Sean Seddon | BBC News

Rus havacılık yetkileri, Rusya’da düşen uçağın yolcu listesinde Wagner işvereni Yevgeni Prigojin’in yanı sıra dokuz kişinin daha olduğunu söylüyor.

Bunlar ortasında paralı asker şirketine ismini verdiği düşünülen Dmitry Utkin ve şirketin finansmanında değerli bir role sahip Valeriy Çekalov da yer alıyor.

Bu bireyler hakkında bilinenleri derledik.

Dmitry Utkin

Wagner’in tarihi gizemlerle dolu olsa da bu mevzuyu gereğince araştıranlar, Dmitry Utkin ismiyle karşılaşmıştır.

53 yaşındaki Utkin, Rusya’nın 1994-2000 yılları ortasında Çeçenistan’daki iki savaşında da çatışmalara katılmış, Wagner’e de şirketin kurulduğu birinci devirlerde, 2014’te dahil olmuştu.

Şirket ismini Utkin’in davet işareti olan Wagner’den aldı.

Bunun, Adolf Hitler’in en sevdiği bestekar olan Richard Wagner’den geldiği düşünülüyor.

Utkin son yıllarda Prigojin’in sağ kolu olarak görülüyordu. Genel komuta ve askeri eğitimden sorumluydu.

Utkin’e ilişkin az sayıda fotoğraf var. Lakin bir selfiesinde, vücudundaki neo-Nazi dövmeler görülüyor.

Araştırmacı gazetecilik sitesi Bellingcat’in internette bulduğu ve 2013’ten kalmaymış üzere gözüken CV’sine nazaran 1988-2008 yıllar ortasında Rus askeri istihbaratında çalıştı, savaşta gösterdiği üstün muvaffakiyet sayesinde ödüllere layık görüldü. Silah kullanımı konusunda profesyonel düzeyde.

Rus askeri istihbaratından ayrıldıktan sonra paralı askerliğe başlayan Utkin, 2014’te Ukrayna’nın doğusundaki Rus yanlısı ayrılıkçıların yanında savaştığı devirde Wagner içindeki tesirini artırdı.

Şirketin Suriye ve Afrika’daki operasyonlarına da dahil oldu.

2021’deki bir BBC araştırması, Wagner’in Libya iç savaşına dahlini gösteren evraklarla onu ilişkilendirmişti.

2016’daki bir fotoğrafında ise Rusya’nın Wagner’le kontağını reddettiği o periyotta, bir resepsiyonda Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in yanında görülüyor.

Putin bu yılki Wagner isyanından sonra Rus hükümetinin Wagner’e milyarlarca dolar verdiğini söylemişti.

Valeriy Çekalov

Çekalov’un Wagner işvereni Prigojin’le irtibatları 2000’li yılların başlarına kadar uzanıyor.

47 yaşındaki Çekalov’un Prigojin’e en yakın isimlerden biri olduğu, onun askeri işler dışındaki işlerini yönetim ettiği düşünülüyor.

Batılı hükümetlere nazaran bu işler, Wagner’i finanse etmekte de kullanılıyor.

Çekalov’un, Prigojin’le teması olan Evro Polis şirketiyle de bağlıydı. Bu şirket Suriye’deki petrol ve doğalgaz üretim alanları için mukaveleler imzalamıştı.

ABD Hazinesi’ne nazaran Suriye Devlet Lideri Beşar Esad Suriye’deki gaz ve petrol üretim tesislerini müdafaası için bu şirkete üretimden yüzde 25 hisse veriyor.

ABD Hazinesi, bu paranın Wagner askerlerine maaş ödemek ve silah edinmek için kullanıldığını savunuyor.

Çekalov’un Afrika’daki Wagner projelerinin de başında olduğu düşünülüyor.

Hem Çekalov hem de Evro Polis şirketi, Prigojin’le münasebeti nedeniyle birtakım Batılı hükümetler tarafından yaptırım listesine alınmıştı.

Yevgeny Makaryan, Sergey Propustin, Aleksander Totmin ve Nikolay Matuseev

Listedeki başka şahısların Wagner savaşçıları olduğu düşünülüyor.

Utkin ve Çekalov’un bilakis bu isimlerin milletlerarası yaptırım listelerinde yer almaması, bunların örgütte üst seviye bireyler olmayabileceği manasına geliyor.

Prigojin’in her vakit yakın müdafaalarla dolaştığı düşünülünce, bu bireyler onun muhafaza vazifelileri olabilir.

Yevgeny Makaryan, Sergey Propustin ve Alexander Totmin’in isimleri, Ukrayna yanlısı aktivistlerin hazırladığı Wagner savaşçıları veritabanında da yer alıyor.

Yolcu listesindeki Nikolay Matuseev ise bu veritabanında yoktu.

Bir Rus telegram kanalı bu kişinin, Wagner’in akın grubunda yer alan Nikolay Matuseviç olabileceğini öne sürdü.

BBC

Pilot Aleksey Levşin, yardımcı pilot Rüstem Karimov ve uçuş vazifelisi Kristina Raspopova

Rus yetkililer uçaktaki başka şahısların uçuş mürettebatından olduğunu açıkladı.

Kristina Raspopova listedeki tek bayandı.

Bu üç kişi hakkında çok az bilgi var. Prigojin, ona ilişkin bir şirket yahut büsbütün diğer bir şirket tarafından istihdam ediliyor olabilirler.

Prigojin sık sık özel uçaklarla seyahat eden biriydi. Düşen Brezilya üretimi Embraer Legacy 600 uçağı da onun tarafından daha evvel kullanılmıştı.

Reuters ajansına nazaran bu uçak 2019’da, Prigojin’le ilişkilendirildiği için ABD yaptırım listesine alınmıştı.

BBC mürettebata dair bilgileri bağımsız kaynaklardan doğrulatamadı.

39 yaşındaki Raspopova’nın uçuştan çabucak evvel ailesiyle konuştuğu ve fotoğraflar paylaştığı aktarılıyor.

29 yaşındaki Karimov’un ise yeni işinde üç aydır çalıştığı, bu ay dördüncü evlilik yıldönümünü kutladığı belirtiliyor.

51 yaşındaki Levşin’in de evli ve iki çocuk babası olduğu, hayatı boyunca havacılık kesiminde çalıştığı söyleniyor.

Rusya’da düşen uçağın yolcu listesinde Prigojin’le birlikte yer alan başka bireyler kim ve haklarında neler biliniyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sean Seddon | BBC News

Rus havacılık yetkileri, Rusya’da düşen uçağın yolcu listesinde Wagner işvereni Yevgeni Prigojin’in yanı sıra dokuz kişinin daha olduğunu söylüyor.

Bunlar ortasında paralı asker şirketine ismini verdiği düşünülen Dmitry Utkin ve şirketin finansmanında değerli bir role sahip Valeriy Çekalov da yer alıyor.

Bu bireyler hakkında bilinenleri derledik.

Dmitry Utkin

Wagner’in tarihi gizemlerle dolu olsa da bu mevzuyu gereğince araştıranlar, Dmitry Utkin ismiyle karşılaşmıştır.

53 yaşındaki Utkin, Rusya’nın 1994-2000 yılları ortasında Çeçenistan’daki iki savaşında da çatışmalara katılmış, Wagner’e de şirketin kurulduğu birinci periyotlarda, 2014’te dahil olmuştu.

Şirket ismini Utkin’in davet işareti olan Wagner’den aldı.

Bunun, Adolf Hitler’in en sevdiği bestekar olan Richard Wagner’den geldiği düşünülüyor.

Utkin son yıllarda Prigojin’in sağ kolu olarak görülüyordu. Genel komuta ve askeri eğitimden sorumluydu.

Utkin’e ilişkin az sayıda fotoğraf var. Ama bir selfiesinde, vücudundaki neo-Nazi dövmeler görülüyor.

Araştırmacı gazetecilik sitesi Bellingcat’in internette bulduğu ve 2013’ten kalmaymış üzere gözüken CV’sine nazaran 1988-2008 yıllar ortasında Rus askeri istihbaratında çalıştı, savaşta gösterdiği üstün muvaffakiyet sayesinde ödüllere layık görüldü. Silah kullanımı konusunda profesyonel düzeyde.

Rus askeri istihbaratından ayrıldıktan sonra paralı askerliğe başlayan Utkin, 2014’te Ukrayna’nın doğusundaki Rus yanlısı ayrılıkçıların yanında savaştığı devirde Wagner içindeki tesirini artırdı.

Şirketin Suriye ve Afrika’daki operasyonlarına da dahil oldu.

2021’deki bir BBC araştırması, Wagner’in Libya iç savaşına dahlini gösteren dokümanlarla onu ilişkilendirmişti.

2016’daki bir fotoğrafında ise Rusya’nın Wagner’le ilişkisini reddettiği o periyotta, bir resepsiyonda Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in yanında görülüyor.

Putin bu yılki Wagner isyanından sonra Rus hükümetinin Wagner’e milyarlarca dolar verdiğini söylemişti.

Valeriy Çekalov

Çekalov’un Wagner işvereni Prigojin’le ilişkileri 2000’li yılların başlarına kadar uzanıyor.

47 yaşındaki Çekalov’un Prigojin’e en yakın isimlerden biri olduğu, onun askeri işler dışındaki işlerini yönetim ettiği düşünülüyor.

Batılı hükümetlere nazaran bu işler, Wagner’i finanse etmekte de kullanılıyor.

Çekalov’un, Prigojin’le irtibatı olan Evro Polis şirketiyle de alakalıydı. Bu şirket Suriye’deki petrol ve doğalgaz üretim alanları için mukaveleler imzalamıştı.

ABD Hazinesi’ne nazaran Suriye Devlet Lideri Beşar Esad Suriye’deki gaz ve petrol üretim tesislerini müdafaası için bu şirkete üretimden yüzde 25 hisse veriyor.

ABD Hazinesi, bu paranın Wagner askerlerine maaş ödemek ve silah edinmek için kullanıldığını savunuyor.

Çekalov’un Afrika’daki Wagner projelerinin de başında olduğu düşünülüyor.

Hem Çekalov hem de Evro Polis şirketi, Prigojin’le bağlantısı nedeniyle kimi Batılı hükümetler tarafından yaptırım listesine alınmıştı.

Yevgeny Makaryan, Sergey Propustin, Aleksander Totmin ve Nikolay Matuseev

Listedeki başka şahısların Wagner savaşçıları olduğu düşünülüyor.

Utkin ve Çekalov’un tersine bu isimlerin milletlerarası yaptırım listelerinde yer almaması, bunların örgütte üst seviye şahıslar olmayabileceği manasına geliyor.

Prigojin’in her vakit yakın müdafaalarla dolaştığı düşünülünce, bu şahıslar onun müdafaa vazifelileri olabilir.

Yevgeny Makaryan, Sergey Propustin ve Alexander Totmin’in isimleri, Ukrayna yanlısı aktivistlerin hazırladığı Wagner savaşçıları veritabanında da yer alıyor.

Yolcu listesindeki Nikolay Matuseev ise bu veritabanında yoktu.

Bir Rus telegram kanalı bu kişinin, Wagner’in atak takımında yer alan Nikolay Matuseviç olabileceğini öne sürdü.

BBC

Pilot Aleksey Levşin, yardımcı pilot Rüstem Karimov ve uçuş vazifelisi Kristina Raspopova

Rus yetkililer uçaktaki öteki bireylerin uçuş mürettebatından olduğunu açıkladı.

Kristina Raspopova listedeki tek bayandı.

Bu üç kişi hakkında çok az bilgi var. Prigojin, ona ilişkin bir şirket yahut büsbütün diğer bir şirket tarafından istihdam ediliyor olabilirler.

Prigojin sık sık özel uçaklarla seyahat eden biriydi. Düşen Brezilya üretimi Embraer Legacy 600 uçağı da onun tarafından daha evvel kullanılmıştı.

Reuters ajansına nazaran bu uçak 2019’da, Prigojin’le ilişkilendirildiği için ABD yaptırım listesine alınmıştı.

BBC mürettebata dair bilgileri bağımsız kaynaklardan doğrulatamadı.

39 yaşındaki Raspopova’nın uçuştan çabucak evvel ailesiyle konuştuğu ve fotoğraflar paylaştığı aktarılıyor.

29 yaşındaki Karimov’un ise yeni işinde üç aydır çalıştığı, bu ay dördüncü evlilik yıldönümünü kutladığı belirtiliyor.

51 yaşındaki Levşin’in de evli ve iki çocuk babası olduğu, hayatı boyunca havacılık kesiminde çalıştığı söyleniyor.

Rusya’da düşen uçağın yolcu listesinde Prigojin’le birlikte yer alan başka şahıslar kim ve haklarında neler biliniyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Başkent Londra’da bulunan müzenin yetkilileri, altın ve mücevher üzere bedelli kesimlerin “kayıp, çalıntı ya da hasarlı” olduğuna dair haberler sonrası, bir çalışanını misyondan aldı.

Polis ise hususla ilgili soruşturma başlattı.

Müze, insanlık tarihi, sanat ve kültür alanında milyonlarca değerli kesime mesken sahipliği yapıyor.

Peki çalındığı düşünülen modüller hakkında ne biliniyor?

Tarihte daha evvelki bilinen müze hırsızlıkları neler?

eBay’de satışa kondu

Kaybolan modüllerin 2023 yılı öncesinde, “belirgin” bir vakit aralığında müzeden alındığı düşünülüyor.

Bu kesimlerden kimileri eBay’de, kestirimi bedelinin çok altında satışa kondu.

Müze idaresi, millattan evvel 15. ve 19. yüzyıllar ortasında ortaya çıktığına inanılan bu kesimlerden hiçbirinin yakın vakitte ziyaretçilere sergilenmediğini, daha çok araştırma gayesiyle tutulduklarını belirtti.

Müze yöneticisi Hartwig Fischer ise, “bir oldukça olağandışı” olarak nitelediği bu olaylar sonrası kesimlerin geri kazandırılması için çabaladıklarını açıkladı.

Getty Images

Görevine son verilen müze çalışanı hakkında yasal süreç yapıldığı kaydedildi.

Londra polisi bu yılın başından beri soruşturma yürüttüğü hırsızlık olaylarıyla ilgili gelişmelerin, soruşturma sürerken kamuoyu ile paylaşılmamasını talep etti.

Şu ana dek gözaltına alınan da olmadı.

BBC’nin görüş talebinde bulunduğu müze ve polis yetkilileri, vazifeden alınan çalışanın kimliğini açıklamazken, bu modüllerin tam olarak hangileri olduğunu ve nasıl ortadan kaybolduklarına dair bir bilgi de vermedi.

Öte yandan antik 19. yüzyılın başlarından kalma mücevherlerin tanınmış tarihi eser koleksiyoncusu Charles Townley’nin koleksiyonundan alındığı düşünülüyor.

İngiliz Telegraph gazetesinin aktardığına nazaran 1.000 ila 2.000 kesim kayıp.

Bu durum, British Museum’un arşivcilik faaliyetleri ve güvenliğine ait tartışmaya yol açtı.

Tarihte öteki hangi modüller kayboldu?

British Museum’da yakın tarihte de kimi bedelli modüller kayıplara karıştı.

Değeri 750 bin sterlin (yaklaşık 955 bin dolar) olan bir Cartier yüzük ile 12 cm’lik mermer büst bunlardan bazılarıydı.

Müze yetkilileri, 1970’li yıllarda çok sayıda tarihi madeni para ve madalya çalındığını açıkladı.

Çatıdan müzeye giren hırsızlar 1993’te bedeli 250 bin sterline (yaklaşık 318 bin dolar) yakın Roma İmparatorluğu devrine ilişkin madeni para ve mücevheri götürdü.

2002’de Antik Yunan periyoduna ilişkin 2 bin 500 yıllık heykelin çalınması sonrası müzenin güvenlik tedbirleri gözden geçirildi.

Son olarak 2017’de, değerli bir Cartier elmasın 2011’den beri kayıp olduğu açıklandı.

Dünyanın en kıymetli müzelerindeki emsal hırsızlıklardan kimileri:

• 1911’de Vincenzo Peruggia isimli bir çalışan Paris’teki Louvre Müzesi’nden ünlü Mona Lisa tablosunu çaldı.
• Norveçli sanatçı Edvard Munch’un Çığlık tablosu 2004’te Munch Müzesi’nden çalındı lakin 2 yıl sonra bulundu
• “Örümcek Adam” lakabıyla ünlü usta bir hırsız, Paris’teki bir müzeden beş tarihi yapıtı çaldı
• 1985’te yeniden Paris’teki bir müzeden, ziyaretçilerin gözleri önünde empresyonist sanatkarlara ilişkin eserler, tıpkı yıl Meksika’daki arkeoloji müzesinden 124 sevilen eser çalındı.
• 2. Dünya Savaşı sırasında Avrupa’da Naziler, 2022’de Ukrayna’yı işgal eden Ruslar, buradaki yapıtları yağmaladı

Öte yandan British Museum son yıllarda, sergilediği birtakım yapıtları ilişkin olduğu ülkelere geri vermesi konusunda baskı altında.

Örneğin Yunanistan Elgin Mermerleri olarak da bilinen Parthenon Mermerleri’nin ülkeye iadesini talep ediyor.

19. yüzyılda İngiliz diplomat Lord Elgin tarafından kaçırılan bu eserler British Museum’da sergileniyor.

BBC’ye konuşan Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, hırsızlık skandalları sonrası British Museum’ın güvenlik tedbirlerine dair telaşları olduğunu söyledi, kalıntıların Atina’daki Akropolis Müzesi’nde bir ortaya getirilmesi istikametindeki taleplerini de yineledi.

British Museum’un parlamento kümesine başkanlık eden milletvekili Tim Loughton ise, Yunanistan’ı “bariz formda fırsatçılık yapmakla” suçladı. BBC’ye konuşan Loughton, “Depodaki değerli kesimlerin kayıplara karıştığı gerçek ancak bu yaşananlar, bir Mona Lisa hırsızlığı değil” dedi.

Mart ayında İtalyan yetkililer, yüzyıllardır Vatikan Müzeleri’ndeki antik Parthenon kalıntılarından üçünü Yunanistan’a iade etmişti.

Etiyopya, Nijerya ve Gana üzere birtakım ülkeler de altın, silah, mücevher ve birtakım kutsal pahası olan modüllerin British Museum’dan iadesini istiyor.

British Museum’daki hırsızlık olayları hakkında neler biliniyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Başkent Londra’da bulunan müzenin yetkilileri, altın ve mücevher üzere pahalı modüllerin “kayıp, çalıntı ya da hasarlı” olduğuna dair haberler sonrası, bir çalışanını vazifeden aldı.

Polis ise bahisle ilgili soruşturma başlattı.

Müze, insanlık tarihi, sanat ve kültür alanında milyonlarca değerli modüle konut sahipliği yapıyor.

Peki çalındığı düşünülen kesimler hakkında ne biliniyor?

Tarihte daha evvelki bilinen müze hırsızlıkları neler?

eBay’de satışa kondu

Kaybolan modüllerin 2023 yılı öncesinde, “belirgin” bir vakit aralığında müzeden alındığı düşünülüyor.

Bu modüllerden kimileri eBay’de, iddiası kıymetinin çok altında satışa kondu.

Müze idaresi, millattan evvel 15. ve 19. yüzyıllar ortasında ortaya çıktığına inanılan bu modüllerden hiçbirinin yakın vakitte ziyaretçilere sergilenmediğini, daha çok araştırma emeliyle tutulduklarını belirtti.

Müze yöneticisi Hartwig Fischer ise, “bir epey olağandışı” olarak nitelediği bu olaylar sonrası kesimlerin geri kazandırılması için çabaladıklarını açıkladı.

Getty Images

Görevine son verilen müze çalışanı hakkında yasal süreç yapıldığı kaydedildi.

Londra polisi bu yılın başından beri soruşturma yürüttüğü hırsızlık olaylarıyla ilgili gelişmelerin, soruşturma sürerken kamuoyu ile paylaşılmamasını talep etti.

Şu ana dek gözaltına alınan da olmadı.

BBC’nin görüş talebinde bulunduğu müze ve polis yetkilileri, vazifeden alınan çalışanın kimliğini açıklamazken, bu modüllerin tam olarak hangileri olduğunu ve nasıl ortadan kaybolduklarına dair bir bilgi de vermedi.

Öte yandan antik 19. yüzyılın başlarından kalma mücevherlerin tanınmış tarihi eser koleksiyoncusu Charles Townley’nin koleksiyonundan alındığı düşünülüyor.

İngiliz Telegraph gazetesinin aktardığına nazaran 1.000 ila 2.000 modül kayıp.

Bu durum, British Museum’un arşivcilik faaliyetleri ve güvenliğine ait tartışmaya yol açtı.

Tarihte öteki hangi modüller kayboldu?

British Museum’da yakın tarihte de kimi bedelli modüller kayıplara karıştı.

Değeri 750 bin sterlin (yaklaşık 955 bin dolar) olan bir Cartier yüzük ile 12 cm’lik mermer büst bunlardan bazılarıydı.

Müze yetkilileri, 1970’li yıllarda çok sayıda tarihi madeni para ve madalya çalındığını açıkladı.

Çatıdan müzeye giren hırsızlar 1993’te bedeli 250 bin sterline (yaklaşık 318 bin dolar) yakın Roma İmparatorluğu periyoduna ilişkin madeni para ve mücevheri götürdü.

2002’de Antik Yunan periyoduna ilişkin 2 bin 500 yıllık heykelin çalınması sonrası müzenin güvenlik tedbirleri gözden geçirildi.

Son olarak 2017’de, değerli bir Cartier elmasın 2011’den beri kayıp olduğu açıklandı.

Dünyanın en kıymetli müzelerindeki misal hırsızlıklardan kimileri:

• 1911’de Vincenzo Peruggia isimli bir çalışan Paris’teki Louvre Müzesi’nden ünlü Mona Lisa tablosunu çaldı.
• Norveçli sanatçı Edvard Munch’un Çığlık tablosu 2004’te Munch Müzesi’nden çalındı lakin 2 yıl sonra bulundu
• “Örümcek Adam” lakabıyla ünlü usta bir hırsız, Paris’teki bir müzeden beş tarihi yapıtı çaldı
• 1985’te tekrar Paris’teki bir müzeden, ziyaretçilerin gözleri önünde empresyonist sanatkarlara ilişkin eserler, tıpkı yıl Meksika’daki arkeoloji müzesinden 124 sevilen eser çalındı.
• 2. Dünya Savaşı sırasında Avrupa’da Naziler, 2022’de Ukrayna’yı işgal eden Ruslar, buradaki yapıtları yağmaladı

Öte yandan British Museum son yıllarda, sergilediği kimi yapıtları ilişkin olduğu ülkelere geri vermesi konusunda baskı altında.

Örneğin Yunanistan Elgin Mermerleri olarak da bilinen Parthenon Mermerleri’nin ülkeye iadesini talep ediyor.

19. yüzyılda İngiliz diplomat Lord Elgin tarafından kaçırılan bu eserler British Museum’da sergileniyor.

BBC’ye konuşan Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, hırsızlık skandalları sonrası British Museum’ın güvenlik tedbirlerine dair korkuları olduğunu söyledi, kalıntıların Atina’daki Akropolis Müzesi’nde bir ortaya getirilmesi istikametindeki taleplerini de yineledi.

British Museum’un parlamento kümesine başkanlık eden milletvekili Tim Loughton ise, Yunanistan’ı “bariz formda fırsatçılık yapmakla” suçladı. BBC’ye konuşan Loughton, “Depodaki değerli kesimlerin kayıplara karıştığı gerçek lakin bu yaşananlar, bir Mona Lisa hırsızlığı değil” dedi.

Mart ayında İtalyan yetkililer, yüzyıllardır Vatikan Müzeleri’ndeki antik Parthenon kalıntılarından üçünü Yunanistan’a iade etmişti.

Etiyopya, Nijerya ve Gana üzere birtakım ülkeler de altın, silah, mücevher ve kimi kutsal pahası olan modüllerin British Museum’dan iadesini istiyor.

British Museum’daki hırsızlık olayları hakkında neler biliniyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

dha Abdülbaki’nin bulunduğu ahır

Ailesi Ceylanpınar ilçesinde yaşayan 12 yaşındaki Abdülbaki Dakak, Eyyubiye ilçesinin Beşat köyünde, köyün mezarlığının içinde inşa edilen medresede, akranı 19 çocukla bir arada yatılı olarak kalıyordu.

13 Haziran’da sabah erken saatlerde medreseden çıktıktan sonra kendisinden haber alınamayan çocuğun cesedi, bir gün sonra yakınlardaki bir ahırda asılı olarak köydeki çocuklar tarafından bulundu.

Sekiz kardeşin en küçüğü olan Abdülbaki Dakak, dün ailesinin yaşadığı Ceylanpınar’da Asri Mezarlıkta toprağa verildi.

Abdülbaki’nin ahırdaki cesedini birinci görenlerden biri de amcası Abdülhadi Dakak’tı.

Gündüzleri örgün eğitime giden çocuk hakkında, Menzil tarikatı müridi olan ailesinin baskısıyla medreseye devam ettiği, yatılı olarak kaldığı medreseden birçok sefer kaçmaya çalıştığı ve bu yüzden ailesinden çok baskı gördüğü savları öne sürülüyor.

BBC Türkçe’nin telefonla görüştüğü Amca Abdülhadi Dakak ise tüm bu savlara karşı çıktı ve ailenin büyük bir acı yaşadığını söyledi.

Yeğeninin hayat dolu bir çocuk olduğunu anlatan Dakak, güvenlik kameralarından kayıtları izledikten sonra yeğenin intihar ettiğine ikna olduğunu söyledi:

“Kamera kayıtlarını görmeseydim, bu kadar hayat dolu bir çocuğun intihar etmiş olacağına ben de ihtimal vermezdim fakat sabah namazını kılmış, dişini fırçalayıp çıkmış, direkt ahıra gitmiş ve bir daha çıkmamış.”

Çocuğun birkaç kere kaçtığı ve babasının ona şiddet uygulayarak geri getirildiği savlarına da reaksiyon gösterdi:

“Babası o denli bir insan değil, mütedeyyin ve öteki çocuklarını çok seviyor, onları medreseye dini eğitime gönderdi.

“Yeğenim iki buçuk yıldır medresede, daha evvel Ceylanpınar’daydı ancak oradaki yıkılınca, bu köydeki imam akraba diye babası onu oraya gönderdi.

“Yeğenim şayet baskıyla gitseydi, zorla olsa bir gün olur, bir hafta olur, iki buçuk yıl zorla nasıl olur, nasıl hafız olur zorla?”

Abdülbaki, bir hafta evvel babasına telefon açıp karnesini alıp geleceğini söylemiş.

Amca Abdülhadi Dakak, ailenin Menzil tarikatı müridi olduğu, köydeki bu medresenin de tıpkı tarikat tarafından kurulduğu argümanlarının da yanlışsız olmadığını savundu.

Küçük çocuğun kuşkulu vefatıyla ilgili Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı.

Avukat Kaya: ‘Çocuğu bu sürece götüren şeyin netleşmesi lazım’

Şanlıurfa Barosu Çocuk Hakları Merkezi avukatlarından avukat Abdülkadir Kaya, soruşturmaya bakan savcı ile görüştüklerini, savcının vefat nedeni “Yüzde 99 intihar vakası” olarak değerlendirdiğini söyledi.

“O yaştaki bir çocuğun bu türlü bir şey yapıp yapamayacağı konusunda derin bir araştırma istedik, bu işte fail var mı, bu çocuğu bu sürece götüren neydi, bunların netleşmesi lazım” dedi.

Avukat Kaya, çocuğun akrabası olan birtakım öğrencilerin de tıpkı medresede kaldığını belirtti ve savcılığın bu çocukların sözünü alması bunun için, bir çocuk savcısının da bu soruşturmaya dahil edilmesi gerektiğini aktardı.Avukat Kaya şöyle devam etti:

“Biz, rastgele bir taciz, cinsel istismar durumu var mı diye sorduk, zira bu tarafta kaygılarımız vardı, savcı da bilhassa bu mevzuda hassas davrandığını, dikkatle incelediklerini, ön muayene bulgusunda bu türlü bir bulgunun tespit edilmediğini bize söyledi.”

Yapılan kimi haberlerde medresenin Menzil tarikatına bağlı Semerkand Vakfına bağlı olduğu sav edildi.

Diyanete bağlı olmayan bu medresenin, fahri bir köy imamı tarafından yönetim edildiği belirtiliyor.

dha

Mezopotamya Haber Ajansı, bu yapının Eyyubiye Belediyesi tarafından “medrese, Kur’an kursu, taziye konutu ve çok hedefli salon” üzere inşa ettiğini ve açılışa belediye lideri ve AKP milletvekilinin de katıldığını yazdı.

Kaçak olduğu belirtilen medrese jandarma tarafından mühürlenip öğrenciler konutlarına gönderildi ve imam da gözaltına alındı. Savcılık tarafından sözü alınan imam, özgür bırakıldı.

Medresenin Şanlıurfa Semerkand Vakfınına bağlı olduğu savlarını sormak üzere, vakıf ile irtibata geçmeye çalıştık ama telefonlarımıza yanıt verilmedi.

Avukat Kaya, kelam konusu vakıfla görüştüklerini ve vakfın bu argümana karşı çıktığını söyledi ve gözaltına alınan imamın da bu savlara karşı çıktığını belirtti:

“Biz de kelam konusu yapı ile görüştük ve bu medresenin kendilerine bağlı olmadığını, yapının ve işleyişin tüzüklerine muhalif olduğunu söylediler lakin savcılığın tüm ayrıntıları büyük bir hassasiyetle incelemesi ve soruların cevaplarını ortaya çıkarması gerekiyor.”

YSP ve CHP vekilleri Abdülbaki’nin vefatını meclis gündemine taşıdı

Abdülbaki Dadak’ın vefatı Şanlıurfa’nın CHP ve YSP milletvekilleri tarafından meclis gündemine de taşındı.

YSP Şanlıurfa Milletvekilleri Ferit Şenyaşar, Ömer Öcalan ve Dilan Kunt Ayan çocuğun vefatıyla ilgili İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya ile Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın yanıtlaması istemiyle iki başka soru önergesi verdi.

Vekiller, medresenin ne gayelerle açıldığını, sorumluluğunun kime ilişkin olduğunu, kimler tarafından yönetildiğini, devlet yetkililerinin bu açılışa katılıp katılmadığını, katılmışlarsa da medrese ile iltisaklarının ne olduğu sorularının yanıtlanmasını istediler.

Ayrıca medresenin nasıl resmi statüsü olmadan işlediğini, 20 çocuğun orada nasıl yatılı kaldığını, bakanlığın bundan haberdar olup olmadığını, yasal olmamasına karşın fiili eğitim verilen kuruma dair rastgele bir soruşturmanın olup olmadığı sorularının da ilgili bakanlıklarca yanıtlanmasını talep etti.

CHP heyet oluşturdu

CHP Küme Lideri Özgür Özel de CHP Kümesi olarak TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komitesi üyeleri Şanlıurfa Milletvekili Mahmut Tanal, Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu ve Adıyaman Milletvekili Abdurrahman Tutdere’nin olaya ait incelemelerde bulunmak üzere görevlendirdiklerini açıkladı.

Söz konusu medresenin derhal kapatılması gerektiğini söyleyen Özel, “İsmi geçen vakfa ilişkin benzeri yerlerin de bir an evvel kontrol altına alınması gerekmektedir” dedi.

Türkiye’nin, çocukların “kamu kontrolü dışında tarikat ve cemaatlerin eline bırakıldığı” gerçeğiyle yüzleşmesi gerektiğini vurgulayan Özel, Türkiye’de benzeri olaylarla çok sık karşılaşıldığını hatırlattı ve “Bu yaşananlarda Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarının, laikliği aşındıran uygulamalarının yanı sıra Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın vakıf görünümlü tarikat ve cemaatlerle birlikte çalışmayı alışkanlık haline getirmesinin rolü büyüktür” dedi.

Özel’ konuşmasında tarikat ve cemaatlere bağlı medrese ve yurtlarda yaşanan vefat olaylarını hatırlattı ve AKP iktidarının bu ölümlerden sorumlu tuttu:

“AKP iktidarının bilerek ve isteyerek kamu kontrolünün dışında tuttuğu ve adeta teşvik ettiği bu yapılar çocuklarımızın gelişiminde önemli bir deformasyon yaratmaktadır. Bu tıp yapılar Ulusal Eğitim Bakanlığının kontrolü altına derhal alınmak zorundadır. Cumhuriyetimizin kurucu ideolojisine de, anayasaya da açıkça muhalif biçimde faaliyet gösteren bu tıp yapı ve yapılanmalar hakkında benzeri facialar yaşanmadan Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın gereğini yapması kaidedir.”

Şanlıurfa’da bir medresede meyyit bulunan 12 yaşındaki Abdülbaki Dakak hakkında neler biliniyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.