Beyin, günün hangi saatinde olduğu, ne kadar vakit geçtiği ya da rastgele bir olayın ne kadar vakit evvel olduğu konusunda çabucak hemen gerçek bir zihin haritası çıkarabilir.

Zira, dakikada pompalanan kan sayısıyla hakikat orantılı olarak, art planda yaklaşık olarak ne kadar mühlet işlediğini hesaplar. Ancak DEHB’li bireyler için durum birebir olmayabiliyor.

Zaman körlüğü, vakit algısının bozulması durumudur ve kişinin ömrünü neredeyse her istikametten zorlaştıracak bir tesire sahiptir.

Peki, bu tesirler nelerdir?

• Refleksleri çok geç ya da çok erken kullanmak
• Olayların üzerinden ne kadar vakit geçtiğini hatırlayamamak
• Teslim tarihlerini kaçırmak
• Geç saatte gidilecek bir yere geç kalmamak için çok erken saatlerde hazırlanmaya başlamak ya da devamlı geç kalmak
• Hareket suratını düzenlemede zorluk çekmek

BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

DEHB’li bireylerde vakit körlüğünün tedavisi için dopamin arttırıcı ilaçlar kullanılmakta ve vakit algısının düzelmesi sağlanmaktadır. Lakin bu işin tıbbi tedavi tarafıdır ve psikiyatristlerin nezaretinde yürütülmelidir.

Ancak bu meseleye sahip bireyler kişisel olarak hatırlatıcılar, ajandalar kullanabilir, vakit algısını daha denetimli bir halde yönetmeye çalışarak vakit körlüğünü alt etmekte muvaffakiyete ulaşabilir.

Bir DEHB semptomu olarak ‘zaman körlüğü’ nedir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

DEHB NEDİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), nörogelişimsel bir bozukluktur ve çoklukla çocukluk periyodunda başlar, fakat yetişkinliğe kadar sürebilir. Bu bozukluk, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsel davranışların besbelli bir formda görüldüğü bir tabloyu tanımlar. DEHB, bireyin fonksiyonelliğini olumsuz tarafta etkileyebilir, bilhassa eğitim, iş ve toplumsal alakalar alanlarında zorluklar yaratabilir.

DEHB BELİRTİLERİ NELERDİR?

Dikkat Eksikliği:

• Görevleri tamamlamakta zahmet çekme.
• İşleri düzenlemekte ve planlamakta zorluk yaşama.
• Ayrıntılara dikkat etmekte zorlanma.
• İşleri sık sık unutma yahut kaybetme.
• Sık sık dikkatinin dağılması ve odaklanmakta zorlanma.
• Dinleme esnasında dikkatinin dağılması.
• İşleri sonlandırmada zahmet çekme.

Hiperaktivite:

• Huzursuzluk ve daima yerinde duramama.
• Otururken sık sık kıpırdama yahut sallanma.
• Konuşma sırasında zıplama yahut yere vurma üzere hiperaktif davranışlar.
• Gereksiz yere koşma yahut tırmanma.
• Sessiz ve sakin aktivitelerde uzun vadeli kalma zahmeti.
• İçsel bir huzursuzluk hissi.

Dürtüsellik:

• Sabırsızlık ve sık sık beklemekte zorlanma.
• Sıra beklememekte zorluk.
• Konuşurken kelamları kesme yahut diğerinin kelamını tamamlama.
• Düşünmeden harekete geçme ve riskli davranışlara yatkınlık.
• İhtiyat yahut sonuçları düşünmeme.

DEHB NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tedavisi, bireyin yaşına, semptomların şiddetine, ömür biçimine ve gereksinimlerine bağlı olarak farklı yollar içerebilir. Ekseriyetle multidisipliner bir yaklaşım benimsenir ve tedavi sürecinde psikoeğitim, psikoterapi, davranış terapileri ve gerektiğinde ilaç tedavisi üzere farklı prosedürler kullanılabilir. İşte DEHB tedavi seçeneklerinin bir özeti:

Psikoeğitim: DEHB’nin nasıl çalıştığı, semptomların ne olduğu ve nasıl yönetileceği konusunda bireye ve ailesine eğitim verilmesi kıymetlidir. Bu, bireyin durumunu anlamasına, semptomları tanımasına ve uygun idare stratejilerini öğrenmesine yardımcı olabilir.

Psikoterapi: Terapistlerle gerçekleştirilen kişisel yahut küme terapileri, DEHB ile başa çıkmak için stratejiler öğrenmeye yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi, öfke idaresi marifetleri, vakit idaresi ve örgütlenme üzere mevzularda takviye sağlayabilir.

Davranış Terapileri: DEHB semptomlarını yönetmek için davranış değişikliği stratejileri geliştirilir. Müspet pekiştirmeler, maksat belirleme, planlama ve sıralama üzere metotlar kullanılarak istenen davranışlar teşvik edilir.

İlaç Tedavisi: Kimi durumlarda, ilaç tedavisi DEHB semptomlarını yönetmede tesirli olabilir. Ekseriyetle stimülan ilaçlar (örneğin, metilfenidat yahut amfetamin türevleri) kullanılır. Bu ilaçlar, hudut sistemi üzerinde tesir ederek dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi azaltabilir. İlaç tedavisi tabip nezaretinde gerçekleştirilmelidir ve bireyin sıhhat durumu göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.

Yaşam Şekli Değişiklikleri: Sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite, kâfi uyku ve gerilim idaresi üzere hayat stili faktörleri DEHB semptomlarını yönetmeye yardımcı olabilir. Bu faktörler bireyin genel güzellik halini ve dikkatini olumlu istikamette etkileyebilir.

DEHB tedavisi, her birey için şahsileştirilmiş bir yaklaşım gerektirir. Uzman bir sıhhat profesyoneli, bireyin durumunu kıymetlendirecek, semptomlarını kıymetlendirecek ve en uygun tedavi planını oluşturacaktır. Tedavi süreci sabır ve istikrar gerektirebilir, lakin uygun tedavi ve dayanakla DEHB’li bireylerin ömür kalitesini artırmak mümkündür.

DEHB nedir? Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu belirtileri nedir? DEHB nasıl tedavi edilir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

DEHB NEDİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), nörogelişimsel bir bozukluktur ve çoklukla çocukluk devrinde başlar, lakin yetişkinliğe kadar sürebilir. Bu bozukluk, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsel davranışların besbelli bir formda görüldüğü bir tabloyu tanımlar. DEHB, bireyin fonksiyonelliğini olumsuz istikamette etkileyebilir, bilhassa eğitim, iş ve toplumsal münasebetler alanlarında zorluklar yaratabilir.

DEHB BELİRTİLERİ NELERDİR?

Dikkat Eksikliği:

• Görevleri tamamlamakta zahmet çekme.
• İşleri düzenlemekte ve planlamakta zorluk yaşama.
• Ayrıntılara dikkat etmekte zorlanma.
• İşleri sık sık unutma yahut kaybetme.
• Sık sık dikkatinin dağılması ve odaklanmakta zorlanma.
• Dinleme esnasında dikkatinin dağılması.
• İşleri sonlandırmada zahmet çekme.

Hiperaktivite:

• Huzursuzluk ve daima yerinde duramama.
• Otururken sık sık kıpırdama yahut sallanma.
• Konuşma sırasında zıplama yahut yere vurma üzere hiperaktif davranışlar.
• Gereksiz yere koşma yahut tırmanma.
• Sessiz ve sakin aktivitelerde uzun müddetli kalma zahmeti.
• İçsel bir huzursuzluk hissi.

Dürtüsellik:

• Sabırsızlık ve sık sık beklemekte zorlanma.
• Sıra beklememekte zorluk.
• Konuşurken kelamları kesme yahut oburunun kelamını tamamlama.
• Düşünmeden harekete geçme ve riskli davranışlara yatkınlık.
• İhtiyat yahut sonuçları düşünmeme.

DEHB NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tedavisi, bireyin yaşına, semptomların şiddetine, ömür biçimine ve gereksinimlerine bağlı olarak farklı formüller içerebilir. Çoklukla multidisipliner bir yaklaşım benimsenir ve tedavi sürecinde psikoeğitim, psikoterapi, davranış terapileri ve gerektiğinde ilaç tedavisi üzere farklı teknikler kullanılabilir. İşte DEHB tedavi seçeneklerinin bir özeti:

Psikoeğitim: DEHB’nin nasıl çalıştığı, semptomların ne olduğu ve nasıl yönetileceği konusunda bireye ve ailesine eğitim verilmesi kıymetlidir. Bu, bireyin durumunu anlamasına, semptomları tanımasına ve uygun idare stratejilerini öğrenmesine yardımcı olabilir.

Psikoterapi: Terapistlerle gerçekleştirilen ferdi yahut küme terapileri, DEHB ile başa çıkmak için stratejiler öğrenmeye yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi, öfke idaresi hünerleri, vakit idaresi ve örgütlenme üzere mevzularda dayanak sağlayabilir.

Davranış Terapileri: DEHB semptomlarını yönetmek için davranış değişikliği stratejileri geliştirilir. Müspet pekiştirmeler, maksat belirleme, planlama ve sıralama üzere sistemler kullanılarak istenen davranışlar teşvik edilir.

İlaç Tedavisi: Kimi durumlarda, ilaç tedavisi DEHB semptomlarını yönetmede tesirli olabilir. Çoklukla stimülan ilaçlar (örneğin, metilfenidat yahut amfetamin türevleri) kullanılır. Bu ilaçlar, hudut sistemi üzerinde tesir ederek dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi azaltabilir. İlaç tedavisi hekim nezaretinde gerçekleştirilmelidir ve bireyin sıhhat durumu göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.

Yaşam Usulü Değişiklikleri: Sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite, kâfi uyku ve gerilim idaresi üzere ömür usulü faktörleri DEHB semptomlarını yönetmeye yardımcı olabilir. Bu faktörler bireyin genel düzgünlük halini ve dikkatini olumlu tarafta etkileyebilir.

DEHB tedavisi, her birey için şahsileştirilmiş bir yaklaşım gerektirir. Uzman bir sıhhat profesyoneli, bireyin durumunu kıymetlendirecek, semptomlarını kıymetlendirecek ve en uygun tedavi planını oluşturacaktır. Tedavi süreci sabır ve istikrar gerektirebilir, lakin uygun tedavi ve dayanakla DEHB’li bireylerin hayat kalitesini artırmak mümkündür.

DEHB nedir? Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu belirtileri nedir? DEHB nasıl tedavi edilir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.