İşte Eğilmez’in X hesabındaki paylaşımı:

“Enflasyonu 30’un altına düşürme çabası devam ediyor. TÜFE Kasım ayında 0,87 artmış.
Ne diyor Çinli Bilge Sun Tzu: “Beni ilk kez aldattığında sana, ikinci kez aldattığında bana yazıklar olsun.”

Mahfi Eğilmez’den enflasyon rakamları tepkisi: Yazıklar olsun yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İktisatçı Dr. Mahfi Eğilmez, 2 Temmuz tarihinde kaleme aldığı “Ekonomi Politikası Esnek Olmalı” başlıklı yazısında TCMB para politikası tartışmaları ve Carry Trade ile birlikte gelen ekonomik tehlikelere değinerek önemli öneri ve görüşlerde bulundu.

İki farklı görüş

Dr. Mahfi Eğilmez, Merkez Bankası’nın faiz indirimi ve sabit tutulması konusundaki tartışmaların iki gruba ayrıldığını belirtti: Faizlerin düşürülmesini isteyenler ve olduğu yerde kalmasını savunanlar.

Faiz indirimi yavaş yavaş olmalı

Eğilmez, yazısında mevcut yüksek faiz oranlarının carry trade işlemlerini teşvik ettiğini, bu durumun da Türkiye ekonomisi için büyük riskler taşıdığını vurgulayarak faizlerin yavaş yavaş indirilmesi gerektiğini, ani değişimlerin ekonomiyi olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Esnek para politikası

Ekonomi, özellikle de para politikasının tıpkı dalgalı kur politikası gibi esnek olması gerektiğini ifade eden Eğilmez, “Enflasyon yükseliyorsa faiz yükseltilmeli, düşüyorsa düşürülmelidir” ifadelerine yer verdi.

Eğilmez, kendi bloğundaki yazısında şu ifadeleri kullandı:

* Faiz artırılmasının gerekli hatta şart olduğunu savunurken, ekonomide çöküşe, batışlara yol açabilecek, ani ve hızlı artırımlar yerine yavaş yavaş ama kararlı biçimde artırım yapılmasını önerdim. Faiz artırımı önerisini yaparken “bugün içine düştüğümüz ekonomik sıkıntıları aşmak için tek başına faiz artırmak yetmez, yanında mutlaka hukukun üstünlüğü, demokrasi, bilime dayalı eğitim başta olmak üzere yapısal reformları da başlatmamız gerekir” görüşünü öne sürdüm. Merkez Bankası, gerçekten Haziran 2023’den başlayarak yavaş yavaş ve kararlı biçimde faizi yüzde 8,5’den yüzde 50’ye kadar getirdi ve orada durdu. Buna karşılık yapısal reformlara başlanmadığı gibi hiçbir hazırlık da yapılmadı. Dolayısıyla faizin artırılması, tek başına ekonomideki olumsuz beklentileri gidermeye yetmedi.

* Mevcut politika faizinin gerçek enflasyona göre oldukça düşük olduğu, enflasyonda gerçek bir düşüşün henüz görülmediği ve muhtemelen eylülde görülmeyeceği, esasen düşüşün baz etkisiyle olması beklendiği halde niçin Merkez Bankası’nın faiz indirimi yapması gerektiğini öne sürdüğümü açıklamaya çalışayım: Bugün bankalar, Merkez Bankası’nın politika faizine uygun olarak mevduata yıllık yüzde 40 – 50 arasında faiz veriyorlar. Bu faiz, yabancı fonların yurt dışından (mesela Japonya’dan) çok düşük faizle borç alıp Türkiye’ye getirmesini oldukça çekici kılıyor. Aynı durum yurt içinde dövizi olup da bunu bankada mevduat olarak tutanlar, evlerindeki kasalarda veya banka kasalarında saklayanlar (kayıt dışı varlıklar) için de çekici bir ortam sağlıyor. Bu fonlar ve kişiler dövizlerini bozdurup Türk Lirasına dönüyor ve yüzde 45 faizle bankaya yatırıyor. Ülkeye dışarıdan döviz girişi ve yastık altından döviz gelişi olunca kur sabitleşme eğilimine giriyor. Böylece parayı yatırdıkları tarihteki kur vade sonunda aynı düzeylerde kalmışsa, ellerine geçen parayı tekrar dövize döndüklerinde söz konusu yüzde 45 faiz birden döviz faizine dönüşmüş oluyor. Bu durumda Türkiye, dövize yüzde 45 faiz ödeyerek inanılmaz bir maliyete katlanmak durumunda kalıyor. O nedenle bendeniz bu duruma yol açan politika faizinin yavaş yavaş (birer ikişer puan) indirilmesini ve bu maliyetin düşürülmesini savunuyorum. Çünkü bu maliyet, Türkiye’nin uzun süre katlanabileceği bir maliyet değil. Bu indirimin yavaş yavaş yapılması, ülkeye gelen yabancı fonların, döviz tevdiat hesabı sahiplerinin korkutulmaması için gereklidir. Aksi takdirde ani çıkışlar gerçekleşirse iyi kötü oluşmaya başlayan denge yeniden bozulur.

* Kur meselesine de değinelim. Öteden beri görüşüm Merkez Bankası’nın kurla hiç uğraşmamasıdır. Merkez Bankası faizi doğru belirlerse kur sorununu piyasa kendiliğinden çözer. Esasen üçlü açmaz denilen yaklaşım da bunu gerektirir. Buna karşılık Merkez Bankası faizi yanlış belirlerse kur sürekli sorun olur ve müdahale edilme zorunluluğu doğar. Müdahalelerin de hem piyasayı bozmak hem de rezerv kaybetmek gibi maliyetleri vardır. Bunun tipik örneğini 2021 Eylül ile 2023 Haziran ayları arasında yaşadık. Merkez Bankası, enflasyonun yükselme eğiliminde olmasına aldırmadan faizi düşürdü, kur hızla yükselmeye başladı. Bu kez korkuya kapılıp kura satış yoluyla ve kur korumalı mevduat hesabı (KKM) aracılığıyla müdahale etti. Bu üç yıllık dönemde Merkez Bankası hem faizi hem kuru düzenlemeye çalışarak piyasayı tamamen kenara koydu. Sonrasında bu yanlışlardan dönülmeye çalışılsa da bu, öyle kolay bir iş değil. Bugün karşımızda o üç yılın yanlışlar birikiminin yarattığı bir çelişkiler yumağı var: (1) Merkez Bankası faizi düşürse, döviz çıkışı olacak, bunun sonucu olarak Merkez Bankası’nın rezervleri düşüşe geçecek. Ayrıca kur yükseleceği için enflasyonu da yükseliş yönünde etkileyecek. (2) Merkez Bankası faizi yerinde bıraksa ülke olarak döviz mevduatına yüzde 45 faiz ödemek gibi anormal bir maliyete katlanılmaya devam edilecek. (3) Faizi aynı bırakıp döviz alarak kuru yükseltmeye çalışsa, bu işin sonu yok. Çünkü dövizi biz basmıyoruz.

* Bu olumsuzluklara karşın faizi yavaş yavaş indirerek ortaya çıkan bu Carry Trade faciasından yeni bir facia yaratmadan çıkmak gerekiyor.

* Bazıları, “geçmişte faiz artırılmalı diyordun şimdi indirilsin diyorsun” ya da “eskiden kur yükselişi durdurulmalı diyordun şimdi ihracatçı düşük kurdan şikâyetçi diyorsun” şeklinde yorumlar yaparak benim yazdıklarım ya da söylediklerimde çelişkiler olduğunu öne sürüyor. Maalesef toplumda bir kesim insan okuduğunu anlayamıyor. Bu insanların okuryazar olması hatta yükseköğrenimli olması hatta ve hatta unvan sahibi olması ne yazık ki bu gerçeği değiştirmiyor. Bu arkadaşlar, “koşullar değişse bile görüşler değişmemeli” fikrindeler sanırım. Oysa sosyal bilimlerin en temel kuralıdır: “Sosyal bilimler insan odaklıdır. Zaman değişir, koşullar değişir, insanlar değişir. O zaman eski görüşlerin de yenilenmesi gerekir.” Dün enflasyon yükseliyordu faizin artırılması gerekiyordu. Bugün enflasyon (baz etkisiyle de olsa) düşüyor. Bu durumda faizin de yavaş yavaş düşürülmesi gerekiyor. Kur meselesi ise daha ilginç. O, büyük ölçüde faize bağımlı. Faizi doğru belirlerseniz kur da gerçeği yansıtır. Yani ayrıca kura müdahale edilmesine gerek yoktur. Bir toplantıda Keynes’e sormuşlar “Üstat, koşullar değişirse ne yaparsınız?” Keynes yanıtlamış: “Koşullar değişirse ben de düşüncemi değiştiririm, siz ne yapardınız?”

* Son olarak şunu vurgulayayım: Ekonomi politikası, özellikle de para politikası esnek olmalıdır. Tıpkı dalgalı (esnek) kur politikası gibi. Enflasyon yükseliyorsa faiz yükseltilmeli, düşüyorsa düşürülmelidir. Faizle ilgili kararın etkisinin aylar sonra piyasaya yansıyacak olması önemli değildir. Çünkü piyasa böyle bir kararı hemen bir yön belirleyici olarak alır ve uygulamaya geçer.

Mahfi Eğilmez’den Carry Trade uyarısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Mahfi Hoca, ekonomi politikalarında son 3 yıldır uygulanan yanlışların zarar görmeden atlatılmasının mümkün olmadığına dikkat çekerek, şunları söyledi:

“Türkiye’de Türk Lirası mevduata, tahvile ya da hisse senetlerine yatırım yapmış olan yabancı fonların temsilcileri ekonominin iyiye gittiğini söylüyorlar. Bu şekildeki kaynak girişinin, Merkez Bankası rezervlerinin artışının ve Moody’s’in Türkiye’nin kredi notunu iki kademe yükseltmesinin ekonomideki iyileşmenin kanıtı olduğunu öne sürüyorlar. Ekonominin iyiye gidip gitmediğini irdelemeden önce buraya nasıl geldiğimizi sonra da an itibarıyla ne durumda olduğumuzu değerlendirelim. Çünkü yabancı yatırımcılar bir ülkenin toparlandığını vurguluyorsa iki olasılık söz konusudur: (1) Gerçekten işler iyiye gidiyor olabilir. (2) Yabancılar, o ülkeden iyi para kazandıkları için methediyor olabilirler.

“Hatalar sürdürüldü”

2021 yılı Eylül ayı başında enflasyon yüzde 19,25, Merkez Bankası politika faizi yüzde 19 idi. Bütün öncü göstergeler enflasyonun yükseliş eğiliminde olduğunu gösteriyordu. O tarihte siyasal iktidarın baskısıyla alınan inanılmayacak derecede yanlış bir kararla Merkez Bankası politika faizini artıracak yerde düşürmeye başladı. Bu korkunç yanlışın doğal sonucu olarak enflasyondaki yükseliş eğilimi hızlandı. Buna karşın siyasal iktidarın etkisi altındaki Merkez Bankası, hatada ısrar ederek, politika faizini sonraki aylarda da düşürmeye devam etti ve enflasyon Ekim 2022’de yüzde 85,51’e yükseldi. Merkez Bankası bu feci gidişe karşın hatada ısrarı sürdürerek faizi Şubat 2023’de yüzde 8,5’e kadar düşürdü.

“Merkez Bankası’nın zararı 818 milyar TL”

Türk Lirası faizlerinin düşürülmesi sonucu, insanlar varlıklarını korumak için Türk Lirası mevduat yerine, hisse senedi, otomobil, konut, döviz alımına yöneldi. Dövize talebin artması sonucu kurlar ve dolarizasyon oranı yükselmeye başladı. Siyasal iktidar bu durumdan endişeye düşünce 2021’in son ayında bu kez ikinci büyük yanlışa adım att: Kur korumalı mevduat uygulaması (KKM.) Bu hesaplara para yatıranlara kur garantisi verilerek vade sonunda paralarını aynı döviz cinsinden ve aynı miktarda geri alabilecekleri gibi üstüne Türk Lirası cinsinden faiz de kazanmaları garanti edildi. Bu sistemin kur maliyeti bankalara değil Hazine ve Merkez Bankası’na kaldı. Bir başka ifadeyle paraları bankalar topladı, kur farkını devlet ödedi. Bu uygulama Merkez Bankası’nın 2023 yılında 818 milyar Türk Lirası zarar etmesine yol açtı.

“KKM hesapları tasfiye ediliyor”

Bu yanlış uygulamalar 2023 yılının Haziran ayına kadar sürdürüldü. Bu tarihten sonra işbaşına gelen yeni ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası yönetimi politika faizini yükseltmeye başladı. Yüzde 8,5’e kadar düşmüş bulunan politika faizi yavaş yavaş yüzde 50’ye kadar yükseltildi. Bir yandan da KKM’den dönüş için adımlar atıldı. Önce Türk Lirasından dönülerek yapılmış olan KKM hesapları tasfiye edildi, sonra da dövizden gelenlere ek faiz ödenmesi uygulaması kaldırıldı. Bu uygulamayla KKM hesapları 2023 sonunda ulaştığı 2,6 trilyon liradan bugün itibarıyla 1,9 trilyon liranın altına geriledi.

“Carry trade yapanlar riski göze aldılar”

Türk Lirası mevduatın faizi yüzde 50’ye yükselince yabancı yatırımcılar buraya carry trade denilen yöntemle (ucuza kredi alıp pahalıya mevduata bağlama yöntemi) döviz getirdiler. Carry trade için tipik örnek biraz da espriyle ifade edildiği şekliyle Japon ev kadınlarının yatırımlarıdır. Japonya’da faizler sıfır düzeyinde olduğu için Japonya’da bir bankadan sıfır faizle kredi alıp da Türkiye’de 3 ay Türk Lirası mevduata yatırılması halinde üç ayda yüzde 10 faiz kazanılabiliyor. Kur değişmediği sürece bu yüzde 10 getiri dolar faizi haline dönüşmüş oluyor. Böyle bir faiz dünyada bulunmadığı için carry trade çok kârlı bir yatırım haline geldi. Yabancılara ek olarak Türkler de döviz hesaplarını bozarak ya da evlerinde, bankada özel kasalarında sakladıkları dövizleri getirip Türk Lirası mevduat hesaplarına yatırarak aynı şekilde dolar faizi elde etmeye başladılar. Kur, eğer bu üç aylık sürede yüzde 10 ve daha fazla yükselirse (Türk Lirası değer kaybederse) o zaman bu kazanç gerçekleşmez. Bir başka ifadeyle carry trade uygulamasındaki risk kurun yükselmesi riskidir. Carry trade yapanlar bu riski göze aldılar ve şimdiye kadar da haklı çıktılar. Her ne kadar siyasal iktidar veya Merkez Bankası tarafından açıklanmış kurun değişmeyeceği yönünde bir garanti olmasa da açıklanan önlemler ve yapılan müdahaleler kurun yükselmemesini dolaylı olarak garanti ediyor.

Carry trade sonrasında iki gelişme daha oldu. İlk olarak bu kadar fazla döviz girişi ve döviz hesaplarında görülen bozdurulma eğilimi sonucunda Merkez Bankası’nın rezervlerinde ciddi artışlar ortaya çıktı. Aslında fazlaca değişen bir şey yok: Swapların yerini carry trade sonucu gelen dövizler aldı. O nedenle belki de artık gerçek durumu görebilmek için “swaplar hariç net rezervler” kavramının yerine “carry trade hariç net rezervler” kavramını koymamız gerekecek. Çünkü şimdilik Merkez Bankası rezervi gibi görünen bu dövizler en ufak bir kur artışında uçup gider. Esas görevi ülkeye para yatıran yabancıların durumunu korumak olan kredi kuruluşları da bu rezerv düzelmesini alkışlarla karşıladılar ve sonuçta Moody’s Türkiye’nin kredi notunu iki kademe yükseltti.

“Bıçak sırtı denge”

Merkez Bankası faizi düşürse, carry trade ile gelen para geri gidecek, insanlar tekrar dövize dönecek bu da kuru yükseltecek, carry trade ile gelen paralar geri giderse Merkez Bankası’nın rezervlerinde düşüş başlayacak. Kur yükselirse ihracatcı ve turizmci mutlu olacak ama ithal girdi fiyatlarının artması maliyetleri ve dolayısıyla satış fiyatlarını artıracağı için enflasyon yükselecek. Merkez Bankası faizi düşürmese bu kez carry trade yapanlar ülkenin kaynaklarından inanılmaz paralar kazanmaya devam edecek. Hükümet, vergilere yüklense bu kez satın alma gücü zaten çok düşmüş olan emek geliri sahipleri tamamen perişan olacaklar. Küçük esnaf ve KOBİ’ler sıkıntıya girecek.

Ekonomi politikasını yanlış yola sokarsanız ortaya çıkacak bozulmayı düzeltmek için atacağınız adımlar bir tarafı düzeltirken öteki tarafı bozuyor. Geçmiş üç yılı böyle büyük yanlışlarla yaşadık. Şimdi artık önemli olan önümüzdeki üç yılı nasıl yaşayacağımız. Çünkü kurun fazla oynamaması bu bıçak sırtı dengenin temel taşı. Kur yükselirse carry trade bozulur, sistem çöker, başladığımız noktaya döneriz. Türk Lirası daha fazla değerlenirse bu kez dış ticaret dengesi bozulur (ihracat düşer, ithalat artar.) Bu yüksek faiz maliyetine uzun süre dayanmak ise ekonomiyi perişan eder. Bu durumda yapılması gereken şey politika faizini yavaş yavaş indirip, carry trade kazançlarını azaltmaya başlamaktır. Yalnız bu çok hassas bir dengedir. Yanlış adımlar atılır, hızlı faiz indirimleri yapılırsa o zaman bu gelen dövizler kaçar, kur hızla yükselir ve yeniden aynı noktaya geliriz.”

KAYNAK: Ekonomim.com

Mahfi Eğilmez’den “Bıçak sırtındayız” uyarısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ünlü ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez kendi bloğunda KKM’nin verdiği ziyanları “KKM Sorunu” başlıklı bir yazısında yayımladı.

Başlangıçta TL mevduatın kur farkları Hazine tarafından bütçeden, döviz tevdiatından gelen kur muhafazalı hesapların kur farkları da Merkez Bankası tarafından ödeniyordu diyen eğilmez, “yakın vakitte çıkan yasa ile her iki yükümlülüğün de Merkez Bankası tarafından karşılanması karara bağlandı. Bununla birlikte geçmişten gelen yükler nedeniyle, bütçeye yük gelmesi devam ediyor. KKM’nin 2023 bütçesine yükü birinci yedi ayda 34,5 milyar TL oldu (2022 yılında yıllık yük 92,5 milyar TL idi.) 2023 yılsonunda bütçeden ödenecek toplam meblağın 90 – 100 milyar TL’yi bulacağı varsayım ediliyor” dedi.

“KUR FARKININ ÖLÇÜSÜ AÇIKLANMIYOR”

Merkez Bankası’nın KKM hesapları için ödediği kur farkının ölçüsü açıklanmadığı için bilinmediğini vurgulayan eğilmez yazısının devamında şunları söyledi:

“Bu ödemelerin açıklanmaması, günlük bilanço açıklayan bir merkez bankası açısından, değerli bir eksiklik olarak görülüyor. Bu durumda Merkez Bankası’nın ödeyeceği KKM farkları için çeşitli kestirimler ortaya atılıyor. Piyasada yapılan kestirimler Merkez Bankası’nın bu yıl KKM için yapacağı ödemelerin 500 milyar TL’den aşağı olmayacağı tarafında. Bu durumda KKM için Hazine ve TCMB’den bu yıl yapılacak toplam ödemelerin 600 milyar TL’yi aşacağını iddia etmek mümkün.

Merkez Bankası analitik bilançosunda İç Varlıklar kaleminin alt kalemlerinden Başka kalemi Bankanın kâr/zarar gelişimini gösterir. Bugün prestijiyle elimizdeki meblağ ile geçen yılsonu meblağını karşılaştırdığımızda bu yılın birinci 7 ayında bu kalemde 387 milyar TL’lik artış olduğunu görüyoruz. Bu artış büyük ölçüde KKM ödemelerinden gelen ziyanı gösteriyor.

Bu durumda geçtiğimiz yıllarda kâr açıklayan ve elde ettiği kârı Hazine’ye devreden Merkez Bankası’nın bu yıl önemli oranda ziyan edeceğini ve Hazine’ye kâr devredemeyeceğini görüyoruz.

Merkez Bankası, ziyanını para basarak karşılar. Geçen yılsonundan bugüne kadar M0 dar para arzında (dolaşımdaki para) yüzde 31, M2 geniş para arzında yüzde 42 artış olması para basıldığını ortaya koyuyor.

Özetle söylemek gerekirse faizi, enflasyonun altına çekerek yarattığımız feci tablo ile geldiğimiz durum şöyledir:

(1) Bankaların müşterilerine ödemesi gereken faiz ve/veya primleri Hazine ve Merkez Bankası üstlenmekte ve halkın vergileriyle ya da para basarak bu ödemeler yapılmaktadır.

(2) Burada sorumlu, paralarını KKM’ye yatırıp buradan gelir elde edenler değildir. Bu beşerler ve kurumlar yüksek enflasyon karşısında negatif faiz almamak için devletin önerdiği bu yola girmişler hatta zorlanmışlardır.

(3) Şayet faiz bu formda enflasyonun çok altında olmaya zorlanmasaydı ve bu paraları bankalar müşterilerine faiz olarak ödemeye devam etselerdi devlet bu ödemelerden gelir vergisi (stopaj) alacaktı. KKM faiz ve prim ödemeleri vergiden hariç tutulduğu için devlet bu vergilerden de yoksun kalmaktadır.

(4) Merkez Bankası, bu ödemelerde yer almasa kâr edecek ve kârını Hazineye devredecekti. Bu sistemle ziyan etmekte ve ziyanını para basarak karşılamak zorunda kalmaktadır.“

Mahfi Eğilmez’den çarpıcı tahlil: ‘Yarattığımız feci tablo ile geldiğimiz durum…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ünlü ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez kendi bloğunda KKM’nin verdiği ziyanları “KKM Sorunu” başlıklı bir yazısında yayımladı.

Başlangıçta TL mevduatın kur farkları Hazine tarafından bütçeden, döviz tevdiatından gelen kur muhafazalı hesapların kur farkları da Merkez Bankası tarafından ödeniyordu diyen eğilmez, “yakın vakitte çıkan yasa ile her iki yükümlülüğün de Merkez Bankası tarafından karşılanması karara bağlandı. Bununla birlikte geçmişten gelen yükler nedeniyle, bütçeye yük gelmesi devam ediyor. KKM’nin 2023 bütçesine yükü birinci yedi ayda 34,5 milyar TL oldu (2022 yılında yıllık yük 92,5 milyar TL idi.) 2023 yılsonunda bütçeden ödenecek toplam fiyatın 90 – 100 milyar TL’yi bulacağı varsayım ediliyor” dedi.

“KUR FARKININ ÖLÇÜSÜ AÇIKLANMIYOR”

Merkez Bankası’nın KKM hesapları için ödediği kur farkının ölçüsü açıklanmadığı için bilinmediğini vurgulayan eğilmez yazısının devamında şunları söyledi:

“Bu ödemelerin açıklanmaması, günlük bilanço açıklayan bir merkez bankası açısından, değerli bir eksiklik olarak görülüyor. Bu durumda Merkez Bankası’nın ödeyeceği KKM farkları için çeşitli varsayımlar ortaya atılıyor. Piyasada yapılan varsayımlar Merkez Bankası’nın bu yıl KKM için yapacağı ödemelerin 500 milyar TL’den aşağı olmayacağı istikametinde. Bu durumda KKM için Hazine ve TCMB’den bu yıl yapılacak toplam ödemelerin 600 milyar TL’yi aşacağını iddia etmek mümkün.

Merkez Bankası analitik bilançosunda İç Varlıklar kaleminin alt kalemlerinden Başka kalemi Bankanın kâr/zarar gelişimini gösterir. Bugün prestijiyle elimizdeki meblağ ile geçen yılsonu fiyatını karşılaştırdığımızda bu yılın birinci 7 ayında bu kalemde 387 milyar TL’lik artış olduğunu görüyoruz. Bu artış büyük ölçüde KKM ödemelerinden gelen ziyanı gösteriyor.

Bu durumda geçtiğimiz yıllarda kâr açıklayan ve elde ettiği kârı Hazine’ye devreden Merkez Bankası’nın bu yıl önemli oranda ziyan edeceğini ve Hazine’ye kâr devredemeyeceğini görüyoruz.

Merkez Bankası, ziyanını para basarak karşılar. Geçen yılsonundan bugüne kadar M0 dar para arzında (dolaşımdaki para) yüzde 31, M2 geniş para arzında yüzde 42 artış olması para basıldığını ortaya koyuyor.

Özetle söylemek gerekirse faizi, enflasyonun altına çekerek yarattığımız feci tablo ile geldiğimiz durum şöyledir:

(1) Bankaların müşterilerine ödemesi gereken faiz ve/veya primleri Hazine ve Merkez Bankası üstlenmekte ve halkın vergileriyle ya da para basarak bu ödemeler yapılmaktadır.

(2) Burada sorumlu, paralarını KKM’ye yatırıp buradan gelir elde edenler değildir. Bu beşerler ve kurumlar yüksek enflasyon karşısında negatif faiz almamak için devletin önerdiği bu yola girmişler hatta zorlanmışlardır.

(3) Şayet faiz bu biçimde enflasyonun çok altında olmaya zorlanmasaydı ve bu paraları bankalar müşterilerine faiz olarak ödemeye devam etselerdi devlet bu ödemelerden gelir vergisi (stopaj) alacaktı. KKM faiz ve prim ödemeleri vergiden hariç tutulduğu için devlet bu vergilerden de yoksun kalmaktadır.

(4) Merkez Bankası, bu ödemelerde yer almasa kâr edecek ve kârını Hazineye devredecekti. Bu sistemle ziyan etmekte ve ziyanını para basarak karşılamak zorunda kalmaktadır.“

Mahfi Eğilmez’den çarpıcı tahlil: ‘Yarattığımız feci tablo ile geldiğimiz durum…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ünlü ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez kendi bloğunda bahisle ilgili “Güncel Sorular ve Yanıtlar” başlıklı bir yazı yayımladı.

Bu cins krizlerden çıkışta elbette ki para çok değerli lakin tek başına krizden çıkışı sağlayamaz, sağlasa bile kısa müddet sonra tekrar krize girilmesini engelleyemez diyen Eğilmez, “Tıpkı paradan sıfır atılması konusunda değindiğim üzere IMF’nin bu maddi dayanağına ek olarak o devirde kimi gerekli yapısal ıslahatlar yapılmıştı. Ayrıyeten IMF’nin bu mali takviyesine ek olarak önemli ölçüde direkt yabancı sermaye girişi de olmuştu. O yabancı sermayenin geliş nedeni IMF programı ve Türkiye’nin Avrupa Birliğiyle tam üyelik müzakerelerine başlamış olmasıydı.

Mali dayanakla birlikte o ıslahatların yarattığı olumlu beklentiler iktisadın süratle düzgüne gitmesini sağladı. Önümüzdeki periyotta körfezden geleceği söylenen 50 milyar doların hangi formda ve hangi müddette geleceğini bilmiyoruz lakin medyada yazılanlardan anlaşıldığı kadarıyla bunun bir kısmı yapılan dış ticaret mutabakatlarından sağlanacak ihracat kestirimi, bir kısmı Eximbank’a verilecek krediden ve karşılıklı yatırım ölçülerinden oluşuyor” tabirlerini kullandı.

Bir programa dayanmayan ve beraberinde yapısal ıslahatları getirmeyen bu çeşit nakdî dayanakların 2001’deki üzere bir çıkış ve hatta olumlu beklenti yaratması mümkün görünmediğinin altını çizen Eğilmez, “Zaten piyasa da bu gelişmeye nazaran şekillenmedi” dedi.

“PARADAN YENİDEN SIFIR ATSAK PARAMIZ PAHA KAZANMAZ MI?”

Eğilmez’in kelam konusu yazısının ilgili kısmı şu formda:

“Paradan sıfır atmakla para kıymet kazanmaz sadece ruhsal tesiri olabilir. Ruhsal tesir olması için de bu sürecin sağlam bir iktisat programının bir kesimi olması gerekir.

2005 yılında paradan sıfır atıldığında Türkiye önemli bir IMF programı uyguluyordu. Bankacılık ıslahatı yapılmış, zayıf bankalar TMSF’ye devredilmiş, bütün bankaların sermayeleri güçlendirilmiş, çeşitli kurallar getirilmişti. Kamu mali disiplininin güçlendirilmesi yolunda değerli adımlar atılmış, bütçe açıkları düşürülmüş, kamu bölümü borçlanması buna nazaran azalmıştı. Kamu harcamaları da disipline edilmiş, enflasyonda gerileme başlamıştı. Bunlara paralel olarak faizler de düşüyordu. Türkiye, Avrupa Birliği ile tam üyelik müzakerelerine başlamanın eşiğindeydi ve ülkeye direkt yabancı sermaye girişinde artış başlamıştı. Özetle söylemek gerekirse tam olarak olmasa da gerekli alanların birçoklarını kapsamasa da bir yapısal ıslahat paketi yürütülüyordu.

‘İYİLEŞMEYE BAŞLAYAN İKTİSADA RUHSAL TAKVİYE SAĞLADI’

Bütün bu teşebbüsler TL’nin yabancı paralara karşı pozisyonunu güçlendirmiş, sermaye hareketlerine bir kısıtlama ya da kontrol getirmeye gerek kalmadan kur istikrar kazanmıştı. Bu türlü bir ortamda paradan sıfır atılması, fizikî olarak güzelleşmeye başlayan iktisada ruhsal dayanak sağlamış, beklentilerin olumlu tarafa çevrilmesine katkı sağlamıştı. Bugün bu saydığımız ıslahatların hiçbiri ortada yok. Üstelik yapılması gereken yapısal ıslahatlar sadece iktisatla ilgili olmaktan toplumsal ve siyasal alanlara da yayıldı. Münasebetiyle bu tıp fizikî istikrar sağlayıcı adımlar atılmadan paradan sıfır atılması insanların başını karıştırmaktan öteki bir işe yaramaz.”

Mahfi Eğilmez’den çarpıcı tahlil: 50 milyar dolar gelirse iktisat düzelir mi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yargı, Noter, Vergi Yargısı, Tapu ve Kadastro, Konsolosluk, Pasaport, İkamet Tezkeresi, Çalışma Müsaadesi üzere birçok alanda harçlar artırıldı. Trafik harçlarından şoför evrakı harçları artırımdan etkilenmezken, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım müsaade harcı ise 20 bin TL olarak belirlendi.

Ekonomist Mahfi Eğilmez artırımlar sonrası Twitter hesabından açıklamalarda bulundu.

‘FACİA…’

Eğilmez, “Vergileri artırarak bütçe açığını kapatmaya çalışmak yapısal ıslahat değil, yanlış faiz siyasetiyle yaratılan facianın halka ödettirilmesidir. Yapısal ıslahat yapılmak isteniyorsa kamu kısmında israfa yol açan harcamalardan vaz geçilmesi gerekir” tabirlerini kullandı.

Vergileri artırarak bütçe açığını kapatmaya çalışmak yapısal reform değil, yanlış faiz politikasıyla yaratılan facianın halka ödettirilmesidir. Yapısal reform yapılmak isteniyorsa kamu kesiminde israfa yol açan harcamalardan vaz geçilmesi gerekir.

— Mahfi Eğilmez (@mahfiegilmez) July 8, 2023

Artırım yağmuru sonrası Mahfi Eğilmez’den dikkat çeken paylaşım yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.