Kademeli uygulanacak sistem, ilk etapta belirli sınır geçiş noktalarında ve sınırlı işlevlerle kullanılacak. Sistem, 10 Nisan 2026’dan itibaren 6 ay içinde tamamen faaliyete geçecek. Sistem, yalnızca AB üyesi ülke veya İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre vatandaşı olmayan yolcular için geçerli olacak.

AB, Schengen sınırlarında dijital dönemi başlattı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sahte e-imzayla sistemlere erişim sağladılar

CNN TÜRK İstanbul Haber Müdürü Nihat Uludağ’ın aktardığına göre, dolandırıcılar önce gerçek ya da hayatını kaybetmiş kişilere ait kimlik bilgilerini ele geçiriyor. Ardından, normalde kimlik doğrulama gerektiren e-imza süreci, sistem içinden bir görevliyle iş birliği yapılarak aşılıyor. Bu yöntemle, kurban adına geçerli bir e-imza çıkarılıyor.

Bu e-imzalar sayesinde YÖK, MEB, ÖSYM, BTK ve üniversitelerin dijital altyapılarına sızılıyor. İçerideki yetkili kişilerin desteğiyle sistemde diploma kayıtları doğrudan değiştirilerek, tamamen sahte belgeler oluşturuluyor.

Diplomalar e-Devlet’e işleniyor, meslek sahibi yapıyor

En dikkat çeken nokta ise, sahte diplomaların doğrudan kamu sistemlerine işlendiği için e-Devlet üzerinden doğrulanabiliyor olması. Böylece sahte belge sahipleri üniversitelere kayıt yaptırabiliyor, kamuya başvurabiliyor ya da mesleğe ilk adımı atabiliyor. Not ortalamalarına bile müdahale edilerek belgeler “resmileştiriliyor.”

Diploma fiyatları 2.500 TL’den başlayıp 2,5 milyon TL’ye kadar çıkabiliyor. Sisteme göre diploma ücreti, alıcının talep ettiği belge türü ve “resmiyet” derecesine göre belirleniyor.

Dijital sistemin nasıl istismar edildiği ortada

Uludağ, dolandırıcılık zincirinin dijital devlet sistemlerinin ne kadar kırılgan olabileceğini ortaya koyduğunu belirterek, “Bu yapı önlenmezse, dijital sistemlerin nasıl istismar edilebileceğini açıkça gösteriyor” uyarısında bulundu.

Diploma sahteciliği nasıl yapılıyor?

Gerçek ya da ölmüş birinin bilgileri alınır
Ardından sahte e-imza çıkarılır
O e-imza ile devlet sistemlerine girilir
Sahte diploma/not kaydı yapılır
Bu belge satılır
Alan kişi devlete girer
İşlem de sanki gerçek kişi yapmış gibi sistemde görünür

Dijital sisteme nasıl sızdılar? 2.5 milyona sahte diploma yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Tanıtım toplantısına Başkan Hasan Arat ve siyah-beyazlı kulübün yönetim kurulu üyeleri ile futbol takımı teknik direktörü Giovanni van Bronckhorst, futbolcular Ciro Immobile, Gedson Fernandes, Felix Uduokhai, Semih Kılıçsoy, Mustafa Erhan Hekimoğlu, diğer branşlarda forma giyen sporcuların yanı sıra Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca Oğan, Türkiye İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Lüle, United Payment Genel Müdürü İlker Sözdinler, Mastercard Türkiye ve Azerbaycan Genel Müdürü Hüsnü Avşar Gürdal, Paribu Üst Yöneticisi (CEO) Yasin Oral ve Sigortam.net Üst Yöneticisi (CEO) Ataman Kalkan katıldı.

Beşiktaş Jimnastik Kulübü Derneği ile Beşiktaş Futbol Yatırımları ve Ticaret AŞ’nin yüzde 50-50 ortaklığında SPK onaylı girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) olarak 1 milyon lira sermayeyle Teknokent’te kurulan Beşiktaş Dijital Çözümler AŞ, tanıtılan projeyi gerçekleştirdi. Siyah-beyazlı taraftarların Beşiktaş Kulübü ile ilgili bilgilere ve hizmetlere tek merkezden erişmesini sağlayan uygulamada, sigorta ve kredi olanaklarından bilet satışına, dijital cüzdandan kişiye özel tasarımlı kartların yanı sıra sanal kart ile alışveriş imkanı da sunacak.

Yılda 1 milyon kullanıcıya ulaşmayı amaçlayan uygulama, Türkiye İş Bankası, Maximum, Mastercard, N’Kolay, Passo, Aktifbank, United Payment, Paribu ve Sigortam.net tarafından hayata geçirildi.

Çağı yakalamak için

Beşiktaş Kulübünün “Türkiye’nin ilk kulüp start-up’ı” olarak sunduğu uygulamanın tanıtıldığı toplantıda konuşan Başkan Hasan Arat, uygulamanın bir seçim vaadi ötesinde siyah-beyazlı kulübün çağı yakalamak adına hayata geçirmek zorunda kaldığı bir girişim olduğunu ifade etti.

Hasan Arat, “Dünyada tüm yazılım projeleri kullanıcısıyla birlikte büyüyor, öğreniyor ve gelişiyor. BJK SuperApp’i bugünden itibaren taraftarımız büyütecek, değiştirecek ve geliştirecek. Her Beşiktaşlının uygulamayı indirmesi ve ana cüzdanı olarak kullanması gerekiyor.” diye konuştu.

Beşiktaşlıların uygulamaya sahip çıkacağını söyleyen Arat, “Beşiktaş öyle güçlü bir camia ki ihtiyaç olduğu anda Beşiktaşlı anında orada olur. Beşiktaş’ı seven herkesin anında Beşiktaş’ın yanında olacağı dijital bir ortam oluşturmaya çalıştırdık. Beşiktaş burada ilk defa bilet satışını gerçekleştirecek. Burada ilk defa bilet satışı olacak. Tüm Beşiktaşlılar bu uygulamayı indirdikten sonra dayanışma başlayacak. Kulüpler taraftarlarına ‘Bize bir şey verin’ derdi. Burada durum başka. Burada herkes hem Beşiktaş hem ortaklarımız hem de taraftarlarımız kazanacak. Gençleri ön plana almak istiyoruz. Gençler ile üniversite talebelerine ihtiyaç kredileri imkanı sunacağız. Bu kapsam genişleyecek.” ifadelerini kullandı.

Beşiktaş’tan dijital atılım: BJK SuperApp yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

AK Parti İnsan Hakları Başkanlığımızın öncülüğünde düzenlenen eğitim programımızı teşrifleriniz dolayısıyla her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyor, programın ülkemiz, milletimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum.

Programın organizesinde emeği geçen herkesi gönülden tebrik ediyorum. Değerli fikirleriyle programın içeriğini zenginleştiren tüm katılımcılara da hasseten şükranlarımı sunuyorum.

İnsan hak ve hürriyetlerinde son 22 yılda sessiz devrimlere imza atmış bir kadro olarak, eğitim programımızın insan haklarıyla ilgili bilincin artmasına ve bu alanda partimizin başarılarla dolu tarihinin daha iyi anlaşılmasına katkı yapacağına inanıyorum. İnsan hakları fikrinin muhafazası, geliştirilmesi, saldırılar karşısında korunması toplumsal barışın teminatıdır. İnsan Hakları Eğitim Programımız titizlikle hazırlanmış içeriğiyle inşallah bu amaca hizmet edecektir.

Çevremizde vuku bulan gelişmeleri hep birlikte takip ediyoruz. Programımızı dünyada son derece ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığı bir dönemde icra ediyoruz. Dünya siyaseti en sert virajlarından birini dönüyor. Uluslararası sistemde ciddi bir güç boşluğu var. Sadece güç boşluğu değil, bir ahlak ve vicdan kaybıyla da karşı karşıyayız. Bu boşluk günden güne tebarüz ediyor. Kendini net olarak hissettiriyor. Hepimizi ürkütmesi gereken kan, zulüm, savaş ve çatışma sahneleri adeta sıradan hale geldi.

İnsanlığın kendi ortak güvenliğini temin etmek için tesis ettiği kurumlar, normlar, kurallar günden güne irtifa kaybediyor. İnsan hakları, demokrasi, hukuk ve küresel adalet gibi asırların birikimi olan kavramların içi boşaltıldı, yıpratıldı. İtibar ve güven kaybına uğradı.

İnsanlığın çok acı tecrübeler sonrasında inşa ettiği kural temelli sistemin yıkılışına hep birlikte şahitlik ediyoruz. Buna mukabil, bu kötü gidişatı tersine çevirecek adımlar da atılmıyor. Ne Srebrenitsa Soykırımı’ndan ne Irak’ın işgalinden ne Suriye ihtilafından ne de Rusya-Ukrayna savaşından maalesef gerekli dersler çıkarılmadı.

Küresel sistemi adalet eksenli revize edecek, yaşam hakkı dahil hak ihlallerinin önüne geçecek hiçbir çaba gösterilmedi. Bu kayıtsızlık karşısında patlak veren her kriz, bir öncekini maalesef aratmıştır. Ancak Gazze kriziyle beraber küresel sistem iflas bayrağını çekmiştir. Gazze, tüm dünyada maskeleri indirmiş, hakikatin üzerindeki perdeleri kaldırmış, on yıllardır bize örnek gösterilen kurumların içinin ne kadar kof olduğunu apaçık ortaya koymuştur.

Gazze’de Filistin halkının maruz kaldığı soykırımı anlatmaya artık kelimeler kifayet etmiyor. Her gün bir yenisi eklenen katliam görüntülerine bakmaya inanın can dayanmıyor. Kafası kopmuş masum bebeklerin artık bu yükü çekemiyorum diyerek babasının mezarı başında gözyaşı döken çocukların, bombaların altında öksüzleriyle birlikte hayatta kalmaya çalışan yüreği yaralı annelerin görüntülerini izlemeye hiçbirimizin kalbi dayanmıyor.

Bakınız, soykırım başlayalı tam 10 ay oldu. Bu sürede 16 binden fazla çocuk öldü. 40 bin masum insan şehit edildi. Enkaz altındaki 10 binden fazla şehidin naaşına ulaşılamıyor. Bir kısmı ağır, 100 bine yakın yaralı var. İsrail, Gazzelileri sadece bombalarla, sadece kurşunlarla öldürmüyor. Aç, susuz, gıdasız bırakarak da katlediyor. Giderek zalimleşen, şımaran, azgınlaştıkça azgınlaşan bir haydut devlet avuç içi kadar toprak parçasına sıkıştırdığı 2,3 milyon insana karşı 300 gündür barbarlığın her türlüsünü sergiliyor.

Dikkat edin. Normalde insanlığı ayağa kaldırması gereken bu zulüm karşısında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden çıt yok. Yasak savma kabilinden güya bir karar aldılar ama uygulamak için kıllarını dahi kıpırdatmadılar. Batılı ülkeler, zaten İsrail’in soykırım politikasının suç ortağı. Netanyahu yönetimi daha fazla çocuk öldürsün diye silah ve istihbarat dahil her türlü desteği sağlıyorlar. Bu desteklerini de gizleme gereği duymadan, katilleri avuçları şişinceye kadar alkışlayarak alenen gösteriyorlar.

Burada şu ikazı açık açık yapmak durumundayım. Tarih, kimin nerede durduğunu çok net biçimde kaydetmektedir. Nasıl bundan 85 sene önce Hitler’in Nazi Parlamentosu Reichstag’ta yaptığı soykırım konuşmasını heyecanla alkışlayanlar tarihe isimlerini utançla yazdırdıysa, günümüzün Hitler’i Netanyahu’nun yalanlarını ayakta alkışlayanlar da aynı şekilde ellerine yapışan o kara lekeyi ömür boyu temizleyemeyecek.

Mazlumların, özellikle acıları üzerinde sevinç çığlıkları atan vicdan fukaralarını ne tarih ne de çocuklar affedecek. Bunları söylediğim için birilerinin rahatsız olacağının elbette farkındayım. Herkese yaptıkları gibi antisemitik yaftası vurarak belki bizi susturmaya çalışacaklar. Ne yaparlarsa yapsınlar. Bugüne kadar zulüm karşısında susan dilsiz şeytanlardan olmadık ve bundan sonra da olmayacağız.

İnsanlığımızın sınandığı bu zor zamanlarda konuşmayı, hakkı ve hakikati haykırmayı Filistin halkına karşı görevimiz olarak görüyoruz. Şunu çok net ifade etmek isterim. Biz, dünyanın gözlerinin Filistin’e döndüğü bir günde, fırsat bu fırsat deyip birilerine şirin gözükme peşinde değiliz. Biz, bedeli ne olursa olsun ne kadar ağır olursa olsun, hakkı tutup kaldırmanın derdindeyiz.

“Bir dijital faşizmle karşı karşıyayız”

Gelinen noktada, sosyal medya şirketlerinin çıkarlarına dokunan her hususta mafya gibi davrandıklarına bizzat şahit oluyoruz. Filistinli şehitlerin fotoğraflarına bile tahammül edemeyip anında yasaklayan, bunu da özgürlük olarak pazarlayan bir dijital faşizmle karşı karşıyayız

Kim ne derse desin. Soykırımcıların olması gereken yer meclis kürsüleri değil, işledikleri suçların hesabını verdikleri mahkeme salonlarıdır. 40 bin insanın ölümünden sorumlu olanlardan hesap sormayıp, bir de onları kırmızı halıyla karşılamak, açık söylüyorum vicdansızlıktan öte basiretsizliktir. Bu basiretsizliğin sonucunun nerelere vardığını işte geçen hafta gördük. Hamas siyasi büro başkanı İsmail Haniye kardeşimizin, İran’ın başkenti Tahran’da şehit edilmesini alkış sahnesinden bağımsız okuyamayız. O korkunç görüntüler, Filistin halkını derinden yaralamakla kalmamış, daha kötüsü Netanyahu’yu şımartmıştır.

Bütün dünya kamuoyu, İsrail’in ateşkese ikna edilmesini beklerken sonuç, müzakerecinin kalleş bir suikastla şehit edilmesi olmuştur. Akıl ve izan sahibi hiçbir kimse böyle bir durumu normal karşılayamaz. Buradan bir kez daha İsmail Haniye’ye Allah’tan rahmet, ailesine ve Filistin halkına başsağlığı diliyorum. Bundan 3,5 ay önce Ramazan Bayramı’nın birinci gününde çocukları ve torunları yine alçakça bir saldırı neticesinde şehit edilmişti. Çarşamba günü bu sefer şehitler kervanına bizzat kendisi katıldı.

İsmail Haniye’nin şehadetiyle Filistin direnişinin gurbetteki kahramanlarına bir güzel insan, bir mücadele abidesi daha eklendi. 50’yi 60’ı aşkın yakınları şehit oldu ama hiçbir zaman İsmail Haniye o yüzündeki tebessümü kaybetmedi. Böyle bir insandı. Allah mekanını cennet, sevgili habibine inşallah komşu eylesin.

Şunu çok net ifade etmek arzusundayım. Biz, kendisinin gayretine, Filistin davasına olan sadakatine ve milletimize olan samimi muhabbetine yakinen şahitlik ettik. Biz ayın 15’inde Meclisimizde Mahmut Abbas’ı konuşturmayanın planı içindeydik. İsmail Haniye kardeşimizi de aynen burada yine konuşturalım demiştik. Hatta meclis mi olsun, yoksa bu salonumuz mu olsun diye de Meclis Başkanımız da onun planlarını yapıyorduk. O planı yaparken hemen ertesi gün maalesef şehadeti duyduk.

İsmail Haniye’yitanıyan, onunla az çok teşriki mesaisi olan herkes, onun nasıl yiğit bir dava adamı olduğunu çok çok iyi bilirdi. Kendisi aynı zamanda Filistin’in son seçilmiş başbakanıydı. Merhum Haniye’nin Katar’daki cenaze merasimine geniş bir heyetle iştirak etmenin yanı sıra ülkemizdeki bir günlük milli yas ilan ederek Filistin halkıyla dayanışmamızı gösterdik. Ama bazı ekranlarda, bazı cibiliyeti bozuk olanlar, bizim ona gösterdiğimiz bu ilgiyi hazmedemedi. Ya biz sizden mi izin alıp da bunların kararını verecektik? Biz milletimizden gerekli izni aldık ve adımlarımızı da buna göre atıyoruz. Rabbim İsmail Haniye kardeşimin şehadetini katında kabul buyursun. Onu cennetiyle cemaliyle müşerref eylesin diyoruz. Bu vesileyle 3 Ağustos Cumartesi günü ülkemizin ve dünyanın dört bir yanında İsmail Haniye’nin şehadetinden önceki son çağrısına icabet ederek meydanları dolduran tüm kardeşlerime gönülden şükranlarımı sunuyorum.

Gazze bize küresel sistemin sadece adaletsizliğini değil, aynı zamanda iki yüzlülüğünü de gösterdi. Her şey gözlerimizin önünde yaşandı ve yaşanıyor. Bakınız, gazeteciler katledildi. Uluslararası basın kuruluşları ses çıkarmadı. Medya organlarının ofisleri basıldı. Batı demokrasilerinde demokrasi gelmedi. Çocuklar, kadınlar, daha ağzı süt kokan bebekler öldürüldü. İnsan hak ve hürriyetlerinden dem vuranlardan kayda değer hiçbir itiraz yükselmedi. Gezi olayları sırasında İstanbul’a kamp kurup 24 saat canlı yapanlar 10 aydır Gazze’de üç maymunu oynuyorlar. Hendek teröründe şehir eşkıyalarını kurtarmak için çırpınanlar 10 aydır Gazzeli mazlumlar için kıllarını dahi kıpırdatmıyor.

“Açıkça katliam destekçiliği yapmaya başladılar”

Mesele Türkiye olunca aslan kesilen ne kadar batılı kurum ve kuruluş varsa İsrail karşısında süt dökmüş kediye dönüyorlar. Meselenin daha vahim tarafı bu kurum ve şirketlerin Filistin konusundaki tavrının kayıtsızlığı dahil mumla aratmasıdır. Açıkça katliam destekçiliği yapmaya başladılar. Öyle ki İsrail vahşetini gizlemek ve Filistin halkının sesini kısmak için her yola başvuruyorlar. Bilhassa sosyal medya şirketleri gemi azıya çekti, adeta militanlaştılar. İsrail’i eleştiren basit bir cümleye bile hemen sansür bile uygulamayı kendileri için görev addediyorlar. Filistinli şehitlerin fotoğraflarına bile tahammül edemeyip anında yasaklayan, bunu da özgürlük olarak pazarlayan bir dijital faşizmle karşı karşıyayız.

İsmail Haniye’nin şehadeti, bize düşünce ve ifade hürriyetinin sınırlarını, batılı ülkelerde İsrail’in kaprislerinin belirlediğini çok net göstermiştir. Her türlü ahlaksızlığı, fuhşiyatı ve terör örgütü destekçiliğini, özgürlük parantezine alıp teşvik eden bu şirketler, Filistin halkının şanlı direnişine ve kahraman evlatlarına sanal alemde açıkça savaş açmıştır.

Gelinen noktada sosyal medya şirketlerinin çıkarlarına dokunan her hususta mafya gibi davrandıklarına bizzat şahit oluyoruz. Şimdi değerli kardeşlerim, sosyal medya platformlarının bu tavrına esasen yeni tanıklık etmiyoruz. Daha önce Türkiye ile ilgili meselelerde aynı çifte standarda defalarca maruz kaldık. Halen de maruz kalıyoruz. Uyarılarımıza rağmen, FETÖ’den PKK’sına kadar, tüm terör örgütleri, bu mecralarda istedikleri gibi at koşturuyorlar. Yine bu platformlarda, ülkemizin ortak değerlerine, milletimizin inancına, mukaddesatına, alenen hakaret ediyorlar. Suç ve terör şebekeleri, bu mecralarda, istedikleri propagandayı yapıyorlar. Yalan, provokasyon ve kışkırtma, bu platformların en belirgin özelliği haline geldi.

Erdoğan: Bir dijital faşizmle karşı karşıyayız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dijital Telif Yasası’nda son viraj yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Avrupa’da 2030 itibariyle yürürlüğe girecek uygulama kapsamında tüketiciler 16 haneli kart numarası girmeyecek. Şirket bu kuralın cihazdan ve platformdan bağımsız olarak kullanılacağını söyledi.

Kart numarasının yerini dijital tokenlar alacak
CNBC’nin haberine göre 2030 yılı itibariyle internet alışverişlerinde kart numarasının yerini rastgele oluşturulacak dijital tokenlar alacak.

Şirket uygulamanın hayata geçirilmesi için şimdiden bankalar, fintek şirketleri, e-ticaret firmaları ve sektörün diğer ortaklarıyla iletişimde olduklarını belirtti.

Tüm internet alışverişleri tek tıkla yapılabilecek
Uygulama hayata geçerse tüm internet alışverişleri tek tıkla yapılabilecek. Mastercard anlık ve rastgele oluşturulan tokenlar nedenlar nedeniyle internet sahteciliklerinin de önüne geçileceğini savunuyor.

Şifreler yerine de Mastercard geçiş anahtarı (passkey) adını verdiği bir uygulamayı devreye alacak. Ayrıca kullanıcılara parmak iziyle biyometrik onay sağlama imkanı da tanınacak. Tokenların otomatik olarak yenilenmesiyle ileride sizi tanımlayan token değişse de platformlarda otomatik güncellenecek. Yani kart değişikliğinde yaşanan yeniden kaydetme probleminin önüne geçilecek.

Sahteciliğin önüne geçilecek
Junniper Research’ün araştırmasına göre 2028 itibarıyla internet ödemeleri alanında sahtecilik yıllık 98 milyar dolar büyüklüğüne ulaşacak. Önümüzdeki beş yıllık süreç toplandığında 360 milyar dolarlık bir dolandırıcılık söz konusu.

Tokenlaştırma projesiyle bu miktarın yüzde 50 oranında azaltılacağı savunuluyor.

Kaynak: Ekonomim

İnternet alışverişlerinde yeni dönem: Kart numarasının yerini dijital tokenlar alacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kullanıcılar için daha inançlı bir dijital tecrübe sağlanmasını amaçlayan Dijital Hizmetler Yasası bugün yürürlüğe girecek.

Reuters‘da yer alan habere nazaran, Dijital Hizmetler Paketi ile birlikte toplumsal platformlar ve arama motorlarından dezenformasyonu kısıtlamaları, yasadışı içeriği süratle kaldırmaları, küçükleri internette daha düzgün müdafaaları, riskleri değerlendirmeleri ve bunları en aza indirmek için efor sarf etmeleri ve dış kontrollere tabi olmaları beklenecek.

Bu kuralları ihlal eden ve kuralları yerine getirmeyen platformlar, yıllık toplam cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezasına çarptırılacaktır. İhlalleri tekrarlayanlar ise AB’deki faaliyetlerinden men edilebilecek.

NELERİ KAPSIYOR?

Dijital Hizmetler Yasası, toplamda 45 milyondan fazla internet kullanıcısının tesir günlük internet tecrübesini etkileyecek. Yasa kapsamında, ”Alibaba, Amazon, Apple AppStore, Booking.com, Facebook, Google Play, Google Maps, Google Shopping, Instagram, LinkedIn, Pinterest, Snapchat, TikTok, X (eski ismiyle Twitter), Wikipedia, YouTube, Zalando, Bing ve Google çok büyük çevrimiçi platformlar ve arama motorları” olarak listelendi.

Şimdilik sırf bu platformalar için geçerli olan yasanın, Şubat ayından sonra büyüklüğüne bakılmaksızın çeşitli çevrimiçi platformlar için geçerli olması bekleniyor.

AB’den ‘dijital kurallar’ adımı: Dijital Hizmetler Yasası yürürlüğe giriyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kullanıcılar için daha inançlı bir dijital tecrübe sağlanmasını amaçlayan Dijital Hizmetler Yasası bugün yürürlüğe girecek.

Reuters‘da yer alan habere nazaran, Dijital Hizmetler Paketi ile birlikte toplumsal platformlar ve arama motorlarından dezenformasyonu kısıtlamaları, yasadışı içeriği süratle kaldırmaları, küçükleri internette daha düzgün müdafaaları, riskleri değerlendirmeleri ve bunları en aza indirmek için gayret sarf etmeleri ve dış kontrollere tabi olmaları beklenecek.

Bu kuralları ihlal eden ve kuralları yerine getirmeyen platformlar, yıllık toplam cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezasına çarptırılacaktır. İhlalleri tekrarlayanlar ise AB’deki faaliyetlerinden men edilebilecek.

NELERİ KAPSIYOR?

Dijital Hizmetler Yasası, toplamda 45 milyondan fazla internet kullanıcısının tesir günlük internet tecrübesini etkileyecek. Yasa kapsamında, ”Alibaba, Amazon, Apple AppStore, Booking.com, Facebook, Google Play, Google Maps, Google Shopping, Instagram, LinkedIn, Pinterest, Snapchat, TikTok, X (eski ismiyle Twitter), Wikipedia, YouTube, Zalando, Bing ve Google çok büyük çevrimiçi platformlar ve arama motorları” olarak listelendi.

Şimdilik sırf bu platformalar için geçerli olan yasanın, Şubat ayından sonra büyüklüğüne bakılmaksızın çeşitli çevrimiçi platformlar için geçerli olması bekleniyor.

AB’den ‘dijital kurallar’ adımı: Dijital Hizmetler Yasası yürürlüğe giriyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TCMB’den yapılan duyuruda, 29 Aralık 2022 tarihli dijital Türk lirası kullanımına ilişkin açıklamada, Dijital Türk Lirası Projesi’nin birinci faz çalışmaları kapsamında, yapılan testler sonucu elde edilen bulguların geniş kapsamlı bir değerlendirme raporu ile paylaşılacağının duyurulduğu hatırlatıldı.

Birinci faz pilot test çalışmaları çerçevesinde belirli lokasyonlarda pilot uygulama testlerinin gerçekleştirilmesi ve testler sonucunda kullanıcı deneyimi ile sistem performansının ölçülmesinin amaçlandığı belirtilen duyuruda, “Değerlendirme raporu ile TCMB bünyesinde gerçekleştirilen AR-GE çalışmalarının ve Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu paydaşlarıyla birlikte yürütülen birinci fazın bulguları ile projede benimsenen yaklaşımlar paylaşılmaktadır.” denildi.

Dijital Türk Lirası Birinci Faz Değerlendirme Raporu’nda, TCMB’nin, mevcut ödemeler altyapısını tamamlayıcı nitelikte bir dijital Türk lirasının tedavülünün fizibilitesi üzerinde çalışmalarını sürdürdüğü hatırlatılarak, Merkez Bankası Dijital Türk Lirası Araştırma Geliştirme (AR-GE) Projesi ile dijital Türk lirasının sahip olabileceği özelliklerin belirlenmesi, farklı mimari kurguların ve teknolojik alternatiflerin denenmesi ve pilot uygulama çalışmalarının yapılmasının hedeflendiği kaydedildi.

Dijital Türk lirası ile ilgili sürece yer verilen raporda, 2023’ün ilk yarısında pilot testlere devam edilerek birinci fazın tamamlandığı, elde edilen bulgular doğrultusunda daha yaygın pilot testlerin gerçekleştirileceği ileri fazlara geçilmesi ve proje aşamalarının tamamlanmasını takiben yapılacak analizler ve değerlendirmeler neticesinde Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu’nun yeni katılımcılarla genişletilmesinin planlandığı bildirildi.

TCMB’nin, dijital Türk lirasının kullanıma sunulmasına her yönden hazır olmak için çalışmalarına devam ettiği belirtilen raporda, “İlerleyen dönemlerde dijital Türk lirasının teknolojik gereksinimlerinin yanı sıra iktisadi ve hukuki çerçevesine dair çalışmalara da öncelik verilecek olup çalışmaların karar alıcılara sunulması planlanmaktadır. Nihai kararın alınması ve ilgili mevzuatın hayata geçmesiyle birlikte dijital Türk lirasının yaygınlaştırma çalışmalarının hızlanması ve tüm Türkiye’de kullanıma sunulması mümkün olabilecektir.” denildi.

Değerlendirme raporu ile TCMB bünyesinde gerçekleştirilen AR-GE çalışmalarının ve Platform paydaşlarıyla birlikte yürütülen birinci fazın bulguları ve projede benimsenen yaklaşımların paylaşıldığı aktarıldı. Raporda, ikinci faz çalışmaları kapsamında Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu’nun, yeni katılımcılarla genişletileceği ve farklı senaryolarda pilot testler gerçekleştirileceği bildirildi.

“Dijital Türk lirası, hızlı dijitalleşen ekonomik faaliyetleri fırsata dönüştürme kapasitesi taşıyacak şekilde tasarlanıp geliştirilebilecek”

Merkez bankaları dijital paralarına ilişkin bilgilere yer verilen raporda, ödemelerin dijitalleşmesi sürecinin son aşaması olarak kabul edilebilecek Merkez Bankası Dijital Parası’nın, en yalın ve basit hali ile “egemen bir ülkenin parasının dijital biçimi” olarak tanımlanabildiğini hatırlatıldı.

“Merkez Bankası Dijital Parası” denildiğinde akla kripto varlıkların gelebildiği ancak dijital paranın bir kripto varlık olmadığı vurgulanan raporda, şunlar kaydedildi:

“İktisaden dijital para, ülke parası olarak kullanılan banknotun dijital biçimidir. Dijital para, yasal ödeme aracı olarak kanuni dayanak üzerinden hukuki çerçevesi tanımlanmış, milli egemenlikten gücünü alarak toplumsal uzlaşıyı temsil eden ve tek milli değer ölçüm birimi niteliğindeki ülke parasının yeni bir biçimidir. Bu bağlamda, dijital para ile kripto varlıkların hem ekonomik hem de hukuki çerçeve olarak birbirlerinden tamamen farklı kavramlar olduğunun içselleştirilmesi, kritik önem taşımaktadır. Örneğin, dijital Türk lirası ile kast edilen Türk lirasının dijital biçimidir. Birimi, mevcut para formunda olduğu gibi Türk lirasıdır.

 

Dijital Türk lirası, yeni teknolojik potansiyelleri ve ayrıca pandemi ile birlikte giderek daha hızlı dijitalleşen ekonomik faaliyetleri fırsata dönüştürme kapasitesi taşıyacak şekilde tasarlanıp geliştirilebilecektir. Yeni teknolojiler, paraya işlevsellik kazanımları sağlayabilecek ancak paranın fıtratını değiştiremeyecektir. Bu bağlamda tasarımlar, paranın temel özellikleri göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Tedavüle sokulması halinde dijital Türk lirasının, finansal kapsayıcılık oranının artırılması, ödemelerin kesintisiz ve sürekli çalışma ilkesine uygun tamamlayıcı bir ödeme kanalı oluşturulması, dijital ödemelerde yeknesaklık imkanının sağlanması ve programlanabilir ödemeler altyapısının hazırlanarak yenilikçi kullanım alanları için bir taban oluşturulması noktalarında katkı sağlayacağı öngörülmektedir.”

 

Dijital Türk Lirası Sistemi için önemli olan noktanın, teknolojinin kendisinden ziyade dijital para gereksinimlerini ve ilkelerini tam karşılayan bir sistemin hazırlanması olduğu, bu bağlamda dağıtık defter, merkezi defter ve ikisinin karışımı melez çözümlerin denendiği belirtilen raporda, Faz-1 kapsamında, dijital kimlik sistemi, dijital para sistemi, soyutlama katmanı, servis katmanı ve cüzdan uygulaması temel bileşenler olarak belirlendiği, AR-GE ilkelerince açık kaynak kodlu yazılımlar kullanılarak hazırlandığı ve test edildiği bildirildi.

“18 YAŞ ALTINDAKİLERİN ÖDEMELERİNDE DİJİTAL PARAYI TERCİH EDEBİLECEĞİ ÖNGÖRÜLMEKTE”

Dijital para bilgisinin nasıl saklanabileceğine yer verilen raporda, proje sürecinde elde edilen bulguların çok yönlü değerlendirmeler içermekle birlikte “mahremiyet”, “finansal sistem”, “teknoloji” ve “dijital kimlik” ana başlıklarında gruplandırılabildiği belirtildi.

Dijital paranın, mevcut ödeme alternatifleri ve ürünleriyle rekabet etmeyip talep anında sunulan, ödemeler altyapısını tamamlayıcı bir alternatif hizmet olarak konumlandırılabileceği aktarılan raporda, herhangi bir sebeple herhangi bir mevduat ya da ödeme hesabı bulunmayan ve 18 yaşın altında olan vatandaşların ödemelerinde dijital parayı tercih edebileceğinin öngörüldüğü, ayrıca, turistler başta olmak üzere yerleşik olmayanlar için de dijital para seçeneği sunulabileceği bildirildi.

“ÖZELLİKLE DOĞAL AFETLERLE MÜCADELE ALANLARINDA YADSINAMAZ KAZANIMLAR ELDE EDİLECEK”

Dijital cüzdanlar ve ön ödemeli uygulama alternatiflerinin, sosyal yardım ve destek amaçlı paraların ulaştırılmasında kullanılabileceği belirtilen raporda, “Özellikle doğal afetlerle mücadele alanlarında yadsınamaz kazanımlar elde edilebilecektir.” denildi. Raporda, dijital Türk lirası ile birlikte banknot emisyonu ve dolaşımdaki para operasyonları maliyetlerinin azalmasının beklendiği kaydedildi.

Raporda, AR-GE faaliyetlerine ilerleyen fazlarda da devam edileceğine işaret edilerek, Türk lirasının biçimleri arasındaki dönüşümler, akıllı ödemeler, çevrim dışı ödemeler ile hukuki ve iktisadi boyutların ilerleyen fazlarda ele alınacak konular arasında olduğu bildirildi.

“TÜRK LİRASININ TÜM BİÇİMLERİNİN BİRBİRİYLE DÖNÜŞÜMÜ MÜMKÜN OLACAK”

Dijital Türk lirası nihai mimarisi ve tasarımı üzerine çalışmaların sürdüğü aktarılan raporda, “Olası tasarım seçeneklerinin sonuçları ve dijital Türk lirasına ilişkin iktisadi, hukuki ve mali gereksinimleri karşılayıp karşılamadığına dair değerlendirmeler devam etmektedir. Değerlendirmelerin sonucunda tedavüle ilişkin karar verilecektir.” denildi.

Türk lirasının tüm biçimlerinin birbiriyle dönüşümünün mümkün olacağı vurgulanan raporda, şunlar kaydedildi:

“Bilindiği üzere, mevcut finansal sistemde bankalarda bulunan mevduat, ATM’ler ya da şubeler aracılığıyla nakde dönüşebilmektedir. Benzer şekilde, mevduat dijital Türk lirasına, dijital Türk lirası da mevduata dönüşebilecektir. Bu dönüşüm, anında ve sürekli mümkün olacaktır. Dijital para sistemi, dönüşümleri sağlamak amacıyla mobil uygulamalar, mevduatı yöneten sistemler ve ATM’lerle entegre olacaktır. Dijital Türk lirası hesabı olmayan işletmeler için de dijital Türk lirası ile alınan ödemelerin otomatik olarak mevduata dönüşümleri sağlanacaktır. Bu süreçlerde bir taraftan mevcut teknolojik imkanlar en pratik şekilde değerlendirilmeye devam edilirken, kısa, orta ve uzun dönemin olası yenilikleri ile uyum özenle gözetilecektir.”

“DİJİTAL TÜRK LİRASININ GELİŞTİRİLMESİNİN KESİNTİSİZ DEVAM EDECEK BİR SÜREÇ OLACAĞINA ŞÜPHE YOK”

Raporun sonuç bölümünde, TCMB’nin belirlediği ilkeler ve yaklaşımlar göz önünde bulundurularak Dijital Türk Lirası Sistemi’nin mahremiyeti gözetecek, mevcut iktisadi ve finansal süreçlere zarar vermeyecek, teknolojik yeniliklere uyum sağlayabilecek, dijital ekosistemlerdeki bileşenler ile birlikte çalışabilecek ve herhangi bir finansal aracı kuruma bağımlı olunmadan erişilebilecek şekilde tasarlandığı, benimsenen modülerlik anlayışı ile herhangi bir teknolojiye bağımlı kalınmamasının hedeflendiği belirtildi.

Dijital Türk lirasına erişimin, ticari bankaların dahil olduğu lisanslı finansal aracı kurumlar üzerinden gerçekleştirileceği aktarılan raporda, “Bu bağlamda, serbest piyasa ekonomisinin temellerinden olan iki katlı bankacılık esaslarına ve finansal sistemin temel prensiplerine zarar verilmemesi ilkesi gözetilerek dijital cüzdanlarda dolaştırılabilecek toplam nakit tutarı ve harcama limitleri kademeli ve kontrollü bir şekilde yönetilecektir. Bu açıdan bakıldığında, geleneksel bankacılık yaklaşımlarıyla uyumlu bir süreç devam etmektedir.” denildi.

TCMB’nin, talep ve gereksinimler ile uyumlu kapasitelerin oluşturulması ve hem konvansiyonel banknotların hem de dijital Türk lirasının birbirlerini tamamen tamamlayıcı nitelikte dolaşımda kalması için her türlü teknik ve idari tedbiri alacağı kaydedilen raporda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Finansal istikrarın öncü koşulu olan ödemelerin kesintisizliği ilkesiyle işletilmekte olan toptan ve perakende ödemelerdeki bütüncül ekosistemin, dijital Türk lirasının ihracına karar verilmesi durumunda devreye girmesi ile birlikte daha pratik, daha kapsayıcı ve daha sürdürülebilir hale gelmesi beklenmektedir. Belirtilen birçok kazanım, dünya genelinde yapılan dijital para çalışmalarının kesişim kümesi olarak değerlendirilebilecek tasarımların sonuçlarıdır. Özelleşen tasarımlar sonrası ise TCMB’nin belirlediği ilkeler ve yaklaşımlar kapsamında etkiler ortaya çıkacaktır. Dijital ekosistemlerin oluşması ve yeterli kullanım büyüklüğüne ulaşması bağlamında farklı tasarımlar, farklı sonuçları beraberinde getirecektir.

Dijital Türk lirasının geliştirilmesinin kesintisiz devam edecek bir süreç olacağına şüphe yoktur. Her dijital üründe olduğu gibi dijital Türk lirasında da sürekli iyileştirme ve mutlak güvenlik yaklaşımlarının benimsenmesi ve devam ettirilmesi gerekmektedir. Devamlı artan hesaplama gücü ve azalan teknoloji maliyetleri sayesinde hem yakın hem de orta ve uzun dönemde dijital para alanında kullanılabilir stratejik teknolojilerin sürekli ve çok boyutlu olarak değişmesi ve gelişmesi beklenmektedir. Bu doğrultuda, Dijital Türk Lirası Projesi TCMB’nin kesintisiz araştırma ve geliştirme gündeminde kalmaya devam edecektir.”

Dijital Türk Lirası Projesi’nin birinci faz değerlendirme raporu yayımlandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Spor Doktoru Uzm. Dr. Burak Fariz, anne ve babalara kıymetli ihtarlarda bulundu.

Çocukların kesinlikle spora yönlendirilmesi gerektiğini kaydeden Fariz, “Mutlaka bir aktiviteye, futbol, basketbol, yüzme, jimnastik rastgele bir şey göndermek lazım. Hem vakitlerini değerlendirecekler hem sıhhatlerini koruyacaklar hem de sonradaki ömürleri için nizamlı antrenman alışkanlığına sahip olacaklar” dedi.

“MUTLAKA BİR AKTİVİTEYE KATILMALILAR”

Okul çağındaki çocukların vakit zaman hareketsiz kaldığını tabir eden Burak Fariz, “Son periyotlarda çocuklar ders çalışmaları, çok konutta olmaları, kış mevsimi sebebiyle de hareketli değillerdi. Özellikle de bilgisayar, tablet üzere şeyler daha da fazla hareketsiz kalmalarına sebep oluyor. Onları hem toplumsal ortama sokabilmek hem hareket seviyelerini artırabilmek için kesinlikle bir şeyler yapmak lazım. Okulun kapanmasıyla birlikte çokça da boş vakitleri var. Kesinlikle bir aktiviteye, futbol, basketbol, yüzme, jimnastik rastgele bir şey göndermek lazım. Hem vakitlerini değerlendirecekler hem sıhhatlerini koruyacaklar hem de sonradaki hayatları için bir alışkanlık, sistemli antrenman alışkanlığına sahip olacaklar. Aileler yaz aylarında bilhassa en çok buna yük vermeli. Tıpkı vakitte kışın da vakit bulabildikleri vakitler, ders çalışmaktan, arta kalan vakitlerde da bir şeyler yapmaları çok yararlı olur” diye konuştu.

“BİRÇOK HASTALIĞA KARŞI ESİRGEYİCİ TESİRİ VAR”

Uzm. Dr. Burak Fariz, antrenman yapmanın hastalıklara karşı hami olduğunu da belirterek, “Düzenli idman yapmanın çocukların sıhhatlerine genel olarak gözetici tesiri var. Bir alışkanlık haline geldiği vakit tansiyon, diyabet, şeker hastalığı üzere birçok hastalığa karşı gözetici tesiri var. Hatta son vakitlerde yeni çalışmalar bizim varsayım etmediğimiz Alzheimer üzere hastalıklara karşı gözetici olduğunu da gösteriyor” formunda konuştu.

“HER SPOR, HER ÇOCUĞA UYGUN DEĞİL”

Takım sporlarının çocuklar için toplumsal bir ortam oluşturduğuna dikkat çeken Fariz, “Yazın çocuklara ekip sporlarını öneririm. Toplumsallaşma manasında çok olumlu tesiri var lakin her spor kısmı, her çocuğa uygun değil. Sporda çocuğun yaşı, kilosu, aktivite seviyesi çok kıymetli oluyor. Kontak sporları yapanlar, karate, tekvando, judo üzere sporları yapanlar uygun yaş kümesinde uygun kilo, uygun uzunluk hesaba katılarak yapılması lazım. Her spor, her çocuğa uygun değil. Genel olarak bir hastalığı olmayan, sağlıklı bir çocuğun en azından bir futbol, basketbol, koşu, yüzme bunlardan birinde kesinlikle gitmesini tavsiye ediyorum” tabirlerini kullandı.

“ÇOCUKLARI BÜYÜK İNSAN ÜZERE DÜŞÜNMEMEK LAZIM”

Yapılan spor antrenmanlarının da çocuklara uygun olması gerektiğinin altını çizen Burak Fariz, “Spor egzersizlerinin çocukların yaşına uygun yapılması gerekir. Futbolda da, basketbolda da kuvvet idmanları çok kıymetli. Bunları kesinlikle yapmanız lazım. Yapmadığınızda kesinlikle bir eksiklik kalır fakat çocukları büyük insan üzere düşünmemek lazım. Onlar aslında büyük insanların küçültülmüş halleri değil. Onların kendine uygun fizyolojileri, kas yapıları var. Ona nazaran planlama yapmak lazım. Uygun halde antrenman yükü, idman yükü azaltarak yapılmalı. Bunda bir sakınca yok” kelamlarına ekledi.

Dijital dünya ve çocukların sıhhati: Sporla istikrarlı bir ömür kurma yolları yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.