Avrupa Birliği’nden savunma harcamaları için kritik adım yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Financial Times’ın haberine göre Fransız diplomatlar, Brüksel’de yürütülen teknik görüşmelerde AB bütçesinden sağlanacak mali kaynakların yüzde 35’lik bir oranının Birliğe üye olmayan ülkelerin savunma ürünlerine harcanmasına, bu ülkelerden alım yapılmasına imkan sağlayan öneriye yeşil ışık yaktı.

Önerinin AB dönem başkanı Macaristan tarafından hazırlandığı, Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya’nın katkılarını içerdiği belirtiliyor.

“Bu Türkiye için iyi haber”

Avrupalı uzmanlar, bu gelişmenin Türkiye’ye olası etkilerini Deutsche Welle’den Değer Akal’a değerlendirdi.

Berlin merkezli Uygulamalı Türkiye Araştırmaları Merkezi’nin (CATS) uzmanlarından Jens Bastian, Fransa’nın tutumunu değiştirmiş olmasını önemli bir gelişme olduğuna işaret etmekle birlikte “Şimdi müzakerelerin bir uzlaşmaya doğru gittiğini görüyoruz. Bu uzlaşma ABD, İngiltere, İsrail ve Türkiye’ye bu tür ortak savunma yatırımlarına katılmaları için kapıları açıyor. Ve böylece bu dört ülkeden şirketler de bu tür ihalelere başvurabilecek. Ancak nihai siyasi uzlaşma henüz çantada keklik değil” diyor.

Brüksel’de müzakere edilen tüzüğün önümüzdeki haftalarda önce üye ülkeler tarafından daha sonra da Avrupa Parlamentosu’nda onaylanması gerekiyor. 2025 yılının başında bu süreçlerin tamamlanması hedefleniyor.

Jens Bastian’a göre hem AB hem Türkiye savunma sanayi alanındaki işbirliğinden faydalanabilir.

Düşünce kuruluşu Avrupa Komşuluk Konseyi (ENC) Direktörü Samuel Doveri Versterbye de Fransa’nın tutum değişikliğini “Bu Türkiye için iyi haber” sözleriyle değerlendiriyor.

Vesterbye, Fransa’nın kapıları AB üyesi olmayan ülkelerin şirketlerine tamamıyla kapatan tutumunu çok uzun süre sürdüremeyeceğinin bilindiğini, ancak Türkiye’nin bu işbirliğinden dışlanmasına yol açabilecek ifadelere taslakta açıkça yer verilmesinde ısrarcı olabileceği ile ilgili epey spekülasyonların yapıldığını anlatıyor.

Samuel Doveri Vesterbye, “Ama bu olmadı, Türkiye dışlanmadı. Bu şimdilik iyi haber, iyi bir gelişme” diye konuştu.

“Kapsamlı mutabakata ihtiyaç var”

Ancak Fransa’nın yeşil ışık yaktığı taslak öneri “AB’nin güvenliğine” ve “iyi ilişkiler” ilkesine aykırı hareket ettikleri değerlendirilen ülkelerin savunma sanayi projelerine katılımını engelleyen bir madde içeriyor.

Vesterbye, daha önce yer verilebileceği konuşulan ve doğrudan Türkiye’ye işaret eden ifadelere göre artık daha muğlak ve genel ifadelerin tercih edildiğine dikkat çekiyor, “Gayet tabii ki bu gelecekte Türkiye’ye karşı kullanılabileceği gibi Donald Trump başkanlığındaki ABD’ye karşı da kullanılabilir. Ama şu anda bu söz konusu değil” dedi.

Bununla birlikte Vesterbye, bu alanda Türkiye ile yaşanmakta olan olumlu ve aşamalı yakınlaşmanın Fransa-Türkiye ilişkilerindeki bazı gerginliklerden olumsuz etkilenmemesi, sekteye uğramaması için aslında AB ile Türkiye arasında daha kapsamlı bir mutabakata ihtiyaç olduğunu, Türkiye’nin AB üye ülkeleri arasında savunma alanındaki işbirliğini sürekli hale getiren ve kısaca PESCO olarak adlandırılan Yapılandırılmış Daimi İşbirliği’ne katılmasının da büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Savunma sanayi alanındaki işbirliğinden her iki tarafın da fayda sağlayacağı görüşünü paylaşan ENC direktörü, “Türkiye’de savunma sanayi üretimleri, SİHA’ların üretim maliyetleri, çok uygun. Alman şirketleri bu nedenle Türkiye’ye büyük ilgi gösteriyor. Türkiye için de avantaj, bu işbirliğinin teknoloji transferine kapıları aralayacak olması” dedi.

İlişkilerde değişen iklim

Rusya’nın Ukrayna işgaliyle birlikte Avrupa’nın sahne olduğu yüksek yoğunluklu savaş, AB’yi hem Ukrayna’ya sağlanacak askeri destek hem de kendi savunmasını güçlendirmek için hızla silahlanmaya, ABD’ye bağımlılığı azaltmaya, Avrupa savunma sanayisini rekabetçi hale getirmeye yöneltti.

Alman Savunma Bakanı Boris Pistorius, Pazartesi günü yaptığı bir konuşmada Ukrayna savaşının artık bir bölgesel savaş olmadığını söyledi. Pistorius, Rusya’nın üç ayda tüm AB’nin bir yılda ürettiği kadar silah ve mühimmat ürettiğine işaret ederek artık savunma sanayi üretiminin hızlandırılmasının büyük önem taşıdığına vurgu yaptı.

Avrupa Komisyonu’nun 5 Mart’ta açıkladığı Avrupa Savunma Sanayi Stratejisi (EDIS) ve bu stratejinin hayata geçirilmesine dönük somut adımlar öngören EDIP tüzüğü teklifi de işte bu hedeflere ulaşılması için bir yol haritası çiziyor.

AKP hükümeti, AB ile güvenlik ve savunma sanayi alanında işbirliğini güçlendirmek isteyen Türkiye’nin Avrupa Savunma Sanayi Stratejisi’ne katkı sunabileceği yönünde Brüksel’e ve üye ülke başkentlerine mesajlar veriyor.

Ankara bu mesajları verirken eşzamanlı olarak Yunanistan ile ilişkilerini normalleştirmesi, AB ile gerilime yol açan Doğu Akdeniz politikalarını gözden geçirmesi ve son dönemde Batılı müttefiklerinin Rusya’ya uyguladığı yaptırımlara uyum yönünde adımlar atması, AB-Türkiye hattında suların durulmasına, işbirliğinin geliştirilmesine dönük adımlar atılmasını beraberinde getiriyor.

Avrupa’da savaş endişesinin artmasıyla birlikte AB ülkelerinin Türkiye’ye yaklaşımı da değişti.

Güvenliği önceliklendiren Almanya gibi ülkeler, Türkiye ile stratejik işbirliğine yöneliyor. Alman hükümeti uzun bir aradan sonra Türkiye silah ihracatına yeniden onay vermeye başladı. Hatta Ankara’nın Eurofighter savaş uçağı satın alma talebiyle ilgili olarak teknik görüşmelerin başlatılmasına da ilk onayı ekim ayında verdi.

“Türkiye ile işbirliği AB için önemli”

CATS uzmanlarından Jens Bastian, Ankara’nın AB ile savunma alanında işbirliği isteğinin gözardı edilemeyeceğini, NATO üyesi ve aynı zamanda Avrupa’nın bir parçası olan Türkiye’nin belirli alanlarda dışlanmasını doğru bulmadığını söylüyor.

“Türkiye ile işbirliği AB için önemli çünkü Türkiye, NATO’nun ayrılmaz bir parçası. Türkiye aynı zamanda Güneydoğu Avrupa’daki diğer ülkelerle işbirliği içinde, Güneydoğu Avrupa ve Karadeniz’deki güvenlik mimarisi için önemli bir çıpa” diyen Alman uzman, Türkiye’nin insansız hava aracı üretimiyle Ukrayna’yı destekleme konusunda da çok önemli bir rol oynadığını vurguluyor.

Bunları NATO’nun ötesine geçen önemli işbirliği unsurları olarak nitelendiren Jens Bastian, “Bu aynı zamanda Avrupa savunmasının NATO üyesi olan ancak AB üyesi olmayan ülkelerle AB içerisinde nasıl organize edilebileceği sorusunu da gündeme getirmekte. Buna Türkiye de dahil” diyor.

“Türk savunma sanayisinin başarı öyküleri dikkat çekiyor”

Avrupa ülkelerinin ilgisini çeken Türkiye savunma sanayisini “yenilikçi” olarak tanımlayan Bastian, Türkiye’den Avrupa’ya bu alandaki ihracatın artmakta olduğuna işaret ederek özellikle de insansız hava aracı üretiminde olduğu gibi Türk savunma sanayisindeki başarı öykülerinin de dikkat çektiğini aktarıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 40 Eurofighter satın alma talebinin aynı zamanda Türkiye’nin NATO’nun Avrupa’daki savunma sanayisine duyduğu ilgiyi de gözler önüne serdiğini aktaran CATS uzmanı, “Bence Avrupa’daki savunma sanayisinin birlikte büyümeye, ulusal sınırların ötesinde işbirliğini geliştirmeye ve genişletmeye giderek daha fazla ilgi duyduğu açık. Türkiye’nin de bunun ayrılmaz bir parçası olduğunu düşünüyorum” görüşünü paylaştı.

Bu arada uzmanlar Türk savunma ürünlerinin sadece askeri alanda kullanılmadığını, düzensiz göçün önlenmesi ve doğal afetlerde de ikili ve çok taraflı işbirliğine imkan sağladığına işaret ediyor.

Jens Bastian, insansız hava araçlarının Türkiye ve Yunanistan sınırında düzensiz göçün önlenmesinde olduğu gibi sivil amaçlarla da kullanıldığını anlatırken “Ayrıca Türk insansız hava araçlarının örneğin Türkiye, Mısır ve Yunanistan’da olduğu gibi iklim değişikliği ile mücadelede de kullanıldığını görüyoruz. Yangının nerede çıktığını erken aşamada tespit etmek ve ardından da yardımların nasıl sağlanabileceğini koordine etmek için işbirliği yapılıyor” bilgisini paylaşıyor.

AB’nin beklentileri

AB, Türkiye’ye savunma sanayi alanında işbirliğine kapıları aralıyor olsa da süreç hassas. AB’nin Ankara’nın gözetmesini istediği beklentileri, öne sürdüğü şartları var.

Son dönemde ilişkiler gerilimlere sahne olmasa da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın öngörülemez U dönüşleri, Avrupa başkentlerinde yakınlaşmada ihtiyatlı tutum takınılmasını beraberinde getiriyor.

AB’nin Ankara’dan beklentilerini sıralayan CATS uzmanı Bastian, “Türkiye’nin, Ukrayna’nın işgalinin ardından Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlara katılması kilit öneme sahip bir koşul. Bu koşul Brüksel’de, hem Komisyon hem Avrupa Parlamentosu tarafından, Türkiye ile ister güvenlik ve savunma politikası alanında olsun isterse Ankara’nın istediği Gümrük Birliği’nin genişletilmesi konusunda olsun her zaman dile getiriliyor” diyor.

Avrupa Komisyonu’nun güvenlik ve savunma politikası alanında Türkiye ile genişletilmiş işbirliği için defalarca işaret ettiği bir diğer ön koşul da Ankara ve Atina arasındaki ikili ilişkilerin iyileştirilmesi şartı.

Jens Bastian, “AB üyesi ve NATO ortağı bir ülkenin tehdit edilmemesi ya da durumun ne denli kırılgan olduğuna dikkat çekecek şekilde sürekli olarak Yunan hava sahasının ihlal edilmemesi gerekiyor. Son olarak bir başka unsur daha var: Türkiye’nin Kıbrıs’ın AB’nin güvenlik ve savunma politikasının bir parçası olduğunu kabul etmesi gerekiyor” sözlerini kaydediyor.

EDIP için öngörülen bütçe

AB ülkeleri halihazırda silahların yaklaşık yüzde 80’ini birliğe üye olmayan ülkelerden, yüzde 60’tan fazlasını da ABD’den satın alıyor.

Dışa bağımlılığı azaltmak ve silah endüstrisini güçlendirmek için EDIP kapsamında ilk aşamada AB bütçesinden 2025-2027 yılları için 1 milyar 500 milyon euroluk bir pay ayrıldı. Ancak üye ülkeler bu payın hızla artırılacağına dikkat çekiyor.

AB’nin yeni göreve başlayacak savunmadan sorumlu ilk komiseri Andrius Kubilius “çok daha büyük rakamlara” ihtiyaç olduğunu söylüyor. Kubilius, askeri teçhizat ve birliklerin AB genelinde kolayca harekete geçirilebilmesi için altyapının iyileştirilmesi amacıyla önümüzdeki on yıl içinde yaklaşık 200 milyar euroya, AB hava savunma kalkanının inşası için de 500 milyar euroya ihtiyaç duyulacağını açıkladı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise AB’nin önümüzdeki on yıl içinde savunma için toplam 500 milyar euro yatırım yapması gerekeceği söylemişti.

Türk savunma şirketlerine Avrupa Birliği’nden yeşil ışık yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Arap Birliğinden yapılan yazılı açıklamada, daimi temsilcilerin, Gazze’deki Filistin halkına yönelik işlenen soykırım ve zorla yerinden etme suçlarının durdurulması için uluslararası ve Arap ülkeleri düzeyinde yapılabilecekleri görüşmek üzere bugün Mısır’ın başkenti Kahire’de toplanacağı kaydedildi.

Filistin’in Arap Birliği Daimi Temsilcisi Muhenned el-Akluk, İsrail’in, başta kuzey olmak üzere Gazze’nin genelinde işlediği yıkım, halkı zorla yerinden etme ve aç bırakma suçlarının görüşülmesi için Arap Birliğini toplantıya çağırmıştı.

Akluk, Arap Birliğinin, İsrail’in işlediği ve tarihte benzeri görülmemiş bu suçlar karşısında tarihi sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini ifade etmişti.

Arap Birliği’nden acil toplantı kararı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Avukatlık mesleğinin güçlendirilmesine de dikkat çekilen bildiride, şunlar kaydedildi:

“Avukatlık hizmetlerinde kalitenin artırılması gayesine ulaşılabilmesi için birinci atılması gereken adım, hukuk fakültelerine girişte uygulanan yükseköğretim muvaffakiyet sıralamasının acilen 100 bine, akabinde kademeli olarak 75 bine ve 50 bine yükseltilmesidir. Hukuk fakültelerine akreditasyon uygulaması getirilmeli, akredite olamayan fakültelere evvel müddet verilmeli, mühleti içerisinde koşulları sağlayamayan fakülteler kapatılmalıdır.”

Yeni isimli yıldan beklentilere de yer verilen iletide, “Hukukun üstünlüğünün tesis edildiği, başta adil yargılanma hakkı olmak üzere hak ve özgürlüklerin teminat altına alındığı bir hukuk sistemi için savunma hakkına ve avukatlık mesleğine hürmetin gereklerinin yerine getirildiği bir isimli yıl diliyoruz” tabirleri kullanıldı.

Mesajın sonunda şu vurgular tabir edildi:

“Vatandaşların kendilerini hukuksal güvenlik içerisinde hissettikleri ülkeleri, başkalarından ayıran en temel etmen, bağımsız ve tarafsız bir yargının varlığıdır. Adalet mülkün temeli; adaletin teminatı bağımsız ve tarafsız yargı; adil yargılanma hakkının teminatı ise savunma hakkı ve bağımsız avukatlık faaliyetidir. Yargı bağımsızlığının sorgulandığı, adaletin ya geç tecelli ettiği yahut hiç tecelli etmediği bir isimli sistemin mülkün temeli olması mümkün olmadığı üzere, savunma hakkına ve avukatlık mesleğine hürmet gösterilmeyen bir yargı sisteminden adil yargılanma beklenmesi de mümkün değildir. Hukukun üstünlüğünün tesis edildiği, başta adil yargılanma hakkı olmak üzere hak ve özgürlüklerin garanti altına alındığı bir hukuk sistemi için savunma hakkına ve avukatlık mesleğine hürmetin gereklerinin yerine getirildiği bir isimli yıl diliyoruz. “

Türkiye Barolar Birliği’nden isimli yıl iletisi: Savunma hakkına hürmet adil yargılanmanın temelidir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Avrupa’da da reaksiyon çeken hibe, Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri tarafından AP’ye taşındı. Ayrıyeten İsmailağa içinde de tartışma yaşandı. “Cübbeli Ahmet” ismiyle bilinen Ahmet Mahmut Ünlü, “20-30 bin Avro için bu zillete katlanmak asla caiz değil. Dış devletlerden bir dernek ve vakfın yardım ve bağış kabul etmesi uygun olmaz. Çünkü bugün para alan yarın buyruk alır” dedi. Ünlü’ye karşılık veren Ustaosmanoğlu ise “Koskaca adamsın. İnsanları düşmanlığa teşvik etme” tabirlerini kullandı.

(Margaritis Schinas)

PARA GERİ İSTENDİ

AP’de de tartışılan mevzuya karşı aylar sonra açıklama geldi. Duruma reaksiyon gösteren bir kişinin sorularına cevap veren Avrupa Komitesi Lider Yardımcısı Margaritis Schinas, kurulun, AB fonlarından yararlananların AB bedellerine hürmet göstermelerini sağlamaya kıymet verdiğini belirtti.

Yakın vakitte yaşanan birtakım olayların, “ulusal ya da AB fonlarının yanlış ellere geçme riskini ortaya koyduğunu” belirten Schinas, “Türkiye Ulusal Ajansı, Yavuz Sultan Selim Derneği tarafından yürütülen projeyi Erasmus+ programı prosedürleri ve rehberine nazaran seçmiştir. Proje, Erasmus+ Gençlik iştiraki faaliyetleri kapsamında gençlerin değişim, kültürel ve sivil hareketleri deneyimlemelerini sağlamak gayesiyle 31 bin 455 Avro hibe aldı. Faaliyetler 31 Mayıs 2023 tarihinde sona erdi. Kurul, bu projeye yapılan ödemeleri askıya almış ve halihazırda ödenmiş olan fonların geri alınması için prosedürleri başlatmıştır” dedi.  

Avrupa Birliği’nden İsmailağa hibesine iptal! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Avrupa’da da reaksiyon çeken hibe, Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri tarafından AP’ye taşındı. Ayrıyeten İsmailağa içinde de tartışma yaşandı. “Cübbeli Ahmet” ismiyle bilinen Ahmet Mahmut Ünlü, “20-30 bin Avro için bu zillete katlanmak asla caiz değil. Dış devletlerden bir dernek ve vakfın yardım ve bağış kabul etmesi uygun olmaz. Çünkü bugün para alan yarın buyruk alır” dedi. Ünlü’ye cevap veren Ustaosmanoğlu ise “Koskaca adamsın. İnsanları düşmanlığa teşvik etme” tabirlerini kullandı.

(Margaritis Schinas)

PARA GERİ İSTENDİ

AP’de de tartışılan bahse karşı aylar sonra açıklama geldi. Duruma reaksiyon gösteren bir kişinin sorularına karşılık veren Avrupa Kurulu Lider Yardımcısı Margaritis Schinas, komitenin, AB fonlarından yararlananların AB kıymetlerine hürmet göstermelerini sağlamaya kıymet verdiğini belirtti.

Yakın vakitte yaşanan kimi olayların, “ulusal ya da AB fonlarının yanlış ellere geçme riskini ortaya koyduğunu” belirten Schinas, “Türkiye Ulusal Ajansı, Yavuz Sultan Selim Derneği tarafından yürütülen projeyi Erasmus+ programı prosedürleri ve rehberine nazaran seçmiştir. Proje, Erasmus+ Gençlik iştiraki faaliyetleri kapsamında gençlerin değişim, kültürel ve sivil hareketleri deneyimlemelerini sağlamak gayesiyle 31 bin 455 Avro hibe aldı. Faaliyetler 31 Mayıs 2023 tarihinde sona erdi. Komite, bu projeye yapılan ödemeleri askıya almış ve halihazırda ödenmiş olan fonların geri alınması için prosedürleri başlatmıştır” dedi.  

Avrupa Birliği’nden İsmailağa hibesine iptal! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Avrupa Parlamentosu’nun dış bağlantılar komitesi, Türkiye’nin birliğe katılma teklifinin “mevcut şartlar altında devam edemeyeceğini” söyledi.

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin, İsveç’in NATO üyelik müracaatına onay verdiğini duyurmasından bir gün evvel “50 yılı aşkın müddettir AB kapısında bekletilen Türkiye var. Türkiye’nin AB’de önünü açın. Biz de Finlandiya’nın önünü nasıl açtıysak İsveç’in de önünü açarız” tabirlerini kullanmıştı.

Erdoğan’ın kelamlarıyla ilgili bir raporda Avrupalı milletvekilleri, Türkiye’den “demokratik bedellere, hukukun üstünlüğüne, insan haklarına hürmet göstermesinin ve AB maddelerine, prensiplerine ve yükümlülüklerine uymasının beklendiğini” belirttiler.

“SOMUT AKSİYONLAR GÖRMEK İSTİYORUZ”

Avrupa Parlamentosu’nun Türkiye raportörü Nacho Sanchez Amor ise, “Son vakitlerde Türk hükümetinin AB iştirak sürecini tekrar canlandırmaya yönelik ilgisinin arttığını görüyoruz” tabirlerini kullandı.

Sanchez, Erdoğan’ın kelamlarına ait, “Bu, jeopolitik pazarlıkların bir sonucu olarak değil, Türk yetkililerin temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü alanında süregelen gerilemeyi durdurmak için gerçek bir ilgi göstermesiyle gerçekleşecektir. Şayet Türk hükümeti bu hususta samimiyse bunu somut ıslahatlar ve hareketlerle göstermelidir” dedi.

Bu hafta içinde Avrupa Parlamentosu’nda oylamaya sunulması beklenen raporda, üyelik sürecinde “çıkmaza bir son verilmesi” ve AB-Türkiye münasebetlerinde “paralel ve gerçekçi bir çerçeve” oluşturulması bekleniyor.

Türkiye-AB ortasındaki birliğe iştirak görüşmeleri 2018 yılında askıya alınmıştı.

“SAATLER DEĞİL, YILLAR ALIYOR”

Avrupa Birliği (AB) Kurulu Sözcüsü Peter Stano, Türkiye’nin AB’ye üyelik sürecine ait değerlendirmelerde bulundu.

Peter Stano, iştirak sürecinin vakit aldığı için Türkiye’nin 2024 yılında AB’ye kabul edilmeyeceğini söyledi.

Stano’ya nazaran, ülkelerin Avrupa Birliği’ne katılma süreci “saatler değil yıllar” alıyor.

Stano ayrıyeten, AB’nin, “Türkiye’ye şimdi vizesiz rejim vermeyeceğini” de kaydetti.

Avrupa Birliği’nden Türkiye iletisi: Önemli bir rota değişikliği yapmalı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin yeni yayımladığı “Aylık Bülten”e nazaran Mayıs 2023 sonu prestijiyle ferdi kredi kullananların sayısı Nisan 2023’e (aylık) kıyasla 87 bin, Mayıs 2022’ye (yıllık) kıyasla 1 milyon 941 bin artarak 38 milyon 565 bin bireye ulaştı. Bu bireylerin kredi borcu büyüklüğü de aylık yüzde 5.76, yıllık yüzde 82.47 artarak 2 trilyon 107 milyar liraya ulaştı ve birinci sefer 2 trilyon lirayı aştı. Kişi başına ortalama kredi borcu (riski) ise 54 bin 627 liraya çıktı. Bu meblağ evvelki ay 51 bin 769 lira, Mayıs 2022’de 31 bin 523 liraydı.

20 BİN 605 LİRA

Bireysel krediler kapsamında bilhassa ferdî kredi kartları kullanımındaki artış dikkat çekiyor. Kredi kartı borcu olanların sayısı aylık 191 bin, yıllık 2 milyon 986 bin artışla 34 milyon 892 bin şahsa çıktı. Bu çeşit borç büyüklüğü de aylık yüzde 11.35, yıllık yüzde 174 artışla 719 milyar lira oldu. Mayıs 2022’den Mayıs 2023’e ortalama borç fiyatı da 8 bin 225 liradan 20 bin 605 liraya yükseldi.

Bunların yanında yıllık bazda kredili mevduat hesabı (ek hesap) kullanan kişi sayısı 26 milyon 481 bin şahıstan 27 milyon 873 bin kişi, borç meblağı da 47.8 milyar liradan 122.1 milyar liraya çıktı. Ortalama borç 4 bin 381 lira. Daha çok şimdiki gereksinimler için kullanılan gereksinim kredisinde ise kişi sayısı 15 milyon 147 binden 14 milyon 147 bin bireye inerken bu cins borç büyüklüğü 477.3 milyar liradan 741.2 milyar liraya ulaştı. Ortalama borç 51 bin 298 lira.

Türkiye Bankalar Birliği’nden kredi raporu: 38.6 milyon kişi borçlu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ZARARDA ‘YARI YARIYA’ KARARI

Banka yetkilileriyle görüşmesinden yaklaşık 5 saat sonra dolandırıcılar tarafından öbür bir hesaba transfer edilen 30 bin lirasının çekildiğini öğrenen Tarhan, hukuksal gayret başlattı. Eksper raporunda Tarhan’ın rastgele bir onay vermemesine ve paranın çekildiğinin belirtilmesine karşın tüketici mahkemesi, zararın yarı yarıya karşılanmasına karar verdi. Tarhan, bu karar sonrası davayı Bölge Adliye Mahkemesine taşıdı.

“BANKAYA SORUMLULUK BAŞTA VERİLMİŞTİR”

Tüketiciler Birliği Genel Lideri Şahin, Tarhan’ın rastgele bir onay vermediği halde 30 bin lira dolandırıldığını anlatarak, bu tip olaylarda inanç tahsis etmesi gereken tarafın banka olduğunu söyledi. Bankaların dolandırıcılık olaylarına karşı tüm önlemleri alması gerektiğini vurgulayan Şahin, “Müşteri ya da tüketicinin itimat tesis etme üzere bir mecburiliği yoktur. Korunmaya muhtaçlığı olan tüketici, müdafaası gereken sistemin sahipleridir. Bankacılık Kanunu’nun 76. hususu ‘Tüketicinin her türlü sorunu, müşterinin bütün sorun ve sorularıyla alakalı tahlil mercii ve bunlara yanıt vermesi gereken bankadır’ der. Bankaya sorumluluk başta verilmiştir” dedi.

“BANKANIN İPTAL ETME YETKİSİ VAR”

Şahin, bir yurttaşın rastgele bir süreç yapmamasına karşın 30 bin lira ziyana uğradığını anlatarak, şunları kaydetti:

“Bir tüketicinin bir kamu bankasındaki üstelik ek hesap dediğimiz hesabından kendisinin haberi olmadan limiti artırılarak para çekiliyor. Üstelik kendisine bir şifre, bir onay kodu gönderilmemesine karşın çekiliyor. Daha sonra banka uyarılıyor, ‘iptal edin bunu’ deniyor. Bankanın iptal etme yetkisi var. Bankalar ortası süreçte bu biçim uygunsuz süreçlerde çabucak müdahale etme talihi var. İki tarafa da bloke koyabiliyorlar. Bunu koymadığı için banka zati sorumlu.”

“ZARARI YÜZDE 100 BANKANIN KARŞILAMASI GEREKİR”

Bu ziyandan büsbütün bankanın sorumlu olduğunu savunan Şahin, şöyle devam etti:

“Tüketici Mahkemesi, ‘tüketici, kendisine ilişkin ve oburunun bilmesi mümkün olmayan şifre, parola bilgilerinin saklanması ve korunması yükümlülüğünün yerine getirmemesi sebebiyle yarı yarıya’ diyor. Yani ‘bankanın da sorumluluğu var’ diyor. ‘Hem banka sorumlu’ diyor ‘hem de tüketici sorumlu’ diyor. Artık uzman raporu da ‘burada tüketicinin bir zafiyeti yok, sistemin zafiyeti var’ diyor. Kanuna nazaran de Yargıtay içtihadına nazaran de yüzde 100 bankanın ödemesi gerekirken yarı yarıya bir adalet paylaşımı yapıyorlar. Kabahat bankadaysa, muhafazası gereken bankaysa ve olaydan bir dakika sonra banka uyarılıp ‘aman ha bakın ben bu süreci yapmıyorum, haberim de yok’ denilmesine karşın banka tahlil bulmamışsa ve bunu iptal etmemişse sorumluluk bankanındır. Ziyanı yüzde 100 bankanın karşılaması gerekir.”

MÜŞTERİ TEMSİLCİSİNİ ARAMASINA KARŞIN HESABINDAN PARA ÇEKİLDİ

Müşteri Tuncay Tarhan da kendisinin telefonla arandığında dolandırıcı olduklarını karşı tarafa söylemesiyle konuşmayı sonlandırdıklarını söyledi. Bankayı bilgilendirmesine karşın mağdur olduğunun altını çizen Tarhan, şunları kaydetti:

“Bize hiç tanımadığımız birinden bir telefon geldi ve hesabımdan 3 adet 100 kontör çekildiği söylendi. Ben dolandırıcı olduklarını söyleyince telefon kapandı. Bu sırada ekranda 3 bildiri gördük, ‘Hesabınızdan 10 bin TL çekilmiştir’, ‘Hesabınız 20 bin TL’ye yükseltilmiştir’ ve ’20 bin TL çekilmiştir.’ 3 dakika üzere kısa bir müddette bu süreç yapıldı. Ben müşteri hizmetlerini aradım. Durumu anlatarak, benim dışımda gerçekleştiğini ve süreci iptal etmelerini istedim. Müşteri hizmetleri de bana sonraki gün banka şubesine gidip ilgili yere müracaat etmemi ve savcılığa gidebileceğimi söyledi. Ben de ‘öncelikle süreci durdur ki ziyan görmeyelim’ dedim. Kartları ve hesabı bloke ettirdik. Müşteri hizmetlerine sorduğumda sürecin gerçekleşmeyeceğini beyan etti. Daha sonra öğrendim ki para hesabımdan çekilmiş.”

Tarhan, zanlının yakalanıp ceza almasına ve hatası kabul etmesine karşın kendisinin mağdur olduğunu anlattı. Bankanın yüzde 100 sorumlu olduğunu ve zararın tamamını karşılaması gerektiğini savunan Tarhan, tüzel çabayı sürdürdüğünü söyledi.

Tüketiciler Birliği’nden müşterilere ‘onaysız işlem’ uyarısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yapılan açıklamada, bölgede 891 şubeden 709’unun hizmet vermeye devam ettiğini belirterek, 3 bin 994 ATM’nin 3 bin 767’sinin etkin olduğu kaydedildi.

ATM SAYISI 25 ADET AZALDI

Açıklamada, şu bilgiler paylaşıldı:

“Bölgede 48 taşınabilir şube ve 86 konteyner şube hizmet vermektedir. 22 Haziran-15 Haziran tarihleri ortasında 6 şube daha hizmet verebilir hale gelirken, ATM sayısı 25 adet azalmıştır.

17 Şubat-22 Haziran ortasında ise toplam 200 şube, 509 ATM ve toplam 85 adet taşınabilir yahut konteyner şube devreye girmiştir.” (AA)

Türkiye Bankalar Birliği’nden zelzele bölgesi açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.