Bürümcekçi, yıl sonunda dolar/TL kurunun 40 TL’nin altında kalacağını tahmin etti.

Bürümcekçi: “Şu anda gidişe baktığımızda yıl sonunda 40’ın çok altında bir gidiş var. Bundan sonra biraz hızlanmasını bekliyorum ama gidiş 40’ın altında gözüküyor. Bu her zaman beklendiği gibi gitmeyebilir. Merkez Bankası döviz almasa kur yerel seçimlerden sonra 29 ve altı olmuştu” dedi.

Mevduat Faizlerinde Zirveyi Geçtik

Mevduat faizleri hakkında da öngörülerini paylaşan Bürümcekçi, faizlerin zirveyi geçtiğini ve bundan sonra düşüşe geçeceğini belirtti. “Mevduat faizlerinde zirveyi geçtik. Bundan sonra geriye gelir. Bence o seviyeleri göremeyeceğiz. Dövizde ters dolarizasyon eğilimi var, TL likiditesi bollaşıyor. Yurtdışında da TL bol. Belki yeni önlemler düşüşü yavaşlatabilir,” ifadelerini kullandı.

Türkiye Gri Listeden Çıkar mı?

Türkiye’nin 2021 yılında alındığı FATF gri listesinden çıkarılmasına ilişkin soruya yanıt veren Bürümcekçi, Türkiye’nin gri listeden çıkarılmasının piyasa tarafından zaten fiyatlandığını belirtti. “Mayıs seçimindeki süreçten sonra ABD’yle ilişkiler iyi yöne gitmeye başladı. BRICS şu aşamada sürpriz olur. Bunun dışında AB üyeliği süreci çok önemli. Bu sadece bize bağlı değil. Avrupa’da aşırı sağın yükselişi görüldü. Gri listeyi bence piyasa fiyatladı. Eğer çıkamazsak bir etkisi olur,” dedi.

Reuters, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine İlişkin Mali Çalışma Grubu (FATF) toplantısına katılmak üzere ay sonunda Singapur’a gideceğini duyurmuştu. 28 Haziran’daki toplantıda Türkiye’nin gri listeden çıkarılması bekleniyor.

Ünlü ekonomistten çarpıcı dolar/TL tahmini yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Prof. Dr. Emre Alkin, Merkez Bankası’nın yeni Başkanı Fatih Karahan’ın yılın ilk enflasyon raporu bilgilendirme toplantısında yaptığı konuşmayı sosyal medya platformu x üzerinden değerlendirdi. Alkin, kredi kartı harcamalarının artışının yükselen fiyatlar olduğunu idrak etmeden atılacak adımların büyük bir hata ve doğal olarak büyük bir hoşnutsuzluk yaratacağını belirtti.

Emre Alkin, değerlendirmesinde şunları söyledi:

“Yeni Başkanın İlk Toplantısı..” Değerli Dostlar. İlk toplantı bana göre olumlu geçti. Ancak, şunu net olarak bilmemiz gerekiyor. Kağıt üzerinde matematik hesabıyla bazı planlar tutar ama önünde sonunda gerçekleri yaşarız. İddialı hedefler koymak önemlidir, ciddiyeti ifade eder. Ancak söz konusu hedeflerin tutmayacağı anlaşıldığında ısrar etmemek gerekir aksi takdirde “hayalci” sıfatı takarlar. Her şeyden önce bazı uluslararası kuruluşların “yeni başkan gelir gelmez 500 puan artış yapar” sözünün aslında bir rica olduğunu ama Sn. Karahan’ın bunu dikkate almadığı görülüyor. Sanıyorum müşterilerine yüklü miktarda TL varlığı aldırmış olan bu kurumlar, bir önceki başkan üzerinde sonuç veren “raporla mesaj gönderme” işine devam etmek istiyorlar. Bakalım bu durum devam edecek mi ? Başkan Yardımcılarının toplantıda söz almaları bir ekip görüntüsü oluşturduğu için olumlu bir gelişme olarak nitelendirilebilir. En azından başkanlığa talip olmuş ama başkan yardımcısı olarak kalmış olanlar “sorun yok devam ediyorum” mesajı vermiş oldular. Daha önceki yazılarımda bundan farklı bir davranış beklemediğimi söylemiştim. Sebeplerini de anlattım. Kamu harcamalarının önlenemez hızla genişlemesi ve para arzının rekor kırmış olması karşısında Merkez Bankası’nın başarılı bir sterilizasyon politikası uygulaması pek mümkün değil. Saçılmış bunca paraya karşılık faiz yükseliyor ama, bankaların kredi vermesini önleyen faizin yüksekliğinden çok ortamın iyice riskli hale gelmesi. Firmalar her seviye faizden kredi almaya meyilliler ama bankalar tahsilat sıkıntısı çekmemek için dikkatli davranıyorlar. Özetle, kredi hızında ara sıra görülen yavaşlama Merkez Bankası’nın başarısı değil ortamın bozulması. Kredi kartları üzerinden yapılacak bir hamle hazırlığı, sadece bir kısmı talep kaynaklı enflasyonu sürekli talep cephesinden vurma alışkanlığının devam ettiğini gösteriyor. İnsanların zaruri ihtiyaçlarını kredi kartları üzerinden karşıladığını biliyoruz. Ancak, bazı harcama türlerini özel hayatında hiç atlamayanlar, devlette görev aldıkları zaman bunları “lüks” olarak tarif ediyorlar anlaşılan. Kredi kartı harcamalarının artışının yükselen fiyatlar olduğunu idrak etmeden atılacak adımların büyük bir hata ve doğal olarak büyük bir hoşnutsuzluk yaratacağını söylemem lazım. Gelirler ve hayat pahalılığı arasındaki dengeyi kuramadan aradaki makası daha da açmak hatalı olacaktır. Sadece vatandaş için değil kendileri için de.”

"Yeni Başkanın İlk Toplantısı.."
Değerli Dostlar. İlk toplantı bana göre olumlu geçti. Ancak, şunu net olarak bilmemiz gerekiyor. Kağıt üzerinde matematik hesabıyla bazı planlar tutar ama önünde sonunda gerçekleri yaşarız. İddialı hedefler koymak önemlidir, ciddiyeti ifade eder.… pic.twitter.com/4IR8IFiQav

— emre alkin (@emrealkin1969) February 8, 2024

Ünlü ekonomistten Merkez Bankası’na uyarı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Aylık enflasyonda ‘çift hanelerin bile’ sürpriz olmayacağını söyleyen Aktaş, TÜİK’in yüzde 4.95’in üzerinde bir oran açıklamayacağını şu formda anlattı:

“TÜİK’in ne açıklayacağını olağan ki bilemem fakat iddiam yüzde 4.95’ten düşük bir oran açıklanacağı. Niçin mi yüzde 4.95, onu da birazdan izah edeceğim. Tüketici fiyat endeksinde temel belirleyici pozisyonunda olan datalar var. En başta da döviz kurundaki değişim. İşte kurdaki değişimin fiyat endeksine olan tesiri geçmiş baz alınarak hazirana uygulandığında yüzde 6 bile öpüp başımıza koyacağımız ölçüde düşük bir oran kalıyor.

Ama işte o tesirlerin lakin bir kısmı hazirana yansıyacağı için yüzde 6 dolayında bir oran makul sayılabilir. Olağanda o tesirler tümüyle haziran ayı endeksine yansısa yüzde 8’e kadar bir artış görebiliriz, hatta çok daha üstlere giden bir oran, o denli ki çift hane bile sürpriz olmaz. Bunu söyletirler mi?

“BÖYLE BİR KOZ VERMEK İSTERLER Mİ?”

TÜİK’in niçin yüzde 4.95’in üstüne çıkmak istemeyeceğine gelince… Yüzde 4.95’in kıymeti şu; geçen yılın haziranındaki gerçekleşme yüzde 4.95 olduğu için daha yüksek bir oran, yıllık oranın artışa geçmesi demektir. Herhalde bu da istenmeyecektir. Merkez Bankası aylar sonra faiz artıracak. Faizin artırıldığı ayın enflasyonu da tarafını üst çevirecek. İktisat idaresi bu türlü bir koz vermek ister mi?

Dolayısıyla her ne kadar makul hesaplamalar çok daha yüksek oranlara işaret ediyorsa da TÜİK’in açıklayacağı oran çok mümkündür ki haziran ayı için yüzde 4.95’in altında kalacaktır.

Herhalde bu oranı fiyat etiketi üzere yüzde 4.94 seviyesinde açıklayacak değiller, oranı şöyle yüzde 4’e hakikat çekmenin kime ne ziyanı var! Alışılmış ki enflasyona nazaran artırım alacak memur ve emekliyi saymazsak!”

“ÖZELLİKLE MOTORİN ZAMMI…”

Enflasyonda döviz kurlarının üst istikametli hareketinin tesirlerine de değinen Aktaş “Fiyatların haziranda gerçek manada yüksek sayılabilecek bir artış göstermesinde en başta gelen etken, hiç tartışma götürmez, olağan ki kur hareketi. Daha ayrıntılı olarak değineceğim lakin çabucak söylemekte fayda var; kimi periyotlarda kur artmadığı halde fiyat artışı yaşanıyor, bu bir çelişki değil. Demek ki o periyotlarda kur kaynaklı maliyet artışı olmadığı halde bir fiyat artışı yaşanıyor. Bu kere haziranda yaşadığımız bilhassa kur artışı kaynaklı bir baskı. Bir de seçim münasebetiyle ertelenen artırımlar var.

Kur artışının en başta akaryakıt fiyatlarını üst ittiği biliniyor. Haziran ortalamasında mayıs ortalamasına nazaran akaryakıt yüzde 16, motorin yüzde 17 artırım gördü.

Bir öteki belirleyici etken, araba fiyatları. Arabaya haziran ayında marka ve modellere nazaran değişmekle birlikte ortalama olarak yüzde 15-20 ortasında artırım geldi.

TÜFE kapsamında yer alan eserlerin kalem kalem yüklerini artık bilmiyorsak da, kümeler olarak yüklere ulaşmak mümkün. Araba ile akaryakıtın toplamdaki tartısı da yüzde 10 seviyesinde.

Şu durumda araba ve akaryakıttaki ortalama artırımı yüzde 17-18 kabul etsek, sırf bu kalemlerden TÜFE’ye gelecek tesir 1.7-1.8 puan demektir.

Kaldı ki akaryakıt o denli tek başına bir artırım olarak görülemez. Akaryakıt artırımı, bilhassa de motorin artırımı suya atılan taş üzere halka halka büyür ve tüm mal ve hizmetleri tesirler.”

“EN YÜKSEK İKİNCİ ARTIŞ”

Aktaş “Dolar haziran ayında mayısa nazaran yüzde 17 arttı. Yüzde 17’nin ne kadar yüksek bir oran olduğunu görmek için bir hatırlatmada bulunmak isterim. Son yılların en yüksek aylık kur artışı yüzde 29 ile Aralık 2021’de görüldü ve o ay TÜFE yüzde 13.58 arttı. Artık haziranda ikinci en yüksek artış var, yüzde 17.

Ne var ki buradan yola çıkarak “Haziranda dolar yüzde 17 arttı, TÜFE de yüzde 8.5 artar” demek elbette yanlışsız değil. Fiyatlara geçiş vakte yayılarak olur. Örneğin 2022’nin ocak ayında kur artışı sıfır ancak TÜFE artışı yüzde 11.10’du. Bu 11.10’u, evvelki ayların kur artışı yaratmıştı.

O yüzden bu kur-TÜFE artışı münasebetine biraz dönemsel bakmak gerekiyor. Örneğin 2021 Ekim-2022 Ocak; dört ay… Dolar artışı yüzde 59, TÜFE artışı yüzde 34.

“SONRAKİ AYLARDA KAÇINMAK MÜMKÜN OLMAYACAK”

Grafik kur artışının nasıl hızlandığını ortaya koyuyor. Haziranda yüzde 17’lik bir artış var ve bu devam ediyor. Doların haziran ortalaması 23 lira, halbuki daha temmuzun başında 26 lira aşıldı ve yüzde 13’lük artış var.

Eğer kurda bir geri dönüş olmazsa, -ki olacağına dönük hiçbir işaret yok, tam aksine artış istikametinde işaretler bulunuyor- temmuz ayı ortalamasının hazirana nazaran artışı çok daha üst gidecek. Hasebiyle kur artışından TÜFE’ye olan tesir haziranda “saklanabilecek” lakin sonraki aylarda bundan kaçınmak mümkün olmayacak.

Bu fark kapanacak; dolar düşmeyeceğine nazaran…

Faiz indiriminin çabucak öncesini, Ağustos 2021’i 100 kabul ederek dolar ve TÜFE’nin grafiğini oluşturduk. Nasıl seyretmişler, bir görelim istedik.

Hazirandaki ayrışma ne kadar besbelli değil mi… Bu fark kapanacak, kesinlikle kapanacak.

Peki hangisi hangisine yaklaşarak?

Merkez Bankası göründüğü kadarıyla piyasaya döviz satarak müdahale etmediğine, Lider bunun sona erdirildiğini söylediğine, Türkiye’ye de şimdi oluk oluk döviz akmadığına nazaran kur istikametini o denli kısa vakitte aşağı çevirmeyecek.

Soru cevabını tabiatıyla buluyor; hangi göstergenin hangisine yaklaşacağı da ortaya çıkıyor…” diye yazdı.

Ünlü ekonomistten enflasyon iddiası: ‘Çift hane bile sürpriz olmaz ama…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Merkez Bankası’nın TL’yi özgür bırakacağını ve TL’nin daha savunulabilir bir düzey bulacağını varsayıyorum. Bakalım Erdoğan alışılmışın dışındaki para siyaseti görüşlerinden 180 derece dönüp Mehmet Şimşek üzere birini iktisat takımının başına getirecek mi? Şayet bunu yapmazsa işler çirkinleşebilir” sözlerini kullandı.

Dolar/TL, seçimden sonraki birinci günde 20,10 düzeyinden süreç görürken Euro/TL kurunda ise 21,60 düzeyi aşıldı. Dolar kuru, geçen haftayı 20 liranın altında tamamlamıştı.

Ünlü ekonomistten seçim yorumu: Türk lirasında işler berbatlaşabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomist Atilla Yeşilada, katıldığı Problem İktisat Youtube yayınında Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci cinsine dair değerlendirmelerde bulundu.

Yeşilada’nın değerlendirmeleri şöyle:
“Erdoğan seçimi tekrar kazanırsa iki seçenek var: Erdoğan tekrar seçilirse ve akıl dışı iktisat siyasetleri devam ederse Türkiye süratle Mısır üzere Pakistan üzere temerrüde koşuyor. 1970’lere döneceğiz. Benim babam TCMB Merkez Bankası Kambiyo kısmına memur olarak girdi, müdür olarak da emekli oldu. O günleri çok âlâ hatırlıyorum. İthalat müsaadeleri var ilaç, yakıt üzere çok zarurî mallar dışında ithalat giren dövize bağlıydı. Bazen yıllarca perma beklerdiniz. İkincisi; vatandaşların döviz bulundurması yasaktı. Mevduat hesabı bile açamazdınız. Bugünlere geri döneceğiz. İkinci olasılığın olma ihtimali daha yüksek. İç karartıcı olan birinci mümkünlük tahminen gelecek sene Türkiye’de önemli bir biçimde yaşanabilir.

Zaten mevduat faizleri dün itibariyle 20 yılın doruğuna vardı. Ekonomist Mustafa Sönmez, birtakım bankaların vatandaşa dövizini çekmemesi için yüzde 20 faiz teklif ettiğini söylüyor.

KIŞIN 1970’LERE DÖNECEĞİMİZ KONUSUNDA ÇOK YÜKSEK ÖLÇÜDE KORKU TAŞIYORUM

Yaz rahat geçer lakin kışın 1970’lere döneceğimiz konusunda çok yüksek ölçüde telaş taşıyorum. Şayet bu siyasetlerde sebat edeceksek bizi 2001’i aratmayacak bir kriz bekliyor. O yüzden Erdoğan’ın bu yumuşak geçişi denemesinde yarar var. Ben şahsen bunu yapacağına dair bir işaret göremiyorum. Lokal seçimden sonra yapabilir dersek iktisat o kadar dayanmaz.”

Ünlü ekonomistten endişelendiren kestirim: Erdoğan seçimi kazanırsa Türkiye 1970’lere dönecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.