Bunun ardındaki en büyük etkenlerden biri, vakit içinde insan çenesinin küçülmesi ve bunun sonucunda dişlerin birbirine sıkışması.

GÜNÜMÜZDEKİ İNSANLARIN YÜZDE 90’INDA EN AZ BİR GÖMÜLÜ DİŞ VAR

Geçtiğimiz birkaç yüzyılda, gömülü yirmi yaş dişleri inanılmaz derecede sık görülür hale geldi. Amerikan Ağız ve Çene Cerrahları Akademisi, insanların yüzde 90’ının en az bir gömülü yirmi yaş dişine sahip olduğunu ve bunun ekseriyetle cerrahi çekim gerektirdiğini belirtiyor.

Sanayi öncesi periyotlarda, gömülü yirmi yaş dişlerinin değerli ölçüde daha az yaygın olduğu görülüyor, fakat başka diş problemleri hayli yaygındı. Bununla birlikte, tarımın başlangıcından evvel problemli yirmilik dişler daha ender görülüyordu.

Chip’te yer alan ayrıntılara nazaran geçmişteki insanlarda görülen düzgün dişler, bir dizi bilimsel çalışmada belirtilen çenelerdeki küçülme ile yakından kontaklı.

Araştırmacılar 2015 yılında Levant, Anadolu ve Avrupa’da bulunan ve 28.000 ila 6.000 yıl önceye ilişkin 292 insan iskeletini inceledi. Elde ettikleri bulgular, yakın geçmişte tarımla uğraşan topluluklarda yaşayan insanların, daha evvelki avcı-toplayıcı insanlara kıyasla daha küçük (ve farklı şekilli) alt çenelere sahip olduğunu gösterdi.

Araştırmacılara nazaran bu durum, tarih boyunca beslenme nizamımızda meydana gelen radikal değişimi yansıtıyor olabilir. Yaklaşık 12.000 yıl evvel tarımın ortaya çıkmasından evvel, beşerler et ile daha sert olan ve daha fazla çiğneme gerektiren şeylerden oluşan bir beslenme nizamına sahipti.

Tarım ihtilalinden sonra beşerler, çiğnemek için daha az çene gücü gerektiren, yenmesi kolay sebzeler, tahıl eserleri ve pirinç üzere besinlere erişmeye başladı. Çağdaş çağda, tüketmek için neredeyse hiç kıymetli bir çene aktivitesi gerektirmeyen işlenmiş ve ultra işlenmiş besinlerin ortaya çıkmasıyla işler değerli ölçüde daha özensiz hale geldi.

Araştırmacılar, vakit diliminin evrim açısından son derece kısa olduğunu, bu nedenle çene boyutundaki değişimin genetik olma ihtimalinin düşük olduğunu belirtiyor. Bunun yerine küçük çenelerimizin, bebekken yediğimiz yiyeceklerin bir sonucu olduğunu düşünüyorlar.

Antik devirdeki insanların dişleri nasıl bu kadar düzgündü? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Raporda, dış finansmana ait riskler şöyle sıralandı:

“Küresel ve/veya bölgesel spesifik gelişmeler sebebiyle milletlerarası sermaye piyasalarında süreç yapmanın mümkün olmaması yahut çok maliyetli olması ve milletlerarası piyasalardaki olası riskler çerçevesinde sağlanacak meblağ ve maliyetlerde değişiklik olması, dış finansman temini çerçevesinde karşılaşılan riskler ortasında yer almaktadır.”

Raporda, program sınıflandırmasına nazaran bütçe masraflarına de yer verildi. Din hizmetleri ve yaygın din eğitimi için birinci 6 ayda 19.1 milyar TL harcama gerçekleştirildi. Gençlik için 1.4 milyar TL, hayat uzunluğu öğrenme için 6.1 milyar TL, insan hakları için 98.4 milyon TL, bayanın güçlenmesi için 1 milyar 31 milyon TL, yoksullukla çaba ve toplumsal yardımlaşma için 95.1 milyar TL harcama yapıldı.

REKOR AFAD’IN

Raporda kurum ve kuruluşların geçen yılın birinci 6 ayı ile bu yılın birinci 6 ayındaki harcamaları da karşılaştırıldı. Cumhurbaşkanlığı’nın bütçe masrafları geçen yıla nazaran, 2.2 milyar TL’den 2.1 milyar TL’ye indi. Sıhhat Bakanlığı’nın harcaması 63.1 milyar TL’den 157.8 milyar TL’ye, Ulusal Saraylar Yönetimi Başkanlığı’nın harcaması 228.9 milyon TL’den 856.9 milyon TL’ye, İrtibat Başkanlığı’nın sarfiyatı de 546.2 milyon TL’den 1.2 milyar TL’ye yükseldi. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın geçen yılın birinci 6 ayında 9.8 milyar TL olan sarfiyatı bu yılın tıpkı periyodunda 19.6 milyar TL’ye çıktı. Yüzde 99 oranında artış oldu. En fazla artış ise sarsıntının tesiriyle AFAD’ın sarfiyatlarında gerçekleşti. AFAD’ın masrafları geçen yılın birinci altı ayına nazaran 966.6 milyon TL’den 66.2 milyar TL’ye çıktı.

TASARRUF UNUTULDU

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın masrafı birinci 6 ayda geçen yıla nazaran, 35.2 milyar TL’den 72.5 milyar TL’ye, Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’nın masrafı 39.3 milyar TL’den 98.7 milyar TL’ye, Güç ve Alışılmış Kaynaklar Bakanlığı’nın masrafı 4.6 milyar TL’den 10.6 milyar TL’ye, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın masrafı 3.9 milyar TL’den 7.6 milyar TL’ye, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın masrafı 5.9 milyar TL’den 16.1 milyar TL’ye, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın masrafı 3.8 milyar TL’den 25.6 milyar TL’ye, Ticaret Bakanlığı’nın sarfiyatı 3.1 milyar TL’den 7.5 milyar TL’ye, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın sarfiyatı 20.1 milyar TL’den 38.5 milyar TL’ye, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın masrafı 40.1 milyar TL’den 71.6 milyar TL’ye, Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın masrafı 112.1 milyar TL’den 245.5 milyar TL’ye, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sarfiyatı 599.4 milyar TL’den 1.1 trilyon TL’ye, Dışişleri Bakanlığı’nın masrafı 4.7 milyar TL’den 6.7 milyar TL’ye, İçişleri Bakanlığı’nın sarfiyatı 8.9 milyar TL’den 18.1 milyar TL’ye, Ulusal Savunma Bakanlığı’nın masrafı 46.6 milyar TL’den 94.5 milyar TL’ye, Adalet Bakanlığı’nın masrafı de 19.7 milyar TL’den 43.3 milyar TL’ye yükseldi.

Diyanet doymuyor: Geçen yılın birinci altı ayına kıyasla bu devirdeki harcamalarında yüzde 99 artış oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Raporda, dış finansmana ait riskler şöyle sıralandı:

“Küresel ve/veya bölgesel spesifik gelişmeler sebebiyle memleketler arası sermaye piyasalarında süreç yapmanın mümkün olmaması yahut çok maliyetli olması ve memleketler arası piyasalardaki mümkün riskler çerçevesinde sağlanacak meblağ ve maliyetlerde değişiklik olması, dış finansman temini çerçevesinde karşılaşılan riskler ortasında yer almaktadır.”

Raporda, program sınıflandırmasına nazaran bütçe sarfiyatlarına de yer verildi. Din hizmetleri ve yaygın din eğitimi için birinci 6 ayda 19.1 milyar TL harcama gerçekleştirildi. Gençlik için 1.4 milyar TL, hayat uzunluğu öğrenme için 6.1 milyar TL, insan hakları için 98.4 milyon TL, bayanın güçlenmesi için 1 milyar 31 milyon TL, yoksullukla çaba ve toplumsal yardımlaşma için 95.1 milyar TL harcama yapıldı.

REKOR AFAD’IN

Raporda kurum ve kuruluşların geçen yılın birinci 6 ayı ile bu yılın birinci 6 ayındaki harcamaları da karşılaştırıldı. Cumhurbaşkanlığı’nın bütçe masrafları geçen yıla nazaran, 2.2 milyar TL’den 2.1 milyar TL’ye indi. Sıhhat Bakanlığı’nın harcaması 63.1 milyar TL’den 157.8 milyar TL’ye, Ulusal Saraylar Yönetimi Başkanlığı’nın harcaması 228.9 milyon TL’den 856.9 milyon TL’ye, İrtibat Başkanlığı’nın sarfiyatı de 546.2 milyon TL’den 1.2 milyar TL’ye yükseldi. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın geçen yılın birinci 6 ayında 9.8 milyar TL olan sarfiyatı bu yılın tıpkı devrinde 19.6 milyar TL’ye çıktı. Yüzde 99 oranında artış oldu. En fazla artış ise zelzelenin tesiriyle AFAD’ın sarfiyatlarında gerçekleşti. AFAD’ın masrafları geçen yılın birinci altı ayına nazaran 966.6 milyon TL’den 66.2 milyar TL’ye çıktı.

TASARRUF UNUTULDU

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın sarfiyatı birinci 6 ayda geçen yıla nazaran, 35.2 milyar TL’den 72.5 milyar TL’ye, Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’nın sarfiyatı 39.3 milyar TL’den 98.7 milyar TL’ye, Güç ve Olağan Kaynaklar Bakanlığı’nın sarfiyatı 4.6 milyar TL’den 10.6 milyar TL’ye, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sarfiyatı 3.9 milyar TL’den 7.6 milyar TL’ye, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın masrafı 5.9 milyar TL’den 16.1 milyar TL’ye, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın masrafı 3.8 milyar TL’den 25.6 milyar TL’ye, Ticaret Bakanlığı’nın sarfiyatı 3.1 milyar TL’den 7.5 milyar TL’ye, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın sarfiyatı 20.1 milyar TL’den 38.5 milyar TL’ye, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın masrafı 40.1 milyar TL’den 71.6 milyar TL’ye, Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın masrafı 112.1 milyar TL’den 245.5 milyar TL’ye, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın masrafı 599.4 milyar TL’den 1.1 trilyon TL’ye, Dışişleri Bakanlığı’nın masrafı 4.7 milyar TL’den 6.7 milyar TL’ye, İçişleri Bakanlığı’nın sarfiyatı 8.9 milyar TL’den 18.1 milyar TL’ye, Ulusal Savunma Bakanlığı’nın sarfiyatı 46.6 milyar TL’den 94.5 milyar TL’ye, Adalet Bakanlığı’nın masrafı de 19.7 milyar TL’den 43.3 milyar TL’ye yükseldi.

Diyanet doymuyor: Geçen yılın birinci altı ayına kıyasla bu devirdeki harcamalarında yüzde 99 artış oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.