Anayasa Mahkemesi’nin kararı sonrası; yapı kayıt belgesi verilen binaların deprem ya da kendiliğinden çökmesi gibi durumlarda oluşacak zararların giderilmesi için ilgili kamu kurumları aleyhine de tazminat davaları açılabilecek.

2018’DE YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Habertürk’ten Fevzi Çakır’ın haberine göre; İmara aykırı ve kaçak yapılar konusunda; 18 Mayıs 2018’de yürürlüğe giren 7143 Sayılı Kanun ile önemli bir düzenleme yapıldı. 3194 Sayılı İmar Kanunu’na geçici 16. madde eklendi. İlgili düzenleme uyarınca; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amaçlandı. Bu kapsamda; 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılan yapılar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca 31 Ekim 2018 tarihine kadar başvurulması ve şartların sağlanması halinde yapı kayıt belgesi verilebileceği hüküm altına alındı. Yapı kayıt belgesi alan kaçak yapılar bu düzenleme sayesinde yasal statü elde etti.

SORUMLULUK MALİKLERE BIRAKILDI

Yine ilgili yasal düzenleme ile yapının depreme dayanıklılığı hususunun bina sahibinin sorumluluğunda olduğu düzenlendi. Yani idarenin olası bir deprem hasarı ya da çökme gibi durumlarda tazminat gibi sorumluluklar altına girmeyeceği hükme bağlandı. Yani yapı kayıt belgeleri binanın depreme dayanıklı olup olmadığına bakılmaksızın verilirken, olası bir olumsuzlukla ortaya çıkacak tablodan da malikler sorumlu tutulmuş oldu.

TEBLİĞİN İPTALİ İÇİN DANIŞTAYA DAVA AÇILDI

Tüm bu hususlar daha sonra Bakanlık tarafından çıkarılan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine Dair Tebliğe de aynen yansıdı. Tebliğin yayımın ardından bazı hükümlerinin iptali için Danıştay 6. Dairesi’nde dava açıldı.

DANIŞTAY ANAYASA MAHKEMESİ’NE BAŞVURDU

Daire yaptığı incelemelerin ardından bir hüküm yönünden Anayasa’ya aykırılık tespit ederek, itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapma kararı aldı. Yüksek Mahkeme; yapı kayıt belgesi verilen yapının depreme dayanıklılığı konusunda idarenin değil sadece bina sahibinin sorumlu olacağına dair hükmün iptalini istedi.

AYM OYBİRLİĞİ İLE İPTAL EDİLDİ

Anayasa Mahkemesi, Danıştay’ın itirazını haklı bularak, ilgili düzenlemenin oybirliğiyle iptaline karar verdi. Kararda; idarenin denetim ve gözetim sorumluluğunun devam ettiği bir konuda idare aleyhine tazminat davası açılamamasının Anayasa’ya aykırı olduğunu vurguladı.

ARTIK KAMU DA SORUMLU

Yüksek Mahkeme’nin bu kararı sonrası yapı kayıt belgesi alan ve yasal statüye kavuşan binalarda deprem gibi etkenlerle yaşanabilecek olaylardan kamu kurumları da sorumlu olacak. Vatandaşlar ilgili kamu kurumları aleyhine tazminat davası açabilecek.

3 MİLYON YAPI KAYIT BELGESİ ALINDI

Kahramanmaraş ve çevre illeri vuran depremler Türkiye’de imar affı tartışmalarını beraberinde getirdi. Yapı kayıt belgesi alan binaların depreme dayanıklı olup olmadığı bir kez daha gündeme taşındı. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın verilerine göre; imar affından 5 milyon 849 bin konut ve 1 milyon 237 bin ticari olmak üzere 7 milyon 86 bin adet bağımsız bölüm yararlandı. 3 milyon 110 bin adet Yapı Kayıt Belgesi verildi.

Binaların depreme dayanıklılığından kamu da sorumlu olacak! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ordu Büyükşehir Belediyesi bünyesinde Afet İşleri Daire Başkanlığı kuruldu. Mayıs ayında misyona başlayan başkanlık tarafından, vilayet genelinde binalarda inceleme yapıldı. 

Kentin kıyı kesitindeki Altınordu, Fatsa ve Ünye ilçelerinde toplam 16 takım, binaları inceledi. 13 bin 250 binada yapılan incelemelerde 9 bin 886 binanın zelzele yönetmeliğine uygun olmadığı, 204 binada ise kiriş ve kolonlara müdahale edildiği belirlendi. Vilayet genelindeki binaların yüzde 20‘sinde çalışmalar tamamlanırken, başka yapılarda ise süreçlerin sürdüğü öğrenildi.

“13 BİN 250’SİNDE GÖZLEMSEL BİR İNCELEME YAPTIK”

Afet İşleri Daire Lideri Demirhan Hoş, kentte inceleme yapılan binaların yüzde 70‘inin risk oluşturduğunu belirterek, şunları söyledi:

“İlimiz 3’üncü derece zelzele bölgesi ve birebir vakitte da üst bölgelerimiz Mesudiye, Akkuş, Korgan bölgesi Kuzey Anadolu Fay Sınırı’ndan geçmesi nedeniyle, kentimizde, nasıl bir yapı stokumuzun olduğunu, binaların hangi basamakta olduğunu belirlemek için çalışma başlattık.

Şehrimizi afetlere nasıl dirençli hale getirebileceğimiz noktasında titiz bir çalışma yürüttük. Çalışmalarımıza Altınordu, Fatsa ve Ünye ilçelerinden başladık. Bu 3 ilçemizde toplam 47 bin yapı stokumuz var. Bu binaların 13 bin 250’sinde gözlemsel bir inceleme yaptık. Yaptığımız bu çalışmalarda şunu gördük; 2000 yılı öncesi yani 1998 Sarsıntı Yönetmeliği’ne uymayan 9 bin 886 bina tespit ettik. Bu da yaklaşık yüzde 70’e tekabül etmektedir.”

“TAŞIYICI ELAMANLARA MÜDAHALE EDİLDİĞİNİ DE GÖRDÜK”

Güzel, 16 takımın alanda çalışma yürüttüğünü söz ederek, “Arkadaşlarımızın tespitlerinde de yeniden çeşitli nedenlerle içerisinde vatandaşlarımızın yaşadığı 204 binada da taşıyıcı elamanlara müdahale edildiğini gördük. Esasen 2000 yılı öncesi binalarımızın sarsıntı yönetmeliğine uygun olmadığı, bu binalarda kirişe, kolona çeşitli biçimde müdahale edildiği vakit daha da önemli bir risk oluşturduğunu tespit ettik” dedi.

“RİSKLİ BİNALAR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM”

Kentteki binaların yüzde 20’sinde çalışmaların tamamlandığını kaydeden Demirhan Hoş, şu sözleri kullandı:

“Toplamda şu anda yüzde 20’lik bir alanda çalışmalarımızı tamamladık. Bütün binalardaki incelemelerimiz bittiği vakit Büyükşehir Belediye Liderimiz Sayın Dr. Mehmet Hilmi Güler’e raporlarımızı sunacağız, risk teşkil eden binalar için kentsel dönüşüm süreci başlatılacaktır.”

Ordu’da tablo korkutucu: İncelenen binaların yüzde 70’i riskli! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ordu Büyükşehir Belediyesi bünyesinde Afet İşleri Daire Başkanlığı kuruldu. Mayıs ayında misyona başlayan başkanlık tarafından, vilayet genelinde binalarda inceleme yapıldı. 

Kentin kıyı kısmındaki Altınordu, Fatsa ve Ünye ilçelerinde toplam 16 takım, binaları inceledi. 13 bin 250 binada yapılan incelemelerde 9 bin 886 binanın zelzele yönetmeliğine uygun olmadığı, 204 binada ise kiriş ve kolonlara müdahale edildiği belirlendi. Vilayet genelindeki binaların yüzde 20‘sinde çalışmalar tamamlanırken, öteki yapılarda ise süreçlerin sürdüğü öğrenildi.

“13 BİN 250’SİNDE GÖZLEMSEL BİR İNCELEME YAPTIK”

Afet İşleri Daire Lideri Demirhan Hoş, kentte inceleme yapılan binaların yüzde 70‘inin risk oluşturduğunu belirterek, şunları söyledi:

“İlimiz 3’üncü derece zelzele bölgesi ve birebir vakitte da üst bölgelerimiz Mesudiye, Akkuş, Korgan bölgesi Kuzey Anadolu Fay Sınırı’ndan geçmesi nedeniyle, kentimizde, nasıl bir yapı stokumuzun olduğunu, binaların hangi kademede olduğunu belirlemek için çalışma başlattık.

Şehrimizi afetlere nasıl dirençli hale getirebileceğimiz noktasında titiz bir çalışma yürüttük. Çalışmalarımıza Altınordu, Fatsa ve Ünye ilçelerinden başladık. Bu 3 ilçemizde toplam 47 bin yapı stokumuz var. Bu binaların 13 bin 250’sinde gözlemsel bir inceleme yaptık. Yaptığımız bu çalışmalarda şunu gördük; 2000 yılı öncesi yani 1998 Sarsıntı Yönetmeliği’ne uymayan 9 bin 886 bina tespit ettik. Bu da yaklaşık yüzde 70’e tekabül etmektedir.”

“TAŞIYICI ELAMANLARA MÜDAHALE EDİLDİĞİNİ DE GÖRDÜK”

Güzel, 16 grubun alanda çalışma yürüttüğünü söz ederek, “Arkadaşlarımızın tespitlerinde de yeniden çeşitli nedenlerle içerisinde vatandaşlarımızın yaşadığı 204 binada da taşıyıcı elamanlara müdahale edildiğini gördük. Aslında 2000 yılı öncesi binalarımızın sarsıntı yönetmeliğine uygun olmadığı, bu binalarda kirişe, kolona çeşitli halde müdahale edildiği vakit daha da önemli bir risk oluşturduğunu tespit ettik” dedi.

“RİSKLİ BİNALAR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM”

Kentteki binaların yüzde 20’sinde çalışmaların tamamlandığını kaydeden Demirhan Hoş, şu tabirleri kullandı:

“Toplamda şu anda yüzde 20’lik bir alanda çalışmalarımızı tamamladık. Bütün binalardaki incelemelerimiz bittiği vakit Büyükşehir Belediye Liderimiz Sayın Dr. Mehmet Hilmi Güler’e raporlarımızı sunacağız, risk teşkil eden binalar için kentsel dönüşüm süreci başlatılacaktır.”

Ordu’da tablo korkutucu: İncelenen binaların yüzde 70’i riskli! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Patenti alınan ve laboratuvar ortamında başarılı sonuçlara ulaşılan sistemde, kolonların içine yerleştirilen sıcaklık, ivme, nem, kuvvet sensörlerinden elde edilen datalar, kablosuz ilişkiyle bilgisayara aktarılıyor. Binaların travma hafızasını kapsayan bu datalar işlenerek sağlamlığı gösterecek “travma endeksi” oluşturulabiliyor.

Binaları ayakta tutan kolonların sıhhati hakkında bilgi verecek travma endeksinin, lokal idareler ve ilgili bakanlıkça da takip edilebilmesi öngörülüyor.

BİNALAR KONUŞUR HALE GELECEKLER

Prof. Dr. Özdemir, teknolojinin gelişmesiyle birçok objenin “akıllı” hale geldiğini lakin binalarla irtibat kurulan bir usul olmadığını söyledi.

Binalardaki kusur ve hasar tespitinin fakat dışarıdan bakılarak yahut betona ziyan vererek yapılabildiğine dikkati çeken Özdemir, “O an aslında binaların bizimle konuşmadığını anladık. Binaları konuşturmak gerektiğini düşünerek yola çıktık.” dedi.

Betonun içine gömülü bir sistemle yapıyı izleme fikrinin doğması sonrası laboratuvar çalışmalarına odaklandıklarını lisana getiren Özdemir, “Betonun içine koyduğumuz bu ünite içerisinde nem sensörleri, zelzele algılayacak ivme sensörleri, demirdeki korozyonu görecek korozyon sensörleri ve yaşı ölçecek bir parametreyi dahil ettiğimiz bir endeks çıkarttık. Buna Bina Travma Endeksi BITEX ismini verdik. Umarım kozmik de olur, tüm dünyaya yayılır. İsteğimiz binaların bundan sonra bizimle konuşmasıdır. Kolonların anlık sıcaklık, nem, korozyon ve üzerindeki kuvvet bilgileri, isterseniz bilgisayara, isterseniz cep telefonlarına akmaya başlayacak.” diye konuştu.

Prof. Dr. Özdemir sistemin içinde bir dizi sensör olacak kürelerin, bina imali sırasında kolonların farklı noktalarına yerleştirilmesini içerdiğini aktararak, ayrıyeten sensörlerden bilgi akışı için kablosuz sistem de tasarlandığını kaydetti.

Sensörler sayesinde binanın başından geçenlerin hafızaya alınacağını anlatan Özdemir, şöyle konuştu:

“O binanın tarihçesine bakacak olursanız nem dataları stabil gidiyorsa pek bir sorun olmamış demektir. Fakat şayet bundan iki üç sene öncesinde o kolona ilişkin nem bilgilerinde ani bir artış olmuşsa bu yer bir su baskınıyla karşılaşmış demektir. O kolonda şayet çok kısa bir mühlet için 300-400 derecelere çıkan bir sıcaklık varsa anlayacağız ki o binanın bir yangın geçmişi de var. O binadan mülk alacaklar, bu potansiyel travmatik geçmişe bakarak karar verebilecek. Kuvvet çok kıymetli bir parametre olacak. Kaçak kat ve binanın kolon kesilmesi problemleri açısından kıymetli. Kolonun taşıdığı yükteki değişimler sensör sayesinde görülebilecek. Yük artışı kaçak kat olduğu manasına gelecek. Kolon kesildiğinde gelen datalar apansız ortadan kalkacaktır.”

Sistemin, dataların mahallî idare ve ilgili bakanlığa anlık olarak iletilmesini içerdiğini de lisana getiren Özdemir, bir binanın travma geçmişinin o binanın yanına gitmeden görülebileceğini söyledi.

KUSURLARIN ÖRTÜLMESİ MANA TABİR ETMEYECEK

Prof. Dr. Özdemir, Türkiye’nin sarsıntı açısından yüksek riskli bir ülke olduğuna dikkati çekerek, bu sistemin hayata geçirilmesinin binaların durumunun takip edilmesi için ehemmiyet taşıdığını vurguladı.

Zaman vakit zelzele, sel, yangın üzere travmaların izlerinin sıva ve boya üzere sistemlerle örtülmeye çalışıldığını aktaran Özdemir, sistemin buna da tahlil olacağını söyledi.

Hedeflerinin can kayıplarını önlemek olduğunun altını çizen Özdemir, “Depremlerin bize hatırlattığı maalesef acı deneyimleri de dikkate aldığımızda yeni bir mantaliteyle bu yeni yüzyıla devam etmek gerektiğini görüyoruz.” dedi.

Özdemir, sistemin bina maliyetine önemli bir yük getirmeyeceğini, yüzde 1-2’lik bir artışa neden olabileceğini belirterek, laboratuvar ortamında başarılı olan sistemin hayata geçirilmesi için gerçek binalarda denenmesi gerektiğini, çalışmaların maliyeti nedeniyle projeye takviye beklediklerini kelamlarına ekledi.

“Akıllı kolon” binaların doğal afetlere sağlamlığını gösterecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Patenti alınan ve laboratuvar ortamında başarılı sonuçlara ulaşılan sistemde, kolonların içine yerleştirilen sıcaklık, ivme, nem, kuvvet sensörlerinden elde edilen datalar, kablosuz temasla bilgisayara aktarılıyor. Binaların travma hafızasını kapsayan bu datalar işlenerek sağlamlığı gösterecek “travma endeksi” oluşturulabiliyor.

Binaları ayakta tutan kolonların sıhhati hakkında bilgi verecek travma endeksinin, mahallî idareler ve ilgili bakanlıkça da takip edilebilmesi öngörülüyor.

BİNALAR KONUŞUR HALE GELECEKLER

Prof. Dr. Özdemir, teknolojinin gelişmesiyle birçok objenin “akıllı” hale geldiğini lakin binalarla irtibat kurulan bir formül olmadığını söyledi.

Binalardaki kusur ve hasar tespitinin lakin dışarıdan bakılarak yahut betona ziyan vererek yapılabildiğine dikkati çeken Özdemir, “O an aslında binaların bizimle konuşmadığını anladık. Binaları konuşturmak gerektiğini düşünerek yola çıktık.” dedi.

Betonun içine gömülü bir sistemle yapıyı izleme fikrinin doğması sonrası laboratuvar çalışmalarına odaklandıklarını lisana getiren Özdemir, “Betonun içine koyduğumuz bu ünite içerisinde nem sensörleri, zelzele algılayacak ivme sensörleri, demirdeki korozyonu görecek korozyon sensörleri ve yaşı ölçecek bir parametreyi dahil ettiğimiz bir endeks çıkarttık. Buna Bina Travma Endeksi BITEX ismini verdik. Umarım kozmik de olur, tüm dünyaya yayılır. Dileğimiz binaların bundan sonra bizimle konuşmasıdır. Kolonların anlık sıcaklık, nem, korozyon ve üzerindeki kuvvet bilgileri, isterseniz bilgisayara, isterseniz cep telefonlarına akmaya başlayacak.” diye konuştu.

Prof. Dr. Özdemir sistemin içinde bir dizi sensör olacak kürelerin, bina imali sırasında kolonların farklı noktalarına yerleştirilmesini içerdiğini aktararak, ayrıyeten sensörlerden data akışı için kablosuz sistem de tasarlandığını kaydetti.

Sensörler sayesinde binanın başından geçenlerin hafızaya alınacağını anlatan Özdemir, şöyle konuştu:

“O binanın tarihçesine bakacak olursanız nem bilgileri stabil gidiyorsa pek bir sorun olmamış demektir. Fakat şayet bundan iki üç sene öncesinde o kolona ilişkin nem bilgilerinde ani bir artış olmuşsa bu yer bir su baskınıyla karşılaşmış demektir. O kolonda şayet çok kısa bir müddet için 300-400 derecelere çıkan bir sıcaklık varsa anlayacağız ki o binanın bir yangın geçmişi de var. O binadan mülk alacaklar, bu potansiyel travmatik geçmişe bakarak karar verebilecek. Kuvvet çok değerli bir parametre olacak. Kaçak kat ve binanın kolon kesilmesi meseleleri açısından değerli. Kolonun taşıdığı yükteki değişimler sensör sayesinde görülebilecek. Yük artışı kaçak kat olduğu manasına gelecek. Kolon kesildiğinde gelen bilgiler apansız ortadan kalkacaktır.”

Sistemin, dataların mahallî idare ve ilgili bakanlığa anlık olarak iletilmesini içerdiğini de lisana getiren Özdemir, bir binanın travma geçmişinin o binanın yanına gitmeden görülebileceğini söyledi.

KUSURLARIN ÖRTÜLMESİ MANA TABİR ETMEYECEK

Prof. Dr. Özdemir, Türkiye’nin sarsıntı açısından yüksek riskli bir ülke olduğuna dikkati çekerek, bu sistemin hayata geçirilmesinin binaların durumunun takip edilmesi için ehemmiyet taşıdığını vurguladı.

Zaman vakit sarsıntı, sel, yangın üzere travmaların izlerinin sıva ve boya üzere sistemlerle örtülmeye çalışıldığını aktaran Özdemir, sistemin buna da tahlil olacağını söyledi.

Hedeflerinin can kayıplarını önlemek olduğunun altını çizen Özdemir, “Depremlerin bize hatırlattığı maalesef acı deneyimleri de dikkate aldığımızda yeni bir mantaliteyle bu yeni yüzyıla devam etmek gerektiğini görüyoruz.” dedi.

Özdemir, sistemin bina maliyetine önemli bir yük getirmeyeceğini, yüzde 1-2’lik bir artışa neden olabileceğini belirterek, laboratuvar ortamında başarılı olan sistemin hayata geçirilmesi için gerçek binalarda denenmesi gerektiğini, çalışmaların maliyeti nedeniyle projeye takviye beklediklerini kelamlarına ekledi.

“Akıllı kolon” binaların doğal afetlere sağlamlığını gösterecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İnceleme sonucu hazırlanan 170 sayfalık raporda, bölgedeki yapı stoku ile yere ait meseleler gözler önüne serildi.

Raporun Hatay ile ilgili kısmında; zelzelede kentte büyük yıkım meydana geldiği ve fazla sayıda betonarme binanın yıkıldığı belirtildi.

Yıkılan binaların çoğunlukla kent merkezinde ve 4 katlı olduğuna dikkat çekilerek, “Enkazda yapılan incelemelerde binaların el ile ufalanabilecek kadar düşük kalitede beton dayanımına sahip oldukları, düz donatıların sıyrıldıkları ve yetersiz sıklıkta ve çapta kullanılan etriyeler ortasında burkuldukları gözlenmiştir. Ayrıyeten yıkılan binaların etrafında benzeri yapısal özelliklerdeki binaların kimi vakit yapısal hasarsız olarak zelzelesi atlatabildikleri görülmüştür. Bunun temel sebepleri ortasında görece olarak az hasar almış binalarda, yapısal kusurların azlığı, personellik ve üretim kalitesinin daha yeterli olması, tasarım gerekliliklerinin daha fazlasının yapısal sisteme eklenmiş olması sıralanabilmektedir” denildi.

GİRİŞİ İŞ YERİ OLAN BİNALARDA ‘YUMUŞAK KAT’ SORUNU

Hatay’da hasarlı binaların dıştan birinci incelenmesinde; göze çapan sorunların yumuşak kat düzensizliği ve ağır çıkmaların olduğuna dikkat çekilerek, bilhassa giriş katları iş yeri olarak kullanılan birçok binada, bu durumun daha sık gözlendiği belirtildi.

Bu tip binaların giriş katlarında kat yüksekliklerinin fazla olması ve dış cephelerde dolgu duvar bulunmamasının ‘yumuşak kat’ olarak isimlendirilen düzensizliğin oluşmasına yol açtığı kaydedildi.

Ayrıca ağır çıkmanın bulunduğu kat ve üzerindeki katlarda ağır bölme duvar hasarlarının gözlemlendiği, ağır çıkmaların kimi binalarda lokal göçmelerin oluşmasına sebep olduğu belirtildi.

Türkiye’de binaların yer katlarının dükkan, restoran üzere geniş pencere açıklıklarına sahip yerlere ayrıldığına dikkat çekilen raporda, “Bu yerlerde kolon, perde ve bölme duvar üzere elemanların ölçüsü üst katlara oranla az olmaktadır. Bu sebeple yapıda zayıf bir kat oluştuğu, bu katın üzerine gelen yatay yük talebini karşılayamadığı ve yıkıldığı görülmektedir. Yer katın yıkılması sonucu yapılarda bütüncül yahut bölgesel çökmeler gözlemlenmektedir” sözleri kullanıldı.

‘GÜÇLÜ KİRİŞ, ZAYIF KOLON YIKICI OLMUŞTUR’

Raporun Adıyaman ile ilgili kısmında ise yıkılan binaların büyük kısmının 1999 öncesi yapılan eski yapı olduğu belirtildi.

Normal betonarme binalarda ‘zayıf kiriş-güçlü kolon’ dizaynının kıymetine dikkat çekilen raporda, “Burada kolon, kiriş ve döşeme betonlarının birlikte döküldüğünü düşünecek olursak, kiriş güçlü olduğu eksende döşemeyi de güçlendirmektedir. Üstelik birtakım büyük döşeme açıklıklarını geçmek için döşeme ve kiriş derinlikleri artırılmaktadır. Bu formda ‘güçlü kiriş-zayıf kolon’ sorunu ortaya çıkmaktadır. Kahramanmaraş merkezli bu sarsıntılarda, bu durumun yıkıcı bir sorun olduğu gözlenmiştir” denildi.

1999 ZELZELESİNDEN SONRA YASAKLANAN DÖŞEMELER YAYGIN

Gaziantep’te de Hatay’da olduğu üzere yıkılan binaların düşük kalitede beton dayanımına sahip olduğu, düz donatıların sıyrıldıkları, kolonlarındaki düz donatının oranının yetersizliği, yetersiz sıklıkta ve çapta kullanılan etriyeler sonucu kolonlarında burkulmaların gözlemlendiği belirtildi.

Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesindeki yapılarda ise ‘asmolen döşeme’ kullanımının çok yaygın olduğu gözlemlendi. Bu döşemelerin, 1999 zelzelesinde döşeme dolguları yuvalarından çıkıp, daire içindeki insanların üzerlerine düşmesi nedeniyle vefatlarına neden olması sonrasında yasaklandığı belirtildi.

Raporda; zelzeleden etkilenen öteki vilayetlerde yapılan incelemelerde de benzeri meselelere rastlandığı vurgulandı. Ayrıyeten inceleme yapılan tüm bölgelerde sıvılaşma kaynaklı çökmeler ve yapısal hasarlara rastlandığı kaydedildi.

‘HER YAPININ DİJİTAL İKİZİ OLSUN’

Raporun teklifler kısmında yapı kontrol sistemine yeni bir bakış açısı getirilmesi gerektiğine dikkat çekilerek, yapı kontrol sisteminde her bina için bir dokümantasyon tutulması ve bu dokümantasyonda bina inşaatının her kademesindeki ilerlemenin fotoğraf ve görüntülerle belgelenip, toplanan dataların yapıya ilişkin dijital ikizin oluşturulması basamağında kullanılması gerektiği belirtildi.

Bu dijital ikizin bir bulut hesabında tutulması ve yapının ömrü boyunca yapılacak değişiklikler yahut müşahedelerin buraya eklenmesi gerektiği bildirildi.

Yine alanda yapılan gözlemlerde, yer tesirinin bilhassa binaların sarsıntı sırasındaki performansları üzerinde epey yüksek olduğuna dikkat çekilerek, “Bu durum gerek yerleşim yerlerinin seçilmesi gerekse de yapı temellerinin tasarımı sırasında detaylı yer etüdü yapılması ve yer tesirlerinin (örneğin mümkün sıvılaşabilir tabakaların) kesinlikle göz önüne alınması gerekliliğini bir sefer daha açık bir biçimde göstermiştir” denildi.

‘MÜTEAHHİTLİK, MUHAKKAK EĞİTİM ALMIŞ ŞAHISLARCA YAPILMALI’

Ayrıca 4708 sayılı Yapı Kontrol Kanunu gereği, kontrol firmalarının şantiye şefinin alanda hazır olarak bulunmadığı durumda muhakkak beton dökümüne müsaade vermemesi gerektiği vurgulanarak, şu sözlere yer verildi:

“Betonun işlenişinin kolaylaştırılması gayesiyle usta yahut personellerin betona su katmalarına müsaade verilmemelidir. İlgili kanunda bunun üzere önleyici cezai yaptırımlar getirilmelidir. Binanın sondaj ve temel hafriyatları basamağında yürütülen her çalışma denetim edilmeli ve kayıt altına alınmalıdır. Yapı kontrol sisteminden sonra bina teslimi evresinde binanın rastgele bir katından, rastgele bir taşıyıcı elemanından donatı sıyırması yapılıp gerekli detaylandırmanın yapılıp yapılmadığı denetim edilmelidir.

Eğer şartnamelerle çelişen bir bahis varsa; bu mevzunun giderilmesi için cezai yaptırım uygulanmalı ve belirtilen müddette bu eksiklik giderilemiyorsa binanın ruhsatı iptal edilip yıkımına dair karar verilmelidir. Eksiklik bulunan binada misyonlu yapı kontrol sorumlusu, mühendisler ve müteahhit hakkında cezai süreç uygulanmalıdır. Müteahhitlik müessesi artık bir meslek olarak ilan edilmeli ve lakin belirli eğitimleri tamamlamış yahut diplomalara sahip şahıslar tarafından icra edilmelidir.”

Hacettepe’nin sarsıntı raporu açıklandı, ihmal gözler önüne serildi: ‘Beton dayanımı el ile ufalanabilecek kadar düşük!’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Büyükbaş hayvanları ekseriyetle kapalı alanda besleyen Baş, başka küçükbaş kurbanlık ve adaklık hayvanları yerde otlatıyor. Koyun, keçi ve oğlakların Ispartakule’deki çok katlı binaların, TEM Otoyolu’nun ve tren çizgisinin yanında otlatılması değişik imgeler oluşturuyor.

“İSTANBUL’UN ORTASINDA BİR YAYLA”

Kurbanlıkların maliyetlerinin geçen yıla nazaran 2-3 kat arttığını tabir eden Yakup Baş, “Geçen sene 2 bin liraya aldığın hayvan bu sene 5 bin lira 6 bin lira. Burası yayla, İstanbul’un ortasında bir yayla. 9-10 yıldır burada duruyoruz. Köyü terk ettik burada duruyoruz. Büyükbaşlar içeride. İçeriden kurbanlık isteyen içeriden alıyor yaylım isteyene yaylımdan veriyoruz. Koyunlar 6-7 bin lira, koçlar 9 bin liradan 11 bin liraya kadar satılıyor. 40 bin liradan 130-140 bin liraya kadar büyükbaş var. Kilosu 150’den başlıyor. 170 liraya kadar gidiyor” diye konuştu.

“TÜRKMEN YAYLASININ HAVASI GİBİ”

Baş, “Burasının havası Samsun Alaçam ilçesinin Türkmen yaylası vardır, tıpkı o yaylanın havası. Hayvan orada da besleniyor burada da besleniyor. Ot da var bu sene yağmur yağdı. Hayvanın eti de lezzetli oluyor” sözlerini kullandı.

İstanbul’da yüksek katlı binaların ortasında ‘yayla’: Hayvanlarını otlatıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Buna nazaran, mümkün bir zelzelede İstanbul’da hasar görmesi beklenen varsayımı bina sayısı 207 bin olarak belirtildi. Datalara nazaran, binaların yüzde 30’u 1980 öncesi, yüzde 40’ı 1980-2000 ortası, yüzde 30’u 2000 sonrası inşa edildi.

Hasar görmesi beklenen her 3 binadan biri ise 2000 sonrası yapıldı. Hasar görmesi beklenen 207 bin binanın yüzde 95’ini oluşturan 196 bin 227 bina ise Avrupa yakasında tespit edildi. İBB’nin, İTÜ ile yaptığı çalışmada, riskli binaların en ağır olduğu 3 ilçe ise Esenyurt, Büyükçekmece ve Küçükçekmece olarak açıklandı.

Bilim Akademisi Üyesi Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, bilgileri kıymetlendirdi.  

“1 MİLYON 150 BİNE YAKIN BİNANIN YÜZDE 10’U ÇOK AĞIR HASAR ALACAK”

Prof. Dr. Naci Görür, İstanbul’da 1 milyon 50 bin binanın yüzde 10’unun çok ağır hasar alacağını belirterek, “Benim o çalışmanın detaylarından bir haberim yok. Muhtemelen de doğrudur.. Yalnız, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yaptığı araştırmalara istinaden tüm İstanbul’da, Anadolu ve Avrupa yakasında sarsıntıda çok ağır hasar alacağı düşünülen bina sayısının 90 binin üzerinde olduğunu zati biliyoruz. Bütün İstanbul’da da, 1 milyon 150 bine yakın binanın varlığını biliyoruz. Demektir ki, bu aşağı üst işte yüzde 10’u, çok ağır hasar alacak. Öteki hasarları saymıyorum yani çok ağır yıkılmayla direkt doğruya göçükle burun buruna kalacak bina sayısını 90 bin diye düşünüyorum. Natürel ki hafif hasar, orta hasar alacak bina sayısı da daha da fazla olacaktır” dedi. 

“BÜYÜKÇEKMECE, KÜÇÜKÇEKMECE, ESENYURT, FATİH, ZEYTİNBURNU”

Prof. Dr. Naci Görür, İBB’nin yaptığı çalışmaya ait, “Bu hakikat bir teşhistir. Avrupa Yakası taban itibariyle, jeolojik formasyonlar itibariyle sarsıntı kaynağı ile olan alakasına nazaran Asya yakasından daha fazla ziyan göreceği de bir gerçektir. Bu da bize gösteriyor ki İstanbul’u bir an evvel sarsıntı dirençli hale getirmek için çalışmaların başlanması, yürütülmesi gerekir. İBB’nin bu çalışmasına katılıyorum” dedi.

Görür şöyle konuştu:

“İstanbul’da sarsıntı gözetildiği vakit en fazla dikkat edilecek, itina gösterilecek ilçeler ortasında Büyükçekmece, Küçükçekmece, Esenyurt ve bu tarihi yarımada Fatih o yöreler Zeytinburnu var. Artık burada olağan kıymetli olan buraların zelzele dirençli hale getirmek için gerekli çalışmaların ve hemhal bir an evvel başlatılması gerekir. Neden bu bölgeler daha fazla hasar alır?

Çünkü bu bölgede demin dediğim üzere taban, çok izafî olarak yeterli durumda değil. Keza bu bölgede tabandan ötürü diyelim kayma, göçme, sıvılaşma sarsıntının büyük tesirini arttırma olayları yaygın olabilir. Bu bölgelerde, onun için bu türlü tabanlarda sarsıntının bir manada ziyanını arttıran ünitelerin olduğu yerde natürel ki sarsıntının şiddeti de fazlalaşıyor. Zelzelenin şiddeti fazla olunca yıkım fazlalaşıyor.”

“ESENYURT BELEDİYESİ’NE TAVSİYEDE BULUNDUM”

Esenyurt Belediyesi ile çalışmalara başladıklarını söz eden Prof. Dr. Naci Görür, “Esenyurt dediniz, mesela Esenyurt Belediyesi Lideri, Esenyurt’un zelzeleye hazırlama noktasında yani bizden yardım almayı istiyor. Ben de yani elimden geldiğince bütün belediyelere, ilçe belediyelerine olduğu üzere bu belediyeye de bildiğim kadarıyla zelzeleye nasıl hazırlanacağı konusunda tavsiyelerde bulundum. Toplantılar da hatta vakit zaman yapıyorum. İşte, bugünkü toplantı da tekrar bu fikir içerisinde oldu. Önemli çalışmaların yapılıp insanlarımızın zelzeleden ziyan görmemesi için uygulamalara geçilmesi, yere inilmesi, çalışmaların yapılması gerekli” dedi.

“550’NİN ÜZERİNDE FAAL ZELZELE VAR”

Prof. Dr. Naci Görür, Türkiye genelinde bulunan etkin faylarla ilgili ihtarda bulunarak şöyle devam etti:

Türkiye çok büyük oranda canlı yani faal sarsıntılarla kesilmiş durumda. Yani bizim ülkemiz, aşağı üst 550’nin üzerinde etkin sarsıntı var.  Türkiye’nin her yerinde sarsıntılar, faal sarsıntılar mevcut. Kimi bölgelerde bu sarsıntılar daha ağır zelzele üretme kapasitesi daha fazla. Daha büyük sarsıntılar üretebiliyor. Kimi yerlerde sarsıntı üreten fayların boyutu, sayısı daha az, yoğunluğu daha az olabiliyor. Sözgelimi, Orta Anadolu’da çok fazla sarsıntıyla karşı karşıya kalmayabiliyorsunuz.

Ama Doğu Anadolu’da, zelzelesi çok fazla hissedebiliyorsunuz. Güneydoğu’da hissedebiliyorsunuz Ege Bölgesi’nde daha fazla zelzele aktivitesinin fazla olduğunu görüyorsunuz. Fakat Kuzey Karadeniz Bölgesi’nde zelzeleler daha az. Bu faal fayların dağılımına bağlı.  Şimdi bir yerde etkin fay varsa kesinlikle orada sarsıntılar olacaktır. Sarsıntılara karşı hazır olmak için o fayların olduğu yöreleri, kentleri, o fayların özelliklerini göz önüne alarak Zelzele dirençli hale getirecek çalışmaları yapmak lazım.”

Naci Görür, İstanbul’da 5 ilçeye dikkat çekti: ‘Binaların yüzde 10’u çok ağır hasar alacak’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş zelzelesinden en çok etkilenen yerlerden biri olan Hatay’ın Antakya ilçesinde yapılan cümbüş büyük reaksiyon çekti.

Deprem bölgesinde seçim kutlaması! Yıkılan binaların enkazı arasında halay çektiler

https://t.co/Z5HU2yAY7q pic.twitter.com/xWuwqAVdab

— Halk TV (@halktvcomtr) May 29, 2023

Yıkılan binaların enkazları ortasında halay çekenler, korna ve davul sesleri eşliğinde dans edip çığlıklar atanlar, zelzelenin akabinde şimdi 3 ay geçmesine karşın kaybedilen canlara aldırış etmeden seçim zaferi kutladılar. Manzaralar toplumsal medyada da çok konuşuldu.

Zelzele bölgesinde dikkat çeken seçim kutlaması! Yıkılan binaların enkazı ortasında halay çektiler yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.