Ziyaretin en önemli gündem maddelerinden biri ise uzun süredir süren 40 Eurofighter savaş uçağı alım süreci olacak. Görüşmenin ardından anlaşmanın imzalanması bekleniyor. Alım kapsamındaki uçakların büyük kısmı, Kraliyet Hava Kuvvetleri için üretim bandında olan yeni nesil Eurofighter’lardan oluşacak ve üretim takvimine göre fabrikadan çıkan uçaklar Türkiye’ye teslim edilecek.

Ekonomim’in haberine göre alım süreci kapsamında Türkiye, Katar ve Umman hava kuvvetlerine ait Eurofighter uçaklarını da envanterine katacak. İlk teslimatlar Katar’dan yapılacak. Umman’dan temin edilecek uçaklar ise üretici firma tarafından modernize edildikten sonra Türkiye’ye gönderilecek. Eurofighter tedarik sürecinin tamamlanmasının ardından Türk pilotların eğitim ve intibak programları başlatılacak ve ilk filo operasyonel hâle gelecek.

Eurofighter Typhoon, İngiliz BAE Systems, Fransız Airbus ve İtalyan Leonardo’dan oluşan Avrupa’nın en büyük üç savunma şirketi konsorsiyumu tarafından üretiliyor. Düşük radar profiline sahip, sağlam gövdesi ve gelişmiş sensörleri ile hem hava-hava hem hava-yer görevlerinde üstün performans sunan uçak, Türkiye envanterindeki hava-hava füzeleri ve 200 kilometre menzilli Meteor füzeleriyle de etkili hava savunması sağlayabiliyor. Çift motorlu ve delta kanat yapısına sahip Eurofighter, modern kompozit malzemeler kullanılarak üretiliyor ve muharebe kabiliyeti ile dikkat çekiyor.

Eurofighter’da imzalar ne zaman atılıyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Eurofighter Konsorsiyumu’na üye İtalya, İspanya ve İngiltere’nin onayladığı satış, Almanya’nın uyguladığı tek taraflı ambargo nedeniyle durmuştu. Ancak, Almanya’nın Türkiye’ye Eurofighter Typhoon satışına onay verdiği iddiaları basına yansıdı.

Almanya’dan yeşil ışık

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler katıldığı TV programında “Eurofighter Typhoon savaş uçaklarından 40 tane alacağız. Almanya, vermemek için çok uzun süredir direniyor ama sonunda yine NATO’daki dostlarımız İtalya, İngiltere ve İspanya’nın da olumlu katkılarıyla Almanya da sonunda olumlu cevap verdi.” ifadelerine yer verdi.

İki filo Typhoon uçağının envantere katılması hedefleniyor

Türkiye, Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının tedariki konusunda İngiltere ile bir süredir teknik görüşmeler yürütüyordu. Türk Hava Kuvvetleri, bu uçakların en yeni nesil konfigürasyonundan 20+20 adet almayı planlıyor. İlk aşamada bir, nihai aşamada ise iki filo Typhoon uçağının envantere katılması hedefleniyor.

Typhoon projesi, mülkiyet hakları

Typhoon projesi, Avrupa’nın yeni nesil savaş uçağı ihtiyacını karşılamak amacıyla birden fazla ülkenin ortaklığında başlatıldı. Projenin üretici ülkeleri arasında İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya bulunurken, Fransa ise bir süre sonra projeden ayrılarak kendi savaş uçağı olan Rafale’i geliştirmeye karar verdi. Üretici ortak olarak diğer ülkeler ise projeye devam etmiş ve en nihayetinde ortaya EF-2000 çıktı. Projede mülkiyet hakları: %33 İngiltere, %33 Almanya, %21 İtalya ve %13 İspanya şeklinde.

Ekonomim’in haberine göre, konsorsiyumda İngiltere’yi temsilen BAE Systems; Almanya ve İspanya’yı temsilen Airbus Defence & Space ve İtalya’yı temsilen ise Leonardo firması yer alıyor. Proje kapsamında bu ülkelerde çok ciddi bir tedarik zinciri ve istihdam oluşturulmuş durumda. Bugüne kadar 550’den fazla Eurofighter Typhoon savaş uçağı başarılı bir şekilde 7 ayrı ülkeye teslim edildi. Bu ülkeler sırasıyla şöyle: Almanya, İngiltere, İtalya, İspanya, Avusturya, Umman ve Suudi Arabistan.

Eurofighter’da ‘Alman’ engeli kalktı: Türkiye 40 savaş uçağı alacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz hafta Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Büyükelçisi Jeffrey Lane Flake, yaptığı bir sosyal medya paylaşımıyla Türkiye’nin F-16 tedarikinde “sona yaklaşıldığını” duyurdu. Milli Savunma Bakanlığı tarafından sürece yönelik detaylı bir açıklama yapılmadı, ancak F-16 satışlarında esnek ve teknik bir sürecin devam ettiğine dair haberler basına servis edildi. O halde ABD’nin teklifine yönelik uzlaşının sağlandığı, ancak F-16 Blok 70’ler ve modernizasyon kitleri ile muhtelif motor, yedek parça ve mühimmat tedarikinde önemli bir dönemecin geçildiği görülüyor. Ancak teknik ayrıntılar bir müddet daha gündemi meşgul edecek gibi.

Türkiye’nin savaş uçağı tedariki

Türkiye’nin savaş uçağı tedarikinde F-35 programı odaklı tartışmalar geride bırakılırken iki farklı boyut ön plana çıkıyor. Bunlarda ilki Türkiye’nin milli imkanlarla KAAN’ı ile HÜRJET’i üretip Hava Kuvvetleri’nin envanterine katmasıdır. İkinci husus ise hazır alım veya montaj yoluyla dış kaynaktan yapılan tedariktir. Bu noktada da F-16’lar ön plana çıkıyor. Ancak Türkiye’nin savaş uçağı tedarikinde tüm süreci sadece bu iki boyuta indirgemek hata olur. Nitekim çok farklı parametrelerin bu kararları şekillendirdiği biliniyor.

Milli projelerle üretilen savaş uçakları şüphesiz Türk havacılık sektörü için önemli mihenk taşları. Elde edilen tecrübe ve üretilen teknoloji Türk savunma sanayinin gelişmesine büyük katkı sağlıyor. Ancak milli projelerin gerçekleştirilmesinde en kritik referans “zaman”. Türkiye’nin yaşlanan ve yenilenmesi gereken envanterine “acil muharebe ihtiyacı” kapsamında uygun nitelikte savaş uçakları tedarik etmesi ve bunlarla birlikte milli sistemleri dahil etmesi gerekiyor. Son dönemdeki çatışmalar dikkate alındığında zaman kaybına tahammül yok.

Tabii, havacılığın zaten pahalı olan bakım ve lojistik gereklilikleri nedeniyle iç üretim ve dış tedarik arasında maliyet-etkin bir uyum sağlanması zorunlu. Ayrıca her uçağın farklı görevleri ifa etmek için tasarlanabildiğini unutmamak gerekiyor. Bu nedenle Türkiye’nin savaş uçağı tedarik ve üretim programında mevcut envanteri, emsal devletleri, üstlenilebilecek görevleri, muhatap olunacak mukabil savaş uçaklarını ve bir çok farklı parametreyi masaya yatırmak mümkün.

Bu noktada F-16 Blok 70’lerin tedariki Türkiye açısından mantıklı bir çözüm. Nitekim bakım, lojistik ve harekat bağlamında Türkiye’nin 1990’lı yıllardan itibaren TUSAŞ uhdesinde kazandığı bilgi birikiminin milli sistemlerle entegre edilmesi mümkün oldu. Kaldı ki Türk savunma sanayi F-16’larla sınırlı kalmayan ama F-16’ların da dahil edildiği havacılık yazılım ve donanımlarını zaten geliştiriyordu. Bu nedenle F-16 tedariki mevcut kapasitenin etkin kullanımında alım sonrası zahmeti azaltacaktır. Ama bu noktada eksikliği hissedilebilecek bir ayrıntı var.

Yunanistan faktörü

Türkiye’nin birinci kuşak ilgi alanında Türkiye’yi tehdit olarak algılayan bir ülke var: Yunanistan. Fransa’dan 34 adet Rafale tipi savaş uçağı alan Yunanistan, aynı zamanda ABD’den 40 adet F-35 tedariki yapacak. Şüphesiz bu kadar yüksek maliyete katlanmak Yunan vatandaşları tarafından bir kambur olarak hissedilecek. F-35’lerin mühimmat, bakım ve işletim maliyetlerini vurgulamaya gerek yok. Ancak Ege ve Doğu Akdeniz’de Türkiye ile hava kuvvetleri dengesi bağlamında Yunan Silahlı Kuvvetlerinin nitelik üstünlüğü kazanmakta olduğunu görmek gerekir. Rafale irtifa ve manevra bağlamında F-16 Blok 70’lere göre daha üstün niteliklere sahip. F-35’ler ise düşük radar silüeti, istihbarat kabiliyeti, ağ odaklı operasyon ve uzaktan mühimmat bırakma niteliğiyle kendi klasmanında etkin bir savaş uçağı.

Yunanistan’ın Rafale alımı önemli bir ayrıntı barındırıyor. Bu uçakların yüksek irtifada keskin manevralar yapabilmesi F-16’lar ile karşılaştırıldığında önemli bir avantaj. İşin aslı, Yunanistan da bu nedenle, yani Türk F-16’larına karşı manevra ve ateş üstünlüğü sağlamak için Rafale alıyor. Rafale aslında EUROFIGHTER’ın kızkardeşi. Fransa kendi istediği niteliklerde ısrar edince anlaşmazlık ortaya çıktı ve DASSAULT firması eliyle EUROFIGHTER programını Rafale’ye dönüştürdü.

Eurofighter tedariki Avrupa’nın güvenliği için neden önemli?

Türkiye’nin bahse konu hassasiyetini gidermek için yöneldiği istikamet ise Rafale’nin ağabeyi Eurofighterlar. Çünkü bu uçaklar Rafale’den daha keskin manevra kabiliyetine, sırasıyla 42 bin ve 60 bin feet olmak üzere yüksek irtifa uçuşuna ve sırasıyla 1,8 ve 2 Mach süratine haiz. Eurofighter’ın mühimmat ve aviyonik sistemleri Türk Hava Kuvvetleri için daha tanıdık.

KAAN veya F-35’ler bu iki uçakla aynı kategoride değil, farklı konseptleri var. KAAN’ın 2028 yılında envantere girmesiyle beşinci hatta ANKA III ile kuvvetle muhtemel altıncı nesil savaş uçağıyla F-35’lere karşılık denge sağlayabileceği düşünülebilir. Ancak beşinci nesil uçakların görev etkinliği sadece muadili olan uçakla değil, aynı zamanda yeni teknolojiye sahip radarlarla kısıtlanabilir. Bu alanda Türkiye’nin geliştirdiği ERALP radarı bir denge unsuru olarak umut veriyor.

Türkiye’nin milli imkanlarla ürettiği HÜRJETlerin aslında bir eğitim uçağı olduğu, mevcut haliyle ancak A-10 Thunderbolt gibi hava-yer görevlerinde kullanılabileceği dikkate alınırsa Türkiye’nin Eurofighter konusunu biraz süratlendirmesi gerekiyor. F-16 satışının bu noktada önemli bir girdisi var. Almanya’nın Eurofighter itirazında ABD artık bir emsal olmaktan çıktı. Birleşik Krallık ve İtalya’nın da devreye girmesiyle Türkiye’nin savaş tehdidi altındaki Avrupa’ya ve NATO’ya katkı sunabilmesi adına Eurofighter tedarikini gerçekleştirmesi önemli bir eşik.

Gerek Türkiye’nin Yunanistan ile hava kuvvetleri dengesinin kurulması, gerekse de Eurofighter tedarikinde referans alınması gereken gelişme Yunanistan’ın Rafale ve F-35’leri satın alması değil. Rusların Su-35 ve Su-57’lerine karşı denge arayışı özellikle Avrupa ve Transatlantik güvenliğinin sağlanmasında daha öncelikli bir konu başlığı. Rusların Ukrayna cephesine sevk etmeye başladığı bu iki uçak Avrupa’daki Hava Kuvvetleri dengesini Ege’deki Türk-Yunan rekabetinin ötesine taşıyor. Türkiye’nin aynı anda Balkan, Karadeniz, Kafkas ve Orta Doğu’da Avrupa’nın güvenliğini sağladığı ve F-16 satışı sonrasında ABD ile normalleştiği dikkate alınırsa Almanya’nın Eurofighter şerhini artık kaldırması gerekiyor.

Burada irdelenmesi gereken konu aslında Türk-Yunan hava üstünlüğü meselesi değil. Asıl konu Avrupa ve Transatlantik güvenliği. Rusların ortaya koyduğu tehdit düzeyi Türk hava kuvvetleri programının da ivmelenmesini gerektiriyor. Bu nedenle odak noktası Yunanistan değil, Avrupa ve NATO olmalı.

F-16 tedarikinde sona yaklaşılırken sıra Eurofighter’da yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.