‘DAHA GÜÇLÜ NATO DÜNYAYI GÜÇLÜ KILAR’

Görüşmenin akabinde basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Biden, NATO’dan övgüyle bahsederek, “ABD’nin NATO’ya bağlılığını muhakkak garanti ediyorum. Daha güçlü bir NATO tüm dünyayı daha güçlü kılar. NATO hiç bu kadar güçlü olmamıştı. Hepimizin paylaştığı dünya vizyonu daha özgür ve inançlı olacak” dedi.

‘MOSKOVA KAYNAK DERDİ ÇEKİYOR’

Ukrayna’ya dayanağını yineleyen Biden, ayrıyeten Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in Ukrayna’da “savaşı çoktan kaybettiğini”, Moskova’nın kaynak badiresi çektiğini ve ekonomik zorluklar içinde olduğunu söyledi.

FİNLANDİYA CUMHURBAŞKANI NİİNİSTÖ’DEN NATO AÇIKLAMASI

Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö de Finlandiya’nın NATO üyeliği hakkında, “Güvenliğimizde yeni bir çağın habercisi oldu” tabirlerini kullandı. NATO Önderler Doruğu’na de değinen Niinistö, “Mesaj netti, ABD’nin gelecekteki siyasetleri hakkında bir kuşku oluşturacak nedenim yok” formunda konuştu.

Biden’dan ‘Rusya ve Ukrayna’ açıklaması: Putin savaşı çoktan kaybetti! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Purra, ırkçı tabirleri nedeniyle Finlandiya’da ağır reaksiyon aldı. Purra, gelen yansılar üzerine “özür dilerim” açıklamasında bulundu. 

Purra, ‘riikka’ kullanıcı ismiyle yaptığı paylaşımların kendisine ilişkin olduğunu söylemese de Twitter hesabından “15 yıl evvel toplumsal medyadan yaptığım aptalca yorumlar ve verdiğim ziyan için özür dilerim. Kusursuz bir insan değilim, yanlışlar yaptım” sözlerini kullandı.

Yerel basında çıkan haberlere nazaran, 2008’de çok sağcıların etkin olduğu bir blogda yaptığı paylaşımda Purra ‘riikka’ kullanıcı ismiyle tekraren siyahilere karşı Fin lisanında ırkçı kelamlar söylemiş, Türkleri aşağılayıcı tabirlerle tanımlamış ve Türk göçmenleri maksat alarak “Türk maymunlar” sözlerini kullanmıştı.

Finlandiya’da yapılan son seçimlerde, Purra’nın göçmenlik zıddı Eurosceptic partisi ülkenin 200 kişilik parlamentosunda 46 sandalye almıştı.

Finlandiya Başbakan Yardımcısı Purra’dan ırkçı tabirler: ‘Türk maymunlar’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İki İskandinav ülkesi uzun müddettir askeri tarafsızlığını koruyordu, lakin bu durum Şubat 2022’de Rusya’nın 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa kıtasındaki en büyük savaşı çıkararak, Ukrayna’yı işgal ettiğinde değişti.

EPA İsveç’ten Magdalena Andersson ve Finlandiya’dan Sanna Marin ülkelerinin NATO’ya üyelik sürecini başlatan siyasetçiler oldu

NEDEN ARTIK KATILIYORLAR?

Rusya başkanı Vladimir Putin’in büyük çaplı işgali, İsveç ve Finlandiya’yı savunmasız bırakarak, Avrupa’nın kuzeyinde uzun müddettir devam eden istikrar hissini paramparça etti.

Finlandiya’nın eski Başbakanı Alexander Stubb, Rus birlikleri geçen yıl Ukrayna’yı işgal eder etmez, ülkesinin NATO’ya katılmasının an problemi olduğunu söyledi.

Birçok Fin için savaş, unutulması güç olan, aşina oldukları bir durum.

Sovyetler Birliği Finlandiya’yı işgal ettiğinde 1939’un sonlarıydı. Fin ordusu sayıca çok az olmalarına karşın üç aydan uzun bir müddet ağır bir çaba yürüttü. Finlandiya 1940’ın Mart’ına kadar dayandı fakat doğusundaki Karelia bölgesini Rusya’ya kaybetti.

İşgal edilmeseler de topraklarının yüzde 10’unu kaybettiler.

Helsinki Üniversitesi’nden siyaset bilimci Iro Sarkka, Ukrayna’da olan biteni izlemenin, o günleri yine yaşamak üzere olduğunu söylüyor. Finlerin, Rusya ile olan 1.340 kilometrelik hududuna bakarak, “Bu bizim de başımıza gelebilir mi?” diye düşündüklerini söylüyor.

İsveç de son yıllarda kendini tehlikede hissetti.

İsveç’in askeri zayıflığı, 2013’te Rus bombardıman uçakları Stockholm’e bir akın simülasyonu yaptığında ve İsveç’in onları savuşturmak için NATO’nun yardımına muhtaçlık duyduğunda tam olarak ortaya çıktı.

2014’te İsveçliler, Stockholm takımadalarının sığ sularında bir Rus denizaltısının gizlice salındığına dair haberlerle şaşkına dönmüştü.

2018’de her haneye, 1991’den beri birinci sefer, ordu tarafından “kriz yahut savaş çıkarsa” başlıklı kitapçık gönderildi.

BBC

ORDULARI NE KADAR BÜYÜK?

Yalnızca 5,5 milyonluk bir nüfusu olan Finlandiya’nın, askere alınan şahıslardan oluşan ordusu epeyce eğitimli ve büyük.

Her yıl en az 21.000 kişi askere alınıyor ve 900.000 yedek kuvvete sahip, bu nedenle savaş vakti gücünün 280.000 askerden oluşabileceği varsayım ediliyor.

İsveç’in askeri kapasitesi 57.000 kişi ile çok daha küçük. Lakin 2010’da askıya aldığı mecburî askerliği 2018’in başında geri getirdi ve 6.000 kadar olan mevcut asker sayısı 2025’te 8.000’e çıkacak.

1990’lardan itibaren İsveç, ordusunun büyüklüğünü azalttı ve bölgesel savunmadan fazla dünya çapında barışı muhafaza misyonlarınlarına öncelik verdi. Lakin Rusya’nın 2014’te Kırım’ı işgal etmesi ve Baltık bölgesinde giderek artan bir formda tehdit oluşturması bu durumu bilakis çevirdi.

BBC

NE DEĞİŞECEK?

Bazı açılardan, pek bir şey değişmeyecek. İsveç ve Finlandiya 1994’te NATO’nun resmi ortakları oldular ve o vakitten beri İttifak’a çok büyük katkılarda bulundular. Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana birçok NATO misyonunda yer aldılar.

İki ülke, bir üye devlete yapılan saldırıyı tüm üye devletlere yapılmış sayan NATO’nun 5. Unsuru kapsamında, nükleer güçlerden birinci kere güvenlik garantileri alacak.

Tarihçi Henrik Meinander, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana NATO’ya yanlışsız birbirini izleyen küçük adımların akabinde Finlerin zihinsel olarak üyeliğe hazır olduklarını söyledi.

1992’de Helsinki, 64 ABD savaş uçağı satın aldı. Üç yıl sonra İsveç’le birlikte Avrupa Birliği’ne katıldı ve o vakitten beri Finlandiya’nın tüm hükümetleri NATO’ya katılma seçeneğini gözden geçirdi.

Finlandiya, NATO’nun üzerinde mutabakata vardığı savunma harcamasını GSYİH’nın %2’sine çıkarma maksadına çoktan ulaştı ve İsveç, 2026 yılına kadar bunu gerçekleştirmeyi planlıyor.

İsveç, Soğuk Savaş sırasında tarafsız kalmış olabilir, lakin o sırada Baltık adası Gotland’da en az 15.000 kişilik bir kuvvet tuttu ve yakın vakitte oradaki varlığını tekrar inşa etti. Önümüzdeki yıllarda tam vakitli ordusunu ve zarurî askerliğini yapan şahıslardan oluşan birliğini oluşturmayı umuyor.

BBC

RİSKLER NELER?

Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, NATO’nun genişlemesinin ülkesinin güvenliğine direkt bir tehdit oluşturduğuna inanıyor ve geçen yıl Ukrayna savaşını başlatmasının nedeninin bu olduğunu sav ediyor. Lakin işgali, NATO’nun menzilini genişletmeye hizmet ederek tam zıddı bir tesir yarattı.

Finlandiya’nın iştiraki, NATO’nun Baltık Denizi üzerindeki tesirini daha da genişletti. Kremlin, misilleme olarak ayrıntılarını belirtmediği “askeri-teknik” tedbirleri getirebileceği konusunda uyardı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı, hem İsveç hem de Finlandiya’nın NATO’ya katılmayı seçmeleri halinde sonuçları konusunda uyarıldıklarını söyledi.

Türkiye İsveç’e üye olması için yeşil ışık yakarken Kremlin, Finlandiya için gündemde olan tedbirlerle karşılık vereceğini söyledi.

Bu tedbirlerin ne olacağı hâlâ belgisiz. Rusya, nükleer silahlarını Belarus’a taşıdığını ve bunların Finlandiya ve İsveç’e ulaşabileceğini söylüyor.

Ancak eski Finlandiya Başbakanı Alexander Stubb, Rus siber ataklarının, dezenformasyon kampanyalarının ve orta sıra hava alanı ihlâllerinin daha mümkün olduğu ikazını yaptı.

NATO İSVEÇ VE FİNLANDİYA’YI DAHA İNANÇLI BİR YER HALİNE GETİRECEK Mİ?

NATO’nın 5. Unsuru uyarınca, Finlandiya hücuma uğrarsa tüm üye ülkeler yardımına gitmeyi taahhüt etmiş oluyor. Bu yakında İsveç için de geçerli olacak. Üyelikleri ayrıyeten İskandinav ve Baltık bölgelerinin savunmasını çok daha kapsamlı hale getiriyor.

Ancak en azından İsveç’te, üyeliğin olumsuz bir tesiri olacağına inanan değerli bir azınlık var.

İsveç Barış ve Tahkim Derneği’nden Deborah Solomon, NATO’nun nükleer caydırıcılığının tansiyonu artırdığını ve Rusya ile bir silahlanma yarışına girilmesi riskini doğurduğunu savundu. “Bu karmaşık barış uğraşları İsveç’i daha az inançlı bir yer haline getirdi” dedi.

Bir öteki endişe da, İttifak’a katılması halinde İsveç’in global nükleer silahsızlanma gayretlerindeki önder rolünü kaybedecek olması.

İsveç’teki NATO kuşkucularının birçok, İsveç’in kendisini milletlerarası bir arabulucu olarak pozisyonlandırmak için tarafsızlığını koruduğu 1960’lar ile 1980’ler ortasındaki periyoda işaret ediyor.

Solomon, NATO’ya katılmanın bu hayali terk etmek olacağını söyledi.

Finlandiya’nın tarafsızlığı çok farklıydı. Sovyetler Birliği’nin 1948 tarihli bir “dostluk anlaşması” ile dayattığı bir barış kuralı olarak ortaya çıktı. Ülkenin bağımsız kalmasının ve bu bağımsızlığı sürdürmesinin pragmatik bir yolu olarak görülüyordu.

Henrik Meinander, “İsveç’in tarafsızlığı bir kimlik ve ideoloji sorunuysa, Finlandiya’da bu bir varoluş meselesiydi” dedi. İsveç’in NATO üyeliği hakkında bir tartışmayı göze alabilmesinin bir nedeninin, Finlandiya ve Baltık devletlerini “tampon bölge” olarak kullanması olduğunu söyledi.

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Finlandiya tarafsız kalmayı bıraktı. Batı’ya döndü ve kendisini Sovyet tesir alanından uzaklaştırmaya çalıştı.

TÜRKİYE İSVEÇ VE FİNLANDİYA’NİN ÜYELİĞİNE NEDEN KARŞI ÇIKTI?

Türkiye ve daha az ölçüde Macaristan başlangıçta her iki ülkenin müracaatına da karşı çıktı.

Ankara, İskandinav ülkelerini, PKK ile Türkiye’nin 2016’daki darbe teşebbüsünden sorumlu tuttuğu Gülen yapılanmasını desteklemekle suçladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “sokaklarında teröristler olan bir ülke nasıl olur da NATO’ya katkıda bulunabilir” dedi.

Başlıca talebi, siyasi, mali ve “silah desteğinin” sona erdirilmesiydi.

İsveç, Haziran 2023’te terör maddelerini, aşırılık yanlısı bir küme içerisinde yer alarak onu desteklemeyi yasaklayacak halde güncelledi ve haftalar sonra bir Kürt, terörü finanse etmeye teşebbüs etmekten mahpusa atıldı.

Ancak, İsveç’in üyelik talebine karşı çıkmasının ana nedeninin, Ankara’nın ABD’nin F-16 savaş uçakları satışını kabul etmeyi beklemesi olduğuna dair Türkiye tarafından reddedilen kimi tezler vardı.

İsveç ve Finlandiya neden tarafsızlıktan vazgeçip NATO üyesi olmak istedi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ukrayna’nın özgürlük için savaştığının altını çizen Kaikkonen, “Ülkemizde yeni hükümetin kurulması için görüşmeler sürüyor. Muhtemelen gelecek hafta yeni bir hükümetimiz olacak lakin sizi temin ederim ki Finlandiya gelecekte de Ukrayna’yı desteklemeye devam edecek” tabirini kullandı.

Kaikkonen, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Kiev idaresine takviye olmayı sürdüreceklerini vurgulayarak, “Korkarım ki bu savaş uzun sürecek. Önümüzde çok değerli günler ve haftalar var” dedi.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in vazife müddetinin uzatılıp uzatılmayacağına ait soruya Kaikkonen, “Bu benim kulağıma makus gelmiyor. Stoltenberg, çok düzgün bir iş çıkardı ancak elbette bir gün emekli olmak istediğinden eminim” cevabını verdi.

“DAHA FAZLA HAREKETLİLİK GÖRECEĞİZ”

Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur da Rusya-Ukrayna Savaşı’nda iki tarafın da kayıplar verdiğini belirterek, “Bu da Ukrayna’ya yardımın son derece kritik olduğu manasına geliyor. Ukrayna’ya yardım etmeyi sürdüreceğiz” sözünü kullandı.

Pevkur, Ukrayna’dan Rusya’ya büyük bir karşı hücumun şimdi başlamadığına işaret ederek, “Farklı bölgelerde hareket eden kimi tugayların varlığını gözlemliyoruz lakin hala büyük tank taburlarını hareket halinde görmüyoruz. Gelecek haftalarda daha fazla hareketlilik göreceğiz” diye konuştu.

Ukrayna’ya çok baskı kurulmaması gerektiğini vurgulayan Pevkur, “Ne yapacaklarını biliyorlar, biz onlara yardım ediyoruz. Bırakalım da savaşı kazansınlar” dedi.

Letonya Savunma Bakanı Inara Murniece ise Ukrayna’nın NATO’ya iştirakini desteklediklerine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Bugün Rusya’nın Ukrayna’ya karşı çok acımasız ve saldırgan bir savaş yürüttüğünü görüyoruz. Elbette herkes Ukrayna’nın karşı taarruzunun çok başarılı olmasını bekliyor fakat kabul etmeliyiz ki bu uzun vadeli bir süreç olacak ve Ukrayna’yı yalnızca bu karşı taarruz sırasında değil ne kadar sürerse sürsün desteklemeliyiz.”

Finlandiya Savunma Bakanı Kaikkonen: Ukrayna’daki savaş uzun sürecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanlığı İrtibat Başkanlığından Daimi Ortak Düzenek dördüncü toplantısına ait yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Büyükelçi Akif Çağatay Kılıç ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Burak Akçapar’ın başkanlık ettikleri Türk heyetinde Dışişleri, İçişleri, Ulusal Savunma ve Adalet Bakanlıkları ile Ulusal İstihbarat Teşkilatı temsilcilerinin yer aldığı belirtildi.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Toplantıda, İsveç’in Üçlü Muhtıra’da yer alan taahhütler bağlamında attığı adımlar ele alınmıştır. Başta, bu ülkede 1 Haziran 2023 tarihinde yürürlüğe giren yeni mevzuat olmak üzere terörizmle gayrette alınmakta olan önlemlerin terör örgütlerinin İsveç’teki faaliyetlerine yönelik yansımaları, somut örnekler temelinde istişare edilmiştir. Bu çerçevede, Üçlü Muhtıra’da kayıtlı taahhütlerin hayata geçirilmesinde kaydedilen ilerlemenin seviyesi ele alınmıştır. İştirakçiler Daimi Ortak Sistem’in kıymetini vurgulamış ve müteakip somut adımlar üzerinde çalışmaya devam etmek konusunda mutabık kalmışlardır. 4 Nisan 2023 tarihinde NATO’ya katılan Finlandiya’nın, sürecin başında daimi olarak tasarlanan bu düzeneğin toplantılarına katılmaya devam etmesi, terör örgütleriyle çabanın takibinin NATO üyeliğinden sonra da sürdürüleceğinin teyidi bakımından ayrıyeten değer taşımaktadır”

Türkiye, Finlandiya İsveç Daimi Ortak Düzeneği’nin kararı açıklandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Büyükelçi Akif Çağatay Kılıç’ın konut sahipliğinde, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda yapılan toplantı yaklaşık 3 saat sürdü.

Toplantıya, NATO heyeti lideri olarak NATO Genel Sekreter Kabine Şefi Stian Jenssen, İsveç heyeti lideri olarak İsveç Dışişleri Bakanlığı Devlet Sekreteri Büyükelçi Jan Knutsson ve Finlandiya heyeti lideri olarak da Finlandiya Dışişleri Bakanlığı Daimi Devlet Sekreteri Jukka Salovaara katıldı.

Türkiye, Finlandiya, İsveç Daimi Ortak Düzeneği’nin dördüncü toplantısı Ankara’da yapıldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Pal Jonson, toplantıyı “memnuniyetle” karşıladıklarını belirterek, toplantıda “üçlü mutabakatın uygulanmasına odaklanılacağını” söyledi.

Jonson, SVT kanalının Morgonstudion programına verdiği demeçte “Talebimize güçlü bir takviye olduğuna ve Vilnius’taki dorukta tam üye olmamızın NATO için değerli olacağına inanıyoruz” dedi.

Jonson, “İsveç’in NATO’ya tam üyeliğiyle ittifakın tüm kuzey kanadı güçlenecek ve bu da Finlandiya ve Baltık ülkelerinin savunma kapasitesini arttıracaktır” sözlerini kullandı.

11 ve 12 Temmuz tarihlerinde NATO ülkelerinin başkanları, Vilnius’ta bir ortaya gelecek ve başka hususların yanı sıra yeni bir Genel Sekreter atanması ve İsveç’in uzun müddettir ertelenen NATO başvurusu görüşülecek.

ANKARA’DA BİR ORTAYA GELECEKLER

Türkiye, Finlandiya, İsveç ve NATO heyetlerinin yer alacağı, üçlü mutabakat uyarınca tesis edilen Daimi Ortak Mekanizma’nın dördüncü toplantısı, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Büyükelçi Akif Çağatay Kılıç’ın mesken sahipliğinde 14 Haziran 2023 Çarşamba günü saat 09.00’da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilecek.

Toplantıya NATO heyeti lideri olarak NATO Genel Sekreter Kabine Şefi Stian Jenssen, İsveç heyeti lideri olarak İsveç Dışişleri Bakanlığı Devlet Sekreteri Büyükelçi Jan Knutsson ve Finlandiya heyet lideri olarak da Finlandiya Dışişleri Bakanlığı Daimi Devlet Sekreteri Jukka Salovaara katılacak.

İsveç: Ankara’daki toplantıyı memnuniyetle karşılıyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.