Riyad’daki dev savunma fuarında büyük rekabet

Beş gün süren etkinlikte ABD, Çin, Güney Kore ve Türkiye’den üreticiler hem finansal hem de stratejik öneme sahip anlaşmalar için sahadaydı. Çin; J-10CE ve J-35A savaş uçaklarının modellerini, Wing Loong ve Rainbow serisi insansız hava araçlarını sergiledi.

Analizde, Çin’in askeri insansız hava aracı pazarında ilerleme kaydettiği ancak savaş uçakları için Orta Doğu’da siyasi engellerle karşı karşıya olduğu belirtildi.

Çin bu yıl hava gösterisi yapmadı

South China Morning Post’un haberine göre Çin, bu yıl etkinlikte hava gösterisi gerçekleştirmedi. Oysa 2024’teki World Defence Show’da 4.5 nesil J-10 savaş uçaklarıyla uçuş yapmış, kısa süre önce de Singapur Havacılık Fuarı’nda gösteri düzenlemişti. Riyad’daki fuarda ise dikkat çeken ülkelerden biri Türkiye oldu.

Türkiye KAAN ile vitrine çıktı

Türkiye, beşinci nesil savaş uçağı KAAN modeliyle fuarda güçlü bir vitrin sundu. 20,3 metre uzunluğa, 13,4 metre kanat açıklığına ve Mach 1.8 azami hıza sahip olan KAAN’ın 2024’te ilk uçuşunu gerçekleştirdiği hatırlatıldı. Uçak, iki insansız savaş uçağı modeliyle birlikte sergilendi.

Haberde, Türkiye’nin savunma alanında önemli bir dönüşüm yaşadığına dikkat çekilerek, yüksek ithalat bağımlılığından çıkarak dünyanın 11. büyük silah ihracatçısı konumuna yükseldiği ve bölgesel bir güç haline geldiği vurgulandı.

Güney Kore ve ABD de sahadaydı

Güney Kore 4.5 nesil KF-21 savaş uçağını tanıttı. Uçağın 2.900 kilometre menzile, Mach 1.82 azami hıza ve 7.620 kilogram faydalı yük kapasitesine sahip olduğu, ilerleyen süreçte beşinci ve altıncı nesil kabiliyetlere evrilebilecek şekilde tasarlandığı aktarıldı.

Öte yandan Lockheed Martin, F-35’in tam boy maketini sergiledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Riyad’ın F-35 alımına onay alabileceğini ima etmesinin ardından bu adımın dikkat çektiği belirtildi.

Uzmanlar: Savaş uçağı tercihi siyasi bir karar

Uzman görüşlerine de yer verilen haberde, Çin savaş uçaklarının Batılı rakiplerine kıyasla daha düşük maliyetli olduğu ancak savaş uçağı alımının yüksek siyasi anlam taşıyan stratejik bir karar olduğu ifade edildi. Bu nedenle ABD müttefiki ülkelerin Batı sistemlerini tercih etmeye devam edebileceği kaydedildi.

South China Morning Post’un analizine göre Çin, Orta Doğu’da özellikle Wing Loong ve CH-4 insansız hava araçlarıyla güçlü bir konum elde etmiş durumda. Ancak savaş uçağı pazarında Türkiye ve Güney Kore’nin yükselişi, Pekin’in bölgedeki avantajını gölgede bırakmış görünüyor. (Akşam)

KAAN etkisi: Türkiye, Çin’i gölgede bıraktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, geçen yıl sanayi grubu sektörlerinden otomotiv endüstrisi 41,5 milyar dolarlık ihracat yaptı. En fazla ihracat yapan sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri 31,9 milyar dolarla ikinci, 17,7 milyar dolarla elektrik ve elektronik sektörü üçüncü sırada yer aldı.

2025 yılında en fazla ihracat artışı sağlayan sektör yüzde 48,8’le savunma ve havacılık sanayii oldu.

Türkiye ihracatının yüzde 82’sini gerçekleştiren sanayi grubunun dış satımı geçen yıl yüzde 6 artışla 194,8 milyar dolar olarak hesaplandı.

2025 yılında ihracatın yüzde 15,3’ünü gerçekleştiren tarım grubunda yüzde 0,6’lık artışla 36,4 milyar dolarlık, ihracatın yüzde 2,6’sını oluşturan madencilik grubunda yüzde 3,4’lük yükselişle 6,2 milyar dolarlık dış satım yapıldı.

En fazla ihracat Almanya’ya

Geçen yıl en fazla ihracat yapılan ilk üç ülke 19,8 milyar dolarla Almanya, 14,2 milyar dolarla Birleşik Krallık, 13,2 milyar dolarla ABD olarak sıralandı.

Bu dönemde en çok ihracat yapan ilk 3 kent ise 95,2 milyar dolarla İstanbul, 22,9 milyar dolarla Kocaeli ve 17,9 milyar dolarla Bursa oldu.

Sanayi ihracatında otomotiv etkisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Küresel kalkınma yardımlarında düşüş yaşandığını belirten Erdoğan, “2024 yılında yüzde 9 azalan toplam küresel kalkınma yardımlarının, 2025’te yüzde 17’lere varan düşüşleri görmesi bekleniyor. Bu durum maalesef Afrika kıtası için çok büyük kayıplara işaret ediyor” dedi.

Türkiye’nin yaklaşımına değinen Cumhurbaşkanı, “Komşusu açken tok yatmayan bir anlayışın temsilcisiyiz” ifadelerini kullandı ve her koşulda üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye devam ettiklerini belirtti.

Erdoğan, Türkiye’nin resmi kalkınma yardımlarına ilişkin olarak ise şunları paylaştı:

“Resmi kalkınma yardımlarımızı 2023’te 6,8 milyar dolar seviyesinden, 2024 yılında 7,4 milyar dolara çıkarttık. Ancak bu yardımlarla hedeflenen menzile ulaşmak imkânsızdır.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, küresel ekonomik krizlerin sadece az gelişmiş ülkeleri değil, tüm dünyayı etkilediğini vurguladı ve şunları söyledi:

“1987-2007 döneminde dünya ticareti yıllık ortalama yüzde 7 oranında artarken; 2008-2024 döneminde yüzde 3’lere gerilemiş, küresel büyümeye katkısı belirgin şekilde zayıflamıştır. Bugün küresel ticaretin yeniden canlanması için daha köklü bir uluslararası iş birliğine, yeni politika araçlarına ve sürdürülebilir tedarik zincirlerine ihtiyaç duyuyoruz.”

Borçluluk konusuna da değinen Erdoğan, “Bugün dünya genelinde toplam borçluluk oranı küresel hasılanın yüzde 324’üne ulaşmış durumda. Türkiye’de ise bu oran yüzde 89 seviyesinde seyrediyor. Bu görece düşük borçluluk düzeyi bize hem yapısal dönüşümü hızlandırmak hem de yatırımlar için ilave kaynak ayırmak için önemli bir mali alan sağlıyor” dedi.

Düşük gelirli ülkelerin finansal sıkıntılarına işaret eden Erdoğan, adil borç yeniden yapılandırma süreçlerini desteklediklerini belirterek, “Bilhassa düşük gelirli ülkeler için borç yeniden yapılandırma süreçlerinde adil ve eşit muameleye dayalı bir yaklaşımın benimsenmesini destekliyoruz. Türkiye olarak G20 Ortak Çerçevesi kapsamında katkı sunduğumuz Gana ve Etiyopya’nın borçlarının yeniden yapılandırılması sürecinde alınan mesafeyi memnuniyetle karşılıyoruz” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, açıklamalarını, “Kimsenin geride bırakılmadığı, daha kapsayıcı bir küresel ekonomi inşasında tüm G20’yi daha fazla sorumluluk üstlenmeye davet ediyorum” sözleriyle tamamladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Sınamalar tüm ekonomileri etkisi altına aldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rüzgarın kuzey ve batı yönlerden hafif, zaman zaman orta şiddette esmesi öngörülüyor. Karadeniz’in orta ve doğu kesimlerinde bulut geçişleri görülürken, diğer bölgelerde yaz güneşi etkili olacak.

Başlıca illerde sıcaklıklar şöyle: İstanbul 32, İzmir 37, Ankara 34, Antalya 34, Diyarbakır 40 derece. Uzmanlar, vatandaşların aşırı sıcaklara karşı dikkatli ve tedbirli olmaları gerektiğini vurguluyor.

Bölgelere göre hava durumu

Marmara:

Balıkesir 39°C – Açık ve az bulutlu
Edirne 36°C – Açık ve az bulutlu
İstanbul 32°C – Açık ve az bulutlu
Kırklareli 36°C – Açık ve az bulutlu

Ege:

Afyonkarahisar 34°C – Açık ve az bulutlu
Denizli 39°C – Açık ve az bulutlu
İzmir 37°C – Açık ve az bulutlu
Manisa 40°C – Açık ve az bulutlu
Akdeniz:

Adana 37°C – Açık ve az bulutlu
Antalya 34°C – Açık ve az bulutlu
Hatay 35°C – Açık ve az bulutlu
Isparta 36°C – Açık ve az bulutlu

İç Anadolu:

Ankara 34°C – Açık ve az bulutlu
Çankırı 35°C – Açık ve az bulutlu
Eskişehir 36°C – Açık ve az bulutlu
Konya 35°C – Açık ve az bulutlu

Batı Karadeniz:

Bolu 35°C – Açık ve az bulutlu
Düzce 36°C – Açık ve az bulutlu
Sinop 32°C – Açık ve az bulutlu
Zonguldak 29°C – Açık ve az bulutlu

Orta ve Doğu Karadeniz:

Amasya 36°C – Parçalı ve az bulutlu
Rize 30°C – Parçalı bulutlu
Samsun 32°C – Parçalı ve az bulutlu
Trabzon 29°C – Parçalı bulutlu

Doğu Anadolu:

Erzurum 30°C – Açık ve az bulutlu
Kars 31°C – Açık ve az bulutlu
Malatya 35°C – Açık ve az bulutlu
Van 29°C – Açık ve az bulutlu

Güneydoğu Anadolu:

Diyarbakır 40°C – Açık ve az bulutlu
Gaziantep 40°C – Açık ve az bulutlu
Mardin 37°C – Açık ve az bulutlu
Siirt 39°C – Açık ve az bulutlu

Kavurucu sıcaklar Türkiye’yi etkisi altına alıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD doları, euro karşısında yüzde 1.7, GBP karşısında yüzde 1,1, İsviçre frangı karşısında yüzde 1,3 ve Japon yeni karşısında yüzde 1,6 değer kazandı.

Dolar, offshore piyasada Çin yuanı karşısında da yüzde 0,8’den fazla değerlendi.

Ons altın da, güçlenen ABD dolarına bağlı olarak yüzde 0,3 düşüşle 2734,25 dolara geriledi.

Sumitomo Mitsui DS Asset Management stratejisti Masahiro Ichikawa, Trump’ın kazanması halinde yenin dolar karşısında düşüş trendini sürdürmesinin beklendiğini ve bunun Japonya Merkez Bankası’nın beklenen faiz artırımlarından elde edilecek kazançları potansiyel olarak dengeleyeceğini söyledi.

“BOJ ek faiz artışları yapsa bile bunu hızlı bir şekilde yapmayacaktır” diye konuşan Ichikawa, Trump’ın genişlemeci politikalarının, gelecekteki Fed faiz indirimlerinin hızını yavaşlatarak USD/JPY üzerinde daha fazla etki yaratacağını da sözlerine ekledi.

Dolar ve altında ‘Trump’ etkisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cuma namazı sonrası gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

Değerli arkadaşlar, her şeyden önce “dünya beşten büyüktür” derken, bizim ısrarla üzerinde durduğumuz konu; beş tane daimi üye ve 15 tane bunun yanında biliyorsunuz geçici üye. Bu daimi üyelerin konumu, iki dudak arasında her kararı rahatlıkla onlar verebiliyor. 15 tane geçici üyenin ise burada herhangi bir tesiri söz konusu değil. Bu beş daimi üye, şu an itibariyle dünyayı adeta yöneten, idare eden ülkeler konumunda. Dolayısıyla burada şu anda Japonya, Çin, bizler, Almanya vesaire gibi üyeler, her ne kadar daimi üye olma teşebbüsü varsa da, şu an itibariyle daimi üye olamadıkları için herhangi bir tesirleri de söz konusu değil. Şu anda Türkiye olarak biz de daimi üye olmanın gayreti içindeyiz ama şu ana kadar aldığımız bir netice yok. Daimi üyelerin de bizleri daimi üye yapma gibi bir hesapları yok. 15 tane geçici üyenin zaten hiçbir, bu noktada, yapacağı bir iş söz konusu değil.

Miçotakis ile görüşme

Yani önümüzdeki yılın başında bu Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey Toplantısını yapacağız. Şu anda benim Büyükelçi konumunda Çağatay Bey, muhatabıyla görüşmelerini sürdürüyor ve muhatabıyla yaptığı görüşmeler neticesinde de önümüzdeki yılın başında büyük ihtimalle bir araya gelme durumumuz olacak. O bir araya gelişimizde de bu konuyu masaya yatıracağız.

Ağırlıklı olarak gerek bu Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey Toplantısı gerekse bu Ege’deki yaşanan bazı malum sıkıntılar ve bu konuları da sayın Başbakan masaya yatıracağını ve bu sorunu da çözeceğini bizlere ifade etti.

“Paşinyan’ın olumlu yaklaşım içerisinde olduğunu gördüm”

Paşinyan’la olan görüşmede öne çıkan Azerbaycan-Ermenistan arasındaki yaşanan sıkıntılardı ve bu konularda ben Paşinyan’ın olumlu yaklaşım içerisinde olduğunu gördüm. Temennimiz odur ki bu yaklaşımı bir araya gelmek suretiyle çözmektir ve bu konuyla ilgili olarak da Azerbaycan’ın da aynı anlayış içerisinde olduğunu biliyorum. Ve bu iki ülke bu yaklaşımı ortaya koyarak bu sorunu inşallah çözerler.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: BMGK’da 15 geçici üyenin etkisi yok yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

The Economist, CHP’nin yerel seçimlerde elde ettiği başarıyı, “Bu zafer gösterdi ki, demokratik güçhalkın elindedir” ifadeleri ile vurguladı.

Halkın verdiği mesajı, “Hukukun üstünlüğü ve demokrasiyle yönetilen bir ülke” olarak değerlendiren yazıda, “Bölücü politikaları ve otoriterliği reddediyorlar. Kutuplaşmayla parçalanmış değil, birleşik bir Türkiye tasavvur ediyorlar. Üstelik bu seçim sonucu, derinleşen ekonomik krize karşı bir protestoydu” analizi yapıldı.

İşte o yazı:

“İstanbul Belediye Başkanı’na göre, son yapılan yerel seçimler ülkenin siyasi dengesini değiştirdi. 31 Mart’taki yerel seçimlerin sonuçları, Türkiye tarihinde bir kilometre taşı niteliğinde. Seçmenlerin büyük çoğunluğuyla artık yerel güç muhalefet partilerine geçtiği için, Türkiye’nin artık seçeneksiz olmadığı ve rotasının yeniden demokrasiye doğru kesin bir şekilde belirlendiği ifade ediliyor.

Adaletsiz rekabet koşullarına rağmen, özellikle devlet kaynaklarının iktidardaki parti ve adaylarına tahsis edilmesi ve medyanın hükümet kontrolünde olması gibi nedenlerle, muhalefetin kazandığı bir seçim oldu. İstanbul Belediye Başkanı, Cumhuriyet Halk Partisi’nden (CHP) olduğunu belirtiyor ve İstanbul’daki seçimde, hükümet yetkilileri ve Cumhurbaşkanı’nın rakibini desteklemek için aktif bir kampanya yürüttüğünü ifade ediyor. Ancak, diğer muhalefet partileri, geçen yıl CHP ile ittifak yapsalar da bu sefer koalisyonlarını terk edip kendi adaylarıyla seçime girdiler.

Bu zafer, gerçek demokratik gücün halkın elinde olduğunu gösterdi. Bu, “İstanbul Modeli” olarak adlandırılan yeni bir yerel yönetim biçimine olan güven oyu niteliğindeydi. Bu model, eşitlik, demokratik sürece sivil katılım ve yerel düzeyde daha etkili ekonomik ve sosyal kalkınma politikalarını önceliklendiriyor.

31 Mart’ta seçmenler, Türkiye genelinde İstanbul ve ilçelerinde sosyal demokrat adayları seçti ve seçim haritasını yeniden çizdi. Mesajları açıktı. Bundan sonra hukukun üstünlüğü ve demokrasiyle yönetilen bir ülke görmek istiyorlar. Bölücü politikaları ve otoriterliği reddediyorlar. Bölünmüşlükten değil, birleşmiş bir Türkiye vizyonundan yanalar. Ayrıca, bu seçim sonucu, derinleşen ekonomik krize karşı bir protesto idi: artan enflasyon, yükselen işsizlik ve yaşam maliyetinin artması.

Son 22 yıldır iktidarda olan mevcut hükümet, gençler, kadınlar, mavi yakalı çalışanlar ve emekliler gibi önemli seçmen gruplarının desteğini kaybetti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti), desteklerini çoğunlukla kırsal alanlara yoğunlaştırdığı büyük şehirlerde ağır yenilgiler yaşadı. Aksine, CHP, Türkiye genelinde siyasi dinamiklerde bir değişimin sinyalini veren Orta ve Doğu Anadolu’da eşi benzeri görülmemiş bir destek kazandı.

Seçim sonucu demokratik muhalefete yeni bir enerji verdi. Sadece bir yıl önce seçmenler, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı dar bir farkla desteklemişti. O zamandan beri CHP, liderlik değişiklikleri yaparak ve programını köklü bir şekilde yenileme sürecini başlatarak değişti. Türkiye’nin halkı bu değişikliği tanıdı ve memnuniyetle karşıladı. Değişiklik istiyorlar.

Seçim ayrıca vatandaşların siyasi elitlerden çok daha güçlü ittifaklar oluşturabileceğini gösterdi. Siyasi partiler ve liderler demokrasiden umutlarını kaybetse bile, vatandaşlar kaybetmez. Türkiye’nin demokratları olarak, bu taban ittifakını genişletmeye kararlıyız. Türk demokrasisinin ve ülkenin refahının geleceği buna bağlıdır.

Son iki on yılda, dünyada otoriter hükümetlerin iktidara gelmesiyle demokraside bir kriz yaşandı. Popülizm ve kutuplaşma tarafından yönlendirilen bu çalkantı, küresel belirsizlikleri körükledi ve insanları demokratik çağın sonunun yaklaştığı konusunda sorgulamaya yöneltti.

Ancak, Türkiye için 31 Mart tam tersini işaret ediyordu: demokrasinin erozyonunun sonu. Bu, Türkiye için olduğu kadar, doğrudan bölge ve ötesi için de derin etkileri olan bir dönüm noktasıdır. Otoriter eğilimlerin nasıl meydan okunabileceğini gösterir ve dünyaya örnek olur. Birçok ülkede seçmenler parti bağlılıklarında sıkışmış durumda. Türkiye, bu durumun zorunlu olmadığını gösterdi. Tutarlı ve güvenilir yönetim alternatifleri sunulduğunda, seçmenler tercihlerini değiştirmeye ve popülist otoriterliği reddetmeye isteklidir.

Şimdi seçilmiş belediye başkanları olarak, benim de dahil olduğum, hesap verebilir yerel yönetim için ortak bir kurallar setinin sürekli olarak uygulanmasını sağlamak olacak. Bu yaklaşım, CHP’nin kontrolündeki yerlerde güvenilir iç izleme ve halk hizmetlerinin değerlendirilmesini gerektirecektir.”

The Economist’ten Ekrem İmamoğlu’nun Türk siyasetine etkisi analizi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Güne başlandığı üzere kahve içilmesi ise bir müddettir tartışmalı bir husus. Bunun ana odağında elbet hidrasyon var. Kafeinin idrar söktürücü tesiri bulunuyor ve daha fazla idrara çıkmaya neden olabilir. Bu sebeple güne kahve ile başlamak yerine su ile başlamak uzmanlar tarafından yıllardır öneriliyor.

Uyandığınızda kortizol hormonumuz en yüksek düzeydedir ve kahve içerek bunu daha da artırmak ilerleyen saatlerde çok düşmesine neden olur, yani kahvenin tesirini tam manasıyla göremeyebilirsiniz. Bu nedenle uzmalara nazaran gözünüzü açtığınız üzere kahve içmemek ve günün ilerleyen saatlerinde kahve tüketmek çok daha verimli olacaktır.

Bu bilgilerin ışığında ise yeni yayımlanan araştırma değerli noktalara değiniyor.

SABAH KAHVESİNİ İÇMEDEN EVVEL BİRAZ BEKLEMEK

Kısa bir mühlet evvel Frontiers in Behavioral Neuroscience mecmuasında yayımlanan bir makalede sabah kahvesi içme rutinleri hakkında birtakım yeni fikirler ortaya çıktı. Buna nazaran sabah kahvesi içinlerin yaşadığı ayılma hissi içilen kahvenin içindeki kafein tesiriyle değil kahve yapma tecrübesiyle bağlı. 

Kahvenin rengi, kokusu ve tadı bu tecrübesi tamamlıyor.

Portekiz’deki Minho Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yapılan araştırmada çalışmanın müelliflerinden biri olan Nuno Sousa ve takımı 83 gönüllüyle gerçekleştirdikleri araştırmanın sonuçlarını yayımladı.

Yapılan araştırmada yer alan bulgularda şahısların sabah kahvesi içmesiyle uyanıklık hissi ortasında nasıl bir bağlantı olduğu araştırıldı.

Makalede, kahve alışkanlığı olan şahısların daha kolay uyandığını ve bilişsel olarak çok daha verimli olduklarını söylemelerinin büsbütün öznel bir yorum olduğu aktarılıyor. Zira sabah kahve içme alışkanlığına sahip olan bireylerde kanıtlanmış bir ‘nörobiyolojik’ randıman yok.

Bilim insanlarından oluşan grup öncelikle günde en az bir fincan kahve için bireyleri müşahede altına aldı.

Onlara kafein tüketmeden üç saat evvel ve tükettikten bir mühlet sonra MRI taraması yaptı. Referans olarak da FDA’nın önerdiği günlük kafein ölçüsü göz önüne alındı. Bu da günlük 400 mg kafein yani yaklaşık günlük 4-5 fincana tekabül ediyor.

Kafeinin merkezi hudut sistemini uyarıcı tesiri kanıtlanmış olsa da araştırmacılar kafein içen şahısların MRI taramalarını inceledi ve evvelki araştırmalarda olduğu ve bekledikleri üzere şahıslarda kahve/ kafeinli su içtikten sonra uyanık hissetmesinin muhtemel olduğuna ulaştı. Lakin burada plasebo tesirinin de olabileceğini gördüler. 

Kahve içmek birebir vakitte bireylerde daha yüksek görsel ağ ve denetim kontaklarını artırdı. Bu kafeinin tek başına yaratacağı bir tesir değildi. Beynin çalışma belleği, bilişsel denetim ve amaca yönelik davranışlarla ilgili kısımlarının sadece kafein yerine kahve içme tecrübesi gerektirdiğini gösteriyor.

Yani bu araştırma bir öbür deyişle kahveyi sırf uyanmak için değil tıpkı vakitte deneyimleyerek içerseniz daha verimli olabileceğinizi söylüyor. Sabah kalktığınızda direkt kahve yapıp içmekten evvel bu rutini deneyimleyin, böylelikle kafeinin tesirini de artırmış olursunuz.

Aynı araştırmada bu ‘deneyim’ kısmının kafeinsiz kahve içerken bile yaşanabileceğini öne sürse de çalışmalar şimdi bunu doğrulamıyor.

Sabah kahve içmeden uyanamayanlar buna çok dikkat edin! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Güne başlandığı üzere kahve içilmesi ise bir müddettir tartışmalı bir bahis. Bunun ana odağında elbet hidrasyon var. Kafeinin idrar söktürücü tesiri bulunuyor ve daha fazla idrara çıkmaya neden olabilir. Bu sebeple güne kahve ile başlamak yerine su ile başlamak uzmanlar tarafından yıllardır öneriliyor.

Uyandığınızda kortizol hormonumuz en yüksek düzeydedir ve kahve içerek bunu daha da artırmak ilerleyen saatlerde çok düşmesine neden olur, yani kahvenin tesirini tam manasıyla göremeyebilirsiniz. Bu nedenle uzmalara nazaran gözünüzü açtığınız üzere kahve içmemek ve günün ilerleyen saatlerinde kahve tüketmek çok daha verimli olacaktır.

Bu bilgilerin ışığında ise yeni yayımlanan araştırma değerli noktalara değiniyor.

SABAH KAHVESİNİ İÇMEDEN EVVEL BİRAZ BEKLEMEK

Kısa bir müddet evvel Frontiers in Behavioral Neuroscience mecmuasında yayımlanan bir makalede sabah kahvesi içme rutinleri hakkında kimi yeni fikirler ortaya çıktı. Buna nazaran sabah kahvesi içinlerin yaşadığı ayılma hissi içilen kahvenin içindeki kafein tesiriyle değil kahve yapma tecrübesiyle bağlı. 

Kahvenin rengi, kosusu ve tadı bu tecrübesi tamamlıyor.

Portekiz’deki Minho Üniversitesi Tıp Fakültesinde yapılan araştırmada çalışmanın muharrirlerinden biri olan Nuno Sousa ve takımı 83 gönüllüyle araştırma sonuçlarını yayımladı.

Yapılan araştırmada yer alan bulgularda şahısların sabah kahvesi içmesiyle uyanıklık hissi ortasında nasıl bir bağlantı olduğu araştırıldı.

Makalede, kahve alışkanlığı olan bireylerin daha kolay uyandığını ve bilişsel olarak çok daha verimli olduklarını söylemelerinin büsbütün öznel bir yorum olduğu aktarılıyor. Zira sabah kahve içme alışkanlığına sahip olan şahıslarda kanıtlanmış bir ‘nörobiyolojik’ randıman yok.

Bilim insanlarından oluşan takım öncelikle günde en az bir fincan kahve için bireyleri müşahede altına aldı. Onlara kafein tüketmeden üç saat evvel ve kahve tükettikten bir mühlet sonra MRI taraması yaptı. Referans olarak da FDA’nın önerdiği günlük kafein ölçüsü göz önüne alındı. Bu da günlük 400 mg kafein alınabileceğini yani yaklaşık günlük 4-5 fincana tekabül ediyor.

Kafeinin merkezi hudut sistemini uyarıcı tesiri kanıtlanmış olsa da araştırmacılar kafein içen şahısların MRI taramalarını inceledi ve evvelki araştırmalarda olduğu ve bekledikleri üzere şahıslarda kahve/ kafeinli su içtikten sonra uyanık hissetmesinin daha muhtemel olduğuna ulaştı. Lakin burada plasebo tesirinin de olabileceğini gördüler. 

Kahve içmek birebir vakitte şahıslarda daha yüksek görsel ağ ve denetim temaslarını artırdı ve kafeinin tek başına yaratacağı bir tesir değildi. Bu, beynin çalışma belleği, bilişsel denetim ve amaca yönelik davranışlarla ilgili kısımlarının sadece kafein yerine kahve içme tecrübesi gerektirdiğini gösteriyor.

Yani bu araştırma bir öteki deyişle kahveyi sırf uyanmak için değil tıpkı vakitte deneyimleyerek içerseniz daha verimli olabileceğinizi söylüyor. Sabah kalktığınızda direkt kahve yapıp içmekten evvel bu rutini deneyimleyin, böylelikle kafeinin tesirini de artırmış olursunuz.

Aynı araştırmada bu ‘deneyim’ kısmının kafeinsiz kahve içerken bile yaşanabileceğini öne sürse de çalışmalar şimdi bunu doğrulamıyor.

Yeni araştırma neden sabah kalktığınız üzere kahve içmemelisinizin yanıtını veriyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Sıhhat Örgütü datalarına nazaran şu ana kadar dünyada 40,4 milyon kişinin cinsel yolla bulaşan hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiğini söyleyen Prof. Dr. Tuğut, “Her yıl 2,3 milyon insan HIV/AIDS, viral hepatit ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar nedeniyle ölürken, bu durum 1,2 milyon beşerde kanser hadiselerine sebep olmaktadır. Tekrar Dünya Sıhhat Örgütü datalarına nazaran her gün 1 milyondan fazla şahsa cinsel yollarla enfeksiyon bulaşmaktadır” dedi. 

“ÇÖZÜMÜ BU KADAR SIKINTI ANCAK KENDİMİZİ KORUMAK ÇOK KOLAY”

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların önemli bir halk sıhhati sorunu olduğunu belirten Prof. Dr. Tuğut, “Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların tedavisi çok sıkıntı, hatta yok üzere. Tahlili bu kadar sıkıntı ancak kendimizi korumak çok kolay. Kıymetli olan risk faktörlerinin farkında olmak ve kendimizi korumak. Bu hastalıklara neden olan pek çok risk faktörü vardır. En kıymetli risk faktörleri birden fazla cinsel partnerin olması, korunmasız her türlü temas” diye konuştu.

Enfeksiyon risklerinden korunmak için yapılması gerekenler hakkında da bilgiler veren Prof. Dr. Tuğut, “Cinsel bağ sırasında prezervatif, kondom kullanımı, bağışıklık sistemini güçlendiren sağlıklı ömür biçimi davranışlarının benimsenmesi, sigara kullanmama ve nizamlı jinekolojik muayene ve testlerin yapılması sizleri bu hastalıklardan koruyacaktır. Evvel kendimizi, sonra sevdiklerimizi korumak kıymetli bir sorumluluktur” sözlerini kullandı.

HIV/AIDS, Hepatit ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların ölümcül etkisi! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.