Ekonomistler cari işlemler hesabının kasım ayında 3 milyar 107 milyon dolar açık vermesini öngörüyordu. Böylece açık ekonomistlerin beklentisini aştı.

Cari denge ekim ayında 457 milyon dolarlık cari fazla vermişti. Böylece cari işlemler hesabı art arda 4 ay fazla vermesinin ardından negatife döndü.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 385 milyon dolar oldu.

Yıllıklandırılmış verilere göre kasım ayında cari açık yaklaşık 23,2 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 68,4 milyar dolar açık verdi.

Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,3 milyar dolar fazla verirken, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 17,8 milyar dolar ve 328 milyon Dolar açık kaydetti.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler bu ay 3 milyar 926 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken, bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1 milyar 717 milyon dolar ve 3 milyar 108 milyon Dolar oldu.

Cari denge 4 ay sonra beklentinin üstünde açık verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TCMB verilerine göre Türkiye’nin cari işlemler hesabı Eylül ayında cari işlemler hesabı 1.112 milyon ABD doları fazla verdi.

Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 6.8 milyarn ABD doları fazla verdi.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 5 milyar 356 milyon ABD doları olarak gerçekleşti.

TCMB’nin açıklaması şöyle:

Eylül ayında cari işlemler hesabı 1.112 milyon ABD doları fazla kaydetmiştir. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 6.803 milyon ABD doları fazla vermiştir. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 5.356 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Yıllıklandırılmış verilere göre, eylül ayında cari açık yaklaşık 20,1 milyar ABD doları, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı da 64,8 milyar ABD doları olmuştur. Aynı dönemde hizmetler dengesi 62,6 milyar ABD doları fazla verirken, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 17,6 milyar ABD doları ve 308 milyon ABD doları açık vermiştir.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler bu ay 7.707 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiş olup, bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 2.269 milyon ABD doları ve 6.259 milyon ABD doları olmuştur.

2025 yılı Eylül ayı yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 5,7 milyar ABD doları, net portföy yatırımları 2,0 milyar ABD doları, krediler 22,8 milyar ABD doları ve ticari krediler 1,9 milyar ABD doları katkı verirken; net efektif ve mevduatlar 1,1 milyar ABD doları negatif yönlü etki etmiştir. Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı 6,8 milyar ABD doları olmuştur.

Eylül ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net çıkışlar 162 milyon ABD doları olarak kaydedilmiştir. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 722 milyon ABD doları artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 884 milyon ABD doları artmıştır. Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 211 milyon ABD doları gayrimenkul alımı ve yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 180 milyon ABD doları net gayrimenkul alımı yaptığı görülmektedir.

Portföy yatırımları eylül ayında 1.152 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir. Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 322 milyon ABD doları net satış ve DİBS piyasasında 554 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; yurt dışı yerleşiklerin bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektör ihraçlarında sırasıyla 1.336 milyon ABD doları, 1.726 milyon ABD doları ve 865 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.

Yurt dışından kredi kullanımlarında bu ay bankalar ve Genel Hükümet sırasıyla 1.335 milyon ABD doları ve 134 milyon ABD doları net geri ödeme yapmışken, diğer sektörler 842 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.

Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası ve yabancı para cinsinden sırasıyla 323 milyon ABD doları ve 612 milyon ABD doları net artış olmak üzere toplam 935 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir. Rezerv varlıklar kaleminde bu ay 8.692 milyon ABD doları net azalış olmuştur.

Cari denge eylülde fazla verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, Eylül 2024’te cari işlemler hesabı 2 milyar 988 milyon dolar fazla verdi.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, eylülde 3 milyar 113 milyon dolar oldu. Bu dönemde hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 7 milyar 390 milyon dolar, seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler de 5 milyar 970 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Birincil gelir dengesi kaleminde 1 milyar 230 milyon dolar, ikincil gelir dengesi kaleminde de 59 milyon dolarlık net çıkış kaydedildi.

Böylece, cari işlemler hesabında yaklaşık son 3 yıldır ilk kez üst üste 4 ay fazla oluştu.

Eylül ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı 649 milyon dolar net giriş oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, eylülde doğrudan yatırımlar kaynaklı 649 milyon dolar, portföy yatırımlarında 370 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 83 milyon dolarlık net satış ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 1 milyar 725 milyon dolarlık net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; bankalar ve diğer sektörler 1 milyar 854 milyon dolarlık ve 176 milyon dolarlık net borçlanma gerçekleştirirken, genel hükümet 701 milyon dolarlık net geri ödeme gerçekleştirdi.

Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 560 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 182 milyon dolarlık net azalış ve Türk lirası cinsinden 545 milyon dolarlık net artış olmak üzere toplam 363 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Bu dönemde yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili olarak, bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 3 milyar 348 milyon dolarlık, 170 milyon dolarlık ve 1 milyar 256 milyon dolarlık net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde bu ay 719 milyon ABD doları net azalış oldu.

Cari denge eylülde fazla verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Söz konusu veri Ağustos 2019’dan bu yana en yüksek aylık cari fazlaya işaret ederken, ödemeler dengesi 2021’den bu yana da ilk kez üst üste 3 ay fazla vermiş oldu.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, temmuzda 2 milyar 911 milyon dolar oldu. Bu dönemde hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 8 milyar 696 milyon dolar, seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler de 6 milyar 793 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Birincil gelir dengesi kaleminde 1 milyar 475 milyon dolar net çıkış, ikincil gelir dengesi kaleminde ise 14 milyon dolarlık net giriş kaydedildi.

Ağustosta doğrudan yatırımlar kaynaklı 62 milyon dolar, portföy yatırımlarında 881 milyon dolarlık net çıkış oldu.

Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 627 milyon dolarlık net satış, devlet iç borçlanma senetlerinde 1 milyar 412 milyon dolarlık net alış gerçekleşti.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; genel hükümet 2 milyar 250 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirirken, bankalar 1 milyar 114 milyon dolar ve diğer sektörler 200 milyon Dolar net borçlandı.

Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 699 milyon dolar artış kaydetti.

Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 786 milyon dolar artış, Türk lirası cinsinden 1 milyar 160 milyon dolar düşüş olmak üzere toplam 374 milyon Dolar net azalış kaydetti.

Bu dönemde sağlanan kredilerle ilgili olarak, bankalar 626 milyon dolar ve genel hükümet 133 milyon dolar net geri ödeme, diğer sektörler ise 561 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde ağustosta 2 milyar 510 milyon dolarlık net azalış oldu.

Öte yandan, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 17 Eylül 2024’te yayımlanan “Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistikleri, 2023” bülteni çerçevesinde, Hizmetler Dengesi kalemi 2022, 2023 ve 2024 yılı Ocak-Temmuz dönemi için revize edildi.

Cari denge 4.3 milyar dolar fazla verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Söz konusu veri Ağustos 2019’dan bu yana en yüksek aylık cari fazlaya işaret ederken, ödemeler dengesi 2021’den bu yana da ilk kez üst üste 3 ay fazla vermiş oldu.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, temmuzda 2 milyar 911 milyon dolar oldu. Bu dönemde hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 8 milyar 696 milyon dolar, seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler de 6 milyar 793 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Birincil gelir dengesi kaleminde 1 milyar 475 milyon dolar net çıkış, ikincil gelir dengesi kaleminde ise 14 milyon dolarlık net giriş kaydedildi.

Ağustosta doğrudan yatırımlar kaynaklı 62 milyon dolar, portföy yatırımlarında 881 milyon dolarlık net çıkış oldu.

Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 627 milyon dolarlık net satış, devlet iç borçlanma senetlerinde 1 milyar 412 milyon dolarlık net alış gerçekleşti.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; genel hükümet 2 milyar 250 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirirken, bankalar 1 milyar 114 milyon dolar ve diğer sektörler 200 milyon Dolar net borçlandı.

Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 699 milyon dolar artış kaydetti.

Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 786 milyon dolar artış, Türk lirası cinsinden 1 milyar 160 milyon dolar düşüş olmak üzere toplam 374 milyon Dolar net azalış kaydetti.

Bu dönemde sağlanan kredilerle ilgili olarak, bankalar 626 milyon dolar ve genel hükümet 133 milyon dolar net geri ödeme, diğer sektörler ise 561 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde ağustosta 2 milyar 510 milyon dolarlık net azalış oldu.

Öte yandan, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 17 Eylül 2024’te yayımlanan “Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistikleri, 2023” bülteni çerçevesinde, Hizmetler Dengesi kalemi 2022, 2023 ve 2024 yılı Ocak-Temmuz dönemi için revize edildi.

Cari denge 4.3 milyar dolar fazla verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, JP Morgan’ın bugünkü yatırımcı toplantısında sunum yaptı.

Karahan, Türkiye ekonomisine ilişkin makroekonomik verilerdeki iyileşmeye dikkati çekerek, özellikle Mayıs 2023’ten bu yana kredi büyümesindeki yavaşlama, net ihracattaki artış ile iç talepteki yavaşlama, cari açıktaki normalleşme ve Merkez Bankasının rezervlerindeki artışa işaret etti.

Türkiye’nin kalıcı bir dezenflasyonist sürecinin eşiğinde olduğunu aktaran Karahan, “Sıkı para politikası duruşu devam ediyor.” dedi.

Son dönemdeki niceliksel ve makroihtiyati sıkılaştırma tedbirlerine değinen Karahan, çeşitli araçlar kullanarak fazla likiditeyi de sterilize ettiklerini bildirdi.

Yurt içi swaplardaki düşüşün parasal aktarım mekanizmasını güçlendirdiğini belirten Karahan, finansal koşulların sıkı olmaya devam ettiğini kaydetti.

Karahan, bireysel kredi büyümesindeki yavaşlamaya dikkati çekerek, TL kredilerin etkisiyle ticari kredi büyümesinin de önemli ölçüde gerilediğini aktardı.

TL mevduatın payının yıl sonu hedefinin üzerinde gerçekleştiğini dile getiren Karahan, döviz rezervlerindeki hızlı artışı vurguladı.

“Cari denge iyileşmeye devam ediyor”

Fatih Karahan, yurt içi talepte de normalleşme işaretlerinin görüldüğünü ifade ederek, cari dengenin iyileşmeye devam ettiğini bildirdi.

Ülke risk primlerindeki düşüşün altını çizen Karahan, haziranda yıllık enflasyonun 3,8 puan azalarak yüzde 71,6 ya gerilediğini ve enflasyon göstergelerinin ana eğiliminin enflasyondaki yavaşlamaya işaret ettiğini söyledi.

Karahan, hizmet enflasyonunda zorlu bir süreç olduğunu ifade ederek, çeşitli öncü göstergelerden kira enflasyonunda yumuşamanın başladığı sinyalini aldıklarını kaydetti.

Enflasyonun yılın ikinci yarısında düşeceğine dair artan bir konsensüsün olduğu aktaran Karahan, haziranda dezenflasyon döneminin başladığını bildirdi.

TCMB Başkanı Karahan: Cari denge iyileşmeye devam ediyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Şimşek’in ifadeleri şu şekilde:

“Bayram etkisiyle artan dış ticaret açığı nedeniyle yıllık cari açık nisanda 31,5 milyar dolara sınırlı yükseldi.

Dış finansman girişlerindeki olumlu seyir devam etti.

Geçen yılın ilk dört ayında portföy yatırımlarında 1,5 milyar dolar net çıkış, bu yılın aynı döneminde ise 5,8 milyar dolar net giriş oldu.

Orta-uzun vadeli tahvil dahil dış borç çevirme oranları aynı dönemde bankacılık sektörü için yüzde 90’dan yüzde 158’e, banka dışı özel sektör için ise yüzde 72’den yüzde 116’ya yükseldi.

Programımız kapsamında attığımız adımlarla uluslararası doğrudan yatırımlarda da artış bekliyoruz.

Yılın kalanında cari açığın 24-27 milyar dolar aralığında seyretmesini ve yıl sonunda OVP tahmini olan 34,7 milyar doların oldukça altında gerçekleşmesini öngörüyoruz.”

Bayram etkisiyle artan dış ticaret açığı nedeniyle yıllık cari açık nisanda 31,5 milyar dolara sınırlı yükseldi.

Dış finansman girişlerindeki olumlu seyir devam etti.

Geçen yılın ilk dört ayında portföy yatırımlarında 1,5 milyar dolar net çıkış, bu yılın aynı döneminde ise 5,8… pic.twitter.com/kj9eYHTimA

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) June 10, 2024

Bakan Şimşek’ten cari denge değerlendirmesi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, Mart 2024’te cari işlemler hesabı 4 milyar 544 milyon dolar açık verdi.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, martta 5 milyar 193 milyon dolar oldu. Bu dönemde hizmetler dengesi kaynaklı girişler 2 milyar 241 milyon dolar, seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler de 2 milyar 104 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Birincil gelir dengesi kaleminde 1 milyar 604 milyon dolar, ikincil gelir dengesi kaleminde ise 12 milyon dolarlık net çıkış kaydedildi.

Martta doğrudan yatırımlardan kaynaklanan 224 milyon dolar, portföy yatırımlarında 96 milyon dolarlık net çıkış oldu.

Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasalarında 236 milyon dolarlık net alış, devlet iç borçlanma senetlerinde ise 361 milyon dolarlık net satış gerçekleşti.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, bankalar 1 milyar 935 milyon dolar net borçlandı, Genel Hükümet ise 314 milyon dolar net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 216 milyon dolar net artış kaydetti.

Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 938 milyon dolar ve Türk lirası cinsinden 464 milyon dolar olmak üzere toplam 1 milyar 402 milyon dolar net artış kaydetti.

Bu dönemde sağlanan kredilerle ilgili olarak, bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 1 milyar 54 milyon dolar, 27 milyon dolar ve 385 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde martta 10 milyar 281 milyon dolarlık net azalış oldu.

Cari denge martta 4,54 milyar dolar açık verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sadece bir asır sonra bu sayı 600 milyon daha arttı.

Günümüzde ise gezegende yaklaşık 8 milyar insan var.

İNSANLAR OLARAK EKOLOJİK DENGEYİ BOZDUK

Yeni bir çalışmaya nazaran ekosfer için sürdürülemez olan bu tip bir büyüme, yüzyıl bitmeden evvel bir ‘nüfus ayarının’ gerçekleşme riskini de beraberinde getiriyor.

Populer Science Türkçe’nin aktardığı bu iddia, British Columbia Üniversitesinde çalışan William Rees’in yeni araştırmasında ortaya çıktı. Dünya’nın kaynaklarını sürdürülemez bir süratte tükettiğimizi aktaran Rees, beşerler olarak taşıdığımız doğal eğilimlerin bu “ileri ekolojik aşırılık” problemini çözmeyi zorlaştırdığını söylüyor.

Sonuç ise dünya nüfusunu ‘ayarlayan’ bir çeşit medeniyet çöküşü olabilir Rees’e nazaran. En berbat senaryoda bu durum, yüzyıl bitmeden evvel gerçekleşebilir.

Böyle bir olayda Rees, en varlıklı toplumların bile büsbütün savunmasız kalacağını düşünüyor.

Rees yayımlanan makalesinde şöyle yazıyor: “Homosapiens katlanarak çoğalmak, coğrafik olarak yayılmak ve mevcut tüm kaynakları tüketmek için evrimleşmiş.”

“İnsanlığın evrimsel geçmişinin büyük bir kısmında, bu türlü genişlemeci eğilimler olumsuz geri beslemeyle dengelenmiş. Lakin bilimsel ihtilal ve fosil yakıtların kullanımı, pek çok olumsuz geri besleme biçimini azalttı ve üssel büyüme potansiyelimizi sonuna kadar gerçekleştirmemizi sağladı.”

Rees gezegen üzerinde kurduğumuz hakimiyetin, hala doğal seçilimle yönetildiğimizi unutmamıza sebep olduğunu söylüyor. Dahası evrimsel geçmişimizde bize ziyadesiyle fayda sağlayan kısa vadeli düşünmeye yönelik doğal yatkınlığımız, bizi mümkün olduğu vakit alabildiğimiz kadar fazlasını almaya zorluyor.

Rees’e nazaran bu durum, mevcut dünya nüfusunun bir kısmının sorumlu olduğu, finansal güvenlik ve nüfus boyutları yükseldikçe artmaya ayarlanmış çok tüketimi ve etraf kirliliğini körüklüyor.

Değişen iklimin, gezegenin halihazırda üzerinde bulunan baskının ispatı olduğunu söyleyen Rees, bu durumun istikrar noktasını geçme sorununun yalnızca küçük bir kısmını oluşturduğunu söz ediyor.

Rees’in belirttiğine nazaran bol ölçüde fosil yakıt kullanmaya devam ettikçe, istikrar noktasını aşmanın başka belirtilerini de görmezden geliyoruz. Biyokütle tüketimimizden gezegensel besin döngülerinin bozulmasına kadar birbirine bağlı olan bu sorunların tümü, Dünya’nın altıncı büyük yok oluş olayına itici güç sağlıyor ve gezegenimizin gerekli ömür dayanak sistemlerinin kaotik biçimde yıkılması tehlikesini getiriyor.

Dahası; yenilenebilir güçlere geçmek üzere ileri sürdüğümüz tahliller, aslında katlanan nüfus büyümesi sorununu ele almıyor ve gerçekte kendisiyle el ele giden çok tüketime daha da çok katkı yapıyor.

ASIL TAHLİL TÜKETİM ALIŞKANLIKLARIMIZI DEĞİŞTİRMEK

Sorulması gereken soru (iklim değişimiyle çabadan besin üretiminin artırılmasına kadar her şeydeki) teknolojik gelişmelerin, tüketim alışkanlıklarımızın gezegene yüklediği ve giderek artan taleplerle başa çıkıp çıkamayacağı.

Çalışmada teknolojik gelişmeler tahlil sağlayamazsa besin kıtlığının, doğal ömür alanlarında dengelerin bozulmasının, savaşın ve hastalıkların nüfus sayısını etkilemeye başlayabileceği kestirim ediliyor.

“Dengeyi aşma konusundaki hiçbir büyük belirti başkalarından izole formda ele alınamazken, direkt dengeyi aşmayı hedeflemek tüm kıymetli belirtileri birebir anda hafifletecektir” diyor Rees.

Rees’in öne sürdüğü bir başka nokta (ki kendisi bunu yapan birinci kişi değil), içinde bulunduğumuz tehlikenin çok daha farkında olmamız ve gezegen ile olan alışveriş bağlantımızla daha düzgün bir istikrar kurmanın yollarını bulmaya çalışmamız gerektiği.

“Olası tüm uygun senaryolarda, bu bütün değişim süreci aslında milyonlarca (belki de milyarlarca?) insanın gereksiz yere acı çekmesini önleyecek biçimlerde yönetilebilir. Ama bu türlü bir şey, kendi badiresine kör olan bir dünyada gerçekleşemez” diye yazıyor Rees.

Araştırma World bülteninde yayımlandı.

Bilim İnsanları, büyük ‘nüfus ayarının’ geldiğini söylüyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sadece bir asır sonra bu sayı 600 milyon daha arttı.

Günümüzde ise gezegende yaklaşık 8 milyar insan var.

İNSANLAR OLARAK EKOLOJİK DENGEYİ BOZDUK

Yeni bir çalışmaya nazaran ekosfer için sürdürülemez olan bu tip bir büyüme, yüzyıl bitmeden evvel bir ‘nüfus ayarının’ gerçekleşme riskini de beraberinde getiriyor.

Populer Science Türkçe’nin aktardığı bu kestirim, British Columbia Üniversitesinde çalışan William Rees’in yeni araştırmasında ortaya çıktı. Dünya’nın kaynaklarını sürdürülemez bir süratte tükettiğimizi aktaran Rees, beşerler olarak taşıdığımız doğal eğilimlerin bu “ileri ekolojik aşırılık” sıkıntısını çözmeyi zorlaştırdığını söylüyor.

Sonuç ise dünya nüfusunu ‘ayarlayan’ bir çeşit medeniyet çöküşü olabilir Rees’e nazaran. En berbat senaryoda bu durum, yüzyıl bitmeden evvel gerçekleşebilir.

Böyle bir olayda Rees, en güçlü toplumların bile büsbütün savunmasız kalacağını düşünüyor.

Rees yayımlanan makalesinde şöyle yazıyor: “Homosapiens katlanarak çoğalmak, coğrafik olarak yayılmak ve mevcut tüm kaynakları tüketmek için evrimleşmiş.”

“İnsanlığın evrimsel geçmişinin büyük bir kısmında, bu türlü genişlemeci eğilimler olumsuz geri beslemeyle dengelenmiş. Lakin bilimsel ihtilal ve fosil yakıtların kullanımı, pek çok olumsuz geri besleme biçimini azalttı ve üssel büyüme potansiyelimizi sonuna kadar gerçekleştirmemizi sağladı.”

Rees gezegen üzerinde kurduğumuz hakimiyetin, hala doğal seçilimle yönetildiğimizi unutmamıza sebep olduğunu söylüyor. Dahası evrimsel geçmişimizde bize ziyadesiyle fayda sağlayan kısa vadeli düşünmeye yönelik doğal yatkınlığımız, bizi mümkün olduğu vakit alabildiğimiz kadar fazlasını almaya zorluyor.

Rees’e nazaran bu durum, mevcut dünya nüfusunun bir kısmının sorumlu olduğu, finansal güvenlik ve nüfus boyutları yükseldikçe artmaya ayarlanmış çok tüketimi ve etraf kirliliğini körüklüyor.

Değişen iklimin, gezegenin halihazırda üzerinde bulunan baskının ispatı olduğunu söyleyen Rees, bu durumun istikrar noktasını geçme sorununun yalnızca küçük bir kısmını oluşturduğunu tabir ediyor.

Rees’in belirttiğine nazaran bol ölçüde fosil yakıt kullanmaya devam ettikçe, istikrar noktasını aşmanın öteki belirtilerini de görmezden geliyoruz. Biyokütle tüketimimizden gezegensel besin döngülerinin bozulmasına kadar birbirine bağlı olan bu sorunların tümü, Dünya’nın altıncı büyük yok oluş olayına itici güç sağlıyor ve gezegenimizin gerekli hayat takviye sistemlerinin kaotik biçimde yıkılması tehlikesini getiriyor.

Dahası; yenilenebilir güçlere geçmek üzere ileri sürdüğümüz tahliller, aslında katlanan nüfus büyümesi sorununu ele almıyor ve gerçekte kendisiyle el ele giden çok tüketime daha da çok katkı yapıyor.

ASIL TAHLİL TÜKETİM ALIŞKANLIKLARIMIZI DEĞİŞTİRMEK

Sorulması gereken soru (iklim değişimiyle gayretten besin üretiminin artırılmasına kadar her şeydeki) teknolojik gelişmelerin, tüketim alışkanlıklarımızın gezegene yüklediği ve giderek artan taleplerle başa çıkıp çıkamayacağı.

Çalışmada teknolojik gelişmeler tahlil sağlayamazsa besin kıtlığının, doğal hayat alanlarında dengelerin bozulmasının, savaşın ve hastalıkların nüfus sayısını etkilemeye başlayabileceği varsayım ediliyor.

“Dengeyi aşma konusundaki hiçbir büyük belirti başkalarından izole halde ele alınamazken, direkt dengeyi aşmayı hedeflemek tüm kıymetli belirtileri birebir anda hafifletecektir” diyor Rees.

Rees’in öne sürdüğü bir öteki nokta (ki kendisi bunu yapan birinci kişi değil), içinde bulunduğumuz tehlikenin çok daha farkında olmamız ve gezegen ile olan alışveriş ilgimizle daha yeterli bir istikrar kurmanın yollarını bulmaya çalışmamız gerektiği.

“Olası tüm yeterli senaryolarda, bu bütün değişim süreci aslında milyonlarca (belki de milyarlarca?) insanın gereksiz yere acı çekmesini önleyecek biçimlerde yönetilebilir. Lakin bu türlü bir şey, kendi badiresine kör olan bir dünyada gerçekleşemez” diye yazıyor Rees.

Araştırma World bülteninde yayımlandı.

Bilim İnsanları, büyük ‘nüfus ayarının’ geldiğini söylüyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.