Endonezya Jeofizik Ajansı, El Niño’nun bu yılki kurak mevsimi 2019’dan bu yana en şiddetli hale getirebileceği ikazında bulunurken, iklim araştırmacılarından biri bunun Endonezya’nın 12 bin yıllık tropikal buzullarını da tehlikeye atabileceğini söyledi.

Endonezya Jeofizik Ajansı’ndan Donaldi Permana, “Sonsuzluk Buzulları” olarak isimlendirilen buzullara atıfta bulunarak, “Buzullar 2026’dan evvel, hatta daha süratli bir formda yok olabilir ve El Niño erime sürecini hızlandırabilir” dedi.

Permana’nın, tropik bölgelerde kalan birkaç buzul ortasında olduğunu söylediği buzullar, Papua’nın en doğu bölgesindeki Jayawijaya dağlarında bulunan 4 bin 884 metre yüksekliğindeki Carstensz Piramidi ve 4 bin 700 metre yüksekliğindeki East Northwall Firn’dır.

Permana, buzulların son birkaç yılda kıymetli ölçüde inceldiğini, 2010’da 32 metre olan derinliklerinin 2021’de sekiz metreye düştüğünü, toplam genişliklerinin ise 2000’de 2,4 km’den 2022’de 230 metreye gerilediğini söyledi.

Ancak küçülmeyi önlemek için çok az şey yapılabileceğini belirten Permana, bu olayın bölgesel ekosistemi bozabileceğini ve on yıl içinde global deniz düzeyinde bir yükselmeyi tetikleyebileceğini kaydetti.

Permana, “Artık buzulların yok oluşunu belgeleyebilecek durumdayız. En azından gelecek kuşaklara evvelce buzullarımız olduğunu anlatabiliriz” dedi.

El Nino, Endonezya’yı vurdu: ‘Sonsuzluk Buzulları’ yok olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Endonezya Jeofizik Ajansı, El Niño’nun bu yılki kurak mevsimi 2019’dan bu yana en şiddetli hale getirebileceği ikazında bulunurken, iklim araştırmacılarından biri bunun Endonezya’nın 12 bin yıllık tropikal buzullarını da tehlikeye atabileceğini söyledi.

Endonezya Jeofizik Ajansı’ndan Donaldi Permana, “Sonsuzluk Buzulları” olarak isimlendirilen buzullara atıfta bulunarak, “Buzullar 2026’dan evvel, hatta daha süratli bir formda yok olabilir ve El Niño erime sürecini hızlandırabilir” dedi.

Permana’nın, tropik bölgelerde kalan birkaç buzul ortasında olduğunu söylediği buzullar, Papua’nın en doğu bölgesindeki Jayawijaya dağlarında bulunan 4 bin 884 metre yüksekliğindeki Carstensz Piramidi ve 4 bin 700 metre yüksekliğindeki East Northwall Firn’dır.

Permana, buzulların son birkaç yılda kıymetli ölçüde inceldiğini, 2010’da 32 metre olan derinliklerinin 2021’de sekiz metreye düştüğünü, toplam genişliklerinin ise 2000’de 2,4 km’den 2022’de 230 metreye gerilediğini söyledi.

Ancak küçülmeyi önlemek için çok az şey yapılabileceğini belirten Permana, bu olayın bölgesel ekosistemi bozabileceğini ve on yıl içinde global deniz düzeyinde bir yükselmeyi tetikleyebileceğini kaydetti.

Permana, “Artık buzulların yok oluşunu belgeleyebilecek durumdayız. En azından gelecek jenerasyonlara evvelden buzullarımız olduğunu anlatabiliriz” dedi.

El Nino, Endonezya’yı vurdu: ‘Sonsuzluk Buzulları’ yok olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Polisin cesedi taşımak için helikopter naklettiği bölgede ayrıyeten, içinde banka kartı ve ehliyet bulunan bir sırt çantası da bulundu.

İlk incelemelere nazaran, öldüğünde 37 yaşında olduğu kestirim edilen şahsın Avusturyalı olduğu ve 2001’de Schlatenkees Buzulu’nda kaza geçirdiği düşünülüyor.

BBC’ye konuşan Avusturya polis sözcüsü Christian Viehweider, cesedin kesin kimlik tespitinin birkaç hafta alacağını aktardı.

Viehweider, haziran ayında birebir buzulda bulunan bir başka cesede atfen, “Bir buzulda bu kadar kısa bir müddet içinde bu cins iki keşfin olması epey sıra dışı” dedi.

1964’den beri, Avusturya Alpleri’nde kaybolan 45 kişinin hala bulunamadığı belirtiliyor.

Avusturya Alp Kulübü, 2021-22 raporunda buzul erimelerine ait, Avusturya’da kaydedilen en büyük erimenin Schlatenkees Buzulu’nda gözlemlendiğini açıklamıştı.

Nisan ayında Kulüpten yapılan açıklamada, ülkedeki buzul erimesinin 1981’den bu yana en büyük erime olduğu kaydedilmişti.

Buzulların süratle erimesiyle bölgeye tırmananlar vakit zaman cesetlerle karşılaşabiliyor.

Haziran ayında bir dağcı, tekrar birebir buzulda insan kalıntıları bulmuştu.

Avusturya Alpleri’nde 22 yıl evvel kaybolan bir kişinin cesedi bulundu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Polisin cesedi taşımak için helikopter naklettiği bölgede ayrıyeten, içinde banka kartı ve ehliyet bulunan bir sırt çantası da bulundu.

İlk incelemelere nazaran, öldüğünde 37 yaşında olduğu kestirim edilen şahsın Avusturyalı olduğu ve 2001’de Schlatenkees Buzulu’nda kaza geçirdiği düşünülüyor.

BBC’ye konuşan Avusturya polis sözcüsü Christian Viehweider, cesedin kesin kimlik tespitinin birkaç hafta alacağını aktardı.

Viehweider, haziran ayında birebir buzulda bulunan bir öteki cesede atfen, “Bir buzulda bu kadar kısa bir mühlet içinde bu tıp iki keşfin olması epeyce sıra dışı” dedi.

1964’den beri, Avusturya Alpleri’nde kaybolan 45 kişinin hala bulunamadığı belirtiliyor.

Avusturya Alp Kulübü, 2021-22 raporunda buzul erimelerine ait, Avusturya’da kaydedilen en büyük erimenin Schlatenkees Buzulu’nda gözlemlendiğini açıklamıştı.

Nisan ayında Kulüpten yapılan açıklamada, ülkedeki buzul erimesinin 1981’den bu yana en büyük erime olduğu kaydedilmişti.

Buzulların süratle erimesiyle bölgeye tırmananlar vakit zaman cesetlerle karşılaşabiliyor.

Haziran ayında bir dağcı, yeniden birebir buzulda insan kalıntıları bulmuştu.

Avusturya Alpleri’nde 22 yıl evvel kaybolan bir kişinin cesedi bulundu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, başta 100’e yakın balinanın ömrünü yitirdiğinin düşünüldüğü aktarılarak, gerçek mevt sayısının, tıbbın halihazırda az sayıdaki nüfusu göz önüne alındığında büyük bir sayıya tekabül eden bu sayıdan da fazla olduğunun belirlendiği kaydedildi.

Bu balinaların, Deniz Memelilerini Müdafaa Yasası kapsamında ani ölümlere neden olabilecek çeşitli olaylar ile 2017’den beri karşılaştığı belirtilen açıklamada, bu durumun buzul balinalarının kuşağının beklenmedik formda tükenebileceğine işaret ettiği vurgulandı.

ÖLÜMLERİN BİRÇOK DİŞİLER YA DA YAVRULARDA GÖRÜLÜYOR

Son 6 yılda 36 buzul balinasının öldüğü, 33’ünün ağır yaralandığı ve 45’inin hafif yaralanmalara yahut hastalığa maruz kaldığı kaydedildi.

Ölümlerin birçoklarının gemilerin buzul balinalarına çarpması nedeniyle gerçekleştiği bildirildi.

Ani ölümlere neden olabilecek durumlarda çoğunlukla dişi ve yavru buzul balinalarının ölmesinin önemli tasaya yol açtığına işaret edilen açıklamada, jenerasyonu tükenme tehlikesindeki tıbbın düşünüldüğünden daha erken yok olabileceği vurgulandı.

Açıklamada, “Buzul balinalarının jenerasyonu tükenmek üzere. İnsan kaynaklı mevt ve yaralanmaları kıymetli ölçüde azaltmak için acil tedbir alınmazsa buzul balinası sayısı azalmaya devam edecek ve tıbbın jenerasyonunu devam ettirmesini tehlikeye atacaktır.” tabirlerine yer verildi.

Kuşağı düşünüldüğünden daha erken tükenebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, “Hakkari merkez Kırıkdağ köyü Cennet-Cehennem Yaylası Cilo Buzulları bölgesinde 16 Temmuz 2023 günü meydana gelen kaza olayı ile ilgili olarak 4 vatandaşımızdan kaybolan ve şimdi bulunamayan 2 vatandaşımızın durumu ilgili olarak Vilayet Afet Acil Durum İdare Merkezinde Valimiz İdris Akbıyık’ın başkanlığında cumhuriyet başsavcısı, Vali Yardımcısı Halil İbrahim Köroğlu, Vilayet Jandarma Kumandanı, Vilayet Emniyet Müdür Vekili, JAK grupları, Hakkari ve Van AFAD grupları, Gençlik ve Spor Vilayet Müdürü, Tabiat Muhafaza ve Ulusal Parklar Vilayet Müdürü ve CİSAD Dernek yetkilisinin iştirakiyle toplantı gerçekleştirildi. Toplantı sonrasında edinilen bilgiye nazaran; meydana gelen olayda buz kütlesi altında kalan ve ulaşılamayan 2 vatandaşımız için arama kurtarma faaliyetlerine sabahın erken saatlerinden itibaren kaldığı yerden titizlikle devam edilecek” denildi.

NE OLMUŞTU

Hakkari’nin Kırıkdağ köyü Cennet-Cehennem Yaylası Cilo buzulları bölgesine seyahat faaliyeti gayesiyle giden 18 kişilik kafilede bulunan 4 kişi, buzulların kırılması sonucu oluşan çukura düştü.

4 BİREYDEN 2’Sİ KURTARILDI

Bölgedekiler tarafından Kemal ve Gülay Avcı çifti kurtarılırken, Hakime Koç (İstanbul) ve Mehmet Aydın’a (Şırnak) da ulaşılamayınca 112 Acil Davet Merkezine bilgi verildi. İhbar üzerine valilik uyumunda Jandarma Arama Kurtarma, AFAD ve UMKE grupları olay yerine sevk edilirken, yaralılar ise helikopterle Yüksekova Devlet Hastanesine sevk edildi.

Cilo Dağı’nda buzul kırıldı: 2 kişi kayıp! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yeni bir rapora nazaran, global ısınma nedeniyle Hindukuş ve Himalayalar’daki buzulların yüzde 75’i bu yüzyılın sonuna kadar eriyebilir. Bölgedeki buzulların erime suratı 2010’lu yıllarda evvelki 10 yıla kıyasla çok daha fazla oldu.

Bu dağlık bölgede yaşayan 240 milyon insanın sel felaketi ve su külfeti riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.

Uluslararası bilim insanlarından oluşan bir grup, Everest ve K2 üzere en yüksek tepeleri barındıran bölgedeki buzul kaybının hızlandığını tespit etti. Bölgede hükümetler ortası bilimsel bir otorite olan Katmandu merkezli Memleketler arası Entegre Dağ Kalkınma Merkezi (ICIMOD) tarafından yapılan değerlendirmeye nazaran, 2010’lu yıllarda buzullar evvelki on yıla kıyasla yüzde 65 daha süratli eridi.

Raporun başyazarı, etraf bilimci ve ICIMOD üyesi Philippus Wester, “Buzulları 100 yıl içinde kaybedeceğiz” dedi.

Hindukuş ve Himalayalar Afganistan, Bangladeş, Butan, Çin, Hindistan, Myanmar, Nepal ve Pakistan boyunca 3,500 km uzunluğunda.

Rapora nazaran, sanayi öncesi periyoda kıyasla sıcaklığın 1,5 derece yahut 2 dereceden fazla artması halinde, tüm bölgedeki buzullar 2100 yılına kadar hacimlerinin yüzde 30 ila 50’sini kaybedecek.

Ancak buzulların erime suratı pozisyonlarına bağlı olarak değişiyor. Mevcut iklim siyasetleri altında dünyanın 3 derecelik sıcaklık artışına gerçek ilerlediği şartlarda, Nepal ve Butan’ı içeren Doğu Himalayalar’daki buzların yüzde 75’i yok olacak. Sıcaklık artışı 4 dereceye ulaştığında ise bu oran yüzde 80’e çıkacak.

Bilim insanları iklim değişikliğinin Hindukuş ve Himalayalar’ı nasıl etkilediğini kıymetlendirmekte zorlanıyor. Avrupa Alpleri ve Kuzey Amerika’nın Rocky Dağları’nın bilakis, bölgede buzulların büyüyüp küçüldüğünü ortaya koyan uzun bir tarihi saha ölçüm kaydı yok.

2019 yılında ABD, bölgedeki buzulların 1970 yılına kadar uzanan casus uydu imajlarının kapalılığını kaldırarak yeni bir bilimsel temel sağladı.

Son beş yılda uydu teknolojisinde kaydedilen ilerlemeler ve saha çalışmalarının desteklenmesi, bilim insanlarının yaşanmakta olan değişiklikleri daha uygun anlamasını sağladı. Rapor, Aralık 2022’ye kadar olan dataları temel aldı.

Avusturya’daki Graz Teknoloji Üniversitesi’nden buzulbilimci Tobias Bolch, “Himalaya buzulları hakkındaki bilgiler hala Alpler kadar güzel olmasa da, artık And Dağları üzere öteki bölgelerle karşılaştırılabilir durumda” dedi.

Wester, 2019 ICIMOD bölge değerlendirmesiyle karşılaştırıldığında, “artık bu bulgulara inanç seviyesi çok daha yüksek” dedi. “Farklı global ısınma düzeylerinde 2100 yılına kadar kaybın ne olacağına dair daha uygun bir fikrimiz var.”

Getty Images

Geçı·m kaynakları rı·sk altında

Yeni bilgiler, Hindikuş ve Himalayalar’da yaşayan beşerler için önemli tasaları de beraberinde getiriyor.

Rapor, Ganj, İndus ve Mekong da dahil olmak üzere bölgenin 12 ırmak havzasındaki su akışının yüzyılın ortalarında tepe yapacağını ve bunun da bu kaynağa bağımlı olan 1,6 milyardan fazla nüfus için olumsuz sonuçlar doğuracağını ortaya koyuyor.

Wester, “Buzullar artan bir süratle eridiği için daha fazla suya sahip olacakmışız üzere görünse de, sabit bir akış yerine sel olarak ortaya çıkacaktır” dedi. En yüksek su düzeyine ulaştıktan sonra ise su kaynakları sonunda azalacak.

Bu dağlık bölgedeki nüfus ekinleri sulamak için buzul suyu ve eriyen kar suyu kullanıyor. Fakat kar yağışının zamanlaması daha sistemsiz hale geldi ve eskisinden daha az kar yağıyor.

Raporun müelliflerinden Amina Maharjan ICIMOD’da geçim kaynakları ve göç konusunda uzman; “Yaz aylarında daha yüksek otlaklara gittikleri için çok sayıda sığır vefatı oldu. Kar erken yağarsa tüm alan karla kaplanıyor ve ot kalmıyor” diyor.

“İnsanlar artık çalışmak için öbür yerlere gidiyor, bu dağlık bölgeleri terk ediyor.”

Eriyen buzullar daha aşağı havzalardaki topluluklar için de sel tehlikesi oluşturuyor.

Hükümetler bu değişikliklere hazırlanmaya çalışıyor. Çin, ülkenin su kaynaklarını güçlendirmek için çalışıyor. Pakistan ise buzul selleri için erken ihtar sistemleri kuruyor.

Himalayalar’daki buzullar süratle eriyor, 2100’e kadar yüzde 75 kayıp olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.