daki Makerere Üniversitesi Sıhhat Bilimleri Fakültesi’nde araştırma vazifelisi; Alastair Sutcliffe, Londra Üniversitesi Akademisi’nde Genel Pediatri profesörü.

YANLIŞ 1: EMZİRMENİN CANI ACITMASI VE GÖĞÜS UÇLARININ YARA OLMASI OLAĞAN

Profesör Waitt: Bunu yanıtlamak biraz sıkıntı zira en başta görülen rahatsızlık hissi büsbütün olağan ve göğüs uçları buna alışmak için başta acıyabilir. Bununla birlikte, emzirme canı acıtmamalı yahut şiddetli ağrıya neden olmamalı. Bu, göğüs uçlarının enfekte olma mümkünlüğünün daha yüksek olduğunu yahut bebeğin düzgün bir halde göğse yapışmadığını gösterir.

Biraz rahatsız hissetme olağan olabilir ve bilhassa emzirmeye birinci kere alışan anneler için biraz ahenk gerektirebilir. Çok fazla acı ve ıstıraba neden oluyorsa bu, hekiminiz, hemşireniz yahut ebenizle ele almanız gereken bir bahis.

Getty Images Emzirme çok fazla acıya neden olmamalı

YANLIŞ 2: ÇABUCAK YAPMAZSANIZ EMZİREMEZSİNİZ

Profesör Sutcliffe: Anneleri emzirmeye teşvik eden her şey, birçok seviyede insan sıhhati için yeterli. İnsan davranışı üzerinde katı vakit kısıtlamaları dayatan rastgele yapay bir müdahale, bilime dayanmaz.

Ancak bebeği göğüs ile çabucak tanıştırmanın birçok yararı var.

Beslenme en bariz olanı. Ayrıyeten, doğum sonrası rahim kanamasını önlemeye yahut yavaşlatmaya yardımcı olabilecek rahim kasılma sürecini başlatmaya yardımcı olur. Buna ek olarak, doğumdan sonraki birinci birkaç gün içinde insan bedeni, kolostrum ismi verilen protein açısından varlıklı özel bir husus üretir. Emzirme seyahatini başlatan güçlü bir husustur.

Getty Images Bebeği emzirmeye çabucak başlamanın birçok yararı var

YANLIŞ 3: EMZİRİYORSANIZ İLAÇ ALAMAZSINIZ

Profesör Waitt: Bu çoklukla dünyanın rastgele bir yerindeki bir annenin birinci sorusudur. Bebeğim için inançlı bir ilaç var mı? Gerçek şu ki, birçok ilaç bebeğe çok düşük düzeylerde ulaşıyor. Bir hekim ilaca gereksiniminiz olduğunu söylediyse, ona sorularınızı sorun, fakat büyük ihtimalle ilacı kullanmak inançlıdır.

Bebeğin en çok muhtaçlığı olan şey sağlıklı bir annedir. Enfeksiyon, depresyon yahut genel ağrı ile ilgili en yaygın ilaçlar muhtemelen inançlıdır.

Emzirme periyodunda kullanılmaması gereken ilaç sayısı ise çok azdır. Ekseriyetle kanser üzere çok özel önemli tıbbi durumların tedavisi için olan ilaçlardır.

Risklerinin ve yararlarının dikkatle kıymetlendirilmesi gereken diğer ilaçlar da vardır. Emzirme periyodunda reçeteyle ilaç verilen rastgele bir bayan, reçeteyi yazan şahsa soru sorma gücünü kendinde hissetmeli.

Dikkat edilmesi gerekenler, dekonjestan içeren soğuk algınlığı ve grip ilaçları üzere reçetesiz satılan ilaçlardır. Bunlar süt üretimini azaltabilir. Ve bitkisel ilaçlara da her vakit dikkat edin zira içinde tam olarak ne olduğunu asla bilemezsiniz ve birçoğu düzgün bir biçimde incelenmemiştir.

Getty Images Emziren anneler için birçok ilaç inançlı

YANLIŞ 4: EMZİRMEDEN EVVEL BAHARATLI YİYECEKLERDEN KAÇINMALISINIZ

Profesör Waitt: Emzirirken yenmemesi gereken hiçbir şey yoktur. Bununla birlikte, anne sütünüzün tam bileşimi yediklerinizden etkilenir. Kimi durumlarda yiyecekler muhakkak kalıplar oluşturabilir. Örneğin, çocuklarımdan birinde portakal suyu üzere bir narenciye suyu içersem, bebeğin çok hırçın olduğunu fark ettim.

Bazen, bebeğinizin beslenmenizden etkilenebilecek bir şeye reaksiyon gösterdiği bir kalıbı tanıyabilirsiniz. Fakat ziyanlı olan yahut tıbbi olarak yanlış olan ve kaçınılması gereken hiçbir şey yoktur.

Getty Images Profesör Waitt, “Emzirirken yememeniz gereken hiçbir şey yok” diyor

YANLIŞ 5: EMZİRMEK İSTİYORSANIZ ASLA MAMA KULLANMAMALISINIZ

Profesör Waitt: İlla bu türlü olması gerekmiyor. Bir bayanın bedeni, inanılmaz bir biçimde bebeğine yetecek kadar süt üretebilir. Bebek memeyi emerken, gerçek ölçüde süt üretmesi için hormonları tetikler. Bu nedenle, küçücük bir bebeği, iri bir bebeği ya da ikiz bebekleri emzirmeniz fark etmez, bedeniniz kâfi ölçüde süt üretecektir.

Mama vermeye başlarsanız, bu geri bildirim döngüsü kesintiye uğrar. Bedeniniz, bebeğin daha fazlasına gereksinimi olduğu sinyalini gereğince almaz.

Süt üretmekte zorlanıyorsanız ve mama vermeye başlarsanız, bu size kısa vadeli bir rahatlama sağlayabilir, lakin sorunu daha da kötüleştirmeye neden olabilir.

Öte yandan, makûs bir gece geçiriyorsanız yahut hasta ve bitkinseniz ve dinlenmeniz için bebeğe mama veriliyorsa, bu emziremeyeceğiniz manasına gelmez.

Yani temelde, bu türlü olacak diye bir kural yok fakat olmasa daha âlâ.

Getty Images Mama kullanımı anne ile bebek ortasındaki süt döngüsüne ziyan verebilir

YANLIŞ 6: HASTAYSANIZ EMZİRMEMELİSİNİZ

Profesör Sutcliffe: Hayır, bu bir efsane. Kişinin emzirmeyeceği tek durum HIV+ yahut hepatit olmasıdır. Bu virüsler, geçmişte trajik bir biçimde deneyimlediğimiz üzere, laktasyon yoluyla bulaşabilir.

Çoğu durumda, anneler hasta olduğunda bedenleri yeni doğanları koruyan antikorlar ürettiğinden emzirmeye devam etmek inançlıdır. Bir anneden emzirme yoluyla bebeğe geçen bir hastalığa rastlamak son derece enderdir.

Getty Images Uzmanlar anneler hasta olduğunda çoklukla emzirmenin inançlı olduğunu söylüyor

YANLIŞ 7: BİR BEBEĞİ BİR YILDAN UZUN MÜDDETTİR EMZİRİYORSANIZ SÜTTEN KESMEK ZORDUR

Profesör Waitt: Dünya Sıhhat Örgütü, altı ay yalnızca anne sütü ile beslemenizi ve akabinde tamamlayıcı beslenmeye geçmenizi lakin istediğiniz kadar emzirmeye devam etmenizi öneriyor. Bebeği sütten kesmek için tavsiye edilen bir vakit yok.

İngiltere üzere kimi daha yüksek gelirli ülkelerde, birden fazla bebek bir ila iki yıl ortasında büsbütün sütten kesilir. Düşük gelirli ülkelerde ise, örneğin Uganda’da, emzirme çocukların yeni yürümeye başladığı iki ila üç yaşına kadar devam ediyor.

Annelerin yalnızca emzirerek bebeği beslemesini mümkün kılacak kadar kâfi doğum müsaadesi sağlanmıyor olması global bir sorun.

Emzirme hakkında yanlışsız bilinen 7 yanlış yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

BirGün’den Mustafa Bildircin’in haberine nazaran, RTÜK’ün ihale kapsamında Daşdemir’in şirketiyle 31 Mayıs’ta 1 milyon 300 bin TL’lik kontrat imzaladığı ortaya çıktı.

RTÜK, “Haberlerde Dezenformasyon Algısı ve Medya Okuryazarlığı Araştırması Saha Çalışması” için gerçekleştireceği hizmet alımına yönelik 25 Nisan’da ihale onayı aldı. Pazarlık 21/F tekniğiyle gerçekleştirilen ihaleye üç şirket davet edildi. İhale kapsamında yapılacak saha araştırmasının yaklaşık maliyeti ise 1 milyon 411 bin 166 TL olarak hesaplandı.

5 Mayıs’ta gerçekleştirilen ihaleye verilen en yüksek teklifin 1 milyon 430 bin TL, en düşük teklifin ise 1 milyon 300 bin TL olduğu bildirildi. İhaledeki en düşük teklifin sahibi olan Optimar Danışmanlık Tanıtım Araştırma ve Tertip isimli şirket ile 31 Mayıs’ta kontrat imzalandı. 

14 Mayıs seçimleri sürecinde katıldığı bir televizyon programında CHP Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu için “HDP ve PKK’nin adayıdır” diyen Hilmi Daşdemir’in sahibi olduğu şirketin saha çalışmasına 1 Haziran’da başladığı belirtildi.

Daşdemir, 20 Mart’ta katıldığı bir canlı yayında, “O genel lideriniz Kemal Kılıçdaroğlu, PKK’nin ve HDP’nin adayıdır” demişti. Sesini yükselterek konuşmaya devam eden Daşdemir’e programın moderatörü Kübra Par müdahale etmişti. Daşdemir canlı yayını terk ederken kamuoyu kelamları nedeniyle Daşdemir’e büyük reaksiyon göstermişti. 

İLK İHALE DEĞİL

RTÜK ile 1,3 milyon TL’lik mukavele imzalayan Daşdemir’in şirketinin 2010-2023 devrinde aldığı 17 kamu ihalesinin toplam maliyeti 4 milyon 554 bin 271 TL’ye ulaştı. Daşdemir’in şirketi Optimar’ın aldığı ihalelerde kamu lehine indirim oranının sadece yüzde 1 ile söz edilmesi dikkat çekti. Optimar’ın ihale aldığı birtakım kamu kurumları ve ihale maliyetleri ise şöyle kaydedildi:

Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü: 680 bin TL

Kültür ve Turizm Bakanlığı: 116 bin 830 TL

AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı: 379 bin 581 TL

Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü: 389 bin TL

İktidara yakınlığıyla bilinen Optimar Araştırma, RTÜK’ten ihale kaptı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Garden Route Ulusal Parkı‘nda bulunan iz evvelki tüm keşifleri geride bırakırken, civar bölgelerde bulunan en eski iz 124 bin yıl öncesine dayanıyor.

YAŞI, HANGİ SİSTEMLE TESPİT EDİLDİ?

Ladbible’da yer alan habere nazaran kelam konusu keşif, bir kum adedinin güneş ışığına maruz kalmasından bu yana ne kadar vakit geçtiğini tahlil eden optik olarak uyarılmış “lüminesans” tarihleme metodu sayesinde mümkün oldu.

Araştırmacılar, Nelson Mandela Üniversitesi’nden Charles Helm ve Leicester Üniversitesi’nden Andrew Carr, Conversation mecmuası için kaleme aldıkları makalede şu sözlere yer verdi:

ARAŞTIRMALAR DERİNLEŞTİRİLİYOR

Öte yandan araştırmaya katılan bilim insanları, toprağın yapısı göz önüne alındığında, bölgenin pek çok aydınlatıcı keşfe mesken sahipliği yapabileceğine inanıyor.

Araştırmacılar, bölgede keşfedilmeyi bekleyen öteki hominin iknositleri olduğundan şüpheleniyor, lakin bunun için araştırmanın, yaşları 400 bin ila 2 milyon yıl ortasında değişen daha eski tortulara gerçek genişletilmesi gerekiyor.

Güney Afrika’da bulundu: ‘Bilinen en eski ayak izi’ tarihi baştan yazacak… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bölgede, global ısınma kaynaklı yağış rejimindeki değişkenliğin, can ve mal kayıplarıyla sonuçlanan ‘sel-heyelan’ riskini beraberinde getirdiğini belirten uzmanlar, muhtemel ani ve lokal yağışların yanı sıra meteorolojik ihtarların dikkate alınmasını, bilhassa fındık ve çay hasadındaki üreticilerin yağışlar sırasında inançlı alanlara geçerek, önlemli olmalarını önerdi.

Bölgenin güçlü coğrafyasındaki tarım topraklarına temelli ağaçlar dikilmesinin yanında riskli istinat duvarlarının gözden geçirilip, güçlendirilmesini tavsiye eden uzmanlar, muhtemel sel ve heyelanlar için haziran ve temmuz aylarının kritik olduğuna dikkati çekti.

“YAĞIŞLARIN TAŞKIN VE SEL GETİRECEĞİ BİR GERÇEK”

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Heyelan Uygulama ve Araştırma Merkezi üyesi Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Hakan Ersoy, bölgede kırsal alanlarda yerleşik hayatın azalmasının heyelan ve sellerde yaşanan can ve mal kayıplarında artışa neden olduğunu belirterek, “3-4 ay öncesinde kuraklık sıkıntılarını konuşuyorduk. O vakitler söylediğimiz üzere dünya üzerinde bir damla su ne artar ne de azalır. Kuraklık bu türlü gitmez demiştik. Bu kuraklığın peşine bilhassa bahar ve yazda, sel ve taşkınların ortaya çıkmasıyla birlikte heyelanların arttıracağını söylemiştik. Evvelden köylerimizde yerleşik bir hayat vardı. Beşerler köylerde esasen yaşadığı için köylerde gerekli tedbirleri de kendisi alıyordu. Beşerler evvelden bu bölgelerde yaşadığı için taşkın ya da selin nelere mal olacağını biliyordu. Fakat günümüzde o denli değil. Beşerler çoğunlukla kentte yaşayıp aşikâr devirlerde köye gittikleri için bunun da farkında değiller. Vatandaşlarımızı uyarıyorum. Belirli bir müddet yağıştan sonra dikkatli olsunlar. Zira yağışların günümüzde bilhassa bu periyotta taşkın ve sel getireceği bilinen bir gerçek” diye konuştu.

“KIŞ VE SONBAHARI YAĞIŞSIZ GEÇİRDİK”

Yıllık toplam yağış ölçüsünün tamamlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Ersoy, “Şu anda yağış, yağması gereken ayda yağmadı. Artık münasebetiyle yağışı bekliyoruz biz. Bölgelerde yağış kış ve bahar aylarında olur. Kış ve sonbaharı yağışsız geçirdik. Biriken yağış, hasebiyle gelecek. Şu anda kritik aylarda olduğumuzu söyleyebiliriz. Günümüzde artık baktığımızda çok ve şiddetli yağışların, ani yağışların olduğunu görüyoruz. Hasebiyle toprak suya doygun olsun yahut olmasın bilhassa bölgemizdeki yüksek eğimle anında yüzeye düşen yağış yer altına süzülmeden akışa geçiyor” dedi.

“2 AYLIK SÜREÇTE RİSK YÜKSEK”

Bir ayda yağacak yağışların bir günde düştüğünü kaydeden Prof. Dr. Ersoy, haziran ve temmuza dikkati çekerek, “Son günlerde ülkemizin çeşitli yerlerinde yağışları gördük. Türkiye’nin ortalamasının 600-700 milimetre olduğunu biz düşündüğümüzde 1 ayda yağacak yağışın 1 günde yüzeye düştüğünü gördük. Bir ayda geniş bir biçimde yayılıp süzülecek su, 1 günde yüzeye yağıp, münasebetiyle süzülecek vakit bulamayınca, yüzeyden akışa geçerek taşkınlara neden olabilecek. İşte en büyük meselelerden biri bu. Önümüzdeki 2 aylık süreç bizim için taşkın ve heyelanların riskte olduğu devir olduğunu söyleyebiliriz” tabirlerini kullandı.

Doğu Karadeniz’e ‘sel ve heyelan’ uyarısı: ‘Bu aylarda olacağı bilinen bir gerçek’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.