Zelenskiy, sosyal medya hesabı üzerinden paylaştığı günlük görüntülü mesajında, Rusya-Ukrayna Savaşı’yla ilgili son gelişmeleri değerlendirdi.

Savaşın sona erdirilmesi için ABD, Rusya ve Ukrayna arasında mart başında yapılması planlanan üçlü müzakerelerin yeni turunun ertelendiğini aktaran Zelenskiy, “Şimdilik müttefiklerimizin önceliği ve tüm dikkati İran çevresindeki duruma odaklanmış durumda ve bu nedenle, Amerikan tarafının önerisiyle bu hafta için planlanan toplantı ertelendi.” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy, Ukrayna müzakere heyeti ile bugün bir araya geldiğini ve ABD tarafıyla sürekli iletişim halinde olduklarını belirtti.

Zelenskiy, savaşın sona ermesi amacıyla her zaman görüşmeler için hazır olduklarını açıkladı.

Ukrayna krizinin çözümüne ilişkin müzakereler

Rusya, ABD ve Ukrayna arasındaki üçlü müzakerelerin ilk ve ikinci turu, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de 23-24 Ocak’ta ve 4-5 Şubat’ta yapılmıştı.

İsviçre’nin Cenevre kentinde 17-18 Şubat tarihlerinde de üçlü müzakerelerin üçüncü turu düzenlenmişti.

Müzakerelerin 4. turunun Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de mart başında yapılması planlanıyordu.

Zelenskiy: Üçlü müzakereler Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle ertelendi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Genel Kurul’da ise Milli Parklar Kanunu ve bazı düzenlemeleri içeren toplam 36 maddelik kanun teklifinin görüşmelerine devam edilmesi bekleniyor. Görüşmelerin tamamlanmasının ardından bedelli askerlik ücretinin artırılması, vergi düzenlemeleri, kıymetli taşlardan alınacak ÖTV ve afet konutlarının peşin satışında uygulanacak indirim gibi başlıkları içeren yeni kanun teklifinin gündeme gelmesi öngörülüyor.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, hafta boyunca sürecek iftar programları kapsamında 9 Mart’ta parlamento muhabirleriyle buluşacak, 10 Mart’ta ise Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyelerine iftar verecek.

Komisyon çalışmalarında ise Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu’nda Ankara 1 ve 2 Nolu barolarının sunum yapacağı 11 Mart Çarşamba günü öne çıkıyor. Ayrıca kadınların doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılması, babalık izninin kamuda ve özel sektörde 10 güne yükseltilmesi ile sosyal medyanın 15 yaş altı çocuklara yasaklanmasını öngören Sosyal Hizmetler Kanunu değişikliği teklifi 12 Mart Perşembe günü komisyonda ele alınacak.

Hafta içinde siyasi partilerin grup toplantıları da yapılacak. AK Parti grup toplantısında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuşması beklenirken, Yeni Yol grubunun Ramazan ayı nedeniyle bu hafta toplantı yapmayacağı belirtildi.

Meclis’te Orta Doğu’daki gelişmeler konuşulacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Selva Demiralp, BBC Türkçe’de savaşın hem dünya hem de Türkiye ekonomisine olası etkilerini değerlendirdi.

Demiralp’in görüşleri şöyle:

“İran ve Tahran’a bağlı milis güçler Amerikan üslerine ev sahipliği yapan ülkelerdeki askeri hedeflere misilleme saldırıları düzenliyor olsa da Türkiye hem NATO müttefiki olması hem de Ankara ile Tahran arasındaki görece dengeli ilişkiler sayesinde doğrudan bir askeri riskten uzak görünüyor.

Savaşın Türkiye’ye fiziksel olarak sıçramaması elbette çok önemli. Ancak ekonomik etkilerinin küresel kanallar üzerinden yayılması neredeyse kaçınılmaz.

Savaşın ekonomik etkilerini tam olarak tahmin edebilmek için öncelikle savaşın ne kadar süreceğini ve ne sonuçlar doğurabileceğini bilmek gerekiyor ki bu konuda büyük bir belirsizlik hakim.

Bu belirsizlik ortamında, savaşın olası ekonomik etkilerini ancak bazı varsayımlar üzerinden değerlendirebiliriz.

Piyasalar savaşı fiyatlamış mıydı

ABD’nin İran’a yönelik bir saldırı gerçekleştirmesi bir süredir piyasaların gündemindeydi.

Özellikle son iki haftada petrol fiyatlarında gözlenen artış, savaş ihtimalinin yükselmesine ve Hürmüz Boğazı’nın kapanma riskine bağlanıyordu.

Ancak piyasalar geleceğe dair beklentileri önemli ölçüde fiyatlasa da ayrıntıları tam olarak bilinmeyen bir olay hiçbir zaman bütünüyle fiyatlanamaz. Bu nedenle olay gerçekleştiğinde belirli bir piyasa tepkisi kaçınılmaz olur.

Bununla birlikte, mevcut tepkinin görece sınırlı kalması, savaş ihtimalinin önemli ölçüde önceden fiyatlanmış olmasıyla ilişkili görünüyor.

ABD’nin doğrudan taraf olduğu bir savaş, finansal piyasalarda belirsizlik ve risk iştahında azalma anlamına gelir. Böyle dönemlerde iki karşıt güç devreye girer:

– Güvenli liman arayışı
– Enflasyonist baskı beklentisi

Belirsizlik arttığında normal şartlarda yatırımcıların ABD tahvillerine ve dolara yönelmesi beklenir.

Nitekim 17 Ocak 1991’de başlayan Çöl Fırtınası harekâtı sonrasında güvenli liman talebi baskın çıkmış ve ABD tahvil faizleri düşmüştü.

Ancak her savaşta aynı tablo görülmez. Örneğin 2 Ağustos 1990 Körfez Savaşı’nın ilk aşamasında ABD tahvil faizlerinde 50 baz puanın üzerinde artış yaşanmıştı.

Bu, enflasyonist baskı beklentisinin güvenli liman talebine baskın çıktığı bir örnekti. İran savaşı sonrasında da benzer bir fiyatlama görüyoruz.

Dolarda güvenli liman etkisi zayıflıyor mu?

ABD’de son dönemde kurumlara dair tartışmalar ve uygulanan politikalarla ilgili belirsizlikler, doların güvenli liman özelliğinin bir miktar zayıfladığına işaret ediyor.

Savaş haberinin ardından piyasaların ilk refleksi ABD uzun vadeli tahvillerini almak değil satmak oldu. Daha sonra tahvil alımları kısmen geri gelse de, hangi etkinin baskın çıkacağı henüz net değil.

Güvenli liman talebini sınırlayan önemli bir faktör, petrol fiyatları üzerinden oluşabilecek enflasyonist baskı. Eğer savaş petrol fiyatlarını kalıcı biçimde yukarı taşırsa, bu durum FED’in daha şahin bir duruşa geçeceği beklentisini güçlendirebilir. Bu da tahvil faizlerinin yükselmesi anlamına gelir.

FED’in tepki fonksiyonuna dair piyasalarda hakim olan bu beklentiye temkinli yaklaşmak lazım. Petrol fiyatları üzerinden gelecek geçici bir stagflasyonist şok, FED’i otomatik olarak sıkılaşmaya zorlamayabilir.

Bir yandan üretim maliyetlerini artırıp diğer taraftan talebi azaltacak böylesine bir şoka merkez bankasının sıkılaşma ile cevap vermesi gereksiz bir resesyon yaratabilir.

Bu sebeple merkez bankaları geçici olduğunu düşündükleri stagflasyonist şoklara karşı tepki vermek yerine iletişim politikası ile “olayları takip ettiklerini” söyleyerek beklentileri kontrol altında tutmayı, zaman kazanmayı ve şok ortadan kalktığında kendiliğinden gelecek düzelmeyi beklemeyi tercih ederler. Tıpkı pandemi zamanında olduğu gibi.

İşte tam da bu sebeple savaşın ne kadar süreceğini bilmek, bu durumun petrol fiyatlarını ne kadar uzun süre ve ne miktarda baskılayacağını ve oradan da FED’in nasıl bir tepki vereceğini kestirebilmek için çok önemli.

Eski FED Başkanı ve eski ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, İran savaşının uzamasına bağlı olarak ABD büyümesinin olumsuz etkileneceğini ve enflasyonist baskıların artacağını söylerken, bu belirsizliğin FED’i beklemeye geçireceğine işaret etti.

Benim de katıldığım bu görüş, piyasalardaki mevcut “şahinleşen FED” fiyatlamasının aceleci bir varsayımla yapıldığına ve bir düzeltme hareketine gidilebileceğine işaret ediyor.

ABD’de yüksek gelen son enflasyon rakamları, tarifelerin gecikmeli etkilerinin hala beklenti dahilinde olması ve güçlü istihdam verisi şüphesiz ki FED’in faiz indirim patikasını öteleyebilir.

Ancak burada belirttiğim görüşün bunlardan farklı olarak “savaş sebepli bir şahinleşme” beklentisinin erken olduğuna dair olduğunun altını çizmem ve ayrıştırmam gerekir.

Şayet savaş birkaç haftada sona ererse, petrol fiyatları üzerinden gelecek stagflasyonist etki de geçici olup beklentilere sirayet etmeyeceği için FED tarafında herhangi bir tepki beklenmeyecektir.

Savaş uzar ve petrol üzerinde beklentileri de bozacak uzun süreli bir etki yaratırsa, o durumda FED’in bu sene için planlanan faiz indirimlerini masadan kaldırması söz konusu olabilir.

‘Türkiye için doğrudan ve dolaylı etki’

Türkiye için etkiler hem doğrudan hem dolaylı kanallardan gelecektir.

Doğrudan etki, enerji fiyatları üzerinden hissedilir. Türkiye net enerji ithalatçısı bir ülke olduğu için petrol fiyatlarındaki artış cari açığı büyütür ve üretim maliyetleri üzerinden büyümeyi baskılar.

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) hafta sonu attığı adımlar tam da bu riskleri sınırlamaya yönelikti. Türk lirası üzerindeki baskı arttığı zaman yapabileceğiniz tek şey TL’nin arzını kısmak ya da dolar arzını artırmaktır.

TCMB bir tarafta haftalık repo ihalelerini durdurarak politika faizini koridorun üst bandı olan %40’a çekerek 3 puanlık örtük bir faiz artışına gitti. Böylelikle TL arzını azaltmış ve TL fiyatını yükseltmiş oldu.

Diğer taraftan TL uzlaşmalı vadeli döviz satışları yapılarak öngörülebilen döviz ihtiyacını azaltacak önlemler alındı.

Benzer adımların, yaklaşık bir sene önce 19 Mart 2025’te Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması sonrası oluşan piyasa gerginliğini bertaraf etmek için de alındığını hatırlamakta fayda var.

Ancak tüm bu önlemlere rağmen, savaşın uzaması halinde Türkiye de stagflasyonist bir baskıyla karşı karşıya kalabilir. Enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskı artarken büyüme ivme kaybedebilir.

Bu durumda 12 Mart’taki PPK toplantısında TCMB’nin beklenen faiz indirimini pas geçmesi, savaşın uzaması halinde ise reel politika faizinin yıl sonunda daha yüksek bir seviyede korunması olası görünüyor.

Orta Doğu’daki savaş Türkiye ve dünya ekonomisini nasıl etkileyecek? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Orta Doğu ve diğer bölgelerdeki tüm çatışmaların sona ermesi çağrılarını yineleyen Kozack, Orta Doğu’daki çatışmanın son dönemde yoğunlaşmasını büyük bir endişeyle yakından izlediklerini söyledi.

Kozack, “Çatışmanın daha da tırmanma olasılığı riskleri ve belirsizliği artırıyor, bölge ve ötesinde önemli ekonomik sonuçları olabilir. Son gelişmelerle ilgili olarak ekonomik etkilerinden bahsetmek için henüz çok erken, ancak ekonominin çatışmanın merkezinde olduğunu biliyoruz.” dedi.

Bölgedeki çatışmalardan Batı Şeria, Gazze, Lübnan ve İsrail‘in ağır darbe aldığına işaret eden Kozack, yaklaşık bir yıllık çatışmanın Batı Şeria ve Gazze ekonomisi üzerinde yıkıcı bir etkisi olduğunu aktardı.

 “Gazze’de sivil halk çok kötü sosyoekonomik koşullarla karşı karşıya”

Kozack, “Gazze’de sivil halk, çok kötü sosyoekonomik koşullar, insani kriz ve yetersiz yardım dağıtımıyla karşı karşıya.” diye konuştu.

Batı Şeria’da halihazırda kötü olan beklentilerin daha da kötüleştiğini ve öncü resmi verilerin bu yılın ilk yarısında gayrisafi yurt içi hasılada (GSYH) yüzde 25’lik bir düşüş olduğunu gösterdiğini belirten Kozack, yoğunlaşan çatışmaların Lübnan’da da ülkenin halihazırda kırılgan olan makroekonomik ve sosyal durumunu daha da kötüleştirdiğini anlattı.

İsrail’de de çatışmanın başladığı geçen yılın son çeyreğinde GSYH’nin yaklaşık yüzde 20 daraldığını ve bu yılın ilk yarısında kısmi bir toparlanma görüldüğünü belirten Kozack, bölge ekonomilerine ilişkin güncel projeksiyonların IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları zamanı yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm Raporu ile bölgesel ekonomik görünüm raporlarında paylaşılacağını aktardı.

“Fed uygun bir şekilde hareket ediyor”

ABD ekonomisine de değinen Kozack, ülkede enflasyonun ABD Merkez Bankasının (Fed) eylemleri sonucu düştüğünü kaydetti.

Enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru ilerlediğini belirten Kozack, Fed’in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı çekirdek tüketim harcamaları fiyat endeksinin bu yılın sonunda yüzde 2,5 ve gelecek yılın ortalarında yüzde 2 olmasının beklendiğini aktardı. Kozack, “Para politikası eylemleri açısından Fed uygun bir şekilde hareket ediyor.” dedi.

Risk dengesi değiştiğinden Fed’in gevşeme sürecini başlattığını anımsatan Kozack, bankaya veriye dayalı şekilde kararları toplantıdan toplantıya alma yaklaşımını sürdürmesi çağrısında bulundu.

Öte yandan ABD’nin doğu yakasındaki limanlarda çalışan işçilerin grevine ilişkin de değerlendirmede bulunan Kozack, gelişmeleri dikkatli şekilde izlediklerini, tedarik zincirlerinin düzgün şekilde çalışmasını sağlamak ve dünyanın diğer bölgelerine etkisini en aza indirmek için mümkün olan en kısa sürede anlaşmaya varılmasını umduklarını ifade etti.

BoJ’ye veri odaklı olmaya devam etme tavsiyesi

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) da para politikasının ve para politikası araç setinin normalleştirilmesine yönelik önemli adımlar attığına değinen Kozack, bu değişikliklerin Japonya’daki enflasyonun ve enflasyon beklentilerini yüzde 2 hedefinde çıpalanmasına yardımcı olacağını aktardı.

Kozack, BoJ’a da veri odaklı olmaya devam etmesi ve enflasyon tahminleriyle uyumlu olarak faiz oranlarını kademeli olarak artırması tavsiyesinde bulundu.

IMF: Orta Doğu’daki çatışmaların önemli ekonomik sonuçları olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

BM’nin, İsrail’in saldırganlığını durdurma potansiyelinin bulunduğuna işaret eden Zaharova, bir yıldır süren Arap-İsrail çatışmasının bölgesel bir savaşa dönüştüğünü ve eşi benzeri görülmemiş şekilde kan döküldüğünü belirtti.

Zaharova, bu durumun uluslararası toplumun ciddi tepki vermesini gerektirdiğini kaydederek, bu tepkinin de BM’de geliştirilmesinin mümkün olacağını ifade etti.

Derhal ateşkes, güvenli insani erişimin sağlanması ve barış sürecinin yeniden başlatılması yönünde başta BM Genel Kurulunda olmak üzere geniş bir fikir birliğinin ortaya çıktığını anımsatan Zaharova, bu süreci ise ABD ve İsrail’in tıkadığını dile getirdi.

Bir yıl önce Hamas’ın, sadece Gazze’dekilerin değil, milyonlarca Filistinlinin toplu olarak cezalandırılması için bahane haline getirildiğini söyleyen Zaharova, binlerce Filistinlinin yanı sıra şimdi de Lübnanlılar, Yemenliler ve Suriyelilerin öldürüldüğünü vurguladı.

İnsani yardım çalışmaları açısından da modern tarihin en büyük kaybının yaşandığına işaret eden Zaharova, şu ifadeleri kullandı:

“Yalnızca Gazze Şeridi’ndeki ölüm ve yaralanma sayısının, son 10 yılda Ukrayna’daki kriz mağdurlarının sayısının iki katından fazla olduğunu vurgulamak istiyorum. Bu rakamları söylemek doğru mu? İnsani açıdan konuşursak, bunun adil olduğunu düşünmüyorum. Ama başta ABD olmak üzere Batılı uluslararası kuruluşlarda sürekli olarak atıfta bulunulan siyasi konuları tartışıyoruz. Eğer Ukrayna’daki insanlar onlar için önemliyse, belki başka insanlar da onlar için önemlidir. Bunu neden görmüyorlar? Bu trajedinin Orta Doğu’da devam etmesinin nedeni ABD’nin başarısız politikasıdır.”

Washington’un özellikle veto hakkını kullanarak BM Güvenlik Konseyinin çalışmalarını engellediği, İsrail’e silah, mühimmat ve istihbarat sağlamasının bir sır olmadığını dile getiren Zaharova, modern tarihte benzeri görülmemiş mağduriyetlerin yaşandığını belirtti.

Zaharova, “Rusya, çatışmanın daha da genişlemesini önlemek, Orta Doğu’da kalıcı ve uzun vadeli barış ve güvenliğin sağlanması için gerekli koşulları yaratmak için başta Güvenlik Konseyi ile BM Genel Kurulu olmak üzere mümkün olan her türlü çabayı gösteriyor ve göstermeye devam edecek. Bunun önkoşulu, İsrail ile barış ve güvenlik içinde bir arada var olan, iki devletli modele dayanan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasıdır.” diye konuştu.

Rusya, Orta Doğu’daki gerilim için ABD’yi suçladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

BM’nin, İsrail’in saldırganlığını durdurma potansiyelinin bulunduğuna işaret eden Zaharova, bir yıldır süren Arap-İsrail çatışmasının bölgesel bir savaşa dönüştüğünü ve eşi benzeri görülmemiş şekilde kan döküldüğünü belirtti.

Zaharova, bu durumun uluslararası toplumun ciddi tepki vermesini gerektirdiğini kaydederek, bu tepkinin de BM’de geliştirilmesinin mümkün olacağını ifade etti.

Derhal ateşkes, güvenli insani erişimin sağlanması ve barış sürecinin yeniden başlatılması yönünde başta BM Genel Kurulunda olmak üzere geniş bir fikir birliğinin ortaya çıktığını anımsatan Zaharova, bu süreci ise ABD ve İsrail’in tıkadığını dile getirdi.

Bir yıl önce Hamas’ın, sadece Gazze’dekilerin değil, milyonlarca Filistinlinin toplu olarak cezalandırılması için bahane haline getirildiğini söyleyen Zaharova, binlerce Filistinlinin yanı sıra şimdi de Lübnanlılar, Yemenliler ve Suriyelilerin öldürüldüğünü vurguladı.

İnsani yardım çalışmaları açısından da modern tarihin en büyük kaybının yaşandığına işaret eden Zaharova, şu ifadeleri kullandı:

“Yalnızca Gazze Şeridi’ndeki ölüm ve yaralanma sayısının, son 10 yılda Ukrayna’daki kriz mağdurlarının sayısının iki katından fazla olduğunu vurgulamak istiyorum. Bu rakamları söylemek doğru mu? İnsani açıdan konuşursak, bunun adil olduğunu düşünmüyorum. Ama başta ABD olmak üzere Batılı uluslararası kuruluşlarda sürekli olarak atıfta bulunulan siyasi konuları tartışıyoruz. Eğer Ukrayna’daki insanlar onlar için önemliyse, belki başka insanlar da onlar için önemlidir. Bunu neden görmüyorlar? Bu trajedinin Orta Doğu’da devam etmesinin nedeni ABD’nin başarısız politikasıdır.”

Washington’un özellikle veto hakkını kullanarak BM Güvenlik Konseyinin çalışmalarını engellediği, İsrail’e silah, mühimmat ve istihbarat sağlamasının bir sır olmadığını dile getiren Zaharova, modern tarihte benzeri görülmemiş mağduriyetlerin yaşandığını belirtti.

Zaharova, “Rusya, çatışmanın daha da genişlemesini önlemek, Orta Doğu’da kalıcı ve uzun vadeli barış ve güvenliğin sağlanması için gerekli koşulları yaratmak için başta Güvenlik Konseyi ile BM Genel Kurulu olmak üzere mümkün olan her türlü çabayı gösteriyor ve göstermeye devam edecek. Bunun önkoşulu, İsrail ile barış ve güvenlik içinde bir arada var olan, iki devletli modele dayanan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasıdır.” diye konuştu.

Rusya, Orta Doğu’daki gerilim için ABD’yi suçladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Analize nazaran Pekin, Suudi Arabistan Veliaht Prens Muhammed Bin Selman ile ABD Lideri Joe Biden idaresi ortasında süregelen soğuk savaş gibisi bağlantıyı lehine kullanıyor.

Bu alakadan yararlanan Pekin, bir vakitler ABD’nin münhasır alanı olan Orta Doğu’daki oyun kurucu rolünü devralmak için kolları sıvadı.

Jerusalem Post’a konuşan Ohio Eyalet Üniversitesi Ortadoğu Çalışmaları Merkezi Müdür Yardımcısı ve ”Keys to Understanding the Middle East” kitabının ortak muharriri Dr. Melinda McClimans, ”ABD bölgede tesirini kaybetti” dedi.

McClimans ayrıyeten şu sözleri kullandı:

”Suudi Arabistan ile durum “özellikle bin Selman iktidara geldiğinden beri çok değişti. Evvelce her şey yolunda giderdi; her şeyden emin bir müttefiktiler fakat artık durum o denli değil. Öngörülemez bir durum kelam konusu.”

Konu ile alakalı The Media Line’a konuşan ABD Temsilciler Meclisi üyesi Dr. Rich McCormick ise, ”Çin’in bölgedeki yükselişi kısmen Lider Biden’ın dış siyasetinin bir sonucu. ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi de buna bir örnek. Joe Biden’ın Afganistan’dan kaotik çekilişi bir güvenlik boşluğu yarattı ve kimi Orta Doğu ülkelerinin Çin’i ekonomik ve güvenlik gelişimi için bir ortak olarak görmesine neden oldu. Bu bizi çok endişelendirmeli” açıklamasında bulundu.

ABD, Orta Doğu’daki nüfuzunu Çin’e kaptırıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.