(Eli Cohen)

İsrail Dışişleri Bakanı Eli Cohen, dün yaptığı açıklamada Awka’nın “diplomatik temaslar” sonucu özgür bırakılacağını belirtti. Bakan Cohen, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a teşekkür etti.

YÜCEL VE BRUNSON HATIRLATMASI

Emekli büyükelçiler Onur Öymen ve Uluç Özülker, yaşanan bu gelişmeyi Cumhuriyet’e kıymetlendirdi. Emekli diplomatlar, Alman Die Welt muhabiri Deniz Yücel’in tahliyesi ve Rahip Brunson’un ABD’ye iadesi olaylarını anımsattı. Emekli Büyükelçi Öymen, “Mahkûmların değiş tokuşu özgür bırakılması devletler ortası münasebetlerde olur. Ancak bu demek değildir ki devletler kendi maddelerini oburlarının vatandaşlarına karşı uygulamasınlar Bu durumda devletlerin varlığı ortada kalmaz” reaksiyonunu gösterdi.

(Onur Öymen)

‘ÖNEMLİ BİRİ OLABİLİR’

Özülker ise, iade edilen kişinin “sıradan biri olmayabileceğini” söyleyerek “Mutlaka gerisinde bir şey vardır. Burada hapsolan kişinin önemli manada üst seviyede bir sorumlu olması gerekir” yorumunu yaptı.

Özülker ayrıyeten, İsrail’in bir uyuşturucu kaçakçısı için Türkiye ile diplomatik ilgi kurmasına dikkat çekti. Bu görüşmelerin ardında öbür bir neden olabileceğini söyleyen Özülker, “Mutlaka gerisinde bir şey vardır. Burada hapsolan kişinin önemli manada üst seviyede bir sorumlu olması gerekir. Onun için bir uyuşturucu kaçakçısı bu kadar kıymetli ise karşılığında ne veriyor ona da bakmak lazım. Kişinin önemli ehemmiyet taşıyan biri olması lazım” dedi.

(Uluç Özülker)

Bu yaşanan olaya karşı Türkiye’nin iade istemlerinin karşılanmamasına ait konuşan Özülker, “Siz AİHM’in kararlarını kabul etmediğinizde, onlar da sizin bir mahkûm iadesini istemeniz durumunda bunu yapmıyorlar. Münasebetiyle sorun Türkiye’nin bizatihi düşman olarak görülmesi değil. Sorun Türkiye’nin demokrasi ve insan hakları konusunda gereğini taahhüt etmesine karşın yerine getirmemesi” yorumunu yaptı.

Özülker, iki devletin jeopolitik değerine değinerek “Dünyada devletler çıkar bağları kurarlar. Bu manada ‘Dün dündür bugün bugündür’ siyaseti sürdürülür. Biz de böyleyiz. İsrail, Türkiye’den vazgeçemez. Türkiye de İsrail’den vazgeçemez. Ortadoğu istikrarları içinde bu iki ülke epey değerlidir. Sonuç prestijiyle her şeye karşın hâlâ laik bir Türkiye Cumhuriyetiyiz. Hasebiyle bizim buradaki varlığımız İsrail içinde bir garanti oluşturuyor” dedi.

ANKARA-ABD VE ALMANYA ÜÇGENİ

Alman “Die Welt” gazetesinin Türkiye temsilcisi Deniz Yücel “terör örgütü propagandası yapmak” ve “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik” hatalarından 2017’de tutuklandı. Almanya hükümeti gazetecinin iadesini istedi lakin o periyot Erdoğan, Yücel için “Terörist” demişti. Yüksel bir yıl mahpus yattı akabinde Almanya’ya iade edildi. Amerikalı Rahip Brunson da 15 Temmuz sonrası FETÖ kuşkusuyla tutuklandı. Washington ile Ankara ortasında diplomatik krize neden olan dava sonrası Brunson hür kaldı ve ABD’ye geri döndü.

Uyuşturucu kaçakçılığından mahpus yatan İsraillinin hür bırakılması tartışma yarattı: Ortada devlet kalmaz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

(Eli Cohen)

İsrail Dışişleri Bakanı Eli Cohen, dün yaptığı açıklamada Awka’nın “diplomatik temaslar” sonucu özgür bırakılacağını belirtti. Bakan Cohen, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a teşekkür etti.

YÜCEL VE BRUNSON HATIRLATMASI

Emekli büyükelçiler Onur Öymen ve Uluç Özülker, yaşanan bu gelişmeyi Cumhuriyet’e kıymetlendirdi. Emekli diplomatlar, Alman Die Welt muhabiri Deniz Yücel’in tahliyesi ve Rahip Brunson’un ABD’ye iadesi olaylarını anımsattı. Emekli Büyükelçi Öymen, “Mahkûmların değiş tokuşu özgür bırakılması devletler ortası münasebetlerde olur. Ancak bu demek değildir ki devletler kendi maddelerini oburlarının vatandaşlarına karşı uygulamasınlar Bu durumda devletlerin varlığı ortada kalmaz” yansısını gösterdi.

(Onur Öymen)

‘ÖNEMLİ BİRİ OLABİLİR’

Özülker ise, iade edilen kişinin “sıradan biri olmayabileceğini” söyleyerek “Mutlaka gerisinde bir şey vardır. Burada hapsolan kişinin önemli manada üst seviyede bir sorumlu olması gerekir” yorumunu yaptı.

Özülker ayrıyeten, İsrail’in bir uyuşturucu kaçakçısı için Türkiye ile diplomatik bağlantı kurmasına dikkat çekti. Bu görüşmelerin ardında diğer bir neden olabileceğini söyleyen Özülker, “Mutlaka gerisinde bir şey vardır. Burada hapsolan kişinin önemli manada üst seviyede bir sorumlu olması gerekir. Onun için bir uyuşturucu kaçakçısı bu kadar değerli ise karşılığında ne veriyor ona da bakmak lazım. Kişinin önemli kıymet taşıyan biri olması lazım” dedi.

(Uluç Özülker)

Bu yaşanan olaya karşı Türkiye’nin iade istemlerinin karşılanmamasına ait konuşan Özülker, “Siz AİHM’in kararlarını kabul etmediğinizde, onlar da sizin bir mahkûm iadesini istemeniz durumunda bunu yapmıyorlar. Münasebetiyle problem Türkiye’nin bizatihi düşman olarak görülmesi değil. Sorun Türkiye’nin demokrasi ve insan hakları konusunda gereğini taahhüt etmesine karşın yerine getirmemesi” yorumunu yaptı.

Özülker, iki devletin jeopolitik kıymetine değinerek “Dünyada devletler çıkar alakaları kurarlar. Bu manada ‘Dün dündür bugün bugündür’ siyaseti sürdürülür. Biz de böyleyiz. İsrail, Türkiye’den vazgeçemez. Türkiye de İsrail’den vazgeçemez. Ortadoğu istikrarları içinde bu iki ülke hayli değerlidir. Sonuç prestijiyle her şeye karşın hâlâ laik bir Türkiye Cumhuriyetiyiz. Hasebiyle bizim buradaki varlığımız İsrail içinde bir teminat oluşturuyor” dedi.

ANKARA-ABD VE ALMANYA ÜÇGENİ

Alman “Die Welt” gazetesinin Türkiye temsilcisi Deniz Yücel “terör örgütü propagandası yapmak” ve “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik” kabahatlerinden 2017’de tutuklandı. Almanya hükümeti gazetecinin iadesini istedi lakin o devir Erdoğan, Yücel için “Terörist” demişti. Yüksel bir yıl mahpus yattı akabinde Almanya’ya iade edildi. Amerikalı Rahip Brunson da 15 Temmuz sonrası FETÖ kuşkusuyla tutuklandı. Washington ile Ankara ortasında diplomatik krize neden olan dava sonrası Brunson hür kaldı ve ABD’ye geri döndü.

Uyuşturucu kaçakçılığından mahpus yatan İsraillinin özgür bırakılması tartışma yarattı: Ortada devlet kalmaz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HAGB, Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin yaptığı müracaat üzerine yine gündeme geldi.

Başvuruda HAGB düzenlemesinin “mağdurlara kâfi tazmin sağlamadığı, faillerin cezadan muaf tutulmasına yol açtığı ve devletin bireylerin maddi ve manevi varlığını muhafaza ve geliştirme formundaki yükümlülüğünü yerine getiremediği” belirtildi. Bu durumun Anayasa’nın 17. hususuna karşıt olduğu ileri sürüldü ve iptali istendi.

AYM, HAGB düzenlemesinin iptaline hükmetti. İptal kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel ile kararın münasebetlerini ve mağdur ile sanık açısından ehemmiyetini konuştuk.

HAGB NEDİR?

2005’te Türk Ceza ve Ceza Adap Hukuku’nda yapılan değişiklikle yürürlüğe giren HAGB düzenlemesi, 2 yıl yahut daha az mahpus cezası ya da isimli para cezası öngörülen kabahatlerde, yargılama sonucunda verilecek mahkûmiyet kararının açıklanmasının muhakkak şartlara bağlı olarak 5 yıllığına ertelenmesi ve bu şartların gerçekleşmesinin akabinde, davanın düşürülmesi manasına geliyor.

Geri bırakma mühleti boyunca kişi, makul kuralları yerine getirmek zorunda. Bunların en değerlisi, HAGB kararının katileşmesinden itibaren 5 yıl boyunca tekrar kasıtlı bir kabahat işlememesi.

Bu müddet boyunca kuralları yerine getirirse, sanık hakkında açılmış kamu davasının düşürülmesine karar veriliyor ve sanık ceza almamış oluyor.

HAGB kararını kabul eden sanığın temyiz hakkı yok ve istinaf mahkemesine başvuramıyor.

Şartları ihlal ederse de, mahkeme açıklanması geri bırakılan kararı açıklıyor, yani verilen cezanın uygulanmasına karar verebiliyor. Verilen bu karar da istinaf yasa yolu incelemesine tabi olur.

İngiltere, ABD ve Fransa üzere birçok ülkede misal uygulamaları olan HAGB, teoride ceza adalet sisteminde bir rehabilitasyon ve ikinci talih fırsatı sunma maksadını taşıyor.

Ancak HAGB’nin uygulamasına dair uzun müddettir şikayetler lisana getirildi, iptal müracaatları yapıldı.

NEDEN İPTAL EDİLDİ?

Anayasa Mahkemesi kararında, makus muamele savları kapsamındaki davalarda HAGB’nin uygulanması halinde sanığın infaz edilebilir bir ceza almadığı, mağdur açısından da kâfi ve tesirli bir tazmin sağlanmadığı tabir ediliyor.

HAGB için sanığın öncelikle bu kararı kabul etmesi gerekiyor. Bir manada, daha ceza bile almadan temyiz hakkından vazgeçmek zorunda kalıyor. AYM ayrıyeten, daha karar bile verilmeden sanıkların mahkumiyet ile tehdit edilerek, savunmasız duruma soktuğunu söylüyor.

Öte yandan. bu süreçte hiçbir mağdurun isteği da aranmıyor.

FAİLİN KAMU VAZİFELİSİ OLDUĞU DURUMLAR

AYM kararı, bir ceza davasında failin kamu vazifelisi olduğu ve olmadığı durumları başka kıymetlendiriyor.

HAGB düzenlemesinde failin kamu vazifelisi olmadığı durumlarda devletin daha esnek davranma imkanı bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Ancak kamu vazifelilerinin azap yahut makûs muameleyle suçlandığı durumlarda fiili olarak cezasız bırakılmasının “hoş görülemeyeceğini” belirten AYM, bu tip durumlarda HAGB’nin uygulanmayacağına dair yasal düzenlemenin bulunmamasının sorun teşkil ettiğini belirtiyor.

Faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilemediğini ve mağdurlar açısından uygun tazminin sağlanamadığını belirten AYM, HAGB düzenlemesinin mevcut haliyle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önlemekte yetersiz kaldığını belirtiyor.

Buna nazaran başta söz özgürlüğü ve toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlükler üzerinde caydırıcı tesir doğuyor.

SANIK İLE MAĞDUR AÇISINDAN NASIL KIYMETLENDİRİLEBİLİR?

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel’e nazaran AYM’nin kararı, mağdur açısından değerlendirildiğinde faili kamu vazifelisi, mağduru vatandaş olan, bilhassa “işkence, eziyet ve berbat muamele” üzere cürümler bakımından isabetli.

Demirel, “Özellikle bu cürümler tarafından Avrup İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından birçok ihlal kararının muhatabıyız, bu hususta karnemiz hiç yeterli değil. Bu nedenle kişi güvenliği, yaşama hakkı, tabir özgürlüğü üzere temel hakların kullanılmasının önünü açılması istikametinden ilkesel olarak değerli bir karar” tabirlerini kullanıyor.

Demirel, sanığın sıradan vatandaş olduğu durumlarda ise, mağdurun isteğiyle HAGB kararı verilmesinin sorunu kısmen çözebileceğini düşünüyor.

Kararı sanık açısından pahalandıran Demirel’e nazaran en kıymetli problemlerden bir tanesi, yargılama sırasında ceza tehdidi altında bulunan sanığın, muhtemel cezadan süreksiz de olsa kurtulmak gayesiyle özgür iradesi olmadan HAGB kararını kabul etmesi.

Demirel “Kaldı ki, uygulamada, iş yoğunluğu mazeretiyle ekseriyetle Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılmasının ne olduğu ve sonuçlarının da detayları ile anlatılmadığı da bilinen bir gerçektir” diyor.

Kararın, mağdurlar için, uğradıkları kabahatin karşılığında failin ceza almasını görmeleri açısından tatmin edici olacağını söyleyen Demirel, öbür taraftan ceza hukukunun temel emellerinden biri olan faili topluma tekrar kazandırmak gayesine dikkat çekiyor;

“Bu tarafta daha evvelden kasıtlı bir hata işlememiş ve suça da eğilimi olmadığı mahkeme tarafından objektif olarak belirlenmiş olan faile, maddede öngörülen 5 yıllık müddet içinde kendini kasıtlı bir hatadan uzak tutma konusunda fırsat verilmesi uygun” diyen Demirel devam ediyor:

“Cezanın 2 yıl ve altında kaldığı kabahatler istikametinden HAGB kurumunun varlığı, birinci kere kabahat işlemiş ve bir daha kabahat işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşmuş failler açısından, topluma yine kazandırma istikametinden olumlu bir uygulama. Bütün bunlarla birlikte asıl sorun, HAGB’nin mevzuata konuluş gayesine uygun kullanılmaması.”

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Anayasa Mahkemesi’nin kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Bu süreçte HAGB kararı verilmesine hukuken mani olmadığını söyleyen Demirel, bu bir yıl içinde mahkemelerin yeni düzenleme sonrasında ortaya çıkabilecek karışıklıkları göz önünde bulunduracağını ve bu kararı vermekten çekineceğini söylüyor.

Yani uygulamada, karar kademesine gelmiş evraklarda, HAGB kararı verilebilecek hallerde, Anayasa Mahkemesi kararı münasebet gösterilerek ‘yeni bir düzenleme yapılana kadar’ duruşmaların ertelenmesi beklenen.

Demirel, bu erteleme müddetini en aza indirmek için yasa koyucunun bir an evvel AYM kararına uygun halde yeni düzenleme yapması gerektiğini söylüyor.

AYM’nin iptal ettiği Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılması düzenlemesi nedir, iptal kararının kıymeti ne? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HAGB, Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin yaptığı müracaat üzerine yine gündeme geldi.

Başvuruda HAGB düzenlemesinin “mağdurlara kâfi tazmin sağlamadığı, faillerin cezadan muaf tutulmasına yol açtığı ve devletin şahısların maddi ve manevi varlığını müdafaa ve geliştirme halindeki yükümlülüğünü yerine getiremediği” belirtildi. Bu durumun Anayasa’nın 17. unsuruna muhalif olduğu ileri sürüldü ve iptali istendi.

AYM, HAGB düzenlemesinin iptaline hükmetti. İptal kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel ile kararın münasebetlerini ve mağdur ile sanık açısından kıymetini konuştuk.

HAGB NEDİR?

2005’te Türk Ceza ve Ceza Yordam Hukuku’nda yapılan değişiklikle yürürlüğe giren HAGB düzenlemesi, 2 yıl yahut daha az mahpus cezası ya da isimli para cezası öngörülen cürümlerde, yargılama sonucunda verilecek mahkûmiyet kararının açıklanmasının belli şartlara bağlı olarak 5 yıllığına ertelenmesi ve bu şartların gerçekleşmesinin akabinde, davanın düşürülmesi manasına geliyor.

Geri bırakma mühleti boyunca kişi, makul koşulları yerine getirmek zorunda. Bunların en kıymetlisi, HAGB kararının katileşmesinden itibaren 5 yıl boyunca yine kasıtlı bir cürüm işlememesi.

Bu müddet boyunca kaideleri yerine getirirse, sanık hakkında açılmış kamu davasının düşürülmesine karar veriliyor ve sanık ceza almamış oluyor.

HAGB kararını kabul eden sanığın temyiz hakkı yok ve istinaf mahkemesine başvuramıyor.

Şartları ihlal ederse de, mahkeme açıklanması geri bırakılan kararı açıklıyor, yani verilen cezanın uygulanmasına karar verebiliyor. Verilen bu karar da istinaf yasa yolu incelemesine tabi olur.

İngiltere, ABD ve Fransa üzere birçok ülkede benzeri uygulamaları olan HAGB, teoride ceza adalet sisteminde bir rehabilitasyon ve ikinci baht fırsatı sunma gayesini taşıyor.

Ancak HAGB’nin uygulamasına dair uzun müddettir şikayetler lisana getirildi, iptal müracaatları yapıldı.

NEDEN İPTAL EDİLDİ?

Anayasa Mahkemesi kararında, makus muamele argümanları kapsamındaki davalarda HAGB’nin uygulanması halinde sanığın infaz edilebilir bir ceza almadığı, mağdur açısından da kâfi ve tesirli bir tazmin sağlanmadığı söz ediliyor.

HAGB için sanığın öncelikle bu kararı kabul etmesi gerekiyor. Bir manada, daha ceza bile almadan temyiz hakkından vazgeçmek zorunda kalıyor. AYM ayrıyeten, daha karar bile verilmeden sanıkların mahkumiyet ile tehdit edilerek, savunmasız duruma soktuğunu söylüyor.

Öte yandan. bu süreçte hiçbir mağdurun isteği da aranmıyor.

FAİLİN KAMU VAZİFELİSİ OLDUĞU DURUMLAR

AYM kararı, bir ceza davasında failin kamu vazifelisi olduğu ve olmadığı durumları farklı kıymetlendiriyor.

HAGB düzenlemesinde failin kamu vazifelisi olmadığı durumlarda devletin daha esnek davranma imkanı bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Ancak kamu vazifelilerinin azap yahut makus muameleyle suçlandığı durumlarda fiili olarak cezasız bırakılmasının “hoş görülemeyeceğini” belirten AYM, bu tip durumlarda HAGB’nin uygulanmayacağına dair yasal düzenlemenin bulunmamasının sorun teşkil ettiğini belirtiyor.

Faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilemediğini ve mağdurlar açısından uygun tazminin sağlanamadığını belirten AYM, HAGB düzenlemesinin mevcut haliyle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önlemekte yetersiz kaldığını belirtiyor.

Buna nazaran başta söz özgürlüğü ve toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlükler üzerinde caydırıcı tesir doğuyor.

SANIK İLE MAĞDUR AÇISINDAN NASIL KIYMETLENDİRİLEBİLİR?

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel’e nazaran AYM’nin kararı, mağdur açısından değerlendirildiğinde faili kamu vazifelisi, mağduru vatandaş olan, bilhassa “işkence, eziyet ve makus muamele” üzere hatalar bakımından isabetli.

Demirel, “Özellikle bu kabahatler tarafından Avrup İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından birçok ihlal kararının muhatabıyız, bu hususta karnemiz hiç âlâ değil. Bu nedenle kişi güvenliği, yaşama hakkı, söz özgürlüğü üzere temel hakların kullanılmasının önünü açılması istikametinden ilkesel olarak değerli bir karar” tabirlerini kullanıyor.

Demirel, sanığın sıradan vatandaş olduğu durumlarda ise, mağdurun isteğiyle HAGB kararı verilmesinin sorunu kısmen çözebileceğini düşünüyor.

Kararı sanık açısından pahalandıran Demirel’e nazaran en kıymetli sıkıntılardan bir tanesi, yargılama sırasında ceza tehdidi altında bulunan sanığın, mümkün cezadan süreksiz de olsa kurtulmak maksadıyla özgür iradesi olmadan HAGB kararını kabul etmesi.

Demirel “Kaldı ki, uygulamada, iş yoğunluğu mazeretiyle çoklukla Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılmasının ne olduğu ve sonuçlarının da detayları ile anlatılmadığı da bilinen bir gerçektir” diyor.

Kararın, mağdurlar için, uğradıkları cürmün karşılığında failin ceza almasını görmeleri açısından tatmin edici olacağını söyleyen Demirel, başka taraftan ceza hukukunun temel emellerinden biri olan faili topluma yine kazandırmak maksadına dikkat çekiyor;

“Bu istikamette daha evvelden kasıtlı bir cürüm işlememiş ve suça da eğilimi olmadığı mahkeme tarafından objektif olarak belirlenmiş olan faile, maddede öngörülen 5 yıllık mühlet içinde kendini kasıtlı bir cürümden uzak tutma konusunda fırsat verilmesi uygun” diyen Demirel devam ediyor:

“Cezanın 2 yıl ve altında kaldığı hatalar istikametinden HAGB kurumunun varlığı, birinci defa cürüm işlemiş ve bir daha kabahat işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşmuş failler açısından, topluma yine kazandırma tarafından olumlu bir uygulama. Bütün bunlarla birlikte asıl sorun, HAGB’nin mevzuata konuluş emeline uygun kullanılmaması.”

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Anayasa Mahkemesi’nin kararı 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

Bu süreçte HAGB kararı verilmesine hukuken mani olmadığını söyleyen Demirel, bu bir yıl içinde mahkemelerin yeni düzenleme sonrasında ortaya çıkabilecek karışıklıkları göz önünde bulunduracağını ve bu kararı vermekten çekineceğini söylüyor.

Yani uygulamada, karar basamağına gelmiş belgelerde, HAGB kararı verilebilecek hallerde, Anayasa Mahkemesi kararı münasebet gösterilerek ‘yeni bir düzenleme yapılana kadar’ duruşmaların ertelenmesi beklenen.

Demirel, bu erteleme mühletini en aza indirmek için yasa koyucunun bir an evvel AYM kararına uygun formda yeni düzenleme yapması gerektiğini söylüyor.

AYM’nin iptal ettiği Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılması düzenlemesi nedir, iptal kararının kıymeti ne? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.