Şirketin yetkileri TMSF’ye devredildi.

SORUŞTURMA

Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında Can Holding bünyesinde faaliyet gösteren şirketler üzerinden suç işlemek amacıyla örgüt kurulduğu, bu örgüt aracılığıyla “nitelikli dolandırıcılık”, “vergi kaçakçılığı”, “kaynağı belirsiz gelirlerin şirket hesaplarına sokulması”, “suçtan elde edilen gelirlerin aklanması”na yönelik çok yönlü eylemlerin gerçekleştirildiği öne sürülmüştü.

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporları ile mali denetim birimlerinin düzenlediği inceleme raporlarıyla soruşturma başlatılmıştı.

Soruşturma kapsamında Can Holding bünyesinde faaliyet gösteren şirketler üzerinden kaynağı belirsiz yüklü tutarda para girişlerinin yapıldığı, bu paraların çeşitli şirketler arasında aktarılarak izlerinin gizlenmeye çalışıldığı, faturasız işlemler ve sahte belge düzenlemeleriyle vergi yükümlülüğünün azaltıldığı iddia edilmişti.

Holding yapısı altında kurulan çıkar amaçlı suç örgütünün Kemal Can ve Mehmet Şakir Can liderliğinde hareket ederek aynı faaliyet alanlarında çok sayıda şirket kurmak suretiyle denetim ve takip mekanizmalarını zorlaştırdığı, yönetim kurullarında değişiklikler yapıp sorumluluğu örgüt üyeleri arasında dağıttığı ve bu yolla hukuki yaptırımlardan kaçmayı hedeflediği öne sürülmüştü.

Ayrıca ticari faaliyeti bulunmayan şirketlerde nakit sermaye artırımı yapıldığı, sermaye artırımlarının kaynağı olarak ortaklara borçlar hesabının gösterildiği, bu borçların gerçeği yansıtmadığı, ortaklara borçlar hesabında görülen tutarların 7256 sayılı “Varlık Barışı Kanunu” kapsamında şirkete yeniden yatırıldığı, gerçekleştirilen bu işlemlerin, kanunun amacına aykırı şekilde suçtan sağlanan gelirin sisteme dahil edilmesi ve aklanması niteliğinde olduğu iddiasında bulunulmuştu.

MASAK raporlarıyla elde edilen bulgular doğrultusunda suç örgütünün “nitelikli dolandırıcılık”, “kaçakçılık” ve “Vergi Usul Kanunu’na muhalefet” gibi öncül suçlardan elde ettiği yasa dışı gelirler aracılığıyla ticari hacmini genişlettiği, eğitim, medya, finans ve enerji gibi stratejik sektörlerde şirket alımları, hisse devirleri ve yatırım faaliyetlerinin doğrudan suç gelirleriyle finanse edildiği, bu yolla örgütün hem ekonomik gücünü artırmayı hem de kamuoyu nezdinde meşruiyet kazanmayı hedeflediği öne sürülmüştü.

Soruşturma kapsamında 121 şirketin mal varlığına el konularak ve TMSF kayyum olarak atanarak 10 şüpheli hakkında gözaltı kararı verilmişti.

İstanbul Jandarma Komutanlığı ekipleri, düzenledikleri operasyonda aralarında Can Yayın Holding Yönetim Kurulu Başkanı Kenan Tekdağ’ın da bulunduğu 6 şüpheliyi gözaltına almıştı.

Kayyum atanan şirketlerin bazıları şöyle aktarılmıştı:

“Habertürk Gazetecilik, Ciner Medya TV Hizmetleri, Show Televizyon Yayıncılık, Boğaziçi Radyo Televizyon Yayıncılığı ve Reklamcılık, Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama, Doğa Okulları İşletmeciliği, Bilgi Doğa Eğitim İşletmeciliği, Turktobacco Sigara İç ve Dış Ticaret Pazarlama, HT Spor Televizyon Yayıncılık ile Bosphorus Medya Grubu Radyo ve Televizyon Yayıncılığı Anonim Şirketi.”

Adliyeye gönderilen ve savcılıkta ifadeleri alınan şüphelilerden D.Ç, D.C, M.K. ve K.Ç. “suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma” ve “kara para aklama” suçlarından, C.C. ise “suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma” suçundan tutuklanmaları talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edilmişti.

Şüpheli Kenan Tekdağ ise aynı suçlardan “ev hapsi” ve “yurt dışı çıkış yasağı” şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanması talebiyle hakimliğe gönderilmişti.

Hakimlik, D.Ç, D.C, M.K, K.Ç. ve C.C’nin üzerine atılı suçlardan tutuklanmasına, şüpheli Kenan Tekdağ hakkında ise “ev hapsi” ve “yurt dışı çıkış yasağı” şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar vermişti.

Öte yandan, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturma dosyasını yetkisizlik nedeniyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına göndermişti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında ise Can Holding’e ait 9 şirkete daha kayyum atanmasına karar verilmişti. Kayyum atanan 9 şirketin isimleri ise şöyle aktarılmıştı:

“Türktab Marketing Sigara ve Tütüncülük AŞ, ZA Lojistik ve Araç Kiralama Hizmetleri Ticaret AŞ, Canpet Benzin İstasyon İşletmeciliği AŞ, Tares Tek. Ürünleri İç ve Dış Tic. Ltd Şti, Furkon Teknik Hırdavat Sanayi ve Dış Ticaret Ltd Şti, Temiz Petrol ve Gayrimenkul Ticaret AŞ, MCN Petrol AŞ, Yön Özel Eğitim Basım Yayın San. Tic. AŞ, Mer Yatırım ve Özel Eğitim Hiz. AŞ”

Can Holding soruşturmasında Doğa Koleji’ne kayyum atandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İklim Değişikliği Siyaset ve Araştırma Derneği Lideri Dr. Baran Bozoğlu Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.

• Akbelen neden kıymetli?

Toplum olarak büyük bir ağaç sevgisiyle büyüdüğümüz bir gerçek. Anadolu coğrafyasında bilhassa orman köylüsü, tabiatla kurulan ilgi epey ağır. İnsanlık tarihinin olduğu bir bölgeden kelam ediyoruz aslında. Biz Türk toplumu olarak tabiata karşı hassasız. Akbelen’de yaşananlar ve ondan evvel öbür alanlarda yapılan faaliyetlerdeki tek ağacın dahi kesilmesi hepimizi derinden etkiliyor. Hasebiyle Akbelen öbür ormanlık alanlardan daha değerli yahut daha az kıymetli diyemeyiz. İklim değişikliğine karşı gayrette, sera gazı emisyonlarını azaltmak için doğal alanlara, ormanlık alanlara gereksinimimiz var. Bunu bir uzman olarak söylüyorum lakin bunu yalnızca ben değil, tüm bilim insanları söylüyor. Ülkemizin kurumları da raporlarıyla ortaya koyuyor.

• Kesilen ağacın iki katının dikileceği savunması yapılıyor, bu telafi eder mi?

Bölgede hali hazırda bir ekosistem oluşmuş durumda. Sonradan yapılacak rehabilitasyon yahut öteki bir alanda yapılacak orman çalışması katkı sağlayacaktır lakin var olanın yerini kuşkusuz alamaz. Burada “telafi” kavramını kurallara nazaran kıymetlendirmek gerekir. Münasebetiyle elbette yeni dikilecek ağaçlar bölgedeki ekosistemi yüzde 100 yerine koyamaz lakin planlamalar çerçevesinde yeni rehabilitasyon alanlarının sıkı bir halde takibi ile gelişme sağlanabilir.

‘DOĞA KANUNLARI MÜSAADE VERMİYOR’

• Ormanı geri kazanmak ne kadar vakit alır?

Maden alanlarının rehabilite edilmesi bilimsel ve teknolojik olarak mümkündür lakin maliyetlidir de. Tabiatta hiçbirşey bir başkasının birebiri değildir ve tıpatıp birebirini üretemeyiz. Fakat kömür çıkarılması kararı var ise bunun rezerv alanı dışında yapmanız mümkün değil. Bu nedenle yerinde çıkarılması ve rehabilitasyonunun sağlanması gerek. Yok edilenin yerine birebirini yapmaya, tabiat kanunları müsaade vermiyor.

• Anayasaya nazaran devlet ormanları korumakla yükümlü. Fakat Türkiye’de gündem daima tabiata verilen ziyan. Bunun açıklaması nedir sizce?

Akbelen’deki santrallar 1980’li yıllarda devlet tarafından yapılmış, kömür rezervi olarak üzerinde tartışma yürüttüğümüz bölgedeki kömürün alınarak yapılması kurgulanmış ve biz 40-50 yıl evvel yapılan bir planlamanın sonuçlarını tartışmak durumunda kalıyoruz. Yani tarihi geçmişi olan bir süreçle karşı karşıyayız. Sorunun yalnızca günlük tartışmanın içinde eritmek, birkaç gün sonra mevzuyu hiç konuşmadan öteki bir mevzuya geçiş yapmak bizi sonuca götürmez. Öteki bölgelerde de Kaz Dağları’nda da bunu gördük. Türkiye’nin en başta tek bir ağacını dahi koruyacak gayret içinde olması gerekiyor. Hiçbir orman bir başkasından daha pahalı değildir. Bunların korunması iklim değişikliği için vazgeçilmezdir.

• Peki buradaki rezerv tüketildiğinde ne olacak, neyle karşı karşıya kalacağız?

Şu saatten sonra bölgede çevresel tesirin dikkatle izlenmesi gerek. Çevresel tesirin azaltılmasına yönelik uzman kurum ve kuruluşlarla projeler üretilmeli. Bağımsız bir yapının izleme ve raporlama sürecini yürütmesi değerli. Rehabilitasyon planı da kamuoyuyla paylaşılmalı.

‘İŞGÜCÜ YENİLENEBİLİR GÜCE YÖNLENDİRİLMELİ’

• Çevreyi katlederek yapılan santrallar vazgeçilmez mi?

Yaşamın sürdürülebilmesi, toplumun devamı ve bilhassa iklim değişikliğiyle ilgili krizlerin azalabilmesi için orman vazgeçilmezdir. İklim değişikliğine neden olan sera gazlarının fosil yakıtlardan, kömürlü termik santrallardan, petrolden kaynaklı oluştuğunu görüyoruz. Kentlerimizdeki sel felaketleri, orman yangınları ve sıcak hava dalgalarının her yıl artıyor olmasının nedeni de tekrar iklim değişikliğine yani tabiata karşı yapılan bu faaliyetler. Birebir vakitte Türkiye, Paris İklim Anlaşması’na taraf olmuş bir ülke. Dünyanın gayesi 2050’de karbon nötr olması. Biz de etrafla tabiatla barışık güç üretim biçimlerini sürdürülebilirlik perspektifi ile ortaya koyabiliriz, münasebetiyle çaresiz değiliz.

‘YENİ SANAYİ İHTİLALİNİ KAÇIRMAYALIM’

Türkiye’de 2053 karbon nötr gayesi kapsamında yapılması gereken şey çok açık: Fosil yakıtlardan çıkış planlamasını yapmak. Yeni sanayi ihtilalini, yeşil ihtilali kaçırmak istemiyorsak bizim kömürden çıkış için bir siyaset belirlememiz gerek. Yenilenebilir güç kaynaklarında netleşip kömürlü termik santralları ve kömür madenciliğini bırakmalıyız.

• Enerjide dışa bağımlı bir ülke, ormanlarına ziyan vermeden güç gereksinimini karşılayabilir mi?

Enerji verimliliğini geliştirmeli, endüstride, tarımda, üretimde teşvikler artmalı. Mümkün savaş yahut kriz durumlarında güç güvenliği çok değerli. Rüzgâr, güneş santralları için kıymetli bir uğraş var. Böylesi bir artış varken, dünyaya örnek olacak ataklar yapma potansiyeline sahipken hâlâ milletlerarası alanda da bizi olumsuz gösterecek olan termik santral ısrarımızdan vazgeçmemiz gerekiyor. Katma kıymeti yüksek olan bir planı ortaya koymak gerek. Bunu yaparak güç ihtilaline daha büyük iştirak sağlayarak yerli ve ulusal teknolojileri kullanacağımız bir güç alanını yaratabiliriz. Çevresel ziyanı büyük, randımanı düşük bu santralların kapatılması planlanmalı. Geri kalmış bu teknolojilere yatırım yapmak Türkiye için hakikat değil.

‘ÇÖZÜM GÜÇ DEPOLAMA’

• Evet, yeşil ihtilal çok değerli ancak biz yeşil ihtilalde tabiata bağlıyız, güneş çıkmayabilir, rüzgâr esmeyebilir. Bunu nasıl çözeceğiz?

Artık pil teknolojisi, depolama sistemleri çok gelişti. Münasebetiyle rüzgâr, güneş, jeotermal, hidroelektrik santrallardan üretilen gücün depolanması mümkün, Türkiye’de de bilhassa pil ve depolama sistemlerine dair önemli yatırımlar yapıldı. Münasebetiyle rüzgârın ve güneşin olmadığı, suyun akmadığı vakitlerde depolanmış güç ile bu meseleleri aşmak mümkün.

• Yeşil güçte alışılmış endüstrinin de ziyan görmemesi ve ahengi kelam konusu olacaktır…

Yeşil ihtilal için ve ihracatının büyük kısmını Avrupa ülkelerine yapan bir Türkiye’de eserlerin AB’ye girerken karbon vergisine tabi olmaması, endüstrimizin ziyan görmemesi için de kömürden ürettiğimiz elektriği düşürmemiz, güç verimliliğini artırmamız ve halihazırda büyük gelişme gösteren yenilenebilir güce daha fazla yönelmemiz gerekiyor. Elimizde yeni bir araç var. “Stratejik Çevresel Tesir Değerlendirme” diyoruz. Türkiye bu mevzuatı çıkardı.

‘AKBELEN DERS OLSUN’

Madencilik alanlarına dair bu tesir sürecinin başlatılması iktidarın, muhalefetin el ele verip bu sürece katılması kıymetli. Buna nazaran ülkenin gelecekteki güç siyasetini kurgulaması gerekiyor. Akbelen bize ders olmalı. Üretim ve madencilikte planlama yapmamız ve bunun tüm paydaşlarla konuşulması, insanların da yanında yöresinde ne olacağını görebilmesi gerekiyor. Bilim ve liyakatin ışığında bu planlamalar yapılmalı.

• Kömür madenciliğinin istihdama tesirinden çokça kelam ediliyor…

Kömür madenciliğinin istihdama tesirinin çok kısıtlı olduğu ortaya konuldu. Buralardan ekmek yiyen vatandaşlarımız için madenden kademeli çıkış yapılması, nitelikli işgücününün yenilenebilir güç kesimine yönlendirilmesi gerek. Buna yeşil dönüşüm içerisinde adil geçiş süreci diyoruz. Yani kimseyi geride bırakmadan bir geçiş sürecini tamamlamalıyız.

• Sizce “ağaç sevgisi” ismi altında provokatif aksiyonlar mi yapılıyor, bu aksiyonları yapanlar marjinal mi?

Kişisel egolardan sıyrılarak mevzuyu hakikaten yürekten ele alan bireylerin de olduğunu kabul etmek gerekiyor. Bu bireyler sayesinde bizim etraf mevzuatımız, hukukumuz gelişebiliyor. Bu samimi hassasiyetlere kulakları tıkamamak lazım. Her alanda olduğu üzere bu alanda da farklı telaşları olan bireyler ve kümeler olabilir; bu kişi ve kümelerle nitekim hassasiyeti olan ve gelişmeye yönelik eforları olanları karıştırmak ve birebir potada kıymetlendirmek bizi problemlerin tahlilinden uzaklaştıracaktır.

‘MUHALEFETİN DE CÜRMÜ VAR’

• Meclis Akbelen için toplandı. Lakin sonuç alınamadı, yorumunuz nedir?

Söz konusu maden devlete ilişkin olan ve süreksiz vadeli işletmesi özelleştirilen Yeniköy ve Kemerköy termik santrallarına kömür sağlamak için açılıyor. 40 yıl evvel planlanmış ve bu rezervler olduğu için yapılmış santrallar. Bu nedenle şirket isimlerine odaklanılmasını anlamsız ve kolaycılık olarak görüyoruz. Her yatırım bir siyasi karardır tıpkı vakitte. Hasebiyle çevresel hassasiyeti olan kişi ve kurumlardan evvel siyasetin bu mevzuyu sağlıklı halde ele alması gerekir. Lakin siyaset alanı bu bahiste çok yetersiz, muhalefet partilerinin de etraf, iklim ve güç alanındaki kabiliyeti ve liyakati yetersiz. Akbelen, 40 yıl evvel hesaplanmış ve gaye gösterilmiş. Son 10 yıldır da bu mevzuda hazırlıkların yapıldığı biliniyor. Bu hususta siyaset sistemini işletmemiş iktidarla ve bürokrasiyle masaya oturup mevzuyu çözmeye çalışmamış fakat mevzu popülerleşince alana giden muhalefetin de burada not edilmesi gerek. Etraf sıkıntıları, olay olduktan sonra çözülecek meseleler değildir; operasyonel ve diyaloğa açık biçimde çözülebilir. Siyaset alanı verimli çalışmayınca toplum ile bürokrasi karşı karşıya geliyor ve sorun çözülemiyor. Meclis’i inanılmaz toplantıya çağırmış muhalefetin de tam takım Genel Kurul’a katılmaması hayli manidar.

DR. BARAN BOZOĞLU KİMDİR?

1983’te Elazığ’da doğdu. ODTÜ Etraf Mühendisliği’ni bitirdi. ODTÜ Kentsel Siyaset Planlama’da yüksek lisans, AÜ’de İklim Değişikliği ve Paris Muahedesi üzerine Doktora, Georgetown Üniversitesi’nde liderlik eğitimini tamamladı. Etraf Bakanlığı’nda uzman, baş denetçi, Washington DC Belediyesi’nde sürdürülebilirlik uzmanı, ASKİ genel müdür yardımcısı olarak vazife yaptı. 10 yıl Etraf Mühendisleri Odası genel başkanlığı misyonunu yürüten Bozoğlu şu an, İklim Değişikliği Siyaset ve Araştırma Derneği Lideridir.

Fotoğraflar: Necati Savaş

Dr. Baran Bozoğlu: Ormanların yok olmasının önüne geçilebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İklim Değişikliği Siyaset ve Araştırma Derneği Lideri Dr. Baran Bozoğlu Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.

• Akbelen neden değerli?

Toplum olarak büyük bir ağaç sevgisiyle büyüdüğümüz bir gerçek. Anadolu coğrafyasında bilhassa orman köylüsü, tabiatla kurulan bağlantı epeyce ağır. İnsanlık tarihinin olduğu bir bölgeden kelam ediyoruz aslında. Biz Türk toplumu olarak tabiata karşı hassasız. Akbelen’de yaşananlar ve ondan evvel diğer alanlarda yapılan faaliyetlerdeki tek ağacın dahi kesilmesi hepimizi derinden etkiliyor. Hasebiyle Akbelen başka ormanlık alanlardan daha kıymetli yahut daha az kıymetli diyemeyiz. İklim değişikliğine karşı çabada, sera gazı emisyonlarını azaltmak için doğal alanlara, ormanlık alanlara gereksinimimiz var. Bunu bir uzman olarak söylüyorum ancak bunu yalnızca ben değil, tüm bilim insanları söylüyor. Ülkemizin kurumları da raporlarıyla ortaya koyuyor.

• Kesilen ağacın iki katının dikileceği savunması yapılıyor, bu telafi eder mi?

Bölgede hali hazırda bir ekosistem oluşmuş durumda. Sonradan yapılacak rehabilitasyon yahut diğer bir alanda yapılacak orman çalışması katkı sağlayacaktır lakin var olanın yerini kuşkusuz alamaz. Burada “telafi” kavramını koşullara nazaran kıymetlendirmek gerekir. Münasebetiyle elbette yeni dikilecek ağaçlar bölgedeki ekosistemi yüzde 100 yerine koyamaz fakat planlamalar çerçevesinde yeni rehabilitasyon alanlarının sıkı bir formda takibi ile gelişme sağlanabilir.

‘DOĞA KANUNLARI MÜSAADE VERMİYOR’

• Ormanı geri kazanmak ne kadar vakit alır?

Maden alanlarının rehabilite edilmesi bilimsel ve teknolojik olarak mümkündür fakat maliyetlidir de. Tabiatta hiçbirşey bir oburunun birebiri değildir ve tıpatıp birebirini üretemeyiz. Fakat kömür çıkarılması kararı var ise bunun rezerv alanı dışında yapmanız mümkün değil. Bu nedenle yerinde çıkarılması ve rehabilitasyonunun sağlanması gerek. Yok edilenin yerine birebirini yapmaya, tabiat kanunları müsaade vermiyor.

• Anayasaya nazaran devlet ormanları korumakla yükümlü. Lakin Türkiye’de gündem daima tabiata verilen ziyan. Bunun açıklaması nedir sizce?

Akbelen’deki santrallar 1980’li yıllarda devlet tarafından yapılmış, kömür rezervi olarak üzerinde tartışma yürüttüğümüz bölgedeki kömürün alınarak yapılması kurgulanmış ve biz 40-50 yıl evvel yapılan bir planlamanın sonuçlarını tartışmak durumunda kalıyoruz. Yani tarihi geçmişi olan bir süreçle karşı karşıyayız. Problemin yalnızca günlük tartışmanın içinde eritmek, birkaç gün sonra mevzuyu hiç konuşmadan diğer bir bahse geçiş yapmak bizi sonuca götürmez. Diğer bölgelerde de Kaz Dağları’nda da bunu gördük. Türkiye’nin en başta tek bir ağacını dahi koruyacak gayret içinde olması gerekiyor. Hiçbir orman bir başkasından daha pahalı değildir. Bunların korunması iklim değişikliği için vazgeçilmezdir.

• Peki buradaki rezerv tüketildiğinde ne olacak, neyle karşı karşıya kalacağız?

Şu saatten sonra bölgede çevresel tesirin dikkatle izlenmesi gerek. Çevresel tesirin azaltılmasına yönelik uzman kurum ve kuruluşlarla projeler üretilmeli. Bağımsız bir yapının izleme ve raporlama sürecini yürütmesi değerli. Rehabilitasyon planı da kamuoyuyla paylaşılmalı.

‘İŞGÜCÜ YENİLENEBİLİR GÜCE YÖNLENDİRİLMELİ’

• Çevreyi katlederek yapılan santrallar vazgeçilmez mi?

Yaşamın sürdürülebilmesi, toplumun devamı ve bilhassa iklim değişikliğiyle ilgili krizlerin azalabilmesi için orman vazgeçilmezdir. İklim değişikliğine neden olan sera gazlarının fosil yakıtlardan, kömürlü termik santrallardan, petrolden kaynaklı oluştuğunu görüyoruz. Kentlerimizdeki sel felaketleri, orman yangınları ve sıcak hava dalgalarının her yıl artıyor olmasının nedeni de tekrar iklim değişikliğine yani tabiata karşı yapılan bu faaliyetler. Tıpkı vakitte Türkiye, Paris İklim Anlaşması’na taraf olmuş bir ülke. Dünyanın gayesi 2050’de karbon nötr olması. Biz de etrafla tabiatla barışık güç üretim biçimlerini sürdürülebilirlik perspektifi ile ortaya koyabiliriz, hasebiyle çaresiz değiliz.

‘YENİ SANAYİ İHTİLALİNİ KAÇIRMAYALIM’

Türkiye’de 2053 karbon nötr amacı kapsamında yapılması gereken şey çok açık: Fosil yakıtlardan çıkış planlamasını yapmak. Yeni sanayi ihtilalini, yeşil ihtilali kaçırmak istemiyorsak bizim kömürden çıkış için bir siyaset belirlememiz gerek. Yenilenebilir güç kaynaklarında netleşip kömürlü termik santralları ve kömür madenciliğini bırakmalıyız.

• Enerjide dışa bağımlı bir ülke, ormanlarına ziyan vermeden güç gereksinimini karşılayabilir mi?

Enerji verimliliğini geliştirmeli, endüstride, tarımda, üretimde teşvikler artmalı. Mümkün savaş yahut kriz durumlarında güç güvenliği çok değerli. Rüzgâr, güneş santralları için kıymetli bir efor var. Böylesi bir artış varken, dünyaya örnek olacak atılımlar yapma potansiyeline sahipken hâlâ milletlerarası alanda da bizi olumsuz gösterecek olan termik santral ısrarımızdan vazgeçmemiz gerekiyor. Katma pahası yüksek olan bir planı ortaya koymak gerek. Bunu yaparak güç ihtilaline daha büyük iştirak sağlayarak yerli ve ulusal teknolojileri kullanacağımız bir güç alanını yaratabiliriz. Çevresel ziyanı büyük, randımanı düşük bu santralların kapatılması planlanmalı. Geri kalmış bu teknolojilere yatırım yapmak Türkiye için yanlışsız değil.

‘ÇÖZÜM GÜÇ DEPOLAMA’

• Evet, yeşil ihtilal çok değerli lakin biz yeşil ihtilalde tabiata bağlıyız, güneş çıkmayabilir, rüzgâr esmeyebilir. Bunu nasıl çözeceğiz?

Artık pil teknolojisi, depolama sistemleri çok gelişti. Hasebiyle rüzgâr, güneş, jeotermal, hidroelektrik santrallardan üretilen gücün depolanması mümkün, Türkiye’de de bilhassa pil ve depolama sistemlerine dair önemli yatırımlar yapıldı. Münasebetiyle rüzgârın ve güneşin olmadığı, suyun akmadığı vakitlerde depolanmış güç ile bu sıkıntıları aşmak mümkün.

• Yeşil güçte doğal endüstrinin de ziyan görmemesi ve ahengi kelam konusu olacaktır…

Yeşil ihtilal için ve ihracatının büyük kısmını Avrupa ülkelerine yapan bir Türkiye’de eserlerin AB’ye girerken karbon vergisine tabi olmaması, endüstrimizin ziyan görmemesi için de kömürden ürettiğimiz elektriği düşürmemiz, güç verimliliğini artırmamız ve halihazırda büyük gelişme gösteren yenilenebilir güce daha fazla yönelmemiz gerekiyor. Elimizde yeni bir araç var. “Stratejik Çevresel Tesir Değerlendirme” diyoruz. Türkiye bu mevzuatı çıkardı.

‘AKBELEN DERS OLSUN’

Madencilik alanlarına dair bu tesir sürecinin başlatılması iktidarın, muhalefetin el ele verip bu sürece katılması kıymetli. Buna nazaran ülkenin gelecekteki güç siyasetini kurgulaması gerekiyor. Akbelen bize ders olmalı. Üretim ve madencilikte planlama yapmamız ve bunun tüm paydaşlarla konuşulması, insanların da yanında yöresinde ne olacağını görebilmesi gerekiyor. Bilim ve liyakatin ışığında bu planlamalar yapılmalı.

• Kömür madenciliğinin istihdama tesirinden çokça kelam ediliyor…

Kömür madenciliğinin istihdama tesirinin çok kısıtlı olduğu ortaya konuldu. Buralardan ekmek yiyen vatandaşlarımız için madenden kademeli çıkış yapılması, nitelikli işgücününün yenilenebilir güç kesimine yönlendirilmesi gerek. Buna yeşil dönüşüm içerisinde adil geçiş süreci diyoruz. Yani kimseyi geride bırakmadan bir geçiş sürecini tamamlamalıyız.

• Sizce “ağaç sevgisi” ismi altında provokatif aksiyonlar mi yapılıyor, bu aksiyonları yapanlar marjinal mi?

Kişisel egolardan sıyrılarak mevzuyu nitekim yürekten ele alan bireylerin de olduğunu kabul etmek gerekiyor. Bu şahıslar sayesinde bizim etraf mevzuatımız, hukukumuz gelişebiliyor. Bu samimi hassasiyetlere kulakları tıkamamak lazım. Her alanda olduğu üzere bu alanda da farklı dertleri olan bireyler ve kümeler olabilir; bu kişi ve kümelerle sahiden hassasiyeti olan ve gelişmeye yönelik uğraşları olanları karıştırmak ve tıpkı potada kıymetlendirmek bizi problemlerin tahlilinden uzaklaştıracaktır.

‘MUHALEFETİN DE HATASI VAR’

• Meclis Akbelen için toplandı. Lakin sonuç alınamadı, yorumunuz nedir?

Söz konusu maden devlete ilişkin olan ve süreksiz vadeli işletmesi özelleştirilen Yeniköy ve Kemerköy termik santrallarına kömür sağlamak için açılıyor. 40 yıl evvel planlanmış ve bu rezervler olduğu için yapılmış santrallar. Bu nedenle şirket isimlerine odaklanılmasını anlamsız ve kolaycılık olarak görüyoruz. Her yatırım bir siyasi karardır birebir vakitte. Hasebiyle çevresel hassasiyeti olan kişi ve kurumlardan evvel siyasetin bu mevzuyu sağlıklı halde ele alması gerekir. Lakin siyaset alanı bu hususta çok yetersiz, muhalefet partilerinin de etraf, iklim ve güç alanındaki kabiliyeti ve liyakati yetersiz. Akbelen, 40 yıl evvel hesaplanmış ve maksat gösterilmiş. Son 10 yıldır da bu mevzuda hazırlıkların yapıldığı biliniyor. Bu mevzuda siyaset sistemini işletmemiş iktidarla ve bürokrasiyle masaya oturup mevzuyu çözmeye çalışmamış lakin mevzu popülerleşince alana giden muhalefetin de burada not edilmesi gerek. Etraf meseleleri, olay olduktan sonra çözülecek sıkıntılar değildir; operasyonel ve diyaloğa açık formda çözülebilir. Siyaset alanı verimli çalışmayınca toplum ile bürokrasi karşı karşıya geliyor ve sorun çözülemiyor. Meclis’i harikulâde toplantıya çağırmış muhalefetin de tam takım Genel Kurul’a katılmaması hayli manidar.

DR. BARAN BOZOĞLU KİMDİR?

1983’te Elazığ’da doğdu. ODTÜ Etraf Mühendisliği’ni bitirdi. ODTÜ Kentsel Siyaset Planlama’da yüksek lisans, AÜ’de İklim Değişikliği ve Paris Muahedesi üzerine Doktora, Georgetown Üniversitesi’nde liderlik eğitimini tamamladı. Etraf Bakanlığı’nda uzman, baş denetçi, Washington DC Belediyesi’nde sürdürülebilirlik uzmanı, ASKİ genel müdür yardımcısı olarak misyon yaptı. 10 yıl Etraf Mühendisleri Odası genel başkanlığı vazifesini yürüten Bozoğlu şu an, İklim Değişikliği Siyaset ve Araştırma Derneği Lideridir.

Fotoğraflar: Necati Savaş

Dr. Baran Bozoğlu: Ormanların yok olmasının önüne geçilebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“O TOPRAKLAR HALKIN”

İstanbul Tarım Platformu Ziraat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Murat Kapıkıran da, “O toprakların gerçek sahibi, orada yaşayan lokal halktır. Tahsis sistemiyle bir öbür şirkete, barona devredilemez” dedi. Tüketici Dernekleri Federasyonu’nun (TÜKODER) ise, “Onlar bir tane ağaç dikmişler mi hayatlarında? Onlar köyde nasıl yaşandığını biliyor mu? İnsanca yaşamak istiyoruz. Onun için yeşilimizi etrafımızı koruyoruz. Biz sermaye üzere doların yeşiline tapmıyoruz. Tabiatın yeşili bizim. Doların yeşili sizin olsun. Bu ülkenin ağaçlarını tabiatını koruyacağız zira çocuklarımıza yeşil bir dünya bırakmak istiyoruz.” dedi. 

“KIYIM DURDURULMALI”

Konuşmaların akabinde tabiat ve ömür savunucuları ismine ortak bir basın açıklaması okundu, İstanbul Tabiat Savunmaları ismine okuyan Bulutcan Okuducu, “Günlerdir süren ve Akbelen’de Limak Holding ve IC Holding tarafından yapılan orman katliamı devletin kolluk güçlerinin himayesinde gerçekleştirilmiş ve bütün ağaçlar kesilmiş, bu hukuksuzluk sürerken devletin kurumları, ilgili bakanlık ve yönetimler bu duruma sessiz kalmış, ormanını, toprağını, ömrünü savunan ve tek bir ağacını kestirmemek için ağaçlara sarılan İkizköy halkına, baskı, gözaltı ve şiddetli ataklar yapılmıştır. Akbelen’de  vahşice sürdürülen orman kıyımı hemen durdurulmalı, protesto hakkını kullanarak ormanı ve ömür alanlarını müdafaaya çalışan Akbelen İkizköy – Hatay Dikmece halkına ve ülkenin her yerinde doğayı ve hayat alanlarını savunan insanlara yönelik uygulanan baskıya, şiddete ve gözaltılara bir an evvel son verilmelidir. Ağaç, orman, doğal ve kültürel varlıklar ve sağlıklı kentler için ranta karşı uğraş veren Seyahat tutsakları bir an evvel salıverilmelidir” dedi. 

“SUÇ DUYURUSUNDA BULUNUYORUZ”

“İhbar ediyoruz” diye Okuducu kelamlarını şu formda sürdürdü:

“Tüm canlılara sonsuz hayat kaynağı olan ormanları korumak ve geliştirmek, Anayasal bir mecburilik iken; kamunun sermaye ile işbirliği içinde, yükselen tüm itirazlara karşın süratle ormanı yok etmesi, açıkça kamunun misyonunu berbata kullanması manası taşımaktadır. Bu kararın altına imza atan kamu görevlilerinden, kararı hayata geçirme buyruğunu verenlerden, Limak yetkililerine kadar tüm sorumlular hakkında cürüm duyurusunda bulunuyoruz. Bu ülkenin toprağına, suyuna, ormanına, tabiatına sahip çıkıyoruz, çıkacağız.”

İstanbul Tabiat Savunmaları ve İstanbul Tarım Platformu Bileşenleri Akbelen için hareket yaptı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“O TOPRAKLAR HALKIN”

İstanbul Tarım Platformu Ziraat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Murat Kapıkıran da, “O toprakların gerçek sahibi, orada yaşayan mahallî halktır. Tahsis sistemiyle bir öbür şirkete, barona devredilemez” dedi. Tüketici Dernekleri Federasyonu’nun (TÜKODER) ise, “Onlar bir tane ağaç dikmişler mi hayatlarında? Onlar köyde nasıl yaşandığını biliyor mu? İnsanca yaşamak istiyoruz. Onun için yeşilimizi etrafımızı koruyoruz. Biz sermaye üzere doların yeşiline tapmıyoruz. Tabiatın yeşili bizim. Doların yeşili sizin olsun. Bu ülkenin ağaçlarını tabiatını koruyacağız zira çocuklarımıza yeşil bir dünya bırakmak istiyoruz.” dedi. 

“KIYIM DURDURULMALI”

Konuşmaların akabinde tabiat ve ömür savunucuları ismine ortak bir basın açıklaması okundu, İstanbul Tabiat Savunmaları ismine okuyan Bulutcan Okuducu, “Günlerdir süren ve Akbelen’de Limak Holding ve IC Holding tarafından yapılan orman katliamı devletin kolluk güçlerinin himayesinde gerçekleştirilmiş ve bütün ağaçlar kesilmiş, bu hukuksuzluk sürerken devletin kurumları, ilgili bakanlık ve yönetimler bu duruma sessiz kalmış, ormanını, toprağını, ömrünü savunan ve tek bir ağacını kestirmemek için ağaçlara sarılan İkizköy halkına, baskı, gözaltı ve şiddetli akınlar yapılmıştır. Akbelen’de  vahşice sürdürülen orman kıyımı hemen durdurulmalı, protesto hakkını kullanarak ormanı ve ömür alanlarını müdafaaya çalışan Akbelen İkizköy – Hatay Dikmece halkına ve ülkenin her yerinde doğayı ve hayat alanlarını savunan insanlara yönelik uygulanan baskıya, şiddete ve gözaltılara bir an evvel son verilmelidir. Ağaç, orman, doğal ve kültürel varlıklar ve sağlıklı kentler için ranta karşı gayret veren Seyahat tutsakları bir an evvel salıverilmelidir” dedi. 

“SUÇ DUYURUSUNDA BULUNUYORUZ”

“İhbar ediyoruz” diye Okuducu kelamlarını şu formda sürdürdü:

“Tüm canlılara sonsuz ömür kaynağı olan ormanları korumak ve geliştirmek, Anayasal bir mecburilik iken; kamunun sermaye ile işbirliği içinde, yükselen tüm itirazlara karşın süratle ormanı yok etmesi, açıkça kamunun vazifesini berbata kullanması manası taşımaktadır. Bu kararın altına imza atan kamu görevlilerinden, kararı hayata geçirme buyruğunu verenlerden, Limak yetkililerine kadar tüm sorumlular hakkında cürüm duyurusunda bulunuyoruz. Bu ülkenin toprağına, suyuna, ormanına, tabiatına sahip çıkıyoruz, çıkacağız.”

İstanbul Tabiat Savunmaları ve İstanbul Tarım Platformu Bileşenleri Akbelen için aksiyon yaptı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kadıköy’deki Beşiktaş İskelesi önünde buluşan TKP’liler “Yağma ve talana son vereceğiz, devletleştireceğiz” pankartı açtı. “Limak defol bu memleket bizim”, “Bu ülke bu halk satılık değil”, “Boyun eğme memlekete sahip çık” sloganları atıldı.

Eylemde TKP Merkez Komite üyesi Savaş Sarı bir konuşma yaptı. Sarı’nın açıklamasının yanı sıra elektrik mühendisi Erhan Karaçay ve Kazdağları Sanatçı Dayanışması ismine Mustafa Köz konuşmalarını yaptı.

Karaçay konuşmasında bilim insanların raporlarının ciddiye alınmamasına vurgu yaparak “Toplam konseyi gücün yüzde 1’inin dahi altında olan bu santraller hiç olmasa dahi tasarrufla, güç verimliliğiyle bunun en az 10 katı enerjiyi sağlamamız mümkünken; bilim insanlarının, meslek odalarının yıllarca söylediklerine, raporlarına kulak vermeyip bu noktaya gelmelerinin sebebi sermayenin tercihidir. Sermayenin yerli ve yabancı işbirlikçileri bu türlü istiyor” tabirlerini kullandı.

“JANDARMANIN VE EMNİYETİN MÜDAFAASI ALTINDA BİR TABİAT KATLİAMI GERÇEKLEŞTİRİLİYOR”

Yaşananların 2014’e uzandığını hatırlatarak konuşmasına başlayan TKP Merkez Komite üyesi Savaş Sarı şu tabirleri kullandı:

“Muğla’nın Milas ilçesinde Akbelen’de özel bir şirketin iş makinaları günlerdir ağaç kesiyorlar. Jandarma ve emniyetin müdafaası altında bir tabiat katliamı gerçekleştiriliyor.

Akbelen’de yeni linyit rezerv alanlarının açılması argümanı ile hareket ediyor YK Güç. Yani Limak ve İçdaş işverenlerinin kurduğu iştirak.

Aslında yaşadıklarımızın başlangıcı 2014 yılında Kemerköy Termik Santrali’nin birebir iştirake satılmasıyla başlıyor. Hatta daha da geriye gidersek bu ve ülkede yaşadığımız neredeyse birçok tabiat katliamı Türkiye’de on yıllardır her tıp hukuk ve kuralı hiçe sayarak devam eden piyasacı özelleştirmeci yamyamlığın sonucu olarak karşımıza çıktı ve çıkıyor. Bir de artık utanmadan hukuktan kuraldan bahsediyorlar. On yıllardır tanımadığınız, uygulamadığınız Danıştay kararlarını, uzman raporlarını, mahkeme kararlarını ne yapacağız?

Ormanlarımız yanıyor bakıyoruz gerisinden ormanların çeşitli mazeretlerle özel şirketlerin yağmasına açılması uğraşı çıkıyor. Dereler taşıyor, kasabalarımız, kentlerimiz sel altında kalıyor. Bakıyoruz arkasında üç kuruş para için işverenlerin insafına bırakılmış derelerde gerçekleştirilen HES projeleri çıkıyor.

“AKP BÜYÜK TÜRKİYE’DEN BAHSEDİYOR, BUGÜN KONUTLARIMIZDA ISINAMIYORUZ”

AKP iktidarı tüm bunları yaparken Türkiye’nin kalkınmasından, büyük Türkiye’den kelam ediyor ve birkaçına dair örnekler verdiğim yamyamlığın önünü açıyor. Elbette ki Türkiye kendi elektriğini ve gücünü üretecek. Lakin bu gücün üretimi birilerini varlıklı etmek için gerçekleştirilmeyecek. Bu ülkenin zenginlikleri bir yamyam sürüsünün doymak bilmez iştahına kurban edilmeyecek.

Bugün konutlarımızda ısınmaktan, doğalgazı, elektriği bile kullanmaktan korkar hale geldiysek işte bu özelleştirmecilerin, piyasacıların Türkiye’yi getirdikleri yerin sonucudur. AKP Türkiyesi işverenleri iştahlandıran halkı fakirleştiren, tabiatımızı, kentlerimizi de talan eden bir tertibi temsil etmektedir.

“TALAN ETTİĞİNİZ TABİATIN VE YAĞMANIN HESABINI SORACAĞIZ”

Diyorlar ya, bunların kederi üç beş ağaç değil. Evet bizim kederimiz Türkiye. Kederimiz Türkiye’yi bitiren, halkımızı fakirleştiren bu arsızlığa müsaade vermemek. Bizden, halktan, bu ülkeden çaldığınız her şeyi tek tek geri alacağız ve devletleştireceğiz. Talan ettiğiniz tabiatın ve yağmanın da hesabını soracağız.

Akbelende bu katliamı gerçekleştirenlerden de Telekomu, Tüpraşı, Elektrik işletmelerini satan, yağmalayanlardan da hesap soracağız. Tüm bu zenginlikleri elinizden geri alacağız.

TKP’den Akbelen hareketi: ‘Limak defol, bu memleket bizim’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kadıköy’deki Beşiktaş İskelesi önünde buluşan TKP’liler “Yağma ve talana son vereceğiz, devletleştireceğiz” pankartı açtı. “Limak defol bu memleket bizim”, “Bu ülke bu halk satılık değil”, “Boyun eğme memlekete sahip çık” sloganları atıldı.

Eylemde TKP Merkez Komite üyesi Savaş Sarı bir konuşma yaptı. Sarı’nın açıklamasının yanı sıra elektrik mühendisi Erhan Karaçay ve Kazdağları Sanatçı Dayanışması ismine Mustafa Köz konuşmalarını yaptı.

Karaçay konuşmasında bilim insanların raporlarının ciddiye alınmamasına vurgu yaparak “Toplam heyeti gücün yüzde 1’inin dahi altında olan bu santraller hiç olmasa dahi tasarrufla, güç verimliliğiyle bunun en az 10 katı enerjiyi sağlamamız mümkünken; bilim insanlarının, meslek odalarının yıllarca söylediklerine, raporlarına kulak vermeyip bu noktaya gelmelerinin sebebi sermayenin tercihidir. Sermayenin yerli ve yabancı işbirlikçileri bu türlü istiyor” sözlerini kullandı.

“JANDARMANIN VE EMNİYETİN MUHAFAZASI ALTINDA BİR TABİAT KATLİAMI GERÇEKLEŞTİRİLİYOR”

Yaşananların 2014’e uzandığını hatırlatarak konuşmasına başlayan TKP Merkez Komite üyesi Savaş Sarı şu sözleri kullandı:

“Muğla’nın Milas ilçesinde Akbelen’de özel bir şirketin iş makinaları günlerdir ağaç kesiyorlar. Jandarma ve emniyetin müdafaası altında bir tabiat katliamı gerçekleştiriliyor.

Akbelen’de yeni linyit rezerv alanlarının açılması savı ile hareket ediyor YK Güç. Yani Limak ve İçdaş işverenlerinin kurduğu paydaşlık.

Aslında yaşadıklarımızın başlangıcı 2014 yılında Kemerköy Termik Santrali’nin birebir iştirake satılmasıyla başlıyor. Hatta daha da geriye gidersek bu ve ülkede yaşadığımız neredeyse birçok tabiat katliamı Türkiye’de on yıllardır her çeşit hukuk ve kuralı hiçe sayarak devam eden piyasacı özelleştirmeci yamyamlığın sonucu olarak karşımıza çıktı ve çıkıyor. Bir de artık utanmadan hukuktan kuraldan bahsediyorlar. On yıllardır tanımadığınız, uygulamadığınız Danıştay kararlarını, eksper raporlarını, mahkeme kararlarını ne yapacağız?

Ormanlarımız yanıyor bakıyoruz gerisinden ormanların çeşitli mazeretlerle özel şirketlerin yağmasına açılması eforu çıkıyor. Dereler taşıyor, kasabalarımız, kentlerimiz sel altında kalıyor. Bakıyoruz arkasında üç kuruş para için işverenlerin insafına bırakılmış derelerde gerçekleştirilen HES projeleri çıkıyor.

“AKP BÜYÜK TÜRKİYE’DEN BAHSEDİYOR, BUGÜN KONUTLARIMIZDA ISINAMIYORUZ”

AKP iktidarı tüm bunları yaparken Türkiye’nin kalkınmasından, büyük Türkiye’den kelam ediyor ve birkaçına dair örnekler verdiğim yamyamlığın önünü açıyor. Elbette ki Türkiye kendi elektriğini ve gücünü üretecek. Fakat bu gücün üretimi birilerini varlıklı etmek için gerçekleştirilmeyecek. Bu ülkenin zenginlikleri bir yamyam sürüsünün doymak bilmez iştahına kurban edilmeyecek.

Bugün konutlarımızda ısınmaktan, doğalgazı, elektriği bile kullanmaktan korkar hale geldiysek işte bu özelleştirmecilerin, piyasacıların Türkiye’yi getirdikleri yerin sonucudur. AKP Türkiyesi işverenleri iştahlandıran halkı fakirleştiren, tabiatımızı, kentlerimizi de talan eden bir sistemi temsil etmektedir.

“TALAN ETTİĞİNİZ TABİATIN VE YAĞMANIN HESABINI SORACAĞIZ”

Diyorlar ya, bunların sıkıntısı üç beş ağaç değil. Evet bizim kaygımız Türkiye. Sıkıntımız Türkiye’yi bitiren, halkımızı fakirleştiren bu arsızlığa müsaade vermemek. Bizden, halktan, bu ülkeden çaldığınız her şeyi tek tek geri alacağız ve devletleştireceğiz. Talan ettiğiniz tabiatın ve yağmanın da hesabını soracağız.

Akbelende bu katliamı gerçekleştirenlerden de Telekomu, Tüpraşı, Elektrik işletmelerini satan, yağmalayanlardan da hesap soracağız. Tüm bu zenginlikleri elinizden geri alacağız.

TKP’den Akbelen aksiyonu: ‘Limak defol, bu memleket bizim’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

744 sayfalık kitapta Ovacık’ın tarihi, kültürü, etraf problemleri, inançları anlatılmakta. Bu kısımlar, “Çevre, Tabiat ve Ekoloji”; “Tarih, Demografi, Eğitim ve Politika”; “Mekân, İktisat, Kültür, Kimlik ve İnançlar”; “İçeride ve Dışarıda: Tanıklıklar–Hatıralar” ana başlıkları altında yer allıyor.

KENARDA KALAN PARÇA

Eski ismiyle Pulur, kendine has bir ilçe. Coğrafik olarak Dersim’in görece “kenarda kalmış” modüllerinden biri olan Ovacık, Erzincan ile Elazığ üzere şehirlerarası bir yol üzerinde olmadığı için, geçince görülebilecek bir pozisyonda değil. Münasebetiyle özel olarak ziyaret edilmesi gereken bir yer. Coğrafik olarak “kenarda” kalsa da kutsiyet atfedilen yerleri, tabiatına içkin bitki, canlı çeşitliliği ve Osmanlı’dan bugüne devlet müdahaleleri bakımından siyasal ve toplumsal ilginin tam merkezinde yer aldı. Seyit İstek Ovacıklıdır. Koçgirili Alişer, 1921’den öldürüldüğü 1937’ye kadar Ovacık’ta yaşadı. “Dersim’in Kayıp Kızları” belgeseline husus olan Huriye Aslan ve Fatma İcin Ovacıklıdır.

Türkiye’nin sol-sosyalist geleneğinin kıymetli kimi önder isimleri bu coğrafyadan çıkmıştır. Sözcüğün gerçek manasında dünyanın en hoş ve en kahırlı coğrafyalarından biridir Ovacık.

KİTAPTA YER ALAN İSİMLER VE YAZILAR

Belediye Lideri Mustafa Sarıgül’ün sunuş yazısını yazdığı kitapta yer alan isimler ve yazılar şöyle:

I. BÖLÜM

OVACIK’TA ETRAF, TABİAT VE EKOLOJİ

Barış Yıldırım: Tabiatın Hukuku ya da Hukukun Tabiatını Savunmak: Munzur/Ovacık Havzasının Ekolojik, Kültürel ve Doğal Mirasını Müdafaa ve Yıkıcı Projelere Karşı Direnme Tecrübeleri.

B. Sina Güneş: Besin Güvenliğine Bölgesel Tahliller: Ovacık Örneği

Ahmet Doğan: Ovacık Yöresinin Klasik Halk İlacı Bitkileri

Sibel Taş: Ovacık’taki Etnobotanik Zenginliğin Kültürel Omurdaki İzdüşümleri

Savaş Karabulut-Mualla Cengiz- Yiğit İnce: Dört Bir Yanı Faylarla Çevrili Ovacık’ta Sarsıntı Tehlikesi

II. BÖLÜM

OVACIK’TA TARİH, DEMOGRAFİ, EĞİTİM VE POLİTİKA

Zülfiye Koçak: 16. yüzyılda Ovacık: İdari Yapı, Yerleşim, Nüfus ve Ekonomi

Ali Aktaş: 1518’den Günümüze Ovacık’ta Yer İsimleri (Toponomi) ile Demografik, Etnik ve Dini Yapı

Mehtap Tosun: Ovacık’ta Ermeni Hafızasının İzini Sürmek

Cemal Taş: Ovacıklı Seyd İstek CEMAL TAŞ

Doğan Munzuroğlu: Pulur

Ümüt Akagündüz: Ovacık’ta Formel Eğitim Kurumlarının Gelişme Süreci

Şükrü Aslan: Türk Çağdaşlaşmasının Ovacık’taki İzlerini Son Devir Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Periyodu Evraklarında Aramak (1900-1950)

Ayhan Alım: Ovacık’ta Belediye Başkanlığı Seçimleri: Kimlikler, Stratejiler ve Rekabet

Ece Yıldız: Burada Aslında Herkes Komünist İdi

Ercan Geçgin: 1970’lerde Ovacık’ta Siyasal Mücadele

İbrahim Varlı: Pulur’da Politik Ömür: 90’lardan Günümüze

III. BÖLÜM

OVACIK’TA YER, İKTİSAT, KÜLTÜR, KİMLİK VE İNANÇLAR

İbrahim Karakaya: Ovacık’ta Bir “Yasak Mıntıka”: Lertik

M. Ali Sağlam: Ovacık’ta Tarım ve Hayvancılığın Belirlenimi Altında Ticari Ömrün Dönüşümü

Önder Önal: Cumhuriyet’ten Bugüne Dersim/Tunceli Müzik Araştırmaları Literatüründe Ovacık Müziğinin İzleri

Arzu Derman: Ovacık’ta Düğün: Evlilik Gelenekleri

Hasan Yüceer: Kolektif Bir Muvaffakiyet Kıssası: Munzur Su AŞ (Ovacık Su Fabrikası)

Xıdır Eren: Ovacık’ta Anadili Farkındalığı

Şengül Şenol: Alevi İnanç Geleneğinde Ovacık Aktaş Babaları: Pir Baba ve Kocali

Özlem Atik: Kültürel Hafızanın Transferinde Mizahın Rolü ve Ovacık Örneği

Celal Hayır-Kemal Deniz: Toplumsal Medyada Sunulan Ovacık İmgesi ile Bireylerin Ovacık Tecrübesinin Karşılaştırılması

IV: BÖLÜM

DENİZ İÇERİDE VE DIŞARIDA: TANIKLIKLAR – HATIRALAR

Şükran Lılek Yılmaz: Ovacık’tan Yurtdışına Göç Öyküleri: Ovacık Diasporası

Murat Arpacı- Akın Bakioğlu: Erzincan ve Ovacık: Coğrafik Yakınlıklar, Siyasal Hudutlar ve Toplumsal Bağlar

Eyüp Hanoğlu: Fırik Dede’nin İzinde Bir Devir Anlatısı

Erdem Özgül: Bahara Hakikat Ovacık: Çiçeklenen Kolların Sevinciyle

Kenan Çılğın: İsimleri Pulur’un Kalbine Yazılmış Üç Kimsesiz Bayan: Pupe, Çole, Dilber

Kazım Arık: Ovacık’tan Anımsadıklarım

İmran Ayata: Yola Düş

Celal Kaloğlu: Ovacık Yatılı İlköğretim Bölge Okulu (YİBO)

Doğan Munzuroğlu: “Waxtê Bilgi Ra Dı Hire Qeşi”

Filiz Çelik: Gitmeyenlerin Kıssası: Her Şeye Karşın Ovacık’ta Yaşamak

Zerif Gezik: 1970’lerde Ovacık’ta Sinema

Cafer Solgun: Gözleri Munzur

Devrim Tekinoğlu: Bin Dokuz Yüz Doksan Dört: Ovacık’tan Anlatılar

Mehmet Tüzün: Munzur Ro u Can o

Hoş ve acılı coğrafyanın kitabı ‘Ovacık’ çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

744 sayfalık kitapta Ovacık’ın tarihi, kültürü, etraf problemleri, inançları anlatılmakta. Bu kısımlar, “Çevre, Tabiat ve Ekoloji”; “Tarih, Demografi, Eğitim ve Politika”; “Mekân, İktisat, Kültür, Kimlik ve İnançlar”; “İçeride ve Dışarıda: Tanıklıklar–Hatıralar” ana başlıkları altında yer allıyor.

KENARDA KALAN PARÇA

Eski ismiyle Pulur, kendine has bir ilçe. Coğrafik olarak Dersim’in görece “kenarda kalmış” kesimlerinden biri olan Ovacık, Erzincan ile Elazığ üzere şehirlerarası bir yol üzerinde olmadığı için, geçince görülebilecek bir pozisyonda değil. Hasebiyle özel olarak ziyaret edilmesi gereken bir yer. Coğrafik olarak “kenarda” kalsa da kutsiyet atfedilen yerleri, tabiatına içkin bitki, canlı çeşitliliği ve Osmanlı’dan bugüne devlet müdahaleleri bakımından siyasal ve toplumsal ilginin tam merkezinde yer aldı. Seyit İstek Ovacıklıdır. Koçgirili Alişer, 1921’den öldürüldüğü 1937’ye kadar Ovacık’ta yaşadı. “Dersim’in Kayıp Kızları” belgeseline husus olan Huriye Aslan ve Fatma İcin Ovacıklıdır.

Türkiye’nin sol-sosyalist geleneğinin değerli kimi önder isimleri bu coğrafyadan çıkmıştır. Sözcüğün gerçek manasında dünyanın en hoş ve en kahırlı coğrafyalarından biridir Ovacık.

KİTAPTA YER ALAN İSİMLER VE YAZILAR

Belediye Lideri Mustafa Sarıgül’ün sunuş yazısını yazdığı kitapta yer alan isimler ve yazılar şöyle:

I. BÖLÜM

OVACIK’TA ETRAF, TABİAT VE EKOLOJİ

Barış Yıldırım: Tabiatın Hukuku ya da Hukukun Tabiatını Savunmak: Munzur/Ovacık Havzasının Ekolojik, Kültürel ve Doğal Mirasını Muhafaza ve Yıkıcı Projelere Karşı Direnme Tecrübeleri.

B. Sina Güneş: Besin Güvenliğine Bölgesel Tahliller: Ovacık Örneği

Ahmet Doğan: Ovacık Yöresinin Klasik Halk İlacı Bitkileri

Sibel Taş: Ovacık’taki Etnobotanik Zenginliğin Kültürel Hayattaki İzdüşümleri

Savaş Karabulut-Mualla Cengiz- Yiğit İnce: Dört Bir Yanı Faylarla Çevrili Ovacık’ta Sarsıntı Tehlikesi

II. BÖLÜM

OVACIK’TA TARİH, DEMOGRAFİ, EĞİTİM VE POLİTİKA

Zülfiye Koçak: 16. yüzyılda Ovacık: İdari Yapı, Yerleşim, Nüfus ve Ekonomi

Ali Aktaş: 1518’den Günümüze Ovacık’ta Yer İsimleri (Toponomi) ile Demografik, Etnik ve Dini Yapı

Mehtap Tosun: Ovacık’ta Ermeni Hafızasının İzini Sürmek

Cemal Taş: Ovacıklı Seyd İstek CEMAL TAŞ

Doğan Munzuroğlu: Pulur

Ümüt Akagündüz: Ovacık’ta Formel Eğitim Kurumlarının Gelişme Süreci

Şükrü Aslan: Türk Çağdaşlaşmasının Ovacık’taki İzlerini Son Periyot Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Periyodu Evraklarında Aramak (1900-1950)

Ayhan Alım: Ovacık’ta Belediye Başkanlığı Seçimleri: Kimlikler, Stratejiler ve Rekabet

Ece Yıldız: Burada Zati Herkes Komünist İdi

Ercan Geçgin: 1970’lerde Ovacık’ta Siyasal Mücadele

İbrahim Varlı: Pulur’da Politik Hayat: 90’lardan Günümüze

III. BÖLÜM

OVACIK’TA YER, İKTİSAT, KÜLTÜR, KİMLİK VE İNANÇLAR

İbrahim Karakaya: Ovacık’ta Bir “Yasak Mıntıka”: Lertik

M. Ali Sağlam: Ovacık’ta Tarım ve Hayvancılığın Belirlenimi Altında Ticari Hayatın Dönüşümü

Önder Önal: Cumhuriyet’ten Bugüne Dersim/Tunceli Müzik Araştırmaları Literatüründe Ovacık Müziğinin İzleri

Arzu Derman: Ovacık’ta Düğün: Evlilik Gelenekleri

Hasan Yüceer: Kolektif Bir Muvaffakiyet Kıssası: Munzur Su AŞ (Ovacık Su Fabrikası)

Xıdır Eren: Ovacık’ta Anadili Farkındalığı

Şengül Şenol: Alevi İnanç Geleneğinde Ovacık Aktaş Babaları: Pir Baba ve Kocali

Özlem Atik: Kültürel Hafızanın Transferinde Mizahın Rolü ve Ovacık Örneği

Celal Hayır-Kemal Deniz: Toplumsal Medyada Sunulan Ovacık İmgesi ile Bireylerin Ovacık Tecrübesinin Karşılaştırılması

IV: BÖLÜM

DENİZ İÇERİDE VE DIŞARIDA: TANIKLIKLAR – HATIRALAR

Şükran Lılek Yılmaz: Ovacık’tan Yurtdışına Göç Öyküleri: Ovacık Diasporası

Murat Arpacı- Akın Bakioğlu: Erzincan ve Ovacık: Coğrafik Yakınlıklar, Siyasal Sonlar ve Toplumsal Bağlar

Eyüp Hanoğlu: Fırik Dede’nin İzinde Bir Periyot Anlatısı

Erdem Özgül: Bahara Gerçek Ovacık: Çiçeklenen Kısımların Sevinciyle

Kenan Çılğın: İsimleri Pulur’un Kalbine Yazılmış Üç Kimsesiz Bayan: Pupe, Çole, Dilber

Kazım Arık: Ovacık’tan Anımsadıklarım

İmran Ayata: Yola Düş

Celal Kaloğlu: Ovacık Yatılı İlköğretim Bölge Okulu (YİBO)

Doğan Munzuroğlu: “Waxtê Bilgi Ra Dı Hire Qeşi”

Filiz Çelik: Gitmeyenlerin Kıssası: Her Şeye Karşın Ovacık’ta Yaşamak

Zerif Gezik: 1970’lerde Ovacık’ta Sinema

Cafer Solgun: Gözleri Munzur

Devrim Tekinoğlu: Bin Dokuz Yüz Doksan Dört: Ovacık’tan Anlatılar

Mehmet Tüzün: Munzur Ro u Can o

Hoş ve acılı coğrafyanın kitabı ‘Ovacık’ çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rachel Joyce’un çok satışlı Harold Fry’ın Beklenmedik Seyahati isimli kitabından bayan direktör Hettie MacDonald’ın sinemaya uyarladığı, bayan imaj direktörü Kate McCullough’un çektiği, bayan yapımcıların finanse ettiği dramatik güldürü, bayan duyarlığı taşıyan ehil bir çalışma. Ömründe hiçbir şey yapmadığını düşünen Harold’a bu tinsel ve fizikî seyahat çok yeterli gelir, onu özgürleştirir, mantığından çok inancı ona yol gösterir. 

Diyaloglar çok etkileyicidir, sinema ince detaylarla doludur. Salt İngilizlere has mizahla yüklü, derin bir ileti ileten, bir durumu dramatize etmekten öte ömrü olduğu üzere algılayan Harold’un yol uzunluğu tanıştığı bireylerin, yol arkadaşlarının, karısı Maureen, komşusu Rex’in tavırları sinemaya güç, canlılık, espri katar. Queenie’ye yanlışsız yürüyen Harold’la birlikte yol boyunca güleriz, ağlarız, duygulanırız, düşünürüz. Karakterlerin her birinin özel bir hikayesi vardır. Hepsi memnun olmak, sevilmek, fark edilmek, faydalı olmak ister. Son Otobüs’te (2021) Tom (Timothy Spall) karısının küllerini serpmek için tıpkı Harold üzere güneyden kuzeye gerçek uzun bir seyahate çıkar. Hem Harold hem de Tom sonunda huzuru bulurlar. Umut, yaşlılık, pişmanlıklar, özgürlük, kefaret temalarını tartışan sinemada Jim Broadbent, Penelope Wilton, Linda Bassett, Earl Cave oynuyor. 

DOĞA DAİMA GÜÇLÜDÜR

Carl Dreyer’in Ordet (1955) ile Werner Herzog’un Aguirre: İlahın Gazabı (1970) sinemalarını anımsatan İlahın Unuttuğu Yer’de direktör Hlynur Palmason, 19. yüzyılın sonunda Danimarka’nın sömürgesi İzlanda’ya giden rahip Lucas’ın seyahatini anlatıyor. Danimarka kilisesi tarafından kilise kurmakla görevlendirilen Lucas’a Danca bilmeyen İzlandalı Ragnar rehberlik eder. İzlanda görünümlerinin görkemi, tabiatın sertliği, hoşluğu, tehlikesi, dünyanın enginliğine rağmen insanın küçüklüğü, vücudun zayıflığına rağmen tinselliğin sağlamlığı, insanın kısa varoluşuna rağmen tabiatın sonsuzluğu karşısında rahibin misyonerlik vazifesi kâbusa dönüşür. Lucas varoluşçu, tinsel bir kriz yaşar, baskın pozisyonuna rağmen ülkenin derinliğine saplanır, etrafını evcilleştiremez. Ateist Ragnar’la çekişir, giderek inancını yitirmeye başlar. 

Film mühletince insan olmadan tabiatın ne kadar harika olduğunu ayrımsarız. Sinemanın estetiğini eski fotoğraflarla bütünleştiren, 1:33 çerçeve formatı kullanan bayan manzara direktörü Maria von Hausswolff’un eşsiz kadrajları, uzun plan sekansları, sabit imgeleri, panoramikleri çok başarılıdır. Atlar, nalların sesi, rüzgârın uğultusu, ırmağın akışı, yanardağ, lavlar, köpeğin, kuşların sesi izleyiciyi tabiatın içine taşır. Yine doğmak ya da yok olmak için her şey birbirine karışır, başkalaşır, dönüşür. Doğa-insan bağı, inanç, varoluş, ömürde kalma, sömürgeciliği sorgulayan dramda Elliott Crosset Hove, Ingvar Sigurdsson oynuyor. Ragnar’ın İzlanda çoban köpeği Cannes Sinema Festivali’nde palmdog (en yeterli köpek oyuncu) mükafatını aldı.

ETHAN HUNT YAPAY ZEKÂYA KARŞI

BrIan de Palma’nın birinci Misyonumuz Tehlikesi’nden (1996) 27 yıl sonra Misyonumuz Tehlike 7: Ölümcül Hesaplaşma 1. Kısım vizyonda. Dune, Avatar üzere aksiyon-casus-gerilimi ikiye bölen Christopher McQuarrie, De Palma’yı selamlayarak Rus denizaltısı, görüntü kulüp, Şark Ekspresi sahneleriyle 1990’lara gönderme yapar. Yeni karakter Grace ile Ethan’ın kelepçeyle kaçışları direkt Alfred Hitchcock’un 39. Basamak sinemasından alınmıştır. Grace, Ethan’ın dişi versiyonudur. Ethan ve “İmkânsız Vazife Gücü” bu sefer her yerde ve hiçbir yerde olmayan “Varlık” isimli yapay zekâyla karşı karşıyadır. Gerçeği çarpıtan dijital parazit yerküreye hükmedecek yeni bir muhteşem devletin eline geçerse dünyanın sonu geldi demektir. “Senin ömrün benimkinden daha önemlidir” diyen Ethan, Luther’in “Görev hepimizden daha önemli” kelamını kabul etmez.

61 yaşındaki Tom Cruise tekrar dublör kullanmadan tehlikeli aksiyon sahnelerinde oynar. Harrison Ford’u rol model alan Cruise’ın trendeki aksiyon sahneleri soluk kesicidir. Tom Cruise, Hayley Atwell, Ving Rhames, Rebecca Fergusson, Simon Pegg’in yer aldığı dev yapım aksiyon severleri çok keyifli edecek. 

Tinsel ve fizikî seyahatler yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.