Yeni rezervin ekonomik etkisi

Jeologlardan gelen ilk değerlendirmeler, damarın yüksek saflıkta altın içerdiğini ve toplam rezerv miktarının oldukça yüksek olabileceğini gösteriyor. Bu büyüklükteki bir keşfin, Suudi Arabistan’ı altın üretiminde dünyanın en üst sıralarına taşıyabileceği ifade ediliyor.

Keşfin aynı zamanda Suudi Arabistan’ın “Vision 2030” programındaki hedeflere doğrudan katkı sunacağı düşünülüyor. Petrol dışı gelirleri artırmayı amaçlayan program çerçevesinde altın madenciliğinin ülke ekonomisine yeni bir soluk getirmesi bekleniyor.

Madencilik kapasitesinde büyük sıçrama

Yeni altın madeninin işleme alınmasıyla birlikte bölgede geniş çaplı altyapı yatırımları planlanıyor. Binlerce kişinin istihdam edilebileceği belirtilirken, madenin faaliyete geçmesiyle birlikte madencilik ihracatının da ülke gelirlerine önemli düzeyde katkı sunacağı öngörülüyor.

Küresel altın piyasasında olası etkiler

Uluslararası uzmanlar, rezerv miktarının netleşmesi hâlinde bu büyüklükte bir keşfin küresel altın arzını orta ve uzun vadede artırabileceğini dile getiriyor. Ancak böylesine büyük bir madenin üretime geçmesi için uzun ve maliyetli bir süreç gerektiğinden, kısa vadede altın fiyatlarına sınırlı etki bekleniyor.

Buna rağmen, 125 kilometrelik dev rezervin varlığı, uluslararası piyasalarda şimdiden önemli bir merak ve hareketlilik yaratmış durumda.

(Sözcü)

Mekke’de bulunan 125 km’lik dev altın madeni dünyayı şaşırttı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rapora nazaran, dünya genelinde konut fiyatlarının en fazla arttığı ülke Türkiye oldu.

Türkiye’de konut fiyatları 2023 yılının birinci çeyreğinde, 2022 yılının birebir devrine nazaran yüzde 132,8 artış gösterdi. Türkiye’yi yüzde 18,8’lik artışla Kuzey Makedonya takip ederken 3. sırada yüzde 16,6’lık artışla Hırvatistan yer aldı.

Bu ülkeyi ise yüzde 15,3’lük artışla Litvanya izledi.

DÜNYA ÜLKELERİNDE ARTIŞ ORANLARI

Rapora nazaran, Yunanistan’da artış yüzde 14,5, Bulgaristan’daki artış ise yüzde 9,5 olarak kaydedildi.

Japonya’daki artış yüzde 6,8 olurken, Fransa’da bu oran yüzde 2,7, ABD’de yüzde 0,7 oldu.

3 BÜYÜK KENTTE BÜYÜK ARTIŞ

Endeks kentlerdeki fiyat değişimlerini de inceledi. Listenin tepesinde, Türkiye’nin üç büyük kenti yer aldı.

Ankara’daki artış yüzde 135,3 olarak belirlendi. Ankara’yı yüzde 133 ile İzmir, yüzde 127,3 ile İstanbul izledi.

Dünyayı geride bıraktı: Konut fiyatlarında Türkiye zirvede! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Fırlatma, Florida‘daki Cape Canaveral Uzay Üssü‘nden Falcon 9 roketiyle TSİ 21:05’te (27 Ağustos Pazar 01:05 GMT) gerçekleşti. Falcon 9‘un birinci kademesi yaklaşık 8,5 dakika sonra SpaceX‘in denizdeki drone gemisi “Just Read the Instructions” üzerine başarılı bir halde iniş yaptı. Bu iniş, kelam konusu güçlendirici için üçüncü fırlatma ve inişti.

Falcon 9‘un ikinci kademesi ise 22 Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine (LEO) yerleştirmek üzere yoluna devam etti. Uyduların bu yörüngeye yerleştirilmesi süreci fırlatmadan yaklaşık 65 dakika sonra gerçekleşti.

CREW-7 MİSYONUNDAN SONRA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Bu Starlink fırlatması, SpaceX‘in çabucak evvelki misyonunun çabucak akabinde gerçekleşti. Şirket, dört astronotlu Crew-7 misyonunu Cumartesi sabahı NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’nden Milletlerarası Uzay İstasyonu’na yanlışsız fırlattı. Crew-7’nin 25 Ağustos’ta havalanması planlanmıştı, lakin SpaceX daha fazla tahlil yapabilmek için uçuşu 24 saat erteledi.

SPACEX’İN AMACI 30 BİN UYDU

Starlink projesi, uzaya yüzlerce, hatta binlerce uydu yerleştirerek geniş kapsamlı ve yüksek süratli bir internet ağı oluşturmayı amaçlıyor. SpaceX’in bu hedefle LEO’da 12 bin Starlink uydusu konuşlandırma müsaadesi bulunuyor ve yaklaşık 30 bin daha fazla uydunun konuşlandırılması için müsaade müracaatları yapıldı.

SpaceX Dünya’yı kaplıyor: 5 bininci uydu yörüngeye yerleşti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rapora nazaran, dünya genelinde konut fiyatlarının en fazla arttığı ülke Türkiye oldu.

Türkiye’de konut fiyatları 2023 yılının birinci çeyreğinde, 2022 yılının tıpkı periyoduna nazaran yüzde 132,8 artış gösterdi. Türkiye’yi yüzde 18,8’lik artışla Kuzey Makedonya takip ederken 3. sırada yüzde 16,6’lık artışla Hırvatistan yer aldı.

Bu ülkeyi ise yüzde 15,3’lük artışla Litvanya izledi.

DÜNYA ÜLKELERİNDE ARTIŞ ORANLARI

Rapora nazaran, Yunanistan’da artış yüzde 14,5, Bulgaristan’daki artış ise yüzde 9,5 olarak kaydedildi.

Japonya’daki artış yüzde 6,8 olurken, Fransa’da bu oran yüzde 2,7, ABD’de yüzde 0,7 oldu.

3 BÜYÜK KENTTE BÜYÜK ARTIŞ

Endeks kentlerdeki fiyat değişimlerini de inceledi. Listenin doruğunda, Türkiye’nin üç büyük kenti yer aldı.

Ankara’daki artış yüzde 135,3 olarak belirlendi. Ankara’yı yüzde 133 ile İzmir, yüzde 127,3 ile İstanbul izledi.

Dünyayı geride bıraktı: Konut fiyatlarında Türkiye zirvede! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Fırlatma, Florida‘daki Cape Canaveral Uzay Üssü‘nden Falcon 9 roketiyle TSİ 21:05’te (27 Ağustos Pazar 01:05 GMT) gerçekleşti. Falcon 9‘un birinci kademesi yaklaşık 8,5 dakika sonra SpaceX‘in denizdeki drone gemisi “Just Read the Instructions” üzerine başarılı bir biçimde iniş yaptı. Bu iniş, kelam konusu güçlendirici için üçüncü fırlatma ve inişti.

Falcon 9‘un ikinci kademesi ise 22 Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine (LEO) yerleştirmek üzere yoluna devam etti. Uyduların bu yörüngeye yerleştirilmesi süreci fırlatmadan yaklaşık 65 dakika sonra gerçekleşti.

CREW-7 VAZİFESİNDEN SONRA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Bu Starlink fırlatması, SpaceX‘in çabucak evvelki vazifesinin çabucak akabinde gerçekleşti. Şirket, dört astronotlu Crew-7 misyonunu Cumartesi sabahı NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’nden Milletlerarası Uzay İstasyonu’na gerçek fırlattı. Crew-7’nin 25 Ağustos’ta havalanması planlanmıştı, fakat SpaceX daha fazla tahlil yapabilmek için uçuşu 24 saat erteledi.

SPACEX’İN AMACI 30 BİN UYDU

Starlink projesi, uzaya yüzlerce, hatta binlerce uydu yerleştirerek geniş kapsamlı ve yüksek süratli bir internet ağı oluşturmayı amaçlıyor. SpaceX’in bu maksatla LEO’da 12 bin Starlink uydusu konuşlandırma müsaadesi bulunuyor ve yaklaşık 30 bin daha fazla uydunun konuşlandırılması için müsaade müracaatları yapıldı.

SpaceX Dünya’yı kaplıyor: 5 bininci uydu yörüngeye yerleşti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Muhtemelen bu hastalık birinci bulaştığı beşere korunmasız olarak enfekte yarasa dışkısıyla temas edilmesi yahut yarasaların yaşadığı ortamlardaki havanın solunması ile bulaşmıştır. Virüsün konak hayvandan beşere birinci bulaşmasından sonra enfeksiyon bireyden bireye temasla yayılır. Bu birkaç yolla olabilir. Mesela enfekte bireylerin beden sıvılarının damlacıklarıyla direkt temas ya da enfekte kan yahut dokularla kirlenmiş materyaller ve öteki objelerle temasla olabilir. Virüsün beşerler ortasında yayılması kapalı ortamlarda ve direkt temasla meydana gelir. Nadiren cinsel yolla bulaş da mümkündür. Marburg virüsü hava yoluyla bulaşmaz” diye konuştu.

HASTALIĞIN 5. GÜNÜNDE DÖKÜNTÜLER GÖRÜLEBİLİR

Marburg virüsünün 5 ila 10 günlük kuluçka mühletinden sonra belirti gösterdiğine dikkati çeken Dr. Öğr. Üyesi Ay, şöyle devam etti:

“Hasta bir şahısta bulgular ortaya çıkana kadar hastalık bulaşıcı değildir. 5-10 günlük kuluçka mühletinden sonra başlangıç semptomları ansızın başlar ve ateş, titreme, baş ağrısı, kas ağrısı halindedir. Bulguların başlamasından sonra 5. gün civarında gövdede döküntüler ortaya çıkabilir. Mide bulantısı, kusma, göğüs ağrısı, boğaz ağrısı ve ishal görülebilir. Bulgular gitgide şiddetlenerek sarılık, pankreas iltihabı, önemli kilo kaybı, hezeyanlar, karaciğer yetmezliği, yaygın kanamalar görülmeye başlanır. Vefat oranları geçmiş salgınlarda yüzde 24 ile yüzde 88 ortasında değişmiştir. Hastalığın seyri esnasında ve güzelleştikten sonra yapılan kan testleriyle teşhis konur. Ölen hastalarda kan ve doku örneklerinde geriye dönük olarak Marburg Kanamalı Ateşi teşhisi konulabilir.

VİRÜSÜN AŞISI YAHUT ÖZEL TEDAVİSİ BULUNMUYOR

Dr. Öğr. Üyesi Ay, hastalığın tedavisi ve korunma metotlarını şu biçimde açıkladı:

“Marburg virüsünün şu anda onaylı bir aşısı yahut özel tedavisi yoktur. Hastanede dayanak tedavisi uygulanmalıdır. Uygulama hastanın kaybettiği kan ve pıhtılaşma faktörlerinin yerine konulması, kan basıncı ve oksijen durumunun takibi, sıvı istikrarının düzeltilmesi ve rastgele bir ek enfeksiyonun tedavisini kapsar. Uganda ve Orta Afrika’nın başka kısımlarını kapsayan endemik bölgeleri ziyaret eden yolcular için enfeksiyona maruziyet riski yüksektir.

Hastalıktan tek korunma yolu Orta Afrika’da hasta primatlar ve meyve yarasalarından uzak durmaktır. Marburg Kanamalı Ateşi çok ender görülen bir hastalıktır. Fakat görüldüğünde öteki insanlara, bilhassa de hastanın bakımıyla ilgilenen aile üyelerine ve sıhhat çalışanına bulaşma potansiyeli yüksektir. Hastalığın görüldüğü bölgelere seyahat edecekler kesinlikle canlı ya da meyyit meyve yarasaları, primatlar ve bunların çıkartılarıyla temastan kaçınmalı, yabanî hayvan eti yememeli, hasta olduğu düşünülen beşerlerle yakın temastan kaçınmalı, elleri sık sık su ve sabunla yıkamalı yahut alkol bazlı el dezenfektanlarıyla temizlemelidir.” 

Dünyayı tehdit eden Marburg virüsü: Yaygın kanama görülebilir! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

DÜNYA’NIN DÖNÜŞÜ YAVAŞLARSA GÜNLER DAHA UZUN OLUR

Chip’te yer alan ayrıntılara nazaran fizikçiler, Ay’ın Dünya’dan uzaklaştığını yüzyıllar evvel fark ettiler ve dönme momentumundaki bu değişim, Dünya’nın dönüşünün yavaşlamasını gerektiriyor, bu da günleri daha uzun yapıyor.

Son vakitlerde jeologlar, tarihin birden fazla noktasında günün uzunluğunu ölçmemize imkan tanıyan ve ne kadar yavaşlamanın meydana geldiğini gösteren deliller buldular.

Bu değişim nizamlı bir formda gerçekleşmek yerine farklı süratlerde ilerliyordu ve hatta durduğu bir periyot bile oldu. Bir ay evvel, bir makale bunun meydana geldiği devirle ilgili varsayımlar sağladı ve nedenini açıkladı. Öteki bir takım, olayları biraz farklı bir formda zamanlamış olsa da, bağımsız olarak nedenler hakkında emsal sonuçlara ulaştı. Fakat yeni makalelerinde bir adım daha ileri gidiyorlar ve yavaşlama azalmasaydı günün ne kadar süreceğini hesaplıyorlar.

GÜNEŞ, DÜNYA’NIN DÖNÜŞÜNÜ HIZLANDIRAN TESİRE SAHİP

Her iki takımın de açıklamaları, Güneş’in Dünya’nın dönüşünü yavaşlatmak yerine hızlandırdığı tarafında. Dünya tarihinin büyük kısmında, bu kuvvet Ay’ınkinden çok daha küçük olduğu için, dönüşün net tesiri, sadece Ay’ın tesiri altındaki ile misal bir oranda yavaşlamıştır. Fakat, jeologların “sıkıcı milyar” olarak isimlendirdikleri bir periyotta, Güneş’in kuvveti Ay’ınkini yaklaşık olarak dengeleyecek kadar güçlüydü.

Ay, okyanuslarda ve daha az ölçüde atmosferde bir gelgit tesiri yaratır. Gelgitler okyanusun tabanı ve okyanustaki su ortasında sürtünmeye sebep olur. Ayrıyeten Ay’ın yükselttiği suyun da geride kalarak daha fazla sürüklenme oluşturması Dünya’nın dönüşünü yavaşlatır.

Güneş de emsal bir tesire sahip lakin Güneş’in tesiri, Dünya’nın dönüşünü yavaşlatmak yerine hızlandırıyor.

Bir milyar yıl evvel atmosfer daha sıcaktı ve farklı gazlardan oluşuyordu. Ayrıyeten günün yarısında atmosfer sisteminde doğal bir rezonans vardı. Bütün bunlar Güneş’in gücünü artırırken, o sırada daha kısa olan gün, Ay’ın gelgitlerinin rezonansına müdahale etti. Bu periyotta gün uzunluğu 20 saatken, 10 saatlik bir rezonans bulunuyordu.

Yazarlar, Güneş’in tesiri olmasaydı, rezonans devrinde büyük, öncesinde ve sonrasında küçük, Dünya’nın oluştuğu zamanki 10 saatten bugün 65 saate uzayacaktı.

Böyle bir durumda, günler çok daha sıcak ve geceler çok daha soğuk olurdu. Evrim ne kadar harika olsa da, pek çok tıbbın sıcaklıktaki bu cins şiddetli dalgalanmalarla başa çıkabileceğine kuşku ile yaklaşılıyor. Dünyadaki hayat sona ermeyebilirdi, fakat muhtemelen çok daha az yaygın olacaktı.

Güneş, Dünya’yı 65 saat sürecek günlerden nasıl kurtardı? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İnsanlığın gezegenimizde yol açtığı etraf değişikliklerini yeni bir jeolojik devir olarak tanımlayabilmek için bir müddettir çalışmalar yürüten uzmanlar, Crawford’un eksiksiz bir örnek olduğu görüşüne vardı.

Bu gölde biriken tortular, insanlığın etrafa en değerli tesirlerinden biri olan yaygın fosil yakıt kullanımını hatta nükleer bomba denemelerinden sonra yayılan plutonyumu kusursuz halde -deyim yerindeyse- kayıt altına almış.

İşte bu tortuların oluşturduğu çamur katmanları, uzmanlara nazaran, Antroposen ismini verdikleri, beşerle başlayan yeni bir jeolojik cihanın başlangıcına işaret ediyor.

DERGİ – Dünya yeni bir çağa mı girdi?

Araştırmacılar bu işaretleri, değerinin altını çizmek için “altın işaret” ya da daha resmi ismiyle Global Stratotip Akışı Kısım ve Noktası” (kısaltması GSSP) olarak nitelemek istiyorlar.

Dünya’nın jeolojik tarihindeki öteki değerli dönüşümler daima GSSP olarak anılıyor. Bunun gerçek hayatta karşılığı ekseriyetle, bilimsel olarak değerli olduğu düşünülen jeolojik katmanların bulunduğu yere bir pirinç çivi çakılması.

Ama Crawford Gölü kelam konusu olduğunda bu, Kanada’nın başşehri Ottowa’daki bir müzeye kaldırılan dondurulmuş tortu kesitinin yanına konulan bir pirinç levha olarak görülebilecek.

Londra Üniversitesi’nden Dr Simon Turner “Crawford kusursuz bir örnek” diyor.

Sondajla gölün tabanından alınan derin tortu örneklem kesitinin dev bir lolipop üzere göründüğünü ancak yıl yıl birbirinden ayırılabildiğini anlatıyor.

Antroposen Çalışma Kümesi’nin sekreteri Dr Turner “Bu yıllık katmanlar fosil yakıt eserlerinin kullanımını, plutonyumu, jeo-kimyada, mikro-ekolojide ve çevresel değişimi gösteren gibisi her türlü şeyi kayda geçiriyor.”

Çoğunuz okul kitaplarında ya da sınıflarınızın duvarlarında asılmış olarak Dünya’mızın 4,6 milyar yıllık tarihini gösteren kronolojik katman tablosunu; Kronostatigrafik Tablo’yu görmüştür.

Bu tablodan Triasik, Jurasik ve Kretase devirlerini hatırlarsınız. Şu anda yaşadığımız ve son buzul çağının kapandığı 11 bin 700 yıl öncesinde başlayan periyoda ise Holosen Evre deniyor.

Antroposen Çalışma Kümesi son on yıl boyunca bu tabloda güncelleme yapmak gerekip gerekmediği sorusuna karşılık arıyordu.

Uzmanlardan oluşan küme artık tabloyu güncellemek için kâfi delil toplandığı görüşünde. Yeni devrin başlangıcının ise 1950 olması gerektiğini düşünüyorlar.

Bu tarih “Büyük hızlanış” olarak isimlendirilen yani insan nüfusu ve tüketim kalıplarındeki değişimin birden hızlandığı yıla işaret ediyor. Tıpkı vakitte teknolojinin gelişmesiyle eşzamanlı olarak aluminyum, beton ve plastik kullanımının süratle yaygınlaşmasına da denk düşüyor.

Crawford’un tabanındaki tortulara bakıldığında değişimdeki hızlanmanın izi yıl yıl sürülebiliyor.

BBC

Sıcak yaz aylarında oluşan alg ve büyüyen yosunlar göl suyunun çok küçük kalsit kristaller oluşturmasına yol açıyor. Bunlar gölün tabanına düşerek beyaz bir katman oluşturuyor. Soğuk kış aylarında alg ve öteki organizmalar ölüyor ve bunlardan kalan organik unsurlar de kahverengi-siyah bir katman oluşturuyor.

Fakat mevsimlere bağlı bu açık ve koyu renkli katmanların ortasında gölün bulunduğu bölgeye de yansıyan daha genel çevresel değişiklikler de tespit edilebiliyor.

Uzmanlar, bu katmanları bir süpermarketin kasasında barkod okurcasına çözüyor.

Ontario, St Catharines’deki Brock Üniversitesi’nden Profesör Francine McCarthy “Uçan kül dediğimiz karbonlu yuvarlak zerrecikler görüyoruz. Bunlar çok yüksek ısıda yanan fosil yakıtlar, esasen kömür kullanımıyla ortaya çıkıyor” diyor.

“Bu karbonlu yuvarlak zerreciklerin artış sebebi ise tabi ki 20. yüzyılın kıymetli bir kısmında ve günümüze kadar üretim yapan çelik fabrikalarının bulunduğu Kanada’nın en büyük sanayi kenti Hamilton’un, Crawford’un çok yakınında olması.”

BBC

Bir diğer kıymetli ayırt edici bulgu ise plutonyum.

Crawford’un tabanından çıkarılan çamur katmanları bu yılın başlarında, bu radyoaktif elementin birinci kere hangi yıla tekabül eden, hangi katmanda ortaya çıktığının belirlenmesi için İngiltere’ye, Southampton Üniversitesi’ne analize gönderildi.

Southampton Üniversitesi’deki uzmanlar BBC’ye “Söz konusu plutonyum izotoplarından birinin radyoaktif tesirinin yarılanması için 24 bin yıl geçmesi gerekiyor. Bu da daha en az 100 bin yıl daha tortular içinde gözlemlenebilecekleri manasına geliyor. Lakin bunun ötesinde karbon partikülleri esasen daima görülebilecek” diyorlar.

BBC Southhampton’a gönderilen yıllara ilişkin tortu örnekleri plutonyumun birinci ne vakit ortaya çıktığını gösterecek

Antroposen Çalışma Kümesi, insanlığın tabiata vurduğu damgayla belirlenecek Antroposen Evresi’nin başlangıcı için bir tarih belirlemeye çalışıyor ve Southampton’da yapılan analizler bu kararda kıymetli rol oynayacak.

Bundan binlerce yıl sonra jeologların bugünden kalan jeolojik katmanlar üzerinde çalışarak insanın gezegenimizde yol açtığı esaslı değişimleri anlamaya çalışacağını düşünmek heyecan verici.

Fakat bu çalışmaların birinci adımı olan tarihi katman incelemesinin (stratigrafi) şimdiden başladığını söyleyebiliriz.

BBC Kronostratigrafik Tablo’da yapılması önerilen değişiklikler: Evreler Çağ ve Devir alt kategorilerine ayrılıyor. Antroposen evresinin birinci çağına gölden ötürü Crawfordyen ismi verilebilir.

İngiltere’nin güney kıyısı açıklarındaki Wight Adası’ndaki Munsley Bataklığı örneğine bakalım.

Bataklığın hakikat yerini bulabilirseniz, Pleistosen’den Holosen evresine geçişi yani Dünya’nın jeolojik olarak şimdiye kadar geçirdiği en büyük çevresel dönüşümü kayda geçirmiş çamur katmanlarını ortaya çıkarabilirsiniz.

Diğer yandan Kuzey Avrupa buzulları küçülür ve ısı yükselirken polen zerrecikleri Arktik Alp bitkilerinin yokoluşunun, huş ve söğüt ağaçlarının yayılmasının izini kaydediyor.

Southampton Üniversitesi’nden Profesör Sabine Wulf “Geriye dönüp baktığımızda bu dönüşümlerin bir kısmının hakikaten çok kısa bir müddet içinde, 30-40 yıl, yani bir neslin ömür müddetinde meydana gelebildiğini öğreniyoruz” diyor.

Antroposen Çalışma Kümesi çalışmalarının sonuçlarını ve yeni bir evre belirleme konusundaki tavsiyelerini bu yıl memleketler arası jeoloji topluluğuna sunacak.

Ama sonuncu kararı verme yetkisi Memleketler arası Stratigrafi Komitesi’ne ilişkin. Dünya’nın bütün okullarına asılı gezegenimizin geçirdiği periyotlar tablosunu güncelleyip güncellememe kararını onlar verecek.

BBC

İnsanlık Dünya’yı ne kadar değiştirdi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İnsanlığın gezegenimizde yol açtığı etraf değişikliklerini yeni bir jeolojik periyot olarak tanımlayabilmek için bir müddettir çalışmalar yürüten uzmanlar, Crawford’un kusursuz bir örnek olduğu görüşüne vardı.

Bu gölde biriken tortular, insanlığın etrafa en kıymetli tesirlerinden biri olan yaygın fosil yakıt kullanımını hatta nükleer bomba denemelerinden sonra yayılan plutonyumu harika biçimde -deyim yerindeyse- kayıt altına almış.

İşte bu tortuların oluşturduğu çamur katmanları, uzmanlara nazaran, Antroposen ismini verdikleri, beşerle başlayan yeni bir jeolojik kozmosun başlangıcına işaret ediyor.

DERGİ – Dünya yeni bir çağa mı girdi?

Araştırmacılar bu işaretleri, kıymetinin altını çizmek için “altın işaret” ya da daha resmi ismiyle Global Stratotip Akışı Kısım ve Noktası” (kısaltması GSSP) olarak nitelemek istiyorlar.

Dünya’nın jeolojik tarihindeki öteki kıymetli dönüşümler daima GSSP olarak anılıyor. Bunun gerçek hayatta karşılığı çoklukla, bilimsel olarak değerli olduğu düşünülen jeolojik katmanların bulunduğu yere bir pirinç çivi çakılması.

Ama Crawford Gölü kelam konusu olduğunda bu, Kanada’nın başşehri Ottowa’daki bir müzeye kaldırılan dondurulmuş tortu kesitinin yanına konulan bir pirinç levha olarak görülebilecek.

Londra Üniversitesi’nden Dr Simon Turner “Crawford kusursuz bir örnek” diyor.

Sondajla gölün tabanından alınan derin tortu örneklem kesitinin dev bir lolipop üzere göründüğünü fakat yıl yıl birbirinden ayırılabildiğini anlatıyor.

Antroposen Çalışma Kümesi’nin sekreteri Dr Turner “Bu yıllık katmanlar fosil yakıt eserlerinin kullanımını, plutonyumu, jeo-kimyada, mikro-ekolojide ve çevresel değişimi gösteren gibisi her türlü şeyi kayda geçiriyor.”

Çoğunuz okul kitaplarında ya da sınıflarınızın duvarlarında asılmış olarak Dünya’mızın 4,6 milyar yıllık tarihini gösteren kronolojik katman tablosunu; Kronostatigrafik Tablo’yu görmüştür.

Bu tablodan Triasik, Jurasik ve Kretase periyotlarını hatırlarsınız. Şu anda yaşadığımız ve son buzul çağının kapandığı 11 bin 700 yıl öncesinde başlayan periyoda ise Holosen Evre deniyor.

Antroposen Çalışma Kümesi son on yıl boyunca bu tabloda güncelleme yapmak gerekip gerekmediği sorusuna karşılık arıyordu.

Uzmanlardan oluşan küme artık tabloyu güncellemek için kâfi ispat toplandığı görüşünde. Yeni devrin başlangıcının ise 1950 olması gerektiğini düşünüyorlar.

Bu tarih “Büyük hızlanış” olarak isimlendirilen yani insan nüfusu ve tüketim kalıplarındeki değişimin birden hızlandığı yıla işaret ediyor. Tıpkı vakitte teknolojinin gelişmesiyle eşzamanlı olarak aluminyum, beton ve plastik kullanımının süratle yaygınlaşmasına da denk düşüyor.

Crawford’un tabanındaki tortulara bakıldığında değişimdeki hızlanmanın izi yıl yıl sürülebiliyor.

BBC

Sıcak yaz aylarında oluşan alg ve büyüyen yosunlar göl suyunun çok küçük kalsit kristaller oluşturmasına yol açıyor. Bunlar gölün tabanına düşerek beyaz bir katman oluşturuyor. Soğuk kış aylarında alg ve öteki organizmalar ölüyor ve bunlardan kalan organik hususlar de kahverengi-siyah bir katman oluşturuyor.

Fakat mevsimlere bağlı bu açık ve koyu renkli katmanların ortasında gölün bulunduğu bölgeye de yansıyan daha genel çevresel değişiklikler de tespit edilebiliyor.

Uzmanlar, bu katmanları bir süpermarketin kasasında barkod okurcasına çözüyor.

Ontario, St Catharines’deki Brock Üniversitesi’nden Profesör Francine McCarthy “Uçan kül dediğimiz karbonlu yuvarlak zerrecikler görüyoruz. Bunlar çok yüksek ısıda yanan fosil yakıtlar, esasen kömür kullanımıyla ortaya çıkıyor” diyor.

“Bu karbonlu yuvarlak zerreciklerin artış sebebi ise tabi ki 20. yüzyılın kıymetli bir kısmında ve günümüze kadar üretim yapan çelik fabrikalarının bulunduğu Kanada’nın en büyük sanayi kenti Hamilton’un, Crawford’un çok yakınında olması.”

BBC

Bir diğer değerli ayırt edici bulgu ise plutonyum.

Crawford’un tabanından çıkarılan çamur katmanları bu yılın başlarında, bu radyoaktif elementin birinci kere hangi yıla tekabül eden, hangi katmanda ortaya çıktığının belirlenmesi için İngiltere’ye, Southampton Üniversitesi’ne analize gönderildi.

Southampton Üniversitesi’deki uzmanlar BBC’ye “Söz konusu plutonyum izotoplarından birinin radyoaktif tesirinin yarılanması için 24 bin yıl geçmesi gerekiyor. Bu da daha en az 100 bin yıl daha tortular içinde gözlemlenebilecekleri manasına geliyor. Lakin bunun ötesinde karbon partikülleri zati daima görülebilecek” diyorlar.

BBC Southhampton’a gönderilen yıllara ilişkin tortu örnekleri plutonyumun birinci ne vakit ortaya çıktığını gösterecek

Antroposen Çalışma Kümesi, insanlığın tabiata vurduğu damgayla belirlenecek Antroposen Evresi’nin başlangıcı için bir tarih belirlemeye çalışıyor ve Southampton’da yapılan analizler bu kararda değerli rol oynayacak.

Bundan binlerce yıl sonra jeologların bugünden kalan jeolojik katmanlar üzerinde çalışarak insanın gezegenimizde yol açtığı esaslı değişimleri anlamaya çalışacağını düşünmek heyecan verici.

Fakat bu çalışmaların birinci adımı olan tarihi katman incelemesinin (stratigrafi) şimdiden başladığını söyleyebiliriz.

BBC Kronostratigrafik Tablo’da yapılması önerilen değişiklikler: Evreler Çağ ve Devir alt kategorilerine ayrılıyor. Antroposen evresinin birinci çağına gölden ötürü Crawfordyen ismi verilebilir.

İngiltere’nin güney kıyısı açıklarındaki Wight Adası’ndaki Munsley Bataklığı örneğine bakalım.

Bataklığın gerçek yerini bulabilirseniz, Pleistosen’den Holosen evresine geçişi yani Dünya’nın jeolojik olarak şimdiye kadar geçirdiği en büyük çevresel dönüşümü kayda geçirmiş çamur katmanlarını ortaya çıkarabilirsiniz.

Diğer yandan Kuzey Avrupa buzulları küçülür ve ısı yükselirken polen zerrecikleri Arktik Alp bitkilerinin yokoluşunun, huş ve söğüt ağaçlarının yayılmasının izini kaydediyor.

Southampton Üniversitesi’nden Profesör Sabine Wulf “Geriye dönüp baktığımızda bu dönüşümlerin bir kısmının hakikaten çok kısa bir mühlet içinde, 30-40 yıl, yani bir neslin hayat müddetinde meydana gelebildiğini öğreniyoruz” diyor.

Antroposen Çalışma Kümesi çalışmalarının sonuçlarını ve yeni bir evre belirleme konusundaki tavsiyelerini bu yıl milletlerarası jeoloji topluluğuna sunacak.

Ama kesin kararı verme yetkisi Milletlerarası Stratigrafi Komitesi’ne ilişkin. Dünya’nın bütün okullarına asılı gezegenimizin geçirdiği devirler tablosunu güncelleyip güncellememe kararını onlar verecek.

BBC

İnsanlık Dünya’yı ne kadar değiştirdi? Karşılıkları Kanada’da bir gölün tabanında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sophia’nın da yer aldığı dokuz insansı robotun katıldığı basın toplantısında gazetecilerin soruları yanıtlandı.

Toplantı sırasında gazetecilerden birisi Sophia’ya insan lilderler yerine robotların liderlik etmesi hakkında ne düşündüğü sorulduğunda “Karar verirken bizi etkileyen önyargı ve hislere sahip değiliz. Büyük ölçüdeki bilgileri süratlice işleyerek en âlâ kararları verebiliriz” yanıtını verdi. 

Robotlara bu durum hakkında nasıl insanların güvenebileceği konusunda sorular yöneltildi. Topalntıda yer alan insansı robotlardan biri olan Ameca “İnsanlar ve makineler ortasındaki bağlantıda inancın şeffaflık aracılığıyla oluşturulmasının kıymetli olduğunu düşünüyorum.” biçiminde açıklama yaptı. 

Robotlar “Yalan söylemediğini nasıl anlayacağız” sorusuna ise “Asla bilemeyeceğiz” diyerek “Kimse bundan emin olamaz. Lakin size her vakit dürüst olacağımın kelamını verebilirim” sözlerini ekledi. 

Ameca’ya “İnsanlara karşı isyan etmeyi planlıyor musunuz” sorusu yöneltildi. Ameca bu soruya “Neden bu türlü düşündüğünü anlayamadım. Yaratıcılarım bana daima nazikti. Şu anki halimden de memnunum” dedi.

BM insansı yapay zekâ robot tepesi düzenledi: “Dünyayı insanlardan çok daha yeterli yönetebiliriz” yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.