Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Selva Demiralp, BBC Türkçe’de savaşın hem dünya hem de Türkiye ekonomisine olası etkilerini değerlendirdi.

Demiralp’in görüşleri şöyle:

“İran ve Tahran’a bağlı milis güçler Amerikan üslerine ev sahipliği yapan ülkelerdeki askeri hedeflere misilleme saldırıları düzenliyor olsa da Türkiye hem NATO müttefiki olması hem de Ankara ile Tahran arasındaki görece dengeli ilişkiler sayesinde doğrudan bir askeri riskten uzak görünüyor.

Savaşın Türkiye’ye fiziksel olarak sıçramaması elbette çok önemli. Ancak ekonomik etkilerinin küresel kanallar üzerinden yayılması neredeyse kaçınılmaz.

Savaşın ekonomik etkilerini tam olarak tahmin edebilmek için öncelikle savaşın ne kadar süreceğini ve ne sonuçlar doğurabileceğini bilmek gerekiyor ki bu konuda büyük bir belirsizlik hakim.

Bu belirsizlik ortamında, savaşın olası ekonomik etkilerini ancak bazı varsayımlar üzerinden değerlendirebiliriz.

Piyasalar savaşı fiyatlamış mıydı

ABD’nin İran’a yönelik bir saldırı gerçekleştirmesi bir süredir piyasaların gündemindeydi.

Özellikle son iki haftada petrol fiyatlarında gözlenen artış, savaş ihtimalinin yükselmesine ve Hürmüz Boğazı’nın kapanma riskine bağlanıyordu.

Ancak piyasalar geleceğe dair beklentileri önemli ölçüde fiyatlasa da ayrıntıları tam olarak bilinmeyen bir olay hiçbir zaman bütünüyle fiyatlanamaz. Bu nedenle olay gerçekleştiğinde belirli bir piyasa tepkisi kaçınılmaz olur.

Bununla birlikte, mevcut tepkinin görece sınırlı kalması, savaş ihtimalinin önemli ölçüde önceden fiyatlanmış olmasıyla ilişkili görünüyor.

ABD’nin doğrudan taraf olduğu bir savaş, finansal piyasalarda belirsizlik ve risk iştahında azalma anlamına gelir. Böyle dönemlerde iki karşıt güç devreye girer:

– Güvenli liman arayışı
– Enflasyonist baskı beklentisi

Belirsizlik arttığında normal şartlarda yatırımcıların ABD tahvillerine ve dolara yönelmesi beklenir.

Nitekim 17 Ocak 1991’de başlayan Çöl Fırtınası harekâtı sonrasında güvenli liman talebi baskın çıkmış ve ABD tahvil faizleri düşmüştü.

Ancak her savaşta aynı tablo görülmez. Örneğin 2 Ağustos 1990 Körfez Savaşı’nın ilk aşamasında ABD tahvil faizlerinde 50 baz puanın üzerinde artış yaşanmıştı.

Bu, enflasyonist baskı beklentisinin güvenli liman talebine baskın çıktığı bir örnekti. İran savaşı sonrasında da benzer bir fiyatlama görüyoruz.

Dolarda güvenli liman etkisi zayıflıyor mu?

ABD’de son dönemde kurumlara dair tartışmalar ve uygulanan politikalarla ilgili belirsizlikler, doların güvenli liman özelliğinin bir miktar zayıfladığına işaret ediyor.

Savaş haberinin ardından piyasaların ilk refleksi ABD uzun vadeli tahvillerini almak değil satmak oldu. Daha sonra tahvil alımları kısmen geri gelse de, hangi etkinin baskın çıkacağı henüz net değil.

Güvenli liman talebini sınırlayan önemli bir faktör, petrol fiyatları üzerinden oluşabilecek enflasyonist baskı. Eğer savaş petrol fiyatlarını kalıcı biçimde yukarı taşırsa, bu durum FED’in daha şahin bir duruşa geçeceği beklentisini güçlendirebilir. Bu da tahvil faizlerinin yükselmesi anlamına gelir.

FED’in tepki fonksiyonuna dair piyasalarda hakim olan bu beklentiye temkinli yaklaşmak lazım. Petrol fiyatları üzerinden gelecek geçici bir stagflasyonist şok, FED’i otomatik olarak sıkılaşmaya zorlamayabilir.

Bir yandan üretim maliyetlerini artırıp diğer taraftan talebi azaltacak böylesine bir şoka merkez bankasının sıkılaşma ile cevap vermesi gereksiz bir resesyon yaratabilir.

Bu sebeple merkez bankaları geçici olduğunu düşündükleri stagflasyonist şoklara karşı tepki vermek yerine iletişim politikası ile “olayları takip ettiklerini” söyleyerek beklentileri kontrol altında tutmayı, zaman kazanmayı ve şok ortadan kalktığında kendiliğinden gelecek düzelmeyi beklemeyi tercih ederler. Tıpkı pandemi zamanında olduğu gibi.

İşte tam da bu sebeple savaşın ne kadar süreceğini bilmek, bu durumun petrol fiyatlarını ne kadar uzun süre ve ne miktarda baskılayacağını ve oradan da FED’in nasıl bir tepki vereceğini kestirebilmek için çok önemli.

Eski FED Başkanı ve eski ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, İran savaşının uzamasına bağlı olarak ABD büyümesinin olumsuz etkileneceğini ve enflasyonist baskıların artacağını söylerken, bu belirsizliğin FED’i beklemeye geçireceğine işaret etti.

Benim de katıldığım bu görüş, piyasalardaki mevcut “şahinleşen FED” fiyatlamasının aceleci bir varsayımla yapıldığına ve bir düzeltme hareketine gidilebileceğine işaret ediyor.

ABD’de yüksek gelen son enflasyon rakamları, tarifelerin gecikmeli etkilerinin hala beklenti dahilinde olması ve güçlü istihdam verisi şüphesiz ki FED’in faiz indirim patikasını öteleyebilir.

Ancak burada belirttiğim görüşün bunlardan farklı olarak “savaş sebepli bir şahinleşme” beklentisinin erken olduğuna dair olduğunun altını çizmem ve ayrıştırmam gerekir.

Şayet savaş birkaç haftada sona ererse, petrol fiyatları üzerinden gelecek stagflasyonist etki de geçici olup beklentilere sirayet etmeyeceği için FED tarafında herhangi bir tepki beklenmeyecektir.

Savaş uzar ve petrol üzerinde beklentileri de bozacak uzun süreli bir etki yaratırsa, o durumda FED’in bu sene için planlanan faiz indirimlerini masadan kaldırması söz konusu olabilir.

‘Türkiye için doğrudan ve dolaylı etki’

Türkiye için etkiler hem doğrudan hem dolaylı kanallardan gelecektir.

Doğrudan etki, enerji fiyatları üzerinden hissedilir. Türkiye net enerji ithalatçısı bir ülke olduğu için petrol fiyatlarındaki artış cari açığı büyütür ve üretim maliyetleri üzerinden büyümeyi baskılar.

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) hafta sonu attığı adımlar tam da bu riskleri sınırlamaya yönelikti. Türk lirası üzerindeki baskı arttığı zaman yapabileceğiniz tek şey TL’nin arzını kısmak ya da dolar arzını artırmaktır.

TCMB bir tarafta haftalık repo ihalelerini durdurarak politika faizini koridorun üst bandı olan %40’a çekerek 3 puanlık örtük bir faiz artışına gitti. Böylelikle TL arzını azaltmış ve TL fiyatını yükseltmiş oldu.

Diğer taraftan TL uzlaşmalı vadeli döviz satışları yapılarak öngörülebilen döviz ihtiyacını azaltacak önlemler alındı.

Benzer adımların, yaklaşık bir sene önce 19 Mart 2025’te Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması sonrası oluşan piyasa gerginliğini bertaraf etmek için de alındığını hatırlamakta fayda var.

Ancak tüm bu önlemlere rağmen, savaşın uzaması halinde Türkiye de stagflasyonist bir baskıyla karşı karşıya kalabilir. Enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskı artarken büyüme ivme kaybedebilir.

Bu durumda 12 Mart’taki PPK toplantısında TCMB’nin beklenen faiz indirimini pas geçmesi, savaşın uzaması halinde ise reel politika faizinin yıl sonunda daha yüksek bir seviyede korunması olası görünüyor.

Orta Doğu’daki savaş Türkiye ve dünya ekonomisini nasıl etkileyecek? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye ekonomisi 2025 yılını dezenflasyon süreciyle geçirirken 2022 ve 2023 yılı sonlarında yüzde 64-65 seviyesinde gerçekleşen enflasyon, 2024 sonunda yüzde 44,4’e geriledi. Kasım 2025’te ise Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) son 4 yılın en düşük seviyesi olan yüzde 31,07’ye düştü.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Aralık 2025 dönemi enflasyon verilerini 5 Ocak’ta açıklayacak. Bu verilerin açıklanmasıyla yılın son 6 aylık dönemindeki enflasyon oranı da belli olacak. Bu nedenle devlet memurları, sözleşmeliler ve emekliler söz konusu verileri merakla bekliyor.

Enflasyonda düşüş, ticarette rekor beklentisi

TÜFE’nin 2026-2028 dönemine ilişkin Orta Vadeli Program’da (OVP) 2025’te yüzde 28,5 gerçekleşmesi tahmin edilirken 2026’da yüzde 16 seviyelerine inmesi öngörülüyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM Genel Kurulu’nda, Bakanlığın 2026 yılı bütçesine ilişkin yaptığı sunumda, “2026’da daha destekleyici küresel finansal koşullar, ılımlı emtia fiyatları, sıkı para ve maliye politikası, güçlenen finansal istikrar, beklentilerdeki iyileşmenin hızlanmasıyla dezenflasyonda daha güçlü momentum olacak. Dolayısıyla 2026 yılında enflasyonun hedefler doğrultusunda düşmeye devam edeceğine inanıyoruz.” ifadelerini kullanmıştı.

Ayrıca, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katılması planlanan organizasyonla aralık ayı ve 2025 yılı dış ticaret rakamlarının 3 Ocak’ta açıklanması bekleniyor. Bir önceki yılı rekorlarla kapatan ticaret 2025 yılında da performansını sürdürmüş, sık sık rekor ticaret rakamları kamuoyuna duyurulmuştu.

Sürdürülebilir büyüme hedefi

Dezenflasyon sürecinin yanı sıra bu yıl sürdürülebilir büyüme hedefi çalışmaları da devam edecek.

Türkiye ekonomisi, yılın üçüncü çeyreğinde 2024’ün aynı çeyreğine kıyasla yüzde 3,7 büyüme göstermişti. 2025’in son çeyreğine ve yılın tamamına ilişkin büyüme rakamlarının 2 Mart’ta açıklanması bekleniyor.

Ekonomide 2024’te yüzde 3,3 büyüme kaydedilirken 2025’te de büyümenin yüzde 3,3 gerçekleştiği tahmin ediliyor. OVP hedefleri doğrultusunda 2026’da ekonominin yüzde 3,8 büyümesi öngörülüyor.

PPK gelecek yıl 8 toplantı gerçekleştirecek

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulunun (PPK) bu yıl alacağı faiz kararları da iş ve ekonomi dünyasınca yakından takip edilecek.

Kurul 11 Aralık 2025’te gerçekleştirdiği yılın son toplantısında bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 39,5’ten yüzde 38’e indirmişti. PPK’nin 2026’da 8 toplantı yapması öngörülüyor. Bu kapsamda 2026’nın ilk toplantısı 22 Ocak’ta yapılacak.

PPK toplantılarının yanı sıra TCMB tarafından açıklanan enflasyon raporları da ekonomi çevrelerinin odağında yer alacak. TCMB’nin bu yıl 12 Şubat, 14 Mayıs, 13 Ağustos ve 12 Kasım’da enflasyon raporlarının tanıtımı amacıyla bilgilendirme toplantısı gerçekleştirmesi öngörülüyor.

Kredi notları ajandadaki başlıklar arasında

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının da Türkiye’nin kredi notunu gözden geçirme tarihleri 2026’da öne çıkacak konular arasında yer alacak. Bu kapsamda Mayıs 2023’ten bu yana Moody’s Türkiye’nin kredi notunda üç, Standard & Poor’s (S&P) ve Fitch Ratings ikişer kademe artışa gitti.

Yeni yılın ilk kredi derecelendirme değerlendirmesinin 23 Ocak’ta Fitch Ratings ve Moody’s’ten gelmesi beklenirken S&P’nin kararını 17 Nisan’da açıklaması bekleniyor.

Yoğun ticaret diplomasisi ve uluslararası etkinlikler

Ekonomi ajandasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu yıl ticaret ve ilişkilerin geliştirilmesi için yapacağı ziyaretler ve kabuller de önemli yer tutacak.

Bu kapsamda Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve iş insanları 2025’i ticari diplomatik görüşmelerle geçirirken bu ziyaretlerin 2026’da yoğunlaşması planlanıyor. Bakan Bolat, geçen ay başında yaptığı açıklamada, diğer ülke bakanlarıyla gerçekleştirdikleri toplantılar ve ticaret diplomasisi kapsamında katıldıkları etkinliklere ilişkin bilgi verirken 110 yurt dışı temas gerçekleştirdiklerini ifade etmişti.

Serbest ticaret anlaşması (STA) görüşmelerinin de öne çıkması beklenen 2026’da Körfez İşbirliği Konseyi ile STA, İngiltere ile de Serbest Ticaret Anlaşması’nı hizmetler sektörüne genişletme müzakerelerinin devam etmesi bekleniyor.

Trump’ın yeni tarife söylemleri gündeme yansıyacak

ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük tarifesi söylemleri ve küresel ticarette değişen koşullar geçen yıl olduğu gibi bu yıl da yakından takip edilecek.

Türkiye 2026’da ticaretten spora, çevreden diplomasiye uluslararası etkinliklere ev sahipliği yapmaya hazırlanırken bu kapsamda ticari ilişkilerin geliştirilmesi için görüşmeler gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

Etkinlik ajandası gözleri Türkiye’ye odaklayacak

Bu çerçevede Türkiye 2026’da UEFA Avrupa Ligi Finali’ne, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31), Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13’üncü zirvesine ve 77. Uluslararası Uzay Kongresi gibi birçok uluslararası etkinliğine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor.

Etkinliklerin ayrıca Türkiye’nin turizm gelirine de katkı sağlaması öngörülüyor. Türkiye’nin turizm gelirinin 2026’da 68 milyar dolara, giriş yapan ziyaretçi sayısının da 65,5 milyona ulaşması hedefleniyor.

5G dönüşümü herkesi etkileyecek

Türkiye’deki dijitalleşme ve iletişim teknolojisi adımlarının hız kazanması öngörülürken 5G teknolojisi ülkede 1 Nisan 2026 itibarıyla kullanıma sunulacak. Sanayiden savunmaya kadar birçok alanda bu değişim ve dönüşümün etkilerinin bu yılla birlikte hissedilmesi, hayatın her alanında 5G hızının etkili olması bekleniyor.

Türkiye ekonomisini 2026’da neler bekliyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Bankası, zayıflayan küresel ekonomi, sıkı para politikası, Çin’deki yavaşlama ve düşük emtia fiyatlarının bölgenin büyüme görünümü üzerinde baskı yaratması nedeniyle Avrupa ve Orta Asya ekonomisinin büyüme hızının bu yıl yüzde 2,8 olmasının beklendiğini bildirdi.

Banka, Avrupa ve Orta Asya ekonomilerine ilişkin raporunu yayımladı.

Raporda, zayıflayan küresel ekonomi, sıkı para politikası, Çin’deki yavaşlama ve düşük emtia fiyatlarının bölgenin büyüme görünümü üzerinde baskı yaratması nedeniyle Avrupa ve Orta Asya bölgesinin yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerinde bu yıl yavaşlama beklendiği aktarıldı.

Rusya ile savaşın vurduğu Ukrayna’nın ekonomilerinin büyümeye dönmesi ve Orta Asya’daki güçlü toparlanma nedeniyle Avrupa ve Orta Asya ekonomisinin geçen yıl yüzde 3,3 büyüdüğü kaydedilen raporda, bölge ekonomisinin büyüme hızının bu yıl ise yüzde 2,8’e gerilemesinin beklendiği belirtildi. Raporda, Avrupa ve Orta Asya ekonomisinin gelecek yıl ise yüzde 2,7 büyümesinin tahmin edildiği bildirildi.

Dünya Bankası, ocaktaki tahminlerinde Avrupa ve Orta Asya ekonomisinin bu yıl yüzde 2,4 ve gelecek yıl yüzde 2,7 büyüyeceğini öngörmüştü.

YAŞAM MALİYET KRİZLERİ HANELERİ ETKİLİYOR

Görünüme yönelik “ters rüzgarların” çok olduğuna dikkati çekilen raporda, başta Avro Bölgesi olmak üzere önemli ticaret ortaklarında beklenenden daha yavaş toparlanma, kısıtlayıcı para politikaları ve jeopolitik gelişmelerin kötüleşmesinin bölge genelinde büyümeyi daha da olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuldu.

Raporda, yavaş büyümenin Rusya’nın Ukrayna’da devam eden savaşı, salgın ve 2022’de başlayan yaşam maliyeti krizi de dahil olmak üzere bölgenin son şoklardan toparlanmasını daha da geciktireceği ifade edildi.

Enflasyonun, Avrupa ve Orta Asya’nın yükselen piyasaları ile gelişmekte olan ekonomilerinde büyük ölçüde küresel enerji ve gıda fiyatlarındaki düşüşlerin etkisiyle beklenenden daha hızlı gerilediği belirtilen raporda, bölgedeki ortalama yıllık enflasyonun 2023 yılı başındaki yüzde 15 seviyesinden şubat ayı itibarıyla yüzde 4,2’ye indiği kaydedildi.

Raporda, ancak 2022’deki yaşam maliyeti krizinin geçen yıl reel gelirlerdeki artışa rağmen haneleri etkilemeye devam ettiğine işaret edildi.

TÜRKİYE’NİN ENFLASYONUNUN DÜŞMESİ BEKLENİYOR

Türkiye ekonomisine ilişin değerlendirmelerin de yer aldığı raporda, ülke ekonomisinin bu yıl 3 ve gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği belirtildi.

Dünya Bankası, ocaktaki tahminlerinde Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 3,1 ve gelecek yıl yüzde 3,9 büyüyeceğini tahmin etmişti.

Raporda, makroekonomik konsolidasyon çabalarının yurt içi talebi kısıtlamasının beklendiği aktarıldı.

Bankanın raporunda, “Sıkı para politikasının etkisiyle enflasyonun mayısta zirve yaptıktan sonra kademeli olarak gerilemesi beklenirken, net ihracatın artan katkısıyla 2024 yılından itibaren cari dengenin iyileşmesi öngörülüyor.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Görünümün mevcut politika duruşunun devamına bağlı olduğu belirtilen raporda, görünüme yönelik risklerin dengeli olduğu kaydedildi.

Raporda, yeni ekonomik yönetiminin artan itibarının daha fazla yatırım girişiyle sonuçlanabileceği, bunun da para biriminin istikrar kazanmasına ve ekonomik düzenlemenin hızlandırılmasına yardımcı olabileceği ifade edildi.

Dünya Bankası, Türkiye ekonomisini değerlendirdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.