Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Almanya dönüşü uçakta gazetecilerle yaptığı sohbette seçimlerle ilgili de konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Yeni ve sivil anayasa vurgusu yapıyorsunuz. Meclis aritmetiği eğer referandum sınırlarında olursa yerel seçimde örneğin vatandaşın önüne bir de referandum sandığı gelme ihtimali var mı? Ayrıca geride kalan seçimler öncesinde bir yayın sırasında size ’50+1 değişir mi?’ diye sormuştum. Siz de değişmesinden yana olduğunuzu ifade etmiştiniz. Hala aynı fikirde misiniz?” sorusunu, şöyle cevapladı:

“50+1 şartının değişmesi konusunda aynı fikirdeyim, isabetli olur. Çoğunluğu alan adayın seçilmesi usulüne geçilmesi halinde Cumhurbaşkanlığı seçimi de seri olur, uğraştırmaz ve yanlış yollara da sevk etmez. Mevcutta 50+1 mecburiyeti partileri yanlış yollara sevk ediyor. Kimin eli, kimin cebinde belli değil. Yok altılı, yok on altılı masa. Bundan sonra kim bilir daha neler çıkar? Ama oy sayısı itibarıyla ‘en fazla oyu alan aday seçilir’ denildiği zaman seçim hızlıca tamamlanır. Diğer yandan mevcut Anayasamızın satır aralarında darbeci zihniyetin ruhunun dolaşıyor olması bizleri en çok rahatsız eden konu. Ayrıca dünya 1980’li yıllardan bugüne çok değişti. Bu değişiklikler Anayasa metnine yansıtılmaya çalışılsa da bu Anayasamızın metinsel bütünlüğünü yok etti. Yeni, sivil, kapsayıcı ve çağın gerekliliklerine tam uyumlu bir anayasayı Türkiye’ye kazandırmak, ulaşmayı arzu ettiğimiz en önemli hedeflerimizden biri. Meclis’te yeni anayasa çalışmalarına birkaç defa başladık ancak muhalefetin engellemeleri, verdiği sözleri yerine getirmemesi nedeniyle hep yarım kaldı. Biz verdiğimiz sözün arkasındayız, milletimizi hak ettiği sivil anayasaya kavuşturacağız.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yüzde 50+1 şartı değişmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Seçimlerin akabinde öteki üyelerle birlikte istifasını Kılıçdaroğlu’na sundu ve yeni MYK’da da misyon almadı.

Tezcan, seçimlerin akabinde CHP’de başlayan değişim tartışmalarına ait BBC Türkçe’nin sorularını yanıtladı:

Seçimden sonra partinizde değişim tartışması başladı. Sizce de değişim artık mecburî mu?

Bir defa evvel şunu kabul edeceğiz. Bu seçimi kaybettik. Kaybettikten sonra da hiçbir şey olmamış üzere, her şey olağanmış üzere devam etmek mümkün değil. Yani başımızı kuma gömüp yürüyemeyiz.

Kayba nazaran dönüp önemli durum değerlendirmesi yapmamız lazım. Bu yalnızca durumu kurtarmak, imgeyi kurtarmak ya da parti tabanının gazını, ateşini nasıl söndürürüz diye değil. Gerçek manada bir muhasebeyi nasıl yaparız, bundan sonraki seçimi nasıl kazanırız?

Artık bu sorun yalnızca 2024’teki lokal seçim sorunu değil. Öncelikle o fakat onun daha ötesinde. Ondan sonraki seçimlerde şayet Türkiye’nin yazgısını değiştireceksek; Türkiye’yi bu otoriter, popülist rejimin cenderesinden çıkaracaksak CHP’nin tavrını, iş yapma biçimini, siyaset yapma biçimini külliyen değiştirmek zorundayız. Bu, kararlı ve radikal bir dönüşümü gerektiriyor.

Daha evvel de seçim kayıpları yaşandı. 13 yıl sonra birinci sefer partiden güçlü değişim sesleri yükseliyor. Seçim neden kaybedildi? Aday nedeniyle mi yoksa gereğince çalışılmadı mı?

Bu seçimde hepimiz için beklenti çok büyüktü. Seçmen için de, partili için de. Kazanacağımıza çok inanmıştık. Kazanmak için çok gayret harcandı. Yeni sistemler denendi. İttifak modeli genişletildi. Bütün bunlar inancı, umudu yükseltti. Anketler düzgün görünüyordu. Beklenti çok yüksekti. Münasebetiyle kaybedince, travma da çok yüksek oldu. Bir defa bunu tespit edelim: Bir, seçimi kaybettik. İki, kaybın travması çok büyük.

Mesele bir hatalı ya da sorumlu arayışı değil. Sorunu bulup çözmemiz gerek. Bu çerçevede hepimiz kusurlu olabiliriz. Yüzde 50 kusurlu, yüzde 50 kusursuz olabiliriz. Problem sorun nerede? Geçmişte nerede kusur yapıldı problemi orada değer taşıyor. Fakat artık gelecekle ilgili şu çok somut ve herkes bunu söylüyor: Hiçbir şey olmamış üzere yürüyemeyiz. Ve bu süreçte önümüzdeki periyotta yeni yol haritası çizmek lazım. Artık bu yol haritası yalnızca taktiksel meseleleri çözmeye mi odaklanacak. Yoksa parti stratejik olarak tekrar yapılanacak mı?

Sizin “Geçmiş üzerine konuşalım” dediğiniz şey geçmişte yapılan taktiksel yanlışlar üzerine ağırlaştırır sizi. Halbuki partinin bütünüyle yapısının konuşulması gerekiyor. Bu da esaslı değişim demek.

BBC CHP Aydın Milletvekili Bülent Tezcan, BBC Türkçe’den Ayşe Sayın’ın sorularını yanıtladı

‘YÜZDE 48’İ TOPLAMAK KIYMETLİ LAKİN BİZİ İKTİDARA TAŞIMADI’

Peki siz nasıl bir formül öneriyorsunuz?

Örgüt, takım, program, telaffuz, tavır ve anlayış değişikliği. Artık esaslı, temelli bir değişim…Partinin gelecek kurgusunda bunlar değerli. Bütünüyle bu söylediğimiz değişim, parti ıslahatı…

2010 yılında Kemal Beyefendi genel lider olduğunda, buna başlamıştık. Önemli bir dönüşüm, heyecanla başladı. Ve aşikâr noktaya geldi. Bugün kurduğumuz ittifaklar, partinin helalleşme telaffuzundan tutun; vakit zaman eleştirilen, “Parti kendi geçmişinden, kendi kurucu ayarlarından ayrıldı” üzere çok da haklı olmayan kimi tenkitler…Hatta siyaset yapma biçiminde birtakım yanlışlı siyasetlerin bile, partinin rayından çıktığı üzere anlatıldığı bir süreç yaşadık.

Bu siyaset, anayasa referandumunda, o kampanya devrinin ana kolonu haline getirdi CHP’yi. Gerisinden mahallî seçimlerde bunun temelli sonucunu aldık. En son cumhurbaşkanlığı seçimi merkezindeki ittifak, o sürecin sonucuydu ve kıymetlidir. Yani yüzde 48’i bir yerde toplamak değerlidir ancak yetmedi.

2018’deki cumhurbaşkanı adaylarının aldıkları oylara bakıyoruz, topluyoruz, 2023’te aldığımızla tıpkı: Yüzde 47,8. Yüzde 48’i yüzde 51’e çıkarabilmeliydik, çıkmadı. Bu periyoda kadar birçok şey yapıldı lakin bu bizi iktidar yapma noktasına taşımadı. Bu seçimlerin bize birinci göstermesi gereken şey, değişim kapasitesinin artık tıkandığı. Burada da değişim bir kapasite ikmaliyle, yani birilerini destek ederek olmaz. Yeni kapasite ikmali olmalı.

‘DEĞİŞİM LİDERLİK DEĞİŞİMİYLE BAŞLAR’

Nasıl olacak bu kapasite ikmali?

Değişimin içeriğini söyledik. Örgüt, takım, program, telaffuz, anlayış, tavır değişikliği diye. Ancak değişimin evvel bir motoru, heyecanı olması lazım. Bu moral bozukluğunu ortadan kaldıracak bir çıkışa gereksinim var. Onun için değişim evvel liderlik değişimiyle başlar. Zira büyük değişimler liderlik değişimiyle başlamıştır. Aslında 2010 yılında övdüğüm o değerli dönüşüm, liderlik değişimiyle başladı.

Rahmetli Deniz Bey’in davaya çok büyük katkıları oldu. Çok uygun bir siyasetçiydi. Lakin o da tıkanmıştı. 2010 yılında Kemal Bey’in gelişi morali, motivasyonu, büyük dönüşümün altyapısını hazırladı. Heyecan olmadan dönüşüm olmaz. Hele de bu türlü büyük bir travmanın yaşandığı yerde, 13 yıl genel başkanlık yaptıktan sonra, bir sefer değişim öncelikle genel liderle olmalı. Genel liderle birlikte liderlik takımının değişmesi lazım. Ben de dahil.

Yani hiç kimse bu süreç içerisindeki sorumluluğunu kenara bırakıp, “Şu değişsin lakin ben kalayım” deme hakkına sahip değil. Tekrar misyon düşerse tekrar yaparız lakin bu şuurla yaparız.

CHP’nin 1970’lerdeki değişimi, liderlik değişimiyle oldu. Bir takım hareketi başladı. Bülent Ecevit, programındaki dönüşümü genel lider olduktan sonra sağladı. Deniz Bey’den sonra, parti 2010 yılında Kemal Bey’in gelmesiyle bu kıymetli değişiklikleri sağladı. Artık artık değişim kapasitesinin sonuna geldik. Yeni kapasite ikmali için evvel yeni liderlik muhtaçlığı var. Onu bir kez net söylememek, etrafından dolanmak demektir.

‘KEMAL BEY’İN DEVRİMCİ LİDERLİĞİ MUHAFAZAKARLAŞMAYA BAŞLADI’

Genel Lider Kemal Kılıçdaroğlu, seçime kadar partinin başında kalma eğiliminde olduğunu tabir ediyor…

Siyaset biliminde iktidarın muhafazakarlaşması diye bir bakış vardır. Bu iktidar, yalnızca ülkedeki iktidar değil. Partilerde de iktidarlar vardır. Ve parti içindeki iktidarlar uzun mühlet iktidarda kaldıkları vakit kendileri muhafazakarlaşmaya başlarlar. CHP’de de Kemal Bey’in baştaki devrimci liderliği artık muhafazakarlaşmaya başladı. İktidarın muhafazakarlaşması sürecini yaşıyoruz. Biz de o muhafazakarlaşmaya katkıda bulunduk, bir devir kesimi olduk. Ve bugün hepimizin yürekle bunu görüp bu dönüşüme imkan vermemiz lazım.

Parti içi iktidarın, liderliğin, önder takımın yerleşik alışkanlıkları vardır. Şahıslar değişmeden alışkanlıkları değiştirmek zordur. Genel liderin birinci periyodunda bunu anlayabiliriz. Fakat 13 yıl sonra en değerli, kazanmaya bizim en yakın olduğumuz, iktidarın da sarsıntıdan pandemiye, ekonomik krize kadar üç değerli büyük krizi yaşadığı sürecin gerisinden yapılan seçimi kaybettik. O vakit yalnızca önderin dışındaki önder takımının değişmesiyle olmuyor.

Bu kelamlar sorumluluğun büsbütün genel liderde olduğu manasına mı geliyor?

Hakkını teslim etmek istiyorum, bu “Kemal Beyefendi düzgün bir siyasetçi değildi, yanlış yaptı, berbat yaptı” demek değil. Düzgün, yanlışsız şeyler yaptı. Bu süreç içerisinde bazen her şeyi hakikat yapmanıza karşın değişimin önünü açmanız gerekebilir. Zira bu, toplumla bağlantı sıkıntısı. Yani siyasetçi toplumla ilgi kurma sürecinde, topluma bildirilerini iletebilme sürecinde sorun yaşamaya başlamışsa; o vakit değişimin önünü açmak için kenarda durabilmeli. Telaffuz değerli ancak telaffuz kadar söyleyen de kıymetli.

Bugün toplumla münasebet konusunda, söyleyenin bu süreçte problemli bir noktada olduğunu görüyoruz. Zira bu kadar sorunlu süreçten sonra telaffuzlar topluma ulaşmakta, toplumla inanç bağlantısı kurmakta ve inandırıcılıkta sorun yaratıyorsa, lakin yalnızca telaffuzları değiştirerek değil, söyleyeni de yine inşa ederek yanlışsız bir süreç yaratabiliriz.

Kemal Beyefendi inandırıcı olamadı mı diyorsunuz?

Sadece Kemal Beyefendi değil, hepimiz bir takımız. Kendimizi dışarıda tutarak söylemiyorum. Ancak Kemal Bey’i dışarıda tutarak da bu süreci yönetemeyiz. Artık o opsiyon, o kredi bitti. Değişim kapasitesi tıkandı. Kastım bu.

Önümüzde bir mahallî seçim süreci var. Tüm bu saydıklarınızın seçim öncesi yaşama geçmesi sıkıntı değil mi?

Ben üç vade sayıyorum. Kısa vadede, orta vadede, uzun vadede yapacağımız işler var. Kısa vadede yapacağımız iş, liderlik değişimi. Harikulâde Kurultay bir seçenekti, olmadı. Olağan Kurultay takvimi başladı. Burada azami 4 ayda kurultayı yapmamız lazım. Önümüzde mahallî seçimler var. Ekim sonuna kadar kurultayı tamamlayıp kısa vadede liderlik, liderlik değişimi ve seçim muhasebesini bitirmemiz lazım.

Orta vadede yapmamız gereken mahallî seçimlere hazırlık. Bu periyodu program, tüzük, vesaire tartışmalarıyla geçiremeyiz. 31 Mart 2024’e kadar olan süreç orta vade. Seçim hazırlığını yapıp, “Yerel seçimlerde nasıl yapacağız?”, “İttifak yapacak mıyız, yapmayacak mıyız?”, “Adaylarımız kim olacak?”. Buraya odaklanmamız lazım.

Üçüncü basamak da bir sonraki Olağan Kurultay. Bizde kurultay müddeti iki yıldır. (Tüzük) “Bir yıl uzatılabilir” diyor lakin uzatmamamız lazım. Bu Olağan Kurultay bittikten sonraki iki yıllık devirde, bir sonraki Olağan Kurultay’a kadar da uzun vadede partinin yapısal dönüşümünü suhuletle sağlamamız lazım.

Şimdi siz olması gerekeni anlattınız. Kemal Bey’in lokal seçime kadar devam etme eğilimi var. Şayet bu karar değişmezse, bu kurultaya nasıl yansır?

Genel liderin açıklamalarından bu türlü bir eğilim olduğu seziliyor. Ben bu doğrultuda Sayın Genel Liderimizi da ikna etmemiz gerektiğini düşünüyorum. Sayın Genel Liderin anlattığım bu tarihe bakarak, 2010 yılındaki heyecana bakarak, bugün geldiğimiz noktaya bakarak, bu karara varacağına inanıyorum. Bu; dönüşümün sancısız, kararlı ve partinin bütün dinamik güçlerini deneyimiyle birlikte, buraya katkıda bulunacak biçimde sağlıklı yürümesine neden olur, sürece katkıda bulunur.

Ha bu türlü olmayabilir de. O vakit siyasetin doğal, demokratik yarışı vardır. O devirde doğal demokratik yarışa ait ben bir anlayış koyuyorum. Bu anlayışı partide yanlışsız bulan çok sayıda arkadaşımız var. Onlar çıkarlar bu sav doğrultusunda yola devam ederler. Bunu yanlışsız bulanlar bu türlü bir liderlik etrafında buluşur ve yoluna devam eder. Seçilecek kişi, kim olursa olsun kıymetlidir.

Sizin işaret ettiğiniz yahut desteklediğiniz bir isim var mı ve aday olmayı düşünüyor musunuz?

Benim özel olarak işaret ettiğim biri yok. İleride vakti gelince tercihimi söylerim. Zira somut olarak çıkmış adaylar yok şu anda.

Yani biz bütün bunları anlatıp da ondan sonraki süreçte kendi adaylığımız üzerinde bir tanım yaparsak samimiyet sorgulanır burada. Yapmamız gereken şey, nasıl Genel Başkan’a diyorsak ki bunun önünü açın, dayanak verin. Bizim yapmamız gereken şey, bu husustaki olumlu, olumsuz, yanlışsız, yanlış, bütün birikimimizi bu değişime kanalize etmek. Onun altyapısını hazırlamak. Yani onu temsil edecek partili bir figürün kolay çalışabileceği bir alana yardımcı olmak. Yapılması gereken budur.

‘DÖNÜŞÜMLERİ SAĞLAYAMAZSAK, İSTANBUL DA RİSKTEDİR’

Ekrem İmamoğlu’nun bayram sonrası bir çıkış yapması bekleniyor. Lakin Kemal Kılıçdaroğlu belediye liderlerinin seçildikleri beldelere hizmet etmesi gerektiğini savunuyor. Siz bu bu görüşe katılır mısınız?

Bir kez Ekrem İmamoğlu CHP’nin yalnızca bugününde değil, geleceğinde de kıymetli bir figür. Zira seçimi kazandı. Çalışma biçimi, başarısı, gençliği, tezi kıymetli.

Bizim diğer çok kıymetli takımlarımız da var. İsmi geçtiği için söylüyorum, Özgür Özel değerli bir isim. Geçmiş devir küme lider vekilliği yapan öbür arkadaşlarımız var.

Yani artık biz bütün bu değerli isimleri gelecek siyasetini kurgulamakta kullanabilirsek ve onların birikimlerini ortak akıl tabanında buluşturabilirsek yanlışsız yolda yürürüz. Biz onların her birine, dışarıdan elbise biçerek gerçek yolda yürüyemeyiz.

İstanbul Belediye Başkanlığı, öteki belediye başkanlıklarımız…Bunlar bütün bu yenilenme sürecinde ele alınıp konuşulacak işler. Bu, “İmamoğlu mu, Kılıçdaroğlu mu” tartışması değil. İmamoğlu’nun da, “Ben kesinlikle genel lider olacağım, İstanbul Belediye Lideri olmayacağım” diye bir beyanını duymadım. Yenilenmekten bahsediyor, “Oturalım, masada bunu konuşalım. Yalnızca MYK değişimiyle bu olmaz” diyor. Artık bunu götürüp de onun adaylığı eksenine sıkıştırmak ya sıkıntıyı kavrayamamaktır ya da tartışmayı, tahlili boğup mevcut statüyü devam ettirme niyetidir. Şayet biz bu dönüşümleri sağlayamazsak İstanbul’da risktedir.

Şu sorun natürel ki: Diyelim Ekrem İmamoğlu, Genel Lider Adayı oldu ve seçildi. O vakit da İstanbul Belediye Meclisi içinden seçim yapılacak ve başkanlık AK Parti’ye geçecek. Lakin bu çözülemeyecek bir şey de değil. Bunu masaya getiririz, koyarız. Ancak yalnızca bu münasebetten yola çıkarak, değişim probleminde “Bekleyelim, kurultayı mahallî seçim sonuna atalım” demek, topu tacı atmaktır. Bu tahlil Ekrem İmamoğlu’na karşın de bulunmaz. O da bu tahlile katkıda bulunur, bulunmak zorundadır. İsterseniz, sistemi bulursunuz.

’39 VEKİLLİK, CHP’NİN TAŞIMA KAPASİTESİNİN ÇOK ÜSTÜNDEYDİ’

Bir de 4 partiye 39 milletvekili verilmesi tartışması var. Siz de aday belirleme sürecindeki sekizli komisyondaydınız. Buna kim karar verdi?

Genel Lider ve Oğuz Beyefendi (Kaan Salıcı) birlikte yürüttü o süreci. Olağan bir kez genel liderin isteği, talimatı olmadan onun (39 milletvekilliğinin) verilebilmesi mümkün değil. Genel lider vermeden onu nasıl vereceksiniz? Bizim ne sayıyı, ne sırayı belirleme imkanımız olmadı. Ne sekizli kümenin, ne parti MYK’sının…

Şimdi siz bir ili sıralamışsınız. Bütün bu sistem içerisinde düzenlemişsiniz. 8 kişi görüşünü söylemiş, genel lider görüşünü söylemiş, listeyi yapmışsınız. Yani hazır bir taslak listeyi oluşturmuşsunuz havuzda. Sekizli heyet olarak siz çalışmanızı yapmışsınız. Bir bakıyorsunuz İstanbul 1. Birinci Bölge’ye 7 kişi gelmiş dışarıdan, 6 kişi kalıyor. Esasen 13 vekil çıkarıyorsunuz.

Sizin listeye koyduğunuz ve olmasını istediğiniz, örgütün de “Bulunsun” dediği isimler birden bakıyorsunuz kayıyor. Yani artık burada 39 kişi verilmesi küçümsenecek bir iş değil, hakikat da değil. Bu beşerler, değerli beşerler. Şahıslarına dönük bir şey demiyorum. Onlar da Meclis’te partileri ismine çaba edecekler. Fakat CHP listesinin taşıma kapasitesinin çok üzerinde bir yapıydı.

MHP’yle AK Parti farklı girmiş. MHP listeyi evvelden vermiş. O saatten sonra bizim ortak listeyle girmemiz için bir sebep yoktu. O vakit her parti kendi kimliğiyle girebilirdi.

CHP Aydın Milletvekili Bülent Tezcan: Genel lider ve ben dahil önder takımı değişmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.