Siyaset bilimci Tanju Tosun da mümkün bir ittifakın lokal seçimleri ve seçmeni nasıl etkileyeceğini kıymetlendirdi. Tosun, “Millet ittifakına emsal işbirlikleri kıymetli. Şu anda üzerinde çalıştığımız simülasyon işbirliğinin muhalefete yeni belediyeler kazandırabileceğine işaret ediyor. Ancak seçmene umut vermek, sandığa gitmeleri konusunda ikna etmek gerekir” dedi.

(Tanju Tosun)

‘OY GÜÇLERİ ÖNEMLİ’

14 Mayıs sonuçları data alındığında, seçimden başarılı çıkmanın yegâne şartının işbirliği olduğunu söyleyen Tosun şu tabirleri kullandı: “MHP ve ÂLÂ Parti işbirliği onlara fazla katkı yapmaz. GÜZEL Parti kendi başına ya da MHP ile girse de uygun sonuç alamayabilir. Küçük partiler için de o denli. Zira AKP ve CHP dışında partiler ortasındaki oy makası çok açık.”

İşbirliğine gidilmemesi halinde seçmenin olası tutumuna da dikkat çeken Tosun, “Seçmen muhalefet partilerinin tekil olarak 14 Mayıs’taki oy güçlerini dikkate alarak ‘Nasıl olsa kazanamayacağız, sandığa gitmeye gerek yok’ formunda bir duygusal çöküşle seçime katılmama, muhalefeti kendi bahtına terk etme eğiliminde olabilir” tabirlerini kullandı. 

Siyaset bilimci Tosun, Kılıçdaroğlu’nun ‘işbirliği’ iletisini kıymetlendirdi: Seçmen ikna edilmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

GÖZLERDE KALICI HASAR BIRAKABİLİYOR!

Güneşin ultraviyole ışınları denildiğinde aklımıza birinci olarak ciltte oluşturduğu ziyanlar geliyor. Halbuki güneş ışınlarına korunmasız maruz kalmak önemli göz hastalıklarına yol açabiliyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Emre Sübay, üstelik cildin tersine gözlerde oluşan hasarların ekseriyetle kalıcı olduğu ihtarında bulunarak, şöyle devam ediyor: “Ultraviyole ışınları kimyasal bağlarda hasar oluşturarak molekülleri iyonize edebiliyor. Ayrıyeten DNA’nın yapısını da bozarak denetimsiz mutasyona sebep olduğu için kanserojen tesir oluşturabiliyor. Bu düzeneklerle gözlerde katarakt (lensin şeffaflığını yitirmesi), maküla dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı), solar retinopati, pterjiyum (göze et yürümesi), fotokeratokonjonktivit, göz kapağı cildinde squamoz hücreli karsinom ve melanom üzere cilt kanserlerine de neden olabiliyor.”

NE VAKİT HANGİ RENK KULLANMALI?

Güneş gözlüklerinin cam renginin ultraviyole ışınlarına karşı gözetici bir tesiri olmuyor. Fakat camlar renklerine nazaran farklı fonksiyona sahipler. Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Emre Sübay, güneş gözlüklerinde renklerin hangi özelliklere sahip olduklarını şöyle anlatıyor:

Yeşil cam: Parlak ışıkta mavi ışığı süzerek uygun kontrast sağlıyor. Bir öteki deyişle, daha detaylı ve keskin bir manzara oluşturuyor. Bu tesiriyle ışıktaki parlamaları azaltırken, gölgeli ortamları belirginleştiriyor. Günlük kullanımın yanı sıra tenis ve golf üzere açık hava sporları için öneriliyor.

Sarı cam: Sisli ve bulutlu havalarda, ışığın az olduğu alacakaranlıkta kontrastı artırıyor. Bu özelliği nedeniyle bilhassa akşam araç kullanırken tercih ediliyor. Ayrıyeten bilgisayar ve elektronik aygıtlardan süzülen mavi ışığı bloke ettiği için göz yorgunluğu ile baş ağrısı üzere sıkıntıları hafifletebiliyor. Fakat öteki renkleri algılayışı bir ölçü bozabiliyor.

Gri – siyah cam: Tüm renkleri eşit şekilde  süzüyor ve bu tesirleriyle güzel bir görüş sağlıyor. Hasebiyle genel gayeli kullanım için öneriliyor. Kontrast arttırıcı tesiri olmadığı için koşu, bisiklet ve golf üzere sporlarda tercih ediliyor.

Kahverengi cam: Güneş gözlüğünde en sık tercih edilen kahverengi cam günlük genel kullanıma uygun özelliğe sahip. Kontrastı arttıran tesiriyle parlak ışıklı ortamlarda parıltıların önüne geçebiliyor.

Kırmızı yahut pembe cam: Mavi ışığı filtre ediyor ve derinlik algısını artırarak objelerin ayrıntılı görünmesini sağlıyorlar. Genel kullanım için uygun olan bu camlar bulutlu havalar ve kış sporlarında tavsiye ediliyor.

Parlak (aynalı) cam: Göze gelen ışığı ve parlamayı azaltıyor. Bu nedenle ışığın ve yansımanın ağır olduğu plajda, kış sporları ile havacılıkta sıklıkla kullanılıyor. Gelen ışığın birçoklarını yansıtması nedeniyle objelerin normalinden daha karanlık görünmesini sağlıyor.

GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ SEÇERKEN 5 DEĞERLİ KURAL!

Ultraviyole ışınlarının ziyanlı tesirlerinden korunmak lakin gerçek güneş gözlüğü kullanımıyla mümkün olabiliyor. 

Güneş gözlüğü seçerken dikkat etmeniz gereken kurallar:

TSE (Türk Sdandartları Enstitüsü) ve CE (Conformite Europeenne) üzere kalite standartları işaretleri olmalı.

Sertifikanın üzerinde UV-A ile UV-B ışınlarını engelleyen ve 400 nanometreye kadar muhafaza sağlayan UV400 ibaresi olmalı.

UV ışınları yanlardan da gözlere ulaşabileceği için çerçevesi küçük değil, gözleri saracak büyüklükte olmalı.

Çerçevesi kolay kırılmayan, bükülebilen ve camları sıkıca kavrayan özelliğe sahip olmalı.

Camları çizilmeye ve darbeye karşı güçlü olmalı.

Güneş gözlüğünde hangi renk, ne vakit tercih edilmeli? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Siyaset bilimci Tanju Tosun da mümkün bir ittifakın lokal seçimleri ve seçmeni nasıl etkileyeceğini kıymetlendirdi. Tosun, “Millet ittifakına misal işbirlikleri kıymetli. Şu anda üzerinde çalıştığımız simülasyon işbirliğinin muhalefete yeni belediyeler kazandırabileceğine işaret ediyor. Ancak seçmene umut vermek, sandığa gitmeleri konusunda ikna etmek gerekir” dedi.

(Tanju Tosun)

‘OY GÜÇLERİ ÖNEMLİ’

14 Mayıs sonuçları data alındığında, seçimden başarılı çıkmanın yegâne şartının işbirliği olduğunu söyleyen Tosun şu sözleri kullandı: “MHP ve UYGUN Parti işbirliği onlara fazla katkı yapmaz. DÜZGÜN Parti kendi başına ya da MHP ile girse de âlâ sonuç alamayabilir. Küçük partiler için de o denli. Zira AKP ve CHP dışında partiler ortasındaki oy makası çok açık.”

İşbirliğine gidilmemesi halinde seçmenin olası haline da dikkat çeken Tosun, “Seçmen muhalefet partilerinin tekil olarak 14 Mayıs’taki oy güçlerini dikkate alarak ‘Nasıl olsa kazanamayacağız, sandığa gitmeye gerek yok’ formunda bir duygusal çöküşle seçime katılmama, muhalefeti kendi bahtına terk etme eğiliminde olabilir” tabirlerini kullandı. 

Siyaset bilimci Tosun, Kılıçdaroğlu’nun ‘işbirliği’ iletisini kıymetlendirdi: Seçmen ikna edilmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

GÖZLERDE KALICI HASAR BIRAKABİLİYOR!

Güneşin ultraviyole ışınları denildiğinde aklımıza birinci olarak ciltte oluşturduğu ziyanlar geliyor. Halbuki güneş ışınlarına korunmasız maruz kalmak önemli göz hastalıklarına yol açabiliyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Emre Sübay, üstelik cildin tersine gözlerde oluşan hasarların çoklukla kalıcı olduğu ihtarında bulunarak, şöyle devam ediyor: “Ultraviyole ışınları kimyasal bağlarda hasar oluşturarak molekülleri iyonize edebiliyor. Ayrıyeten DNA’nın yapısını da bozarak denetimsiz mutasyona sebep olduğu için kanserojen tesir oluşturabiliyor. Bu sistemlerle gözlerde katarakt (lensin şeffaflığını yitirmesi), maküla dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı), solar retinopati, pterjiyum (göze et yürümesi), fotokeratokonjonktivit, göz kapağı cildinde squamoz hücreli karsinom ve melanom üzere cilt kanserlerine de neden olabiliyor.”

NE VAKİT HANGİ RENK KULLANMALI?

Güneş gözlüklerinin cam renginin ultraviyole ışınlarına karşı gözetici bir tesiri olmuyor. Fakat camlar renklerine nazaran farklı fonksiyona sahipler. Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Emre Sübay, güneş gözlüklerinde renklerin hangi özelliklere sahip olduklarını şöyle anlatıyor:

Yeşil cam: Parlak ışıkta mavi ışığı süzerek âlâ kontrast sağlıyor. Bir diğer deyişle, daha detaylı ve keskin bir imaj oluşturuyor. Bu tesiriyle ışıktaki parlamaları azaltırken, gölgeli ortamları belirginleştiriyor. Günlük kullanımın yanı sıra tenis ve golf üzere açık hava sporları için öneriliyor.

Sarı cam: Sisli ve bulutlu havalarda, ışığın az olduğu alacakaranlıkta kontrastı artırıyor. Bu özelliği nedeniyle bilhassa akşam araç kullanırken tercih ediliyor. Ayrıyeten bilgisayar ve elektronik aygıtlardan süzülen mavi ışığı bloke ettiği için göz yorgunluğu ile baş ağrısı üzere sıkıntıları hafifletebiliyor. Lakin öbür renkleri algılayışı bir ölçü bozabiliyor.

Gri – siyah cam: Tüm renkleri eşit şekilde  süzüyor ve bu tesirleriyle düzgün bir görüş sağlıyor. Münasebetiyle genel gayeli kullanım için öneriliyor. Kontrast arttırıcı tesiri olmadığı için koşu, bisiklet ve golf üzere sporlarda tercih ediliyor.

Kahverengi cam: Güneş gözlüğünde en sık tercih edilen kahverengi cam günlük genel kullanıma uygun özelliğe sahip. Kontrastı arttıran tesiriyle parlak ışıklı ortamlarda parıltıların önüne geçebiliyor.

Kırmızı yahut pembe cam: Mavi ışığı filtre ediyor ve derinlik algısını artırarak objelerin ayrıntılı görünmesini sağlıyorlar. Genel kullanım için uygun olan bu camlar bulutlu havalar ve kış sporlarında tavsiye ediliyor.

Parlak (aynalı) cam: Göze gelen ışığı ve parlamayı azaltıyor. Bu nedenle ışığın ve yansımanın ağır olduğu plajda, kış sporları ile havacılıkta sıklıkla kullanılıyor. Gelen ışığın birçoklarını yansıtması nedeniyle objelerin normalinden daha karanlık görünmesini sağlıyor.

GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ SEÇERKEN 5 DEĞERLİ KURAL!

Ultraviyole ışınlarının ziyanlı tesirlerinden korunmak lakin gerçek güneş gözlüğü kullanımıyla mümkün olabiliyor. 

Güneş gözlüğü seçerken dikkat etmeniz gereken kurallar:

TSE (Türk Sdandartları Enstitüsü) ve CE (Conformite Europeenne) üzere kalite standartları işaretleri olmalı.

Sertifikanın üzerinde UV-A ile UV-B ışınlarını engelleyen ve 400 nanometreye kadar muhafaza sağlayan UV400 ibaresi olmalı.

UV ışınları yanlardan da gözlere ulaşabileceği için çerçevesi küçük değil, gözleri saracak büyüklükte olmalı.

Çerçevesi kolay kırılmayan, bükülebilen ve camları sıkıca kavrayan özelliğe sahip olmalı.

Camları çizilmeye ve darbeye karşı güçlü olmalı.

Güneş gözlüğünde hangi renk, ne vakit tercih edilmeli? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“ÖZELLİKLE KÜÇÜK BEBEKLER SUSUZ KALMAYA YATKINDIRLAR”

Yaz aylarında bilhassa yeni doğan bebeklerde dikkatli olunması gerektiğinin altını çizen İlbay, ’’Bebeklerde ishal ve kusma durumunda kıymetli olan şey sıvı istikrarının sağlanmasıdır. Bilhassa küçük bebekler susuz kalmaya yatkındırlar. Bu nedenle dikkatli olmak gerekir. Çocukların gözyaşı varlığının olup olmadığı, ağızlarının ıslak olup olmadığı ve idrar çıkışlarının takip edilmesi gerekir. Bunlarda azalma, ağzında kuruma, idrar yapmadığının fark edilmesi ya da kusma yahut isteksizlik nedeniyle beslenemeyen çocukların ailelerinin hastaneye başvurmaları gerekir. Bilhassa ishalde kan görüldüğünde, dirençli ateş eşlik ettiğinde ya da şiddetli karın ağrısı olduğunda kesinlikle hastaneye başvurulmalıdır. Kusan çocukları beslerken az ölçüde besinle sık sık beslenmeye çalışılmalıdır. Yağlı ve şekerli besinler ishal, kusma devrinde uygun besinler değildir. Daha çok yoğurt, haşlanmış patates, muz, elma, şeftali ve havuç üzere lifli besinlerle beslemek daha uygun olur” diye konuştu.

“EMZİK VE BİBERONLARIN DEZENFEKTE EDİLMESI ÇOK ÖNEMLİ”

İlbay, yeni doğan bebeklerde emzik ve biberon kullanımında paklık ve hijyenin çok kıymetli olduğunu tabir ederek, kelamlarına şöyle devam etti:
“Yaz aylarında bunların da sık sık değiştirilmesi ya da kaynamış suda bekletilerek dezenfekte edilmesi çok kıymetlidir. Bu cins eserlerin sterilizasyonu için özel aygıtlar da bulmak mümkündür. Temin edilirse bunlar da kullanılabilir. İshal ve kusma durumunda çocuklarda, yeni doğanlarda bilhassa sıvısız kalma, halsizlik, düşkünlük ve ağır enfeksiyon ihtimali yüksektir. Bu nedenle yeni doğanlarda rastgele bir enfeksiyon hastalığı durumunda en yakın sıhhat kuruluşuna başvurmak uygun olacaktır. Olağanda anne sütü bebeklerin tüm muhtaçlıklarını karşılar. Anne sütü kâfi ise ishal, kusma olduğu periyotta de emzirme sıklığı artırılarak, mama alan bebeklerde de beslenme sıklığı artırılarak gereksinim karşılanabilir.’’

Dr. İlbay’dan yaz enfeksiyonları uyarısı: ‘Çocuklarda gözyaşı varlığı, ağızlarının ıslaklığı ve idrar çıkışları takip edilmeli’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

GENÇLERDEKİ KALP KRİZİ OLAYLARINDA ARTIŞ VAR

Donanımhaber’de aktarıldığı üzere bilhassa kaygı verici olan trend, yaşlı yetişkinler ortasındaki kalp krizi oranının düşmesine karşın genç yetişkinler ortasında artmasıdır. Birçok tabip, bu durumu bir halk sıhhati acil durumu olarak görüyor. Son olaylar da bu tasaları açıkça vurguluyor. NBA yıldızı LeBron James’in oğlu olan 18 yaşındaki Bronny James’in geçirdiği kalp durması, gençler ve kalp sıhhati hakkında daha geniş soruları gündeme getirdi.

Kalp krizi ile kalp durması tıpkı şey değildir.Kalp durması, kalbin ansızın atmayı bırakması durumudur, kalbe kan akışının büsbütün yahut kısmen engellendiği kalp krizi ile farklılık gösterir. Kalp durması, kalınlaşmış kalp kası, kalp yetmezliği, sistemsiz kalp atışı üzere çeşitli durumlardan kaynaklanabilir. Kalp krizi belirtileri ortasında ise göğüs ağrısı, çene, boyun, sırt yahut kollara yayılan ağrı, nefes darlığı ve halsizlik yer aldığı bildiriliyor. Fakat kalp durması üstte söylediğimiz nedenlerin yanında çeşitli durumlardan kaynaklanabildiğinden, hekimlerin genç yetişkinlerde daha yaygın hale gelip gelmediğini araştırması ve belirlemesi epey güç.

2000 ile 2016 yılları ortasında ABD’deki iki hastanede gerçekleştirilen bir araştırma, kalp krizi nedeniyle başvuran genç yetişkinlerin yüzde 20’sinin 40 yaşında yahut daha genç olduğunu ve bu oranın son 10 yılda yıllık yüzde 2 artış gösterdiğini buldu. 2019 yılında American Journal of Medicine mecmuasında yayınlanan bir çalışma da 40 yaş ve altındaki kalp krizi geçiren şahısların, yaşlı yetişkinler kadar yüksek oranda ikinci bir kalp krizi, felç yahut mevt riski taşıdığını göstermiştir.

KADINLARDA DURUM DAHA ÖNEMLİ OLUYOR

Sorunu yalnızca Amerika’ya mahsus değil elbette, öteki ülkelerde de genç yetişkinler ortasında kalp krizi oranının yükseldiği görülüyor. Araştırmalar, bilhassa Pakistan ve Hindistan üzere ülkelerde de daha genç yaşlarda kalp krizi yaşandığını gösteriyor. Son çalışmalar, genç bayanlar ortasında kalp krizi geçirme oranının genç erkeklerden daha yüksek olduğunu ve sonuçlarının da daha berbat olduğunu gözler önüne seriyor. Bu çalışmalarda genç bayanların daha çok siyahi olduğu ve yüksek tansiyon, diyabet, kronik böbrek hastalığı üzere risk faktörlerine sahip oldukları belirtiliyor.

Kalp hastalığı için risk faktörleri ortasında yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve obezite üzere durumla bulunuyor. Bu faktörler, arterleri ve kan damarlarını tıkayarak kalbe oksijen bakımından güçlü kan akışını engelleyebilir ve ziyan verebilir. Araştırmalar ayrıyeten, kalp krizi geçiren genç ve sağlıklı görünen insanların birçoklarının altta yatan bir sıhhat sorunu olduğunu ortaya koyuyor.

COVID-19 ETKİSİ

Öte yandan COVID’in kardiyovasküler sıhhat üzerinde daha acil bir tesiri olduğu görülüyor. Journal of Medical Virology’de yayınlanan 2022 tarihli bir çalışma, pandeminin birinci yılında kalp krizi ölümlerinin yüzde 14 oranında arttığını ortaya çıkardı. En büyük artış 25 ila 44 yaş ortasındaki yetişkinler ortasında görüldü.

COVID-19’un bedendeki enflamatuar reaksiyonları artırarak kanı daha kalın ve yapışkan hale getirerek, arterlerin tıkanmasına ve kalp krizine yol açabileceği kan pıhtılarının oluşumunu artırabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte, genç yetişkinlerin COVID’in kardiyovasküler komplikasyonlarına karşı neden daha savunmasız göründüğü hala net değil.

Tütün, kokain, marihuana ve alkol kullanımı üzere öbür faktörler de genç yetişkinlerde kalp krizi riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor.

GENÇ YETİŞKİNLER RİSKİN FARKINDA DEĞİL

Ancak genç yetişkinler bu risklerin farkında değil üzere görünüyor. Ohio Eyalet Üniversitesi Wexner Tıp Merkezi tarafından yapılan anket, genç yetişkinlerin kalp hastalığı riskinin farkında olmadıklarını gösteriyor. Ayrıyeten, değerli risk faktörlerine sahip genç yetişkinlerin çoğunluğu, kalp krizi riski altında olduklarına inanmamakta ve daha da ilginci tabiplerinin kendilerine risk altında olduklarını söylemediğini belirtmekteler. Lakin tek hatalı gençler değil, sıhhat sistemlerinin de gençlerdeki kalp hastalığı tespit etmek için tasarlanmadığı belirtiliyor.

Kalp krizi riskini azaltmak için erken tedbir almak kıymetli. Amerikan Kalp Derneği AHA, sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite, sigara içmeme ve kâfi uyku üzere temel tedbirlerin yanında kilonuzu, kolesterolünüzü, kan şekerinizi ve kan basıncınızı takip etmenin kıymetli olduğunu vurguluyor.

Gençlerde kalp krizi neden artıyor ve nelere dikkat edilmeli? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

GENÇLERDEKİ KALP KRİZİ OLAYLARINDA ARTIŞ VAR

Donanımhaber’de aktarıldığı üzere bilhassa kaygı verici olan trend, yaşlı yetişkinler ortasındaki kalp krizi oranının düşmesine karşın genç yetişkinler ortasında artmasıdır. Birçok hekim, bu durumu bir halk sıhhati acil durumu olarak görüyor. Son olaylar da bu tasaları açıkça vurguluyor. NBA yıldızı LeBron James’in oğlu olan 18 yaşındaki Bronny James’in geçirdiği kalp durması, gençler ve kalp sıhhati hakkında daha geniş soruları gündeme getirdi.

Kalp krizi ile kalp durması tıpkı şey değildir.Kalp durması, kalbin apansız atmayı bırakması durumudur, kalbe kan akışının büsbütün yahut kısmen engellendiği kalp krizi ile farklılık gösterir. Kalp durması, kalınlaşmış kalp kası, kalp yetmezliği, sistemsiz kalp atışı üzere çeşitli durumlardan kaynaklanabilir. Kalp krizi belirtileri ortasında ise göğüs ağrısı, çene, boyun, sırt yahut kollara yayılan ağrı, nefes darlığı ve halsizlik yer aldığı bildiriliyor. Lakin kalp durması üstte söylediğimiz nedenlerin yanında çeşitli durumlardan kaynaklanabildiğinden, tabiplerin genç yetişkinlerde daha yaygın hale gelip gelmediğini araştırması ve belirlemesi hayli güç.

2000 ile 2016 yılları ortasında ABD’deki iki hastanede gerçekleştirilen bir araştırma, kalp krizi nedeniyle başvuran genç yetişkinlerin yüzde 20’sinin 40 yaşında yahut daha genç olduğunu ve bu oranın son 10 yılda yıllık yüzde 2 artış gösterdiğini buldu. 2019 yılında American Journal of Medicine mecmuasında yayınlanan bir çalışma da 40 yaş ve altındaki kalp krizi geçiren şahısların, yaşlı yetişkinler kadar yüksek oranda ikinci bir kalp krizi, felç yahut vefat riski taşıdığını göstermiştir.

KADINLARDA DURUM DAHA ÖNEMLİ OLUYOR

Sorunu yalnızca Amerika’ya has değil elbette, öteki ülkelerde de genç yetişkinler ortasında kalp krizi oranının yükseldiği görülüyor. Araştırmalar, bilhassa Pakistan ve Hindistan üzere ülkelerde de daha genç yaşlarda kalp krizi yaşandığını gösteriyor. Son çalışmalar, genç bayanlar ortasında kalp krizi geçirme oranının genç erkeklerden daha yüksek olduğunu ve sonuçlarının da daha berbat olduğunu gözler önüne seriyor. Bu çalışmalarda genç bayanların daha çok siyahi olduğu ve yüksek tansiyon, diyabet, kronik böbrek hastalığı üzere risk faktörlerine sahip oldukları belirtiliyor.

Kalp hastalığı için risk faktörleri ortasında yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve obezite üzere durumla bulunuyor. Bu faktörler, arterleri ve kan damarlarını tıkayarak kalbe oksijen bakımından güçlü kan akışını engelleyebilir ve ziyan verebilir. Araştırmalar ayrıyeten, kalp krizi geçiren genç ve sağlıklı görünen insanların birçoklarının altta yatan bir sıhhat sorunu olduğunu ortaya koyuyor.

COVID-19 ETKİSİ

Öte yandan COVID’in kardiyovasküler sıhhat üzerinde daha acil bir tesiri olduğu görülüyor. Journal of Medical Virology’de yayınlanan 2022 tarihli bir çalışma, pandeminin birinci yılında kalp krizi ölümlerinin yüzde 14 oranında arttığını ortaya çıkardı. En büyük artış 25 ila 44 yaş ortasındaki yetişkinler ortasında görüldü.

COVID-19’un bedendeki enflamatuar reaksiyonları artırarak kanı daha kalın ve yapışkan hale getirerek, arterlerin tıkanmasına ve kalp krizine yol açabileceği kan pıhtılarının oluşumunu artırabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte, genç yetişkinlerin COVID’in kardiyovasküler komplikasyonlarına karşı neden daha savunmasız göründüğü hala net değil.

Tütün, kokain, marihuana ve alkol kullanımı üzere öteki faktörler de genç yetişkinlerde kalp krizi riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor.

GENÇ YETİŞKİNLER RİSKİN FARKINDA DEĞİL

Ancak genç yetişkinler bu risklerin farkında değil üzere görünüyor. Ohio Eyalet Üniversitesi Wexner Tıp Merkezi tarafından yapılan anket, genç yetişkinlerin kalp hastalığı riskinin farkında olmadıklarını gösteriyor. Ayrıyeten, değerli risk faktörlerine sahip genç yetişkinlerin çoğunluğu, kalp krizi riski altında olduklarına inanmamakta ve daha da ilginci tabiplerinin kendilerine risk altında olduklarını söylemediğini belirtmekteler. Fakat tek hatalı gençler değil, sıhhat sistemlerinin de gençlerdeki kalp hastalığı tespit etmek için tasarlanmadığı belirtiliyor.

Kalp krizi riskini azaltmak için erken tedbir almak değerli. Amerikan Kalp Derneği AHA, sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite, sigara içmeme ve kâfi uyku üzere temel tedbirlerin yanında kilonuzu, kolesterolünüzü, kan şekerinizi ve kan basıncınızı takip etmenin değerli olduğunu vurguluyor.

Gençlerde kalp krizi neden artıyor ve nelere dikkat edilmeli? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“ÖZELLİKLE KÜÇÜK BEBEKLER SUSUZ KALMAYA YATKINDIRLAR”

Yaz aylarında bilhassa yeni doğan bebeklerde dikkatli olunması gerektiğinin altını çizen İlbay, ’’Bebeklerde ishal ve kusma durumunda değerli olan şey sıvı istikrarının sağlanmasıdır. Bilhassa küçük bebekler susuz kalmaya yatkındırlar. Bu nedenle dikkatli olmak gerekir. Çocukların gözyaşı varlığının olup olmadığı, ağızlarının ıslak olup olmadığı ve idrar çıkışlarının takip edilmesi gerekir. Bunlarda azalma, ağzında kuruma, idrar yapmadığının fark edilmesi ya da kusma yahut isteksizlik nedeniyle beslenemeyen çocukların ailelerinin hastaneye başvurmaları gerekir. Bilhassa ishalde kan görüldüğünde, dirençli ateş eşlik ettiğinde ya da şiddetli karın ağrısı olduğunda kesinlikle hastaneye başvurulmalıdır. Kusan çocukları beslerken az ölçüde besinle sık sık beslenmeye çalışılmalıdır. Yağlı ve şekerli besinler ishal, kusma periyodunda uygun besinler değildir. Daha çok yoğurt, haşlanmış patates, muz, elma, şeftali ve havuç üzere lifli besinlerle beslemek daha uygun olur” diye konuştu.

“EMZİK VE BİBERONLARIN DEZENFEKTE EDİLMESI ÇOK ÖNEMLİ”

İlbay, yeni doğan bebeklerde emzik ve biberon kullanımında paklık ve hijyenin çok değerli olduğunu söz ederek, kelamlarına şöyle devam etti:
“Yaz aylarında bunların da sık sık değiştirilmesi ya da kaynamış suda bekletilerek dezenfekte edilmesi çok değerlidir. Bu cins eserlerin sterilizasyonu için özel aygıtlar da bulmak mümkündür. Temin edilirse bunlar da kullanılabilir. İshal ve kusma durumunda çocuklarda, yeni doğanlarda bilhassa sıvısız kalma, halsizlik, düşkünlük ve ağır enfeksiyon ihtimali yüksektir. Bu nedenle yeni doğanlarda rastgele bir enfeksiyon hastalığı durumunda en yakın sıhhat kuruluşuna başvurmak uygun olacaktır. Olağanda anne sütü bebeklerin tüm gereksinimlerini karşılar. Anne sütü kâfi ise ishal, kusma olduğu periyotta de emzirme sıklığı artırılarak, mama alan bebeklerde de beslenme sıklığı artırılarak muhtaçlık karşılanabilir.’’

Dr. İlbay’dan yaz enfeksiyonları uyarısı: ‘Çocuklarda gözyaşı varlığı, ağızlarının ıslaklığı ve idrar çıkışları takip edilmeli’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Barınma probleminin biçim değiştirerek sürdüğünü söyleyen Çinçin, “Önce çadıra ulaşma sorunu vardı, sonra konteynere, artık de sıcak ve soğuktan korunma, hijyen ve su sorunu var” tabirlerini kullandı. Çöp ve altyapı sıkıntılarının da devam ettiğine dikkat çeken Çinçin, “AFAD datalarına nazaran 400 bin, bizim elimizdeki bilgilere nazaran 700 bin Hataylı kenti terk etmiş durumda” diyerek bu meselelerin çözülmediği durumda bilakis göçün canlanamayacağını vurguladı. 

“GERİ KALANI DA MI YIKILMALI?”

Deprem sonrası halkta, hükümetinden mahallî yöneticilere kadar herkesin taşın altına elini sokacağı beklentisi oluştuğunu söyleyen Çinçin, “Gelinen noktada Hatay Havalimanı’ndaki problemler bile 6 aydır çözülemedi” dedi. Hatay’daki yıkımın öbür birçok vilayetten fazla olduğunu anımsatan Çinçin, “Yüzde 1-2’si ziyan görmüş vilayet merkezlerine verilen teşviki büyük kısmı yıkılmış Antakya’ya verip de kalkınmasını beklemek gerçekçi değil” sözlerini kullandı. “Antakya’nın yüzde 81’i yıkıldı. Yüzde 19’unun da mı yıkılmasını bekliyorlar” kelamlarıyla Hatay’ın kesinlikle özel afet bölgesi ilan edilmesi gerektiğini belirten Çinçin, “Kanunda yeri yok diyorlar. Kanunda yeri yoksa kanun yapıcılar belli” diyerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve TBMM’yi işaret etti.

(Hikmet Çinçin)

Kentin cazibe merkezine dönüştürülmesi gerektiğinin altını çizen Çinçin, bu kapsamda öncelikle yapılabilecekleri “İlçe bazlı teşvik, yıkım kimi teşvik, fiyatsız internet, işletmeye kapasitesine nazaran ÖTV’siz yakıt” olarak sıraladı. Afet dışında oluşturulan önlem paketini kurtuluş üzere anlatmakla Hatay’da hayatın başlayamayacağını söyleyen Çinçin, mevcut duruma “Bu biçim atılımlar yapılacağı yerde hala çöp ve su sorunu olan yere halk niçin geri dönsün” kelamlarıyla reaksiyon gösterdi. 

“UNESCO’DAN YARDIM İSTENMELİ”

Deprem sonrası göç ve ekonomik nedenlerle Hatay’da inşaat masraflarının İstanbul’dan bile kıymetli olduğunu ve çalışacak personel bulunamadığına dikkat çeken Çinçin, “Gerekirse dışarıdan personel getirmek, onların da temel gereksinimlerini karşılamak gerekiyor” dedi. Zelzelenin tarihi eserler açısından da büyük yıkım yaşadığını anımsatan Çinçin, “Tarihi kentte yıkım çok büyük. Onarım çok hassas bir mevzu. Etraf ve Şehircilik Bakanlığı’nı bile aşacağını düşünüyorum. Bu yüzden gerekirse Unesco’dan da takviye istenmeli” tabirlerini kullandı. 

İskenderun’un vilayet olma tartışmalarına da değinen Çinçin, hususa ait şunları söyledi:

“Bu şekil politik yaklaşımlar yer yer gündeme geliyor. Sarsıntı sonrası yaratacağını ekonomik tesirin yanı sıra yakın Cumhuriyet tarihini, Atatürk’ün mevzuya bakışını, ilhak sürecini, anavatana katılan Hatay Cumhuriyeti’nin marşını bilenlerin İskenderun’un vilayet olamayacağını bilmesi lazım.” 

ATSO Lideri Hikmet Çinçin’den Hatay için kritik ikaz: Özel afet bölgesi ilan edilmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Barınma meselesinin biçim değiştirerek sürdüğünü söyleyen Çinçin, “Önce çadıra ulaşma sorunu vardı, sonra konteynere, artık de sıcak ve soğuktan korunma, hijyen ve su sorunu var” sözlerini kullandı. Çöp ve altyapı meselelerinin da devam ettiğine dikkat çeken Çinçin, “AFAD datalarına nazaran 400 bin, bizim elimizdeki bilgilere nazaran 700 bin Hataylı kenti terk etmiş durumda” diyerek bu meselelerin çözülmediği durumda bilakis göçün canlanamayacağını vurguladı.

“GERİ KALANI DA MI YIKILMALI?”

Deprem sonrası halkta, hükümetinden lokal yöneticilere kadar herkesin taşın altına elini sokacağı beklentisi oluştuğunu söyleyen Çinçin, “Gelinen noktada Hatay Havalimanı’ndaki problemler bile 6 aydır çözülemedi” dedi. Hatay’daki yıkımın başka birçok vilayetten fazla olduğunu anımsatan Çinçin, “Yüzde 1-2’si ziyan görmüş vilayet merkezlerine verilen teşviki büyük kısmı yıkılmış Antakya’ya verip de kalkınmasını beklemek gerçekçi değil” sözlerini kullandı. “Antakya’nın yüzde 81’i yıkıldı. Yüzde 19’unun da mı yıkılmasını bekliyorlar” kelamlarıyla Hatay’ın kesinlikle özel afet bölgesi ilan edilmesi gerektiğini belirten Çinçin, “Kanunda yeri yok diyorlar. Kanunda yeri yoksa kanun yapıcılar belli” diyerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve TBMM’yi işaret etti.

(Hikmet Çinçin)

Kentin cazibe merkezine dönüştürülmesi gerektiğinin altını çizen Çinçin, bu kapsamda öncelikle yapılabilecekleri “İlçe bazlı teşvik, yıkım birtakım teşvik, fiyatsız internet, işletmeye kapasitesine nazaran ÖTV’siz yakıt” olarak sıraladı. Afet dışında oluşturulan önlem paketini kurtuluş üzere anlatmakla Hatay’da hayatın başlayamayacağını söyleyen Çinçin, mevcut duruma “Bu usul ataklar yapılacağı yerde hala çöp ve su sorunu olan yere halk niçin geri dönsün” kelamlarıyla reaksiyon gösterdi.

“UNESCO’DAN YARDIM İSTENMELİ”

Deprem sonrası göç ve ekonomik nedenlerle Hatay’da inşaat masraflarının İstanbul’dan bile değerli olduğunu ve çalışacak emekçi bulunamadığına dikkat çeken Çinçin, “Gerekirse dışarıdan personel getirmek, onların da temel gereksinimlerini karşılamak gerekiyor” dedi. Zelzelenin tarihi eserler açısından da büyük yıkım yaşadığını anımsatan Çinçin, “Tarihi kentte yıkım çok büyük. Onarım çok hassas bir bahis. Etraf ve Şehircilik Bakanlığı’nı bile aşacağını düşünüyorum. Bu yüzden gerekirse Unesco’dan da dayanak istenmeli” sözlerini kullandı.

İskenderun’un vilayet olma tartışmalarına da değinen Çinçin, hususa ait şunları söyledi:

“Bu usul politik yaklaşımlar yer yer gündeme geliyor. Sarsıntı sonrası yaratacağını ekonomik tesirin yanı sıra yakın Cumhuriyet tarihini, Atatürk’ün hususa bakışını, ilhak sürecini, anavatana katılan Hatay Cumhuriyeti’nin marşını bilenlerin İskenderun’un vilayet olamayacağını bilmesi lazım.”

ATSO Lideri Hikmet Çinçin’den Hatay için kritik ikaz: Özel afet bölgesi ilan edilmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.