Rapora göre, tüketici fiyatları kasım ayında yüzde 0,87 yükseldi, yıllık enflasyon 1,80 puan düşüşle yüzde 31,07 olarak gerçekleşti. Yıllık tüketici enflasyonundaki gerilemeyi gıda fiyatları sürüklerken, gıda dışında kalan tüketici fiyatlarında yıllık enflasyon görece yatay seyretti.

Son aylarda olumsuz seyreden gıda fiyatlarında kasım ayında gözlenen düşüşte işlenmemiş gıda alt grubu belirleyici oldu. İşlenmemiş gıda fiyatları sebze ürünleri öncülüğünde önemli oranda gerilerken, işlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yavaşladı.

Hizmet enflasyonu mevsimsel etkilerden arındırıldığında bir önceki aya kıyasla yatay bir seyir izledi. Temel mal grubu aylık fiyat artışında yeni sezon geçişine bağlı etkilerin gözlendiği giyim ve ayakkabı grubu etkili oldu. Mevsim etkilerinden arındırılmış temel mal enflasyonu bu dönemde daha ılımlı bir seyir izledi.

Mevsimsel etkilerden arındırıldığında hizmet enflasyonunda yatay seyir devam etti. Temel mal grubu aylık fiyat artışı kasım ayında görece ılımlı seyretti. Enerji fiyatları ise bu dönemde akaryakıt kalemine bağlı olarak bir miktar yükseldi.

Gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ve hizmet gruplarının enflasyona katkıları azaldı
Rapora göre, yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ve hizmet gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,61, 0,20 ve 0,17 puan azalırken, alkol tütün ve altın ile enerji gruplarının katkıları sırasıyla 0,10 ve 0,08 puan arttı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla zayıfladı. Diğer taraftan, gıda hariç bakıldığında tüketici enflasyonu bir miktar yükseldi. Aylık enflasyon, B endeksinde bir önceki aya kıyasla yatay seyrederken, C endeksinde arttı. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan işlenmiş gıdada yavaşlarken, hizmet sektöründe yatay seyretti, temel mallarda ise bir miktar artış kaydetti.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin eylül ayındaki artıştan sonra kasım ayında mayıs seviyesine gerilediğine, üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim sergilemediğine işaret etti.

Hizmet fiyatları kasım ayında yüzde 1,46 artarken grup yıllık enflasyonu 0,23 puan azalarak yüzde 44,21 oldu. Mevsimsellikten arındırılmış veriler, hizmet enflasyonunda aylık bazda son dönemde gözlenen yatay seyrin devam ettiğini gösterdi.

Bu dönemde, yıllık enflasyon kira ile haberleşme hizmetlerinde azalırken diğer gruplarda arttı. Kira enflasyonu aylık bazda yüzde 2,49 ile güç kaybetmeye devam ederken grup yıllık enflasyonu yüzde 63,59’a geriledi.

Ulaştırma alt grubunda fiyatlar yüzde 1,69 artarken bu grupta yıllık enflasyon yüzde 43,24’e yükseldi. Bu gelişmede, hava yoluyla yolcu taşımacılığı kalemindeki fiyat artışının etkisi öne çıktı.

Haberleşme alt grubu aylık fiyat artışında (yüzde 1,51) telefonla yapılan görüşme ile internet ücretlerindeki yükselişler etkili oldu.

Lokanta-otellerde ise aylık enflasyon otel ücretlerindeki gerilemeyle yüzde 0,89’a yavaşladı. Diğer hizmetler alt grubunda fiyatlar yüzde 1,06 ile görece ılımlı seyretti, paket turlar hac hizmeti fiyatlarına istinaden arttı.

Temel mal grubu fiyatları yükseldi

Temel mal grubu fiyatları kasım ayında yüzde 0,92 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 0,61 puan azalarak yüzde 18,62 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı grubunda bir miktar artarken, dayanıklı mal ile diğer temel mallar alt gruplarında azaldı.

Dayanıklı tüketim mallarında aylık fiyat artışı yüzde 0,99 ile bir önceki aya benzer bir oranda gerçekleşti. Bu dönemde, otomobil, mobilya ve beyaz eşya fiyatları sırasıyla yüzde 1,13, 0,97 ve 0,79 yükseldi. Elektrikli ve elektriksiz aletlerde ise fiyat artışları daha sınırlı gerçekleşti.

Diğer temel mallar alt grubunda aylık enflasyon oranı yüzde 1,01 ile son iki aya kıyasla bir miktar artış gösterdi.

Enerji fiyatları kasım ayında yüzde 1,86 yükseldi, grup yıllık enflasyonu 1,41 puan artarak yüzde 36,05 oldu. Bu gelişmede, temelde ham petrol fiyat gelişmelerinden ayrışan motorin ürün fiyatlarının sürüklediği akaryakıt grubu fiyatları (yüzde 4,06) öne çıktı. Bunun yanı sıra, katı yakıt (yüzde 2,58) ve şebeke suyu (yüzde 1,66) fiyatlarında artışlar gözlendi, tüp gaz fiyatları ise yatay seyretti.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları azaldı

Kasım ayında tüketici enflasyonu üzerinde gıda fiyatlarının olumlu etkisi belirleyici oldu. Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları kasım ayında yüzde 0,69 azaldı, grup yıllık enflasyonu 7,43 puan düşüşle yüzde 27,44’e geriledi.

Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıda alt grubunda 15,24 puanlık belirgin düşüşle yüzde 19,42 olurken, işlenmiş gıda alt grubunda 0,10 puan azalarak yüzde 34,61 oldu. Aylık bazda, işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 3,33’lük azalışta sebze (yüzde -9,52), yumurta (yüzde -8,38) ve beyaz et (yüzde -8,24) fiyatlarındaki gerilemeler etkili oldu.

İşlenmiş gıda grubu fiyatları ise bir önceki aya kıyasla yüzde 1,50 artarken, et ürünleri (yüzde 5,17) ile katı-sıvı yağlar (yüzde 4,22) fiyat artışları ile öne çıkan kalemler oldu.

Tütün ürünlerinde üretici firmalar tarafından gerçekleştirilen fiyat ayarlamasının kasım ayına sarkan etkisiyle alkollü içecekler ve tütün ürünleri fiyatları yüzde 2,42 yükseldi.

Yurt içi üretici fiyatları arttı

Yurt içi üretici fiyatları kasım ayında yüzde 0,84 arttı, yıllık enflasyon 0,23 puan yükselerek yüzde 27,23 oldu. Bu dönemde enerji fiyatları (yüzde -0,48) gerilerken, sermaye (yüzde 1,54) ve ara malları (yüzde 1,27) fiyat artışları ile öne çıktı.

Sektörel bazda incelendiğinde, tütün ürünleri, metal cevherleri, rafine petrol ürünleri, bilgisayar ile elektronik ve optik ürünler yüksek fiyat artışlarıyla dikkati çekti.

TCMB raporu: Enflasyonun ana eğilimi geriledi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Enflasyondaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerle sunumuna başlayan Karahan, “Sıkı para politikamızın sonuçlarını kademeli bir şekilde almaya devam ediyoruz. Yurt içi talep yavaşlama seyrini sürdürürken talep koşulları dezenflasyonist düzeyde seyrediyor. 2024 yılı Haziran ayından bu yana devam eden dezenflasyon süreci yavaşlasa da atacağımız adımlarla enflasyonun ara hedeflerle uyumlu şekilde seyretmesini sağlayacağız. Fiyat istikrarının sağlanması amacı doğrultusunda aldığımız mesafeyi önemsiyoruz. Önümüzdeki dönemde de tüm para politikası araçlarını kararlılıkla kullanmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.

Karahan, nisanda korumacı eğilimlerle açıklanan yüksek tarife oranlarının, yapılan ikili ticaret anlaşmaları sayesinde son dönemde düştüğüne dikkati çekerek, küresel ticaret politikalarındaki belirsizliğin bir miktar azaldığını, belirsizliğin göreli azalmasıyla küresel büyüme görünümünün de toparlandığını vurguladı.

Manşet işsizlik oranı 3.çeyrekte geriledi

Karahan, yurt içinde sıkı para politikasının hedeflenen sonucu olarak, talep kompozisyonundaki dengelenmenin devam ettiğini belirterek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Önceki yılların aynı dönemleriyle kıyasladığımızda, 2025 yılının ilk 6 aylık döneminde toplam tüketimin yıllık büyümesinin yavaşladığını, toplam yatırımların büyümesinin ise arttığını görüyoruz. İthalatın yıllık büyüme oranı 2025’te artsa da 2023 yılındaki seviyenin gerisinde kalmaya devam ediyor. İhracat ise pozitife dönen gelişimini koruyor. Yılın ikinci çeyreğinde artan sanayi üretimi temmuz ayı itibarıyla üçüncü çeyrekte sınırlı bir düşüş kaydetti. Oynaklığı yüksek sektörler dışlandığında ise sanayi üretimindeki ılımlı seyir daha belirgin.”

İkinci çeyrekte bir miktar artan manşet işsizlik oranının üçüncü çeyrekte gerilediğini dile getiren Karahan, işsizlik oranının geçmiş dönem ortalamalarının oldukça altında seyrederken, geniş tanımlı göstergelerin ise yüksek seviyesini koruduğunu belirtti.

Karahan, kart harcamalarının ılımlı olduğunun altını çizerek, “Eylüle ilişkin geçici veriler üçüncü çeyrekte dış ticaret dengesinde iyileşmeye işaret ediyor. 2025’te cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamalarının altında kalmaya devam edeceğini öngörüyoruz. Bununla birlikte, cari açık üzerinde enerji fiyatları ve küresel ticaret politikaları kaynaklı riskler canlılığını koruyor.” değerlendirmelerinde bulundu.

Hizmet enflasyonuna okula dönüş etkisi

Geçen ay yıllık tüketici enflasyonunda yükseliş gördüklerini ifade eden Karahan, bu seyirde gıda ile hizmet fiyat gelişmelerinin öne çıktığını söyledi.

Aylık hizmet enflasyonunun okula dönüş etkisi öncülüğünde yükseldiğini aktaran Karahan, gıda fiyatları üzerinde arz yönlü unsurların etkisinin hissedildiğine dikkati çekti.

Temel mal enflasyonu, nisan sonrası dönemde kur gelişmelerinin etkisiyle bir miktar yükselse de bu durumun geçici olduğunu kaydeden Karahan, “Gıda enflasyonunda süregelen yavaşlama ise kuraklık kaynaklı etkilerle son 2 ayda yön değiştirdi. Bunun yanı sıra, hizmet enflasyonu son 5 aylık dönemde önemli düşüş gösterse de bu grupta yıllık enflasyon halen yüksek seyrediyor.” dedi.

Kira enflasyonu gerilemeye devam edecek

Karahan, son bir yıllık dönemdeki enflasyon gelişmelerinde eğitim ve kira kalemlerinin öne çıktığını belirterek, mevsimsel etkilerden arındırılmış verilerin aylık kira enflasyonunda bir süredir yüzde 4 civarında yatay seyre işaret ettiğini söyledi.

Son 2 ayda bu eğilimin yerini daha düşük oranlı artışlara bıraktığına dikkati çeken Karahan, yıllıklandırılmış yakın dönem eğilimin, yüzde 54 ile mevcut yıllık kira enflasyonunun yaklaşık 15 puan altında seyrettiğini, bunun kira enflasyonunun gerilemeye devam edeceğini gösterdiğini dile getirdi.

Okula dönüş etkisinin eylül ayında aylık tüketici enflasyonuna katkısının yaklaşık 0,7 puan olduğunu bildiren Karahan, geçen yıl fiyat endeksine ağustos ve eylül aylarında yansıyan özel üniversite ücret artışlarının, bu yıl sadece eylül ayında yansıdığını dile getirdi.

Karahan, gıda fiyatlarında da iklim koşullarının etkili olmaya devam ettiğini belirterek, son aylarda artan sıcaklıklarla kuraklığın belirginleştiğini ve gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü riskleri artırdığını bildirdi.

“Sıkı para politikası duruşumuz, dezenflasyon sürecinin devamını sağlayacak”

Politika faizini yüzde 40,5 düzeyine çektiklerini anımsatan Karahan, “Sıkı para politikası duruşumuz, dezenflasyon sürecinin devamını sağlayacak. Ayrıca, ekonomik birimlerin beklentilerindeki ayrışma ve olası oynaklıklara karşı, parasal aktarımı makroihtiyati tedbirlerle destekliyoruz. Bunun yanında likidite koşullarına göre etkin bir likidite yönetimi uygulamaya da devam ediyoruz.” diye konuştu.

“KKM bakiyesi 7 milyar dolara geriledi”

Karahan, kur korumalı mevduat (KKM) bakiyelerinin bu yıl sonunda büyük oranda azalacağını, 2026’da ise bu düzenlemelere ilişkin tebliğlerin yürürlükten kaldırılmasının planlandığını söyledi.

KKM bakiyesinin Ağustos 2023’te 140 milyar doların üzerine çıktığını hatırlatan Karahan, “KKM bakiyesi 7 milyar dolara geriledi. KKM bakiyesinin kademeli olarak azaltılması ve bankalara verilen hedefler ile Türk lirası mevduat payının artırılması, bu süreçte parasal aktarım mekanizmasını güçlendirdi.” dedi.

Karahan, toplam kredi büyümesinin, dezenflasyon süreci ile uyumlu şekilde yavaşladığına işaret ederek, bu yavaşlamanın kredi kartı bakiyesindeki büyüme hariç bırakıldığında daha belirgin hale geldiğini söyledi.

Reel kesimin ve hanehalkının borçluluğunun tarihsel ortalamaların oldukça altında seyrettiğini belirten Karahan, şu ifadeleri kullandı:

“Reel sektörün toplam borçluluğundaki bu düşüşte, firmaların Türk lirası borcunun azalması belirleyici oldu. Hanehalkı tarafında ise kredi kartı borcu toplam borcun yarıya yakınını oluşturuyor. Kredi kartı borcu içinde faize bırakılan kısmın payının 2024’ten başlayarak gerilemesi, bakiyenin çoğunluğunun kartlı harcamalar kaynaklı olduğunu gösteriyor. Düşük seyreden borçluluk, önümüzdeki dönemde bu borçlar kaynaklı oluşabilecek risklerin yönetilebilir olduğunu gösteriyor.”

Karahan, Türk lirası mevduata talebin son dönemde güçlü olduğuna dikkati çekerek, Türk lirası mevduatın payının yüzde 60 ile tarihsel ortalamasına yakın seviyede ilerlediğini bildirdi.

Mayısta finansal piyasalardaki oynaklığın ve küresel risk iştahının iyileşmesinin Türkiye’ye yönelik sermaye girişlerini desteklediğini belirten Karahan, “Bu dönemde, gelişmekte olan ülkelerle birlikte Türkiye’ye yönelik sermaye girişleri olumlu seyretti. Yurt dışı yerleşik yatırımcıların Türk varlıklarında pozisyonlanması haziran ve temmuz aylarında belirgin artış gösterirken, yılın ikinci yarısında genel itibarıyla ılımlı bir seyir izliyor.” şeklinde konuştu.

“Brüt rezervler183 milyar dolara yükseldi”

Karahan, yurt içi ve yurt dışı yerleşiklerin Türk lirasına olan güveninin artmasının, rezervlere de olumlu yansımasının devam ettiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

“Brüt rezervler son dönemde belirgin bir artış göstererek 26 Eylül’de 183 milyar dolara yükseldi. Swap hariç net rezerv ise 57 milyar dolar düzeyinde. 22 Mart 2024 ile 26 Eylül 2025 tarihleri arasında, brüt rezervler 59 milyar dolar artış gösterirken, swap hariç net döviz pozisyonumuz 122 milyar Dolar iyileşti.”

“Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz”

Para politikasına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Karahan, “Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz.” dedi.

Ara hedeflerini 2026 ve 2027 için yüzde 16 ve yüzde 9 belirlediklerini anımsatan Karahan, şunları kaydetti:

“Para politikasını belirlerken ara hedefleri referans alacağız. Böylece, kontrol ufku içerisinde enflasyonun ara hedeflere yakınsamasını sağlayacağız. Bunu yaparken de enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulunduracağız. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda ise, para politikası duruşumuzu sıkılaştıracağız. Fiyat istikrarı, sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşuldur. Dezenflasyon sürecinde, enflasyonu belirlediğimiz ara hedeflerle uyumlu olacak şekilde düşürmek için ne gerekiyorsa yapmaya devam edeceğiz.”

Karahan: Enflasyonun ara hedeflerle uyumlu şekilde seyretmesini sağlayacağız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, etkinlikte gerçekleştirdiği konuşmada, ülke ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Makul düzeyde bir büyümeyi sürdürürken, dezenflasyon sürecini gerçekleştirdiklerini vurgulayan Yılmaz, “Haziran 2024’ten itibaren enflasyonda kesintisiz azalma süreci yaşayarak toplamda yıllık enflasyon oranında 42,5 puanlık önemli bir gerileme kaydettik. 2025 yılı sonu itibarıyla yüzde 30’un altına inmiş bir enflasyonu bekliyoruz.” diye konuştu.

Yılmaz, bu yıl yüzde 3,3 büyümeyi öngördüklerini hatırlatarak, “Dünyada büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edildiği, dünya ticaretinin büyümeden de daha gerilere revize edildiği bir ortamda bu büyüme hızının oldukça makul olduğunu ve dezenflasyon politikalarımızla da tutarlı olduğunu düşünüyoruz.” şeklinde konuştu.

Sosyal konut programımızı hayata geçireceğiz

Enflasyonda en yüksek katılığın hizmet sektörlerinde olduğunu, burada da kira meselesinin öne çıktığını dile getiren Yılmaz, şunları kaydetti:

“Sosyal konut arzına önümüzdeki dönemde büyük bir ağırlık vermeyi düşünüyoruz. Bütçemizde ilk defa sosyal konut için 100 milyar liralık bir kalem açtık ve TOKİ’ye buradan destek olacağız. Yeni bir sosyal konut programı başlatacak. Sadece bütçeden giden bu kaynakla yetinmeyecek elbette. Bütçe dışından da kaynaklar oluşturarak büyük bir sosyal konut kampanyasını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız, Murat Kurum Bakanımızın liderliğinde inşallah başlatacak. Bunun hem sosyal adalet açısından hem dezenflasyon politikalarımız açısından önemli katkıları olacak. Ancak yeni demografimizi de dikkate alarak sosyal konutu 2 artı 1 şeklinde artık planlıyoruz. Çok daha iyi planlanmış, enerjiyi iyi kullanan, afetlere karşı dayanıklı, diğer taraftan işletme maliyetleri düşük, satın alınabilme bakımından avantajlı bir şekilde sosyal konut programımızı hayata geçireceğiz.”

Enflasyonu kalıcı şekilde tek haneye düşürmeyi hedefliyoruz

Yılmaz, geçen günlerde açıklanan 2026–2028 dönemine ait Orta Vadeli Program’ın merkezinde makroekonomik istikrar ve enflasyonla mücadele politikasının yer aldığına işaret ederek, şöyle devam etti:

“2028 perspektifinde, 3 yıl sonrası için enflasyonu kalıcı bir şekilde tek haneye düşürmeyi hedefliyoruz. Cari işlemler açığını yüzde 1 gibi sürdürülebilir bir seviyeye taşımak istiyoruz. Bu yıl sonu itibarıyla yüzde 1,4 gibi bir oran bekliyoruz. Bu da tarihsel ortalamamızın altında ama 2028’de yüzde 1’leri hedefliyoruz.

Program döneminde ilave 2,5 milyon istihdam üretmeyi ve istatistiklerimizin tutulduğu tarihten bu yana ilk defa yüzde 8’in altında bir işsizlik oranını hedefliyoruz. Mal ihracatımızı 300 milyar doların üzerine taşırken hizmet ihracatımızın da 150 milyar doları aşacağını, tek başına turizm gelirimizin 75 milyar dolara ulaşacağını öngörüyoruz.”

Cevdet Yılmaz: Yıl sonunda enflasyonun yüzde 30’un altına düşmesini bekliyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TCMB: Şubat ayında enflasyonun ana eğilimde yavaşlama var yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Üretici Fiyat Endeksi’ni özellikle de borsada işlem gören şirketler izledi. Üretim tarafında yükseliş görüldü. Ancak diğer aylara göre bu yükseliş beklentilerin uzağında kaldı.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık %32,24 arttı, aylık %1,29 arttı. Yİ-ÜFE 2024 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %1,29 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %27,17 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %32,24 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %43,93 artış gösterdi.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde yıllık %32,85 arttı. Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %40,11 artış, imalatta %32,85 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %20,47 artış ve su temininde %43,19 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında %31,79 artış, dayanıklı tüketim mallarında %39,17 artış, dayanıksız tüketim mallarında %41,48 artış, enerjide %14,54 artış ve sermaye mallarında %33,84 artış olarak gerçekleşti.

Enflasyonun ardından ÜFE rakamları da açıklandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Şimşek, 2025-2027 dönemini içeren Orta Vadeli Program’ıın (OVP) kamuoyuna açıklanmasının ardından açıklamalarda bulundu.

Şimşek, şunları kaydetti;

Orta vadeli programımızın ülkemiz ve milletimiz için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum. Çok kısa bir şekilde, birkaç hususun altını çizmek istiyorum. Kısa vadede bizim temel önceliğimiz dezenflasyondur, fiyat istikrarıdır. Yani enflasyonun düşürülmesidir. Tabii fiyat istikrarı olmadan az önce de vurgulandı sürdürülebilir yüksek büyümeyi sağlayamayız. Dolayısıyla aslında kalıcı refah artışı için sürdürülebilir yüksek büyüme için mutlaka ve mutlaka enflasyonu düşük tek haneli rakamlara indirip orada tutacak yani fiyat istikrarını sağlamamız lazım. O nedenle de önceliğimiz fiyat istikrarıdır.

Türkiye’nin önü açık, dezenflasyonla birlikte Türkiye’de büyüme yükselecektir. Basit bir rakam vermek istiyorum. 1990’lı yıllara gidin, enflasyon hem yüksektir hem çok oynaktır. Yani inişli çıkışlıdır. Ve büyüme ortalama yüzde 3’ler civarındadır. 2000’li yıllara gelin, enflasyon tek haneye inmişti ve Türkiye’nin ortalama büyümesi yüzde 5,5’e yaklaşmıştır. Çok net bir şekilde enflasyonu düşük tek haneye indirmemiz yüksek büyüme için olmazsa olmaz bir ön koşuldur. Çünkü ancak düşük enflasyon ortamında finansmana erişim daha kolay ve ülke ekonomisi daha öngörülebilir, yatırım ortamı daha elverişlidir.

“Bütçe açığını azaltıyoruz”

Peki 2025 yılında maliye politikasıyla para politikası arasındaki eşgüdüm hususu bir kere rakamlardan çok net bir şekilde şunu göreceksiniz. 2025 yılında negatif bir mali etki söz konusu. Yani bütçe açığını azaltıyoruz. Bütçe açığının azalması demek aslında dezenflasyona, enflasyonun düşürülmesine güçlü destek demek. Şimdi bu sene öngördüğümüz bütçe açığı ne? Yaklaşık yüzde 4,9 milli gelire oran olarak. Şimdi gelecek sene bunun 3,1’e düşecek olması demek muazzam bir negatif mali etki demek. Yani dezenflasyonu destekleyici demek. Diğer önemli bir husus yönetilen ve yönlendirilen fiyat artışları hedef enflasyonla uyumlu olacak denildi programda. Programın esaslarından bir tanesi de budur. Bu da dezenflasyonu destekleyicidir.

“Vergide adaleti sağlamak için önemli adımlar attık”

Diğer bir önemli husus gelirler politikası da 2025 yılında daha destekleyici olacak. Dolayısıyla burada maliye politikası dezenflasyona çok güçlü destek vereceğini ben buradan ifade etmek istiyorum. Uyum noktasında zaten hiçbir tereddüdün olmaması lazım. Eşgüdüm noktasında da böyle. Onun için bizim amacımız kısa vadede temel hedefimiz önce fiyat istikrarını sağlamak, sonra kalıcı refah artışını onunla birlikte sağlamak ve bunun daha adil dağılımı.

Biz doğrudan vergilerin payını arttırmak için yani vergide adaleti sağlamak için önemli adımlar attık, atıyoruz. Vergi sisteminde etkinliği sağlamak için önemli adımlar atıyoruz. Bakın, size birkaç tane örnek vermek istiyorum. Geçen sene kurumlar vergisini 5 puan arttırdık. Hatta banka ve finansal kuruluşların kurumlar vergisi oranını yüzde 30’a yükselttik. Bu ne demek? Bu aslında doğrudan vergilerin artırılması için bir çaba demek. Hemen sonuç doğurmuyor. Zamanla bu sonucu alıyorsunuz. Çünkü geçen sene yaptığınız uygulama ancak bir sonraki sene etkili oluyor. Bakın, bu sene çok uluslu şirketlere asgari yüzde 15 kurumlar vergisi getirdik. Bunun etkisini önümüzdeki yıllarda göreceğiz. Yine yurtiçi yüzde 10 asgari kurumlar vergisi getirdik. Bunun etkilerini önümüzdeki yıllarda göreceğiz. Neden? Çünkü teşvik sistemiyle alınan birtakım indirim imkanları var. Zamanla bu etkili olacak. Bakın, yap işlet devret modeli kapsamında, kamu özel işbirliği kapsamında yapılan projelerde biz kurumlar vergisi oranını yüzde 30’a çıkarttık. Bunlar sadece birkaç tane başlık. Yani doğrudan vergileri nasıl arttırdığımıza ilişkin vergide adaleti tesis etmek için vatandaşımıza ilave bir yük getirmeden vergi sistemini nasıl iyileştirdiğimize dair sadece birkaç tane örnek.

Yine yatırım fon ve ortaklıklarına vergi getirdik. Mevduata vergi getirdik. KKM kapsamındaki mevduata şirketler için vergi avantajını kaldırdık. Bireyler için, bireysel hesaplar için vergi getirdik. Aşağı yukarı borsa hariç bütün finansal enstrümanlara vergi uygulamasına başladık. Bunların tamamı 2024 yılında. Dolayısıyla vergide adaleti sağlamaya yönelik hiçbir dönemde olmadığı kadar son bir yıl içerisinde bir çaba var, bir hakikaten bunu tabii muhalefet işte yükü vatandaş çekiyor şeklinde kendi perspektifiyle, söyem içerisinde. Ama gerçekler bununla tutarlı değil. Gerçekler benim az önce somut bir şekilde ortaya koyduğum net bir resmi yansıtıyor. Önümüzdeki dönemde de tekrar söylüyorum, vergide adaleti sağlamaya yönelik yani özellikle bazı istisnaların gözden geçirilmesi, indirimli oranların gözden geçirilmesi hususunda çalışmalarımıza sürekli devam edeceğiz. Rantın vergilendirilmesi hususunda çalışmalarımıza devam edeceğiz. “

Bakan Şimşek: Önceliğimiz enflasyonun düşürülmesidir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Şimşek, Belçika’nın başkenti Brüksel’in önemli düşünce kuruluşlarından Bruegel’de “Türkiye: Avrupa ekosisteminde ilerlemek” konulu etkinlikte konuştu.

Türkiye’nin ilk önceliğinin fiyat istikrarını sağlamak ve enflasyonu tek haneye indirmek olduğunu söyleyen Şimşek, bunun zorluğunun farkında olduklarını ancak başarı sağlayacaklarını vurguladı.

Şimşek, Türkiye’nin bir diğer önceliğinin mali pozisyonu güçlendirmek olduğunu belirterek, geçen yıl yaşanan deprem nedeniyle bütçe açığının arttığını anımsattı.

Mali ayarlamaya azami çaba gösterdiklerini dile getiren Şimşek, “Daha yapılması gerekenler var. Mali ayarlama enflasyonun düşmesine yardımcı olacak.” diye konuştu.

Şimşek, “Diğer önemli öncelik ise dış dengeyi düzeltmek, cari açığı azaltmak ve rezervleri yeniden artırmak.” dedi.

Nihai hedefin yapısal dönüşümü sağlamak olduğunu vurgulayan Şimşek, enflasyonu düşürmek için olağan dışı bir şey yapmadıklarını, geleneksel para politikasını uyguladıklarını kaydetti.

Şimşek, enflasyonla mücadelenin önemine işaret ederek, “Enflasyon mayıs ayında zirveye çıkacak. O noktadan itibaren enflasyon oranında her yıl anlamlı bir yavaşlama göreceğiz. Bizim gördüğümüz yol bu. Bu yılın sonunda enflasyonun yüzde 38 civarında olduğunu öngörüyoruz. Gelecek yıl yüzde 14 düşecek enflasyon 2026’da da tek haneli rakamlara geri dönecek.” yorumunu yaptı.

Enflasyondaki gerilemenin para politikasının normalleşmesinin bir parçası olduğuna vurgu yapan Şimşek, Merkez Bankası para politikası duruşunun enflasyon beklentilerini destekleyeceğini belirtti.

CARİ AÇIKTA SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR DÜŞÜŞ SAĞLAMAYI HEDEFLİYORUZ

Kapsamlı bir yapısal reform gündemleri olduğuna işaret eden Şimşek, “Programımız çalışıyor. Yapısal reformların yatırımcı güvenini yeniden kazanmamızı sağladığını düşünüyoruz.” ifadesini kullandı.

“Yeniden dengelenme süreci devam ediyor, enflasyon beklentileri önemli ölçüde geriledi.”diyen Şimşek, Merkez Bankası’nın rezervlerinin iyileştiğini ve iyileşmeye devam edeceğinin altını çizerken kredi risk priminin düştüğünü, kredi derecelendirme kuruluşlarının da Türkiye ekonomisindeki iyileşmenin farkında olup not artışına gittiklerini vurguladı.

AVRUPA BİRLİĞİ İLE İLİŞKİLER
Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında yıllık ticaret hacminin 200 milyar doları bulduğunu hatırlatan Şimşek, Türkiye’nin AB’nin en büyük beşinci, AB’nin de Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı konumunda olduğunu söyledi.

Şimşek, AB ve Türkiye’nin birbirine ihtiyacı olduğunu anımsatarak, “Türkiye’nin AB üyeliği büyük bir genişleme olacaktır. Ancak, AB henüz buna hazır değil. Yine de yapılabilecek birçok şey olduğuna inanıyorum.” dedi.

Gümrük Birliği’nin derhal güncellenmesi ve Avrupa’ya seyahat için vize serbestisi getirilmesi gerektiğini dile getiren Şimşek, “Enerji güvenliği, göç ve üçüncü ülkelerde iş ortaklıkları konularında işbirliği yapmamız gerekiyor.” ifadesini kullandı.

Şimşek, AB’ye üyelik sürecinde ekonomik entegrasyona devam edilmesi gerektiğini belirterek, günümüzde Türkiye’nin AB’ye üyeliğinin Avrupa’da bir iç politik konu halini aldığını anlattı.

“Avrupa’nın dünya ekonomi sahnesinde geçerliliğini koruması için Tek Pazar’ı derinleştirmesi ve genişletmesi gerekiyor.” diyen Şimşek, bunun için yeni üyeler alması gerektiğini vurguladı.

Şimşek, Türkiye’nin AB’ye tam üye olmasıyla birlikte Avrupa’nın son dönemde zayıf seyreden üretkenliğinin de artacağını belirtti.

Türkiye ile birlikte AB’ye üyelik sürecine başlayan bütün ülkelerin sorunlarına rağmen içeriye alındığını anımsatan Şimşek, bu durumun kırgınlık, öfke ve hayal kırıklığı ile sonuçlandığını söyledi.

Şimşek, “En büyük sorun, Türkiye söz konusu olduğunda Avrupa’nın liderlik ve stratejik perspektif eksikliğidir.” dedi.

AB’nin kurallara dayalı olmasının önemine işaret eden Şimşek, iş dünyasının da karşılıklı olarak yatırımları ve ticareti geliştirmesinin önemini anlattı.

GÜMRÜK BİRLİĞİ’NİN GÜNCELLENMESİ
Şimşek, “Gümrük Birliği’nin güncellenmesiyle bize bir iyilik yapmayacaksınız. Eşit şartlarda rekabet etmek istiyoruz. Biz eşit şartlar istiyoruz. Güya bunlar Avrupa değerleri. Peki neden bu konuda geri duruyorsunuz?” ifadesini kullandı.

Avrupa’nın kendi standartlarının ve değerlerinin çok uzağında olan ülkelerle vize serbestisi yaptığını anımsatan Şimşek, AB’nin Türkiye gibi büyük potansiyele sahip bir ülke ile yakınlaşması gerektiğini kaydetti.

Şimşek, Türkiye’nin AB ile kararlı biçimde her alanda ilerlemek istediğini vurgulayarak, mevcut siyasi iklimin buna daha elverişli olduğuna işaret etti.

AB çalışmalarında, Gümrük Birliği’nin tarım, hizmet ve kamu alımlarını içine alacak biçimde güncellenmesinin etki değerlendirmesinin yapıldığını anımsatan Şimşek, güncellemenin gelecek on yılda ticaret hacminin iki kattan fazla artabileceğinin altını çizdi.

Şimşek, son dönemde kurallara dayalı sistemin büyük bir baskı altında olduğuna dikkati çekerek, ekosistemin nasıl gelişeceğini öngörmenin zor olduğunu ancak Türkiye’nin stratejik açıdan çok önemli bir ülke olduğunun kabul edilmesi gerektiğini belirtti.

“Türkiye, büyük bir ekonomi ve büyük bir potansiyele sahip.” diyen Şimşek tamamen kanıta dayalı bir ekonomik program uygulandığını belirtti.

Şimşek, “Programın işe yaradığını, enflasyonun düştüğünü göstermeye başladık.” yorumunda bulundu.

“Türkiye’nin AB’ye yeniden ve sağlam bir şekilde bağlanması gerektiğine inanıyorum çünkü bunu hem Avrupa’nın hem de Türkiye’nin çıkarına görüyorum.” ifadesini kullanan Şimşek, AB tarafının da buna stratejik bakması gerektiğini vurguladı.

Şimşek, Türkiye-AB arasında ekonomiyle ilgili üst düzey diyalogların yeniden başlatılması, enerji ve diğer siyasi konular üzerine de daha fazla odaklanılması gerektiğini dile getirdi.

AB’nin, Türkiye ile ilişkilerini bazı üye ülkelerin maksimalist talepleriyle gasbetmelerine izin vermemesi gerektiğini ve bunu bahane etmemesi gerektiğini söyleyen Şimşek, Gümrük Birliği güncellemesinin Türkiye’nin çıkarına olduğu kadar AB’nin de çıkarına olduğunu belirtti.

Şimşek, Türkiye’nin AB’nin politik, ekonomik ve sosyal dönüşümünün motoru olabileceğine de dikkati çekti.

Türkiye’nin jeopolitik olarak önemli ve büyük bir ülke olmakla birlikte tarihi açıdan çok zengin olduğunu anımsatan Şimşek, ekonomideki başarının diğer alanlara da olumlu yansıyacağını söyledi.

Şimşek, Brüksel temaslarının genel olarak yapıcı olduğuna işaret ederek, ilişkilerin adım adım ilerleyebileceğini ve geliştirilebileceğini vurguladı.

Bakan Şimşek, Brüksel temasları kapsamında AB Komisyonu Ekonomiden Sorumlu Üyesi Paolo Gentiloni, AB Komisyonu İç Pazardan Sorumlu Komiseri Thierry Breton ve AB Komisyonu Finansal Hizmetler, Finansal İstikrar ve Sermaye Piyasaları Birliğinden Sorumlu Üyesi Mairead McGuinness gibi üst düzey AB yetkilileriyle de görüştü.

Kaynak: Dünya

Bakan Şimşek: Mali ayarlama enflasyonun düşmesine yardımcı olacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Konut fiyat artışı 2019 Aralık’tan bu yana ilk kez enflasyonun altında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’in Kıdemli Direktörü ve Türkiye Analisti Erich Arispe Morales, Fitch Ratings’in geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu ‘B’den ‘B+’ya ve not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çıkarmasının ardından düzenlenen çevrim içi toplantıda, not artışı kararının nedenlerini açıkladı ve soruları yanıtladı.

Politika değişikliğinin geçen yıl eylülde Türkiye’nin kredi notunu ‘B’ olarak teyit ettikleri ve not görünümünü “negatif”ten “durağan”a çıkardıkları dönemde beklediklerinden daha fazla parasal sıkılaşma sağladığını dile getiren Morales, “Bu dönemde, seçimlerin yakınlığı nedeniyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) manevra alanının kısıtlanacağını düşünerek faizin yüzde 35 seviyesinde kalacağını düşünmüştük. Ancak açıkça yanıldığımız kanıtlandı ve TCMB yılın başında yüzde 45 faiz oranına ulaşan bir sıkılaşmayla daha iddialı oldu ve ekonomideki genel kredi koşulları sıkılaştı.” diye konuştu.

Morales, parasal sıkılaşmanın beklediklerinden daha ileri bir seviyeye gittiğinin altını çizdi ancak enflasyon baskılarının güçlü kalmaya devam ettiğini ifade etti.

Türkiye’de enflasyonun kısa vadede önemli bir politika zorluğu olmaya devam edeceğini düşündüklerini kaydeden Morales, “Enflasyonun düşürülmesiyle tutarlı politika sıkılaştırması bekliyoruz. Türkiye’deki otoritelerin ilk hedefi enflasyonu düşürmek.” dedi.

Morales, politika değişimiyle Türkiye’nin uluslararası rezerv seviyesinde iyileşme görüldüğünü ve Döviz korumalı mevduatların büyüklüğünün önemli ölçüde azaldığını anımsatarak, “Politikanın enflasyonda sürdürülebilir düşüş sağlanmasıyla tutarlı olmaya devam etmesi, cari açıkta daralma ve bazı portföy girişleriyle, uluslararası rezervlerde iyileşmenin sürmesini bekliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Yurt dışı portföy girişinin Türk lirasında değerlenme ve rezerv biriktirme hedefine katkı sağlayabileceğini ifade eden Morales, cari açığın ise ocaktaki 37,5 milyar dolar seviyesinden bu yıl 31 milyar dolara ve 2025’te 28 milyar dolara gerilemesini beklediklerini belirtti.

Morales, ekonomi politikalarındaki değişimin Türkiye’nin uluslararası sermayeye erişimini de artırdığına işaret ederek, şunları kaydetti:

“İleriye dönük baktığımızda, yüksek seviyedeki dış finansman ihtiyacı da göz önüne alındığında, dış finansmana erişim, derecelendirme açısından kilit bir unsur olmaya devam edecek. Türkiye’nin yeniden yatırım yapılabilir notu alması zaman gerektiren bir süreç. Bunun için bazı kırılganlıkların giderilmesi ve politikanın başarısına bakmamız gerekiyor ki burada da temel konu yine enflasyon.”

Fitch Ratings: Türkiye’de seçim sonrasında enflasyonun düşürülmesiyle tutarlı sıkılaşmanın sürmesini bekliyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Merkez Bankası’nın enflasyon raporunda, ihtiyaç ve taşıt kredilerinin 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme oranları 26 Ocak 2024 itibarıyla yüzde 33,9 ve yüzde 27,1 olarak gerçekleşirken, daralmanın devam ettiği konut kredilerinde büyüme oranının yüzde -5,9 olarak gerçekleştiği belirtildi. “Aynı dönemde, bireysel kredi kartı bakiyesi 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme oranı yüzde 119,3 olmuştur” denildi. 2024 ocak ayındaki yüzde 11,6 oranındaki bireysel kredi büyümesinde, 8,7 yüzde puan ile bireysel kredi kartı harcamalarının belirleyici olduğu aktarılan raporda, “Kredi kartlarının ödeme saikine yönelik olarak yapılan harcamaların artış hızı yavaşlasa da enflasyon oranının oldukça üzerinde seyretmektedir” ifadesine yer verildi.

AYRIŞTIRILMALI

Kredi kartı harcamalarının ödeme ve kredilendirme amaçlarının ayrıştırılması gerektiği vurgulanan raporda, kredi kartlarında bir dönem kısıtlanan nakit avansın yanı sıra taksitli alışveriş ve ödeme ertelemenin de kredilendirme amacını içerdiği belirtilerek, “Taksitsiz mal ve hizmet alımı genellikle kredi kartının ödeme saiki ile ilişkilendirilse de müşteriye ödemesini yaklaşık bir ay öteleme imkânı getirmesinden dolayı kredilendirme saikini de içerebilmektedir” denildi.

KONUTTA KREDİ KAMPANYASI BEKLENİYOR

Gıda ve hızlı tüketim ürünlerinde, yeni yıl zammı beklentisinin satışları desteklediği kaydedilen raporda, hazır giyim ve beyaz eşya satışlarını da indirim kampanyalarının hareketlendirdiği vurgulandı. Raporda, yeni konut satışlarındaki zayıflık, fiyat seviyeleri ve taksit sayılarının az olması gibi faktörlerin mobilya satışlarında talebi baskıladığı da belirtilerek, “Otomotivde, artan otomobil arzı ve rekabetle birlikte fiyat indirimlerini de içeren kampanyaların karşılık bulmasının yanı sıra öne çekilen talep etkisinin satışları desteklediği görülmüştür. Konut sektöründe, yüksek fiyatlar ve kredi koşullarına bağlı olarak ikamet amaçlı talebin düşük seyrettiği, sektörü canlandıracak kampanyaların beklenmesinin de satışlarda ek baskı oluşturduğu ifade edilmiştir. Yatırım amaçlı konut talebi yavaşlamaya devam ederken yabancıya satışlarda da beklenen canlanmanın olmadığı gözlenmiştir” denildi.

BAKLİYAT VE ETTE YÜKSELİŞ

Gıda enflasyonunun 2023 ekim ve kasım aylarındaki gerilemeden sonra aralık ayında yeniden yükseldiği hatırlatılan raporda, “Bu dönemde, konserve sebze ürünleri ve bakliyat fiyatları tarihsel ortalamasının belirgin olarak üzerinde artmıştır. Son dönemde karkas et fiyatlarında kuzu ön planda olmak üzere gözlenen yükselişin etkisi kırmızı et fiyatlarında hissedilmiş, yaşanan artışlar işlenmiş et ürünleri fiyatlarına da eşzamanlı olarak yansımıştır. Bu dönemde kahve-çay-kakao ve kuruyemiş tarihsel eğilimlerinin üzerindeki artışlarla öne çıkan diğer alt kalemler olurken ekmek-tahıl grubunda fiyat artışları yılın son çeyreğinde hız kesmiştir” bilgisi verildi.

Kredi kartı harcamalarının enflasyonun üzerinde seyrettiği açıklandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.