Trump’ın siyasi gücü kan kaybediyor

İngiliz dergisinin analizinde, İran’la girilen bu çatışmanın Trump’ın üç temel siyasi gücünü zayıflattığı savunuluyor:

Kendi gerçekliğini dünyaya dayatma yetisi, baskı araçlarını acımasızca kullanması ve Cumhuriyetçi Parti üzerindeki mutlak hakimiyeti.

The Economist, savaşların değişimi hızlandırdığını belirterek, bu süreçte Trump’ın “yenilmezlik” imajının ilk kez bu kadar ciddi bir darbe aldığını not düşüyor.

Başkan zafer iddia etse de dergiye göre sahadaki gerçekler farklı:

Altyapı yıkımlarına ve üst düzey suikastlara rağmen Tahran rejimi ayakta kalmaya devam ediyor. Daha da önemlisi, İran’ın nükleer kapasitesine dair belirsizlik henüz giderilebilmiş değil.

Petrol piyasalarında ‘İran’ tansiyonu

The Economist, İran’ın küresel enerji endüstrisine karşı yürüttüğü paralel savaşa dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin hedef alınması ve komşuların enerji altyapısına düzenlenen saldırılar piyasaları altüst etmiş durumda. 18 Mart’ta Katar’daki bir doğal gaz merkezine düzenlenen füze saldırısının ardından Brent petrolün varil fiyatının 110 doları aşması, küresel ekonomideki hasarın derinleşeceğinin sinyali olarak yorumlanıyor.

Müttefikler sırt çeviriyor, parti içinde sesler yükseliyor

Derginin analizine göre, Trump’ın dış politikadaki en büyük kozu olan “baskı kurma” stratejisi artık işlevini yitiriyor. NATO müttefiklerinden beklediği yardımı alamayan Trump’ın manevra alanı daralıyor.

İç politikada ise The Economist, seçmeni “savaş ve enflasyondan koruma” vaadiyle kazanan Trump’ın, şimdi artan akaryakıt fiyatları ve hayatını kaybeden Amerikan askerleriyle zor durumda kaldığını belirtiyor:

Trump göreve geldiğinde 3,11 dolar olan benzinin galon fiyatı 3,88 dolara çıktı.

Dizel fiyatları da 3,72 dolardan 5,09 dolara yükseldi.

Ayrıca, Cumhuriyetçi Parti içindeki MAGA kanadında Tucker Carlson gibi isimler üzerinden yükselen “ihanet” seslerinin, Kasım ayındaki ara seçimlerde ağır bir yenilgiye yol açabileceği uyarısı yapılıyor.

“Kötü bir kaybeden” daha tehlikeli olabilir

The Economist’in karamsar öngörüsüne göre, savaşın uzaması ve borsaların çökmesi durumunda Trump, dikkatleri dağıtmak için başka bölgelerde yeni maceralara atılabilir. Ancak asıl tehlikenin, Trump’ın iç politikadaki otoriter hamlelerinde yattığı belirtiliyor.

Dergi; medyaya yönelik lisans iptali tehditleri ve Fed üzerindeki faiz baskısının bu eğilimin sinyalleri olduğunu savunarak analizini şu çarpıcı cümleyle noktalıyor: “Trump, İran’da bir kazanan olarak çıkamayabilir ve dünya ‘kötü bir kaybeden’ ile karşı karşıya kalabilir.” (Sözcü)

The Economist: İran savaşı Trump’ın sonunu getirebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yazıda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sık sık “Atatürk karşıtı olarak” görüldüğü, eleştirenlerin onu siyasal İslam’ın bir savunucusu olarak Türkiye’yi ikinci bir İran’a dönüştürmeyi planlamakla suçladığını belirtildi.

KORKULAR YERSİZ

Yazıda şu ifadeler kullanıldı:

“Bazıları hâlâ böyle düşünüyor ama bu korkular yersiz. Erdoğan, Türkiye’nin laik düzenini yıkmak için Atatürk’ün sahip olduğundan daha fazla bir süreye, yirmi yıllık bir iktidara sahip oldu. Başından beri planı bu olsa da, devlet kurumları ve medyanın büyük bir kısmı üzerindeki kontrolüne rağmen, çabalarının karşılığını gösterecek pek bir şeyi yok. Erdoğan Atatürk’ün mirasının bazı kısımlarını parçaladı. Ama aynı zamanda onu benimsedi ve yeniden tanımladı. Atatürk’ün mirası da onu içermiş ve benimsemiş olabilir.”

Atatürk’ün hatırası Türkiye’nin en değerli ve en çok istismar edilen siyasi konusu… Türkiye’nin iki ana muhalefet partisinin yanı sıra Erdoğan’ın siyasi müttefikleri MHP ve Vatan Partisi de dahil olmak üzere sağdan ve soldan siyasetçilerin hepsi Atatürk’ün izinden gittiklerini iddia ediyor.

ERDOĞAN, ATATÜRK’Ü KENDİ GÜCÜNÜN BİR SEMBOLÜ OLARAK BENİMSEDİ

Erdoğan’ın kendisi de öyle. İktidardaki ilk yıllarında Türkiye’nin lideri Atatürk’ü daha açık bir şekilde eleştirmiş, bir keresinde ondan ve halefinden ‘iki ayyaş’ diye bahsedecek kadar ileri gitmişti. Ancak son on yılda, Türk liberallerinin, Kürtlerin ve Gülen hareketinin desteğini kaybettikten ve bunun yerine çoğu ordu ve polise yerleştirilmiş milliyetçilerle bir araya geldikten sonra, Erdoğan, Atatürk’ü kendi gücünün bir sembolü olarak benimsedi.”

The Economist: Erdoğan, Atatürk’ün mirasını yok etmek yerine ona sahip çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yazıda, Türkiye’de AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın iktidarının, NATO’nun “serseri mayınlarından biri” olduğu yazıldı.

MHP Genel Lideri Devlet Bahçeli‘nin “Eğer koşullar içinden çıkılmaz hale bürünürse NATO’dan ayrılmak bile alternatif bir tercih olarak gündeme alınmalıdır. NATO’yla doğmadık, NATO’suz da çok şükür ölmeyiz” tabirlerine atıfta bulunulan yazıda, kaydedildi.

Yazıda, “Batılı başkentlerde ve Kiev’de de Türkiye’nin Rusya’ya ahenk sağlama konusundaki istekliliğine dair hayal kırıklığı artıyor. Bu ülkelerdeki pek çok kişi Ukrayna’daki savaşın Erdoğan’ı Putin’le olan aşkını tekrar gözden geçirmeye zorlayacağını umuyordu. Bunun yerine fırsatçılık galip geldi. Ukrayna’ya SİHA satan ve Rus savaş gemilerinin Karadeniz’e çıkışını kapatan Türkiye, Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarına karşı çıkıyor ve Rus sermayesine açıkça kur yapıyor. Türk medyasında yer alan bir habere nazaran, ortalarında Gazprom’un da bulunduğu onlarca Rus şirketi Avrupa’daki merkezlerini Türkiye’ye taşımayı planlıyor” denildi.

“NATO İÇİNDEKİ POZİSYONU DAHA DA ZEDELENDİ”

Türkiye’nin, Ukrayna’ya yönelik tavrı eleştirilen yazıda, “Başlangıcında birkaç kınama sözcüğü dışında Türkiye, Rusya ile her vakit âlâ bağlantılar içinde oldu. Lavrov, Ankara’yı ziyaret ettiğinde Türk mevkidaşı, Rusya’nın Ukrayna limanlarına uyguladığı ablukayı hafifletmesi halinde Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımları hafifletmesi gerektiğini nazik bir lisanla tabir etti. Lavrov, Rusya’nın Ukrayna’yı neo-Nazilerden kurtarmak için işgal ettiği savını tekrarladığında Türkiye hiçbir şey söylemedi” tabirleri kullanıldı.

Erdoğan’ın, birinci başlarda İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini veto etmesinin Türkiye’nin ittifak içindeki pozisyonunu “daha da zedelediği” belirtilen yazıda, şunlar kaydedildi:

“Vetosunu geri çekmesi karşılığında Amerika’dan ya da tam aksisini yapması karşılığında Rusya’dan taviz koparmaya çalışıyor olabilir. Erdoğan vakit zaman NATO’nun genişlemesine prensip sorunu olarak karşı çıkıyor. Yakın vakitte The Economist için kaleme aldığı bir köşe yazısında Finlandiya ve İsveç’i ittifaka katılma talebinde bulunarak NATO’nun gündemine gereksiz bir husus eklemekle suçlayacak kadar ileri gitti.”

“DİKKATLERİ DAĞITMAK İÇİN DIŞ KRİZE GEREKSİNİM DUYUYOR”

Erdoğan’ın, “dikkatleri süratle iktisattaki aksiliklerden uzaklaştırmak için birkaç dış krize gereksinim olduğunu düşünmüş olabileceği” savunulan yazıda, Türkiye ile Yunanistan ortasındaki gerginlikler hatırlatıldı.

Yazıda, “Avrupa’da savaş sürerken Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğini engellemenin, Erdoğan geri adım atsa bile sonuçları olacaktır. İsveç, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik umutlarını canlı tutan birkaç ülkeden biriydi. Bu dayanak artık yok” tabirleri kullanıldı.

“Batılıların, Türkiye’nin Kürtlere talep ettikleri hakları vermeyi reddederek PKK’nın ortaya çıkmasında büyük bir cürmü olduğuna inanma eğiliminde” oldukları belirtilen yazıda, “Batılılar, kimin terörist olup olmadığına karar verme konusunda Erdoğan’a güvenilemeyeceği sonucuna varmışlardır. Erdoğan, binlerce beşere bu yaftayı yapıştırarak ve onları sık sık silahlı militanlarla tıpkı hapishanelere atarak, Türkiye’nin para ünitesini olduğu kadar bu terimi de ucuzlattı” denildi.

Yazıda, “Türkiye ve Batı, bu mevzuda hiçbir vakit tıpkı fikirde olmayacak ve Erdoğan’ın maskaralıkları ve ülkesi için en büyük tehdidin Rusya değil Batı olduğunu söyleme alışkanlığı işleri daha da kötüleştirecek. Yakın vakitte yapılan bir ankete nazaran Türklerin %65’i NATO’ya güvenmediğini söylerken, %60’ı ittifak üyeliğini destekliyor” sözleri yer aldı.

“TÜRKİYE, NATO İÇİN BİR BAŞ AĞRISI OLMAYA DEVAM EDECEK”

“Batılı ülkelerin, Finlandiya ve İsveç’e güvenlik garantileri vererek Türkiye’nin vetosunu aşmaya çalışacakları” savunulan yazıda, “Bu da Türkiye’yi ittifak içinde kenara itebilir. Fakat, NATO’dan ayrılması ya da çıkarılması hala bir hayal. Bilhassa de Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının akabinde Türkiye’nin NATO üyeliğinin sağladığı caydırıcılık gücünden vazgeçmeye niyeti yok” denildi.

Yazıda, “Erdoğan devre dışı kaldığında bile Türkiye muhtemelen ittifak için bir baş ağrısı olmaya devam edecek. Lakin bu, NATO’nun birlikte yaşamak zorunda kalacağı bir baş ağrısı” sözleri kullanıldı.

The Economist: Erdoğan’ın iktidarı, NATO’daki serseri mayınlardan biri yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.