Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından verdiği bilgiye göre, kentsel dönüşüm projeleri, afet riski taşıyan yapı stokunun güvenli hale getirilmesi, can ve mal kayıplarının önlenmesi, şehirlerin dirençli, planlı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması açısından kritik önem taşıyor.

Vatandaşların güvenli konutlarda daha sağlıklı ve sürdürülebilir bir kent dokusu içinde yaşamlarını sürdürmeleri amaçlanırken, Bakanlık, 130 bin riskli ve rezerv yapı alanında hayata geçirilen projelerle 2012’den bu yana 2 milyon 333 bin bağımsız birimi dönüşüm sürecine aldı.

Dönüşüm çalışmaları kapsamında 2 milyon 84 bin bağımsız birimin yapımı tamamlandı, 249 bin bağımsız bölümde ise inşaat faaliyetleri sürüyor.

Ayrıca, kentsel dönüşüm projeleri kapsamında kira yardımı, proje, kamulaştırma, hizmet alımı ve faiz desteği olarak toplam yaklaşık 112,10 milyar lira kaynak aktarıldı.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında İstanbul’da da 924 bin bağımsız birimin dönüşümü tamamlandı, 132 bin bağımsız birimin yapımı ise devam ediyor.

Özellikle yüksek riskli yapı stokunun bulunduğu bölgelerde yürütülen projelerle, olası afetler karşısında daha güvenli ve planlı bir şehir dokusu oluşturulması hedefleniyor.

“Yarısı Bizden” ile İstanbul’da 78 bin bağımsız bölüm depreme karşı güvenli hale getiriliyor
Öte yandan, deprem riski altındaki İstanbul’da 8 milyon 70 bin 177 bağımsız bölüm bulunuyor. Bunlardan 1,5 milyonunun riskli olduğu belirlenirken, 600 bininin acilen dönüşmesi gerekiyor.

Bu kapsamda vatandaşların dönüşüm sürecine daha güçlü katılımını sağlamak amacıyla hayata geçirilen “Yarısı Bizden” kampanyası kapsamında 78 bin 878 bağımsız bölümün dönüşüm süreci destekleniyor.

ALAN BAZLI DÖNÜŞÜM MODELİ

Birden fazla binanın ada bazında anlaşılarak site benzeri büyük çaplı dönüşümü durumunda da “Yarısı Bizden” desteğinin “alan bazlı dönüşüm modeli” sunuluyor.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinesinde inşaatları TOKİ veya Emlak Konut GYO üstleniyor. Bu modelde vatandaşlara 875 bin liralık hibe verilip, bina maliyetinden düşürülüyor. Kalan borç ise uzun vadeli uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor.

Vatandaşlar “yüklenici firma ile dönüşüm modeli”nde sağlanan 1 milyon 875 bin liralık desteğin 875 bin liralık kredi kısmını geri ödüyor. İş yerleri için de 1 milyon liralık desteğin 437 bin 500 liralık kredisinin geri ödemesi yapılıyor.

Kampanya kapsamında kredi geri ödemesi, yapı ruhsatının alınmasından 2 yıl sonra başlıyor ve 10 yıl vade imkanı sunuluyor.

Ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmıyor. Sonraki yıllar Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranının yarısı kadar güncelleme yapılıyor. Hak sahiplerine kredi verilirken gelir ve kredi puanı gibi kıstaslara bakılmıyor.

Hem konut hem de iş yeri için hak sahibine bir defaya mahsus taşınma desteği hibe olarak veriliyor.

Hak sahibine, bir konut ya da bir iş yeri için tek seferde 125 bin lira taşınma desteği ödeniyor. Daire veya iş yerinde oturan kiracıysa kiracıya, değilse ev sahibine ödeme yapılıyor.

Kentsel dönüşüme 112 milyar liralık destek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Teklifle, hak sahipliğine ilişkin işlemler hariç olmak üzere hasar tespit raporlarına dayalı olarak tesis edilen idari işlemlere karşı açılan iptal davalarında İdari Yargılama Usulü Kanunu’na eklenecek maddeyle yeni usuller getiriliyor.

Düzenlemeyle yargı süreçlerinin hızlandırılması amaçlanıyor. Buna göre, ilk inceleme ve savunma verme süreleri, genel usulden daha kısa belirleniyor. Dosyanın daha çabuk tekemmül etmesi için “savunmaya cevap” ve “cevaba cevap” aşamaları kaldırılarak savunma verilmekle dosyanın tekemmül etmesi öngörülüyor.

Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin verilen kararlara itiraz edilemeyecek. Keşif yapılması ve bilirkişi raporlarının teslim edilmesi bakımından süreler kısaltılıyor. Ayrıca, tarafların hak ve menfaatlerinin korunması bakımından zorunluluk bulunması halinde mahkemece ilk incelemeyi müteakip, savunma beklenmeksizin derhal keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına imkan tanınıyor.

Bilirkişilere ilişkin itirazların rapora yapılan itirazla birlikte gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Tarafların istemi olsa dahi duruşma yapılması mahkemenin takdirine bırakılıyor; davaların dosyanın tekemmülünden veya ara karar, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gereken hallerde, bunların tamamlanmasından itibaren en geç 15 gün içinde karara bağlanması hüküm altına alınıyor.

Elektronik tebligat adresi bulunmayan taraflara, keşif ve duruşma gününün bildirilmesine ilişkin tebligatların seri ve hususi yollarla yapılmasına imkan tanınıyor. İstinaf yoluna başvurma ve istinaf dilekçelerine ilişkin ilk inceleme süreleriyle istinaf dilekçesine cevap verme süresi kısaltılıyor. İstinaf aşamasında kararların iki ay içinde verilmesine yönelik düzenleme yapılıyor.

İki farklı yargılama usulüne tabi davaların birlikte görülmemesi için tam yargı davaları ile bu madde kapsamındaki iptal davalarının birlikte görülemeyeceği hüküm altına alınıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, birlikte açılmış olan iptal ve tam yargı davaları ayrılarak, bulunduğu aşamadan itibaren görülmeye devam edilecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da bu madde hükümleri, bulunduğu aşamadan itibaren uygulanacak. Ancak hak kayıplarının önlenmesi amacıyla taraflar bakımından işlemeye başlamış olan süreler yönünden, işlemeye başladığı tarihteki süreler uygulanacak.

Buna göre işlemeye başlamış olan savunma verme süresi, bilirkişi raporuna itiraz süresi, istinaf başvuru süresi ve istinaf dilekçesine cevap verme süresi değişmeyecek.

REZERV YAPI ALANLARI YENİDEN TANIMLANIYOR

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, özel bütçeli idare olarak teşkilatlandırılıyor. Dünya Bankası tarafından finanse edilen kredinin Kentsel Dönüşüm Başkanlığa tahsisli olarak kullandırılmaya devam edilmesine yönelik düzenleme yapılıyor.

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’daki “rezerv yapı alanı” tanımında değişikliğe gidiliyor. Rezerv yapı alanı tanımında yer alan “yeni yerleşim alanı olarak” ibaresi metninden çıkarılıyor.

Riskli yapı tespiti Kentsel Dönüşüm Başkanlığı veya idarece resen yapılabilecek. Uygulamada bazı maliklerce veya kiracılarca riskli yapı tespiti yapılmasının engellendiği ve kendi bağımsız birimlerinden tespit için numune alınmasına müsaade edilmediği görüldüğünden, riskli yapı tespitinin, gerekmesi halinde mülki idare amiri tarafından verilecek yazılı izine istinaden yeterli kolluk kuvveti marifetiyle kapalı kapılar veya alanların açtırılması suretiyle yapılabilmesine imkan getirilecek.

KOLLUK KUVVETİ MARİFETİYLE TAHLİYE

İstanbul’da dönüşümü hızlandırmak için başlatılan “yarısı bizden” kampanyasının uygulanabilmesi için hak sahiplerine yapım için mali yardım yapılabilmesine yönelik kanunda düzenleme yapılıyor. Riskli yapıların yıktırılması için maliklere tek seferde 90 günden fazla olmamak üzere süre verilecek.

Kanun kapsamındaki yapıların tahliyesinin engellenmesi durumunda; mülki idare amiri tarafından verilecek yazılı izne istinaden yeterli kolluk kuvveti marifetiyle tahliye yapılacak. Başkanlık veya idare tarafından yapılan veya yaptırılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masrafları, hisseleri oranında maliklerden tahsil edilecek.

SALT ÇOĞUNLUK İLE KARAR ALINACAK

Kentsel dönüşümlerde, yapı ruhsatı alınması da dahil olmak üzere tüm iş ve işlemler, hisseleri oranında maliklerin salt çoğunluğu ile aldığı karara istinaden yapılabilecek.

Salt çoğunluk ile karar alan malikler tarafından, alınan karar ile anlaşma şartlarını ihtiva eden teklifin salt çoğunlukla alınan karara katılmayan maliklere, noter vasıtasıyla veya ilgili muhtarlıkta 15 gün süre ile ilan edilmek suretiyle bildirilecek. Satış işleminin satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesi ile iptal edilmesi durumunda, satış bedeli ile yargı kararında belirtilen şekilde hesaplanacak bedel arasındaki fark, hisseyi satın alan malik tarafından hissesi satılan eski malike ödenecek.

Düzenleme kapsamındaki yapıların yıktırılmasından sonra arsa haline gelen taşınmazda ortaklığın giderilmesi için Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre dava açılabilecek. Ancak, ortaklığın giderilmesi için dava açılmış olması, bu düzenleme kapsamında hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar alınmasına ve bu karara göre işlem yapılmasına engel teşkil etmeyecek.

Kentsel dönüşüme yönelik düzenlemeler TBMM’ye sunuldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.