Ukrayna idaresi, tahılın Tuna Irmağı üzerinden Avrupa’ya ve öbür ülkelere taşınması üzere alternatifler üzerinde dursa da Türkiye, öteki alternatiflerin, birinci tahıl mutabakatının yerini tutamayacağını savunuyor.

Kiev’in tutumunda değişim

Ukrayna’nın mutabakata uzak durmasının kıymetli bir nedeni, Rusya’ya Karadeniz’de meydan okuması. Geçen yılki muahede, Rus donanmasının Karadeniz’i denetim ettiği koşullarda yapılmıştı. Bu yılsa Ukrayna, İHA’lar ve İDA’larla Rus gemilerini vurmaya başladı. Böylece Rusların artık istese de eskisi üzere Ukrayna limanlarını ablukaya alamayacağına hasebiyle, geçen yılki kurallarda bir mutabakata varılmasına gerek olmadığına inanıyorlar.

Ukrayna idaresi, çabucak hiçbir bahiste Rusya’yla müzakere etmeyi istemiyor. Hakan Fidan’ın ziyareti esnasında Ukrayna Dışişleri Bakanı Kuleba’nın Wagner kurucusu Prigojin’in gizemli vefatını örnek göstererek “Prigojin de Putin’le anlaşmıştı. Sonra başına neler geldiğini gördük” demesi, bundan kaynaklanıyor. Bugünler, Ukrayna ordusunun cephede sonuç almak için bütün gücüyle yüklendiği bir periyot. Geçen yıl, savaşın “iki-üç haftada” biteceğini söyleyen yetkililer vardı. Ne var ki ne geçen yılki, ne de bu yılın başındaki optimist senaryolar – en azından şimdilik- gerçekleşdi. Ukraynalı yetkililer, savaşın daha da uzun sürebileceği konusunda kamuoyunu alıştırmaya başladı.

Ukrayna’nın önündeki zorluklar

Ne var ki Kiev idaresinin savaş konusunda karşılaştığı iki değerli zorluk var: Birincisi, kamuoyunun yorulması. Geçen yılki coşku, sönmeye başladı. Ukraynalı basın-yayın organlarının da söylediği üzere askerden kaçanların sayısı ve bunun için rüşvet alırken yakalanan askerlik şubesi yetkililerinin sayısı giderek artıyor (bizde de 1. Dünya Savaşı’nın 4. yılında, 1918’de, misal durumlar görülmeye başlamıştı).

İkinci bir zorluk ise Batı’dan geliyor. Evvelki yazılarımızda Batı’daki “Ukrayna yorgunluğundan” bahsetmiştik. Bir NATO yetkilisinin iki hafta evvel “Kiev, işgal altındaki topraklarından vazgeçerse NATO’ya daha süratli girer” demesi de Ukraynalı uzmanların da işaret ettiği üzere Batı’da “Ukrayna versin, kurtulsun” diyenlerin arttığını gösteriyor. Bu çerçevede Batılıların tutumu, Ukrayna’nın cephede göstereceği muvaffakiyete bağlı olarak önümüzdeki bir-iki ay içinde netleşmiş olur. Batı’nın alacağı hal da savaşın nereye gideceğini belirlemiş olur.

[email protected]

Deniz Berktay ile Kuzeyden notlar: Fidan’ın Kiev temasları ve sonu belgisiz savaş yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ukrayna idaresi, tahılın Tuna Irmağı üzerinden Avrupa’ya ve öteki ülkelere taşınması üzere alternatifler üzerinde dursa da Türkiye, başka alternatiflerin, birinci tahıl muahedesinin yerini tutamayacağını savunuyor.

Kiev’in tutumunda değişim

Ukrayna’nın muahedeye uzak durmasının değerli bir nedeni, Rusya’ya Karadeniz’de meydan okuması. Geçen yılki mutabakat, Rus donanmasının Karadeniz’i denetim ettiği koşullarda yapılmıştı. Bu yılsa Ukrayna, İHA’lar ve İDA’larla Rus gemilerini vurmaya başladı. Böylece Rusların artık istese de eskisi üzere Ukrayna limanlarını ablukaya alamayacağına hasebiyle, geçen yılki kaidelerde bir muahedeye varılmasına gerek olmadığına inanıyorlar.

Ukrayna idaresi, çabucak hiçbir mevzuda Rusya’yla müzakere etmeyi istemiyor. Hakan Fidan’ın ziyareti esnasında Ukrayna Dışişleri Bakanı Kuleba’nın Wagner kurucusu Prigojin’in gizemli mevtini örnek göstererek “Prigojin de Putin’le anlaşmıştı. Sonra başına neler geldiğini gördük” demesi, bundan kaynaklanıyor. Bugünler, Ukrayna ordusunun cephede sonuç almak için bütün gücüyle yüklendiği bir devir. Geçen yıl, savaşın “iki-üç haftada” biteceğini söyleyen yetkililer vardı. Ne var ki ne geçen yılki, ne de bu yılın başındaki optimist senaryolar – en azından şimdilik- gerçekleşdi. Ukraynalı yetkililer, savaşın daha da uzun sürebileceği konusunda kamuoyunu alıştırmaya başladı.

Ukrayna’nın önündeki zorluklar

Ne var ki Kiev idaresinin savaş konusunda karşılaştığı iki değerli zorluk var: Birincisi, kamuoyunun yorulması. Geçen yılki coşku, sönmeye başladı. Ukraynalı basın-yayın organlarının da söylediği üzere askerden kaçanların sayısı ve bunun için rüşvet alırken yakalanan askerlik şubesi yetkililerinin sayısı giderek artıyor (bizde de 1. Dünya Savaşı’nın 4. yılında, 1918’de, benzeri durumlar görülmeye başlamıştı).

İkinci bir zorluk ise Batı’dan geliyor. Evvelki yazılarımızda Batı’daki “Ukrayna yorgunluğundan” bahsetmiştik. Bir NATO yetkilisinin iki hafta evvel “Kiev, işgal altındaki topraklarından vazgeçerse NATO’ya daha süratli girer” demesi de Ukraynalı uzmanların da işaret ettiği üzere Batı’da “Ukrayna versin, kurtulsun” diyenlerin arttığını gösteriyor. Bu çerçevede Batılıların hali, Ukrayna’nın cephede göstereceği muvaffakiyete bağlı olarak önümüzdeki bir-iki ay içinde netleşmiş olur. Batı’nın alacağı tutum da savaşın nereye gideceğini belirlemiş olur.

[email protected]

Deniz Berktay ile Kuzeyden notlar: Fidan’ın Kiev temasları ve sonu bilinmeyen savaş yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Su ölçüsü Istrancalar’da yüzde 21.42, Terkos’ta yüzde 19.78, Sazlıdere’de yüzde 17.4, Alibey’de yüzde 16.06, Büyükçekmece’de yüzde 13.52, Ömerli’de yüzde 67.27, Darlık’ta yüzde 48.74, Elmalı’da yüzde 23.64, Pabuçdere’de yüzde 4.55 ve Kazandere’de yüzde 8.62 olarak ölçüldü.

Yağışların azalmasıyla İstanbul’a su sağlayan 10 barajdan 6’sında su düzeyi yüzde 20’nin altına indi. Azami 868 milyon 683 bin metreküp su biriktirme hacmine sahip kente su sağlayan baraj ve göletlerdeki su ölçüsü ise 291 milyon 66 bin metreküp düzeyinde kaldı.

Barajlar dışında İstanbul’a su sağlayan Yeşilçay ve Melen’den 2023’te 504 milyon metreküp su alındı.

SON 9 YILIN DOLULUK ORANLARI

İSKİ istatistiklerine nazaran, 15 Ağustos tarihli baraj doluluk oranları 2015’te yüzde 73,57, 2016’da yüzde 56,85, 2017’de yüzde 66,35, 2018’de yüzde 67,96, 2019’da yüzde 63,26, 2020’de yüzde 52,3, 2021’de yüzde 62,63, 2022’de yüzde 61,87 iken bugünkü oran yüzde 33,58 olarak ölçüldü.

Alibey Barajı’nda geçen yıl 8 Ağustos’ta yüzde 16,57 olan doluluk oranı, bugün yüzde 16,06’ya düştü. Bu oran, son 9 yılın en düşük düzeyi olarak kaydedildi.

Büyükçekmece Barajı’nda ise geçen yıl yüzde 69,59 olarak ölçülen su doluluk oranı, bugün prestijiyle yüzde 13,52’ye düştü. Kelam konusu oran da 15 Ağustos baz alındığında son 9 yılın en düşük düzeyi olarak kayıtlara geçti.

Darlık Barajı’nda ise geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 64,16 olarak ölçülen doluluk oranı, bugün prestijiyle yüzde 48,74 oldu.

Elmalı Barajı’nda geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 54,74 olan doluluk oranı, son 6 yılın en düşük düzeyine inerek yüzde 23,64’e düştü.

Istrancalar’da ise geçen yıl yüzde 31,9 olan doluluk oranı, bugün yüzde 21,42 olarak kaydedildi.

Kazandere Barajı’nda ise 15 Ağustos 2022’de yüzde 68,89 olarak ölçülen doluluk oranı, bugün 8,62’ye kadar düştü.

Ömerli Barajı’nda su doluluk oranı, bugün prestijiyle yüzde 67,27 olurken, geçen yıl tıpkı periyotta bu oran yüzde 65,4 olarak kayıtlara geçmişti.

EN DÜŞÜK SU DÜZEYİ PABUÇDERE’DE

İstanbul’a su sağlayan barajlar ortasında su doluluk düzeyi en düşük olan baraj Pabuçdere oldu. Pabuçdere Barajı’nda su doluluk oranı geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 57,98 iken bugün yüzde 4,55 olarak kayıtlara geçti. Sazlıdere Barajı’nda ise geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 54,05 olan doluluk, bugün itibariyle 17,4 oldu. Terkos Barajı’nda su doluluk oranı bugün prestijiyle yüzde 19,78 olurken geçen yıl birebir devirdeki oran yüzde 59,06 olarak kayıtlara geçmişti.

“SU KULLANIMI ÇOK FAZLA, BARAJLARDAKİ SU AZ”

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, yağışların azalmasıyla birlikte İstanbul’a su sağlayan barajlardaki doluluğun azaldığını, bu durumun tasa verici olduğunu söyledi.

Geçen yıl birebir periyotta barajlarda doluluğun yüzde 62, bu yıl ise yüzde 33’lere kadar düştüğünü belirten Toros, “İstanbul’a su sağlayan barajlardaki su düzeyi bugünün tarihine nazaran son 9 yılın en düşüğünde. Barajlarda 300 milyon metreküpün altında su kaldı. İstanbul’da su kullanımı çok fazla, barajlardaki su az. Barajdaki su düzeyi düştükçe kullanma maliyeti artıyor” dedi.

NE YAPILMALI?

Barajlardaki su ölçüsünün kritik düzeyde olduğunu vurgulayan Toros, şunları kaydetti:

“Ülkemizde 2022 son derece kurak geçti. 2023 yılının mart nisan, mayıs ayı yağışlı, sonraki aylar ise son derece kurak geçti ve geçmeye devam ediyor. Ağustos ve eylülde yağışların az olmasını bekliyoruz. Bunun için elimizde var olan suyu son derece güzel kıymetlendirmek gerekiyor. İstanbul 1990’lı yıllarda susuzluğu yaşamış, susuzluğun ne olduğunu bilen bir kent. 1990’lı yıllardaki üzere susuzluğu yaşamamak için şimdiden kendi çapımızda tahlil üretmeliyiz. Su tasarrufu bu devirde son derece kıymetli. Önlem olarak tahminen su kullanımda kademeli fiyatlandırma olabilir. Kademeli fiyatlandırma ile su tüketimi azaltılabilir.”

İstanbul’a su sağlayan barajların 6’sında doluluk oranı yüzde 20’nin altında! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Su ölçüsü Istrancalar’da yüzde 21.42, Terkos’ta yüzde 19.78, Sazlıdere’de yüzde 17.4, Alibey’de yüzde 16.06, Büyükçekmece’de yüzde 13.52, Ömerli’de yüzde 67.27, Darlık’ta yüzde 48.74, Elmalı’da yüzde 23.64, Pabuçdere’de yüzde 4.55 ve Kazandere’de yüzde 8.62 olarak ölçüldü.

Yağışların azalmasıyla İstanbul’a su sağlayan 10 barajdan 6’sında su düzeyi yüzde 20’nin altına indi. Azami 868 milyon 683 bin metreküp su biriktirme hacmine sahip kente su sağlayan baraj ve göletlerdeki su ölçüsü ise 291 milyon 66 bin metreküp düzeyinde kaldı.

Barajlar dışında İstanbul’a su sağlayan Yeşilçay ve Melen’den 2023’te 504 milyon metreküp su alındı.

SON 9 YILIN DOLULUK ORANLARI

İSKİ istatistiklerine nazaran, 15 Ağustos tarihli baraj doluluk oranları 2015’te yüzde 73,57, 2016’da yüzde 56,85, 2017’de yüzde 66,35, 2018’de yüzde 67,96, 2019’da yüzde 63,26, 2020’de yüzde 52,3, 2021’de yüzde 62,63, 2022’de yüzde 61,87 iken bugünkü oran yüzde 33,58 olarak ölçüldü.

Alibey Barajı’nda geçen yıl 8 Ağustos’ta yüzde 16,57 olan doluluk oranı, bugün yüzde 16,06’ya düştü. Bu oran, son 9 yılın en düşük düzeyi olarak kaydedildi.

Büyükçekmece Barajı’nda ise geçen yıl yüzde 69,59 olarak ölçülen su doluluk oranı, bugün prestijiyle yüzde 13,52’ye düştü. Kelam konusu oran da 15 Ağustos baz alındığında son 9 yılın en düşük düzeyi olarak kayıtlara geçti.

Darlık Barajı’nda ise geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 64,16 olarak ölçülen doluluk oranı, bugün prestijiyle yüzde 48,74 oldu.

Elmalı Barajı’nda geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 54,74 olan doluluk oranı, son 6 yılın en düşük düzeyine inerek yüzde 23,64’e düştü.

Istrancalar’da ise geçen yıl yüzde 31,9 olan doluluk oranı, bugün yüzde 21,42 olarak kaydedildi.

Kazandere Barajı’nda ise 15 Ağustos 2022’de yüzde 68,89 olarak ölçülen doluluk oranı, bugün 8,62’ye kadar düştü.

Ömerli Barajı’nda su doluluk oranı, bugün prestijiyle yüzde 67,27 olurken, geçen yıl birebir periyotta bu oran yüzde 65,4 olarak kayıtlara geçmişti.

EN DÜŞÜK SU DÜZEYİ PABUÇDERE’DE

İstanbul’a su sağlayan barajlar ortasında su doluluk düzeyi en düşük olan baraj Pabuçdere oldu. Pabuçdere Barajı’nda su doluluk oranı geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 57,98 iken bugün yüzde 4,55 olarak kayıtlara geçti. Sazlıdere Barajı’nda ise geçen yıl 15 Ağustos’ta yüzde 54,05 olan doluluk, bugün itibariyle 17,4 oldu. Terkos Barajı’nda su doluluk oranı bugün prestijiyle yüzde 19,78 olurken geçen yıl birebir devirdeki oran yüzde 59,06 olarak kayıtlara geçmişti.

“SU KULLANIMI ÇOK FAZLA, BARAJLARDAKİ SU AZ”

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, yağışların azalmasıyla birlikte İstanbul’a su sağlayan barajlardaki doluluğun azaldığını, bu durumun telaş verici olduğunu söyledi.

Geçen yıl birebir devirde barajlarda doluluğun yüzde 62, bu yıl ise yüzde 33’lere kadar düştüğünü belirten Toros, “İstanbul’a su sağlayan barajlardaki su düzeyi bugünün tarihine nazaran son 9 yılın en düşüğünde. Barajlarda 300 milyon metreküpün altında su kaldı. İstanbul’da su kullanımı çok fazla, barajlardaki su az. Barajdaki su düzeyi düştükçe kullanma maliyeti artıyor” dedi.

NE YAPILMALI?

Barajlardaki su ölçüsünün kritik düzeyde olduğunu vurgulayan Toros, şunları kaydetti:

“Ülkemizde 2022 son derece kurak geçti. 2023 yılının mart nisan, mayıs ayı yağışlı, sonraki aylar ise son derece kurak geçti ve geçmeye devam ediyor. Ağustos ve eylülde yağışların az olmasını bekliyoruz. Bunun için elimizde var olan suyu son derece âlâ kıymetlendirmek gerekiyor. İstanbul 1990’lı yıllarda susuzluğu yaşamış, susuzluğun ne olduğunu bilen bir kent. 1990’lı yıllardaki üzere susuzluğu yaşamamak için şimdiden kendi çapımızda tahlil üretmeliyiz. Su tasarrufu bu periyotta son derece değerli. Önlem olarak tahminen su kullanımda kademeli fiyatlandırma olabilir. Kademeli fiyatlandırma ile su tüketimi azaltılabilir.”

İstanbul’a su sağlayan barajların 6’sında doluluk oranı yüzde 20’nin altında! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın 2022 Yılı Genel Faaliyet Raporu’nda yer alan datalar şöyle: 

• Din hizmetleri ve yaygın din eğitiminde gayeler aşıldı. Rapora nazaran halkı aydınlatmaya yönelik cami dışı din hizmetleri kapsamında gerçekleştirilen şûra, konferans, panel, seminer ve istişare toplantısı sayısında geçen yıl 27 bin 500 aktiflik hedefleniyordu. Gerçekleşme ise 30 bin 833 oldu.  
• Kuran kursu hizmeti ile ulaşılan yurttaş sayısı 2020’de 1 milyon 420 bin 909 oldu. 2021’de 3 milyon 824 bin 448’e çıktı. Geçen yıl maksat 4 milyon 140 bin kişiydi. Gerçekleşme ise 4 milyon 434 bin 891 oldu.  
• Geçen yıl din hizmetleri ve yaygın din eğitimi için ek bütçe dahil toplam 19.6 milyar TL ödenek ayrıldı. Yılsonu ödeneği 22.7 milyar TL oldu. Harcama ise 22.9 milyar TL olarak gerçekleşti. 
• Ortaöğretim için ayrılan bütçe ödeneği 79.9 milyar TL’ydi. Yılsonu ödeneği 84.1 milyar TL oldu. Harcama ise 83.6 milyar TL olarak gerçekleşti. Yükseköğretim için de 85.6 milyar TL ödenek ayrıldı. Yılsonu ödeneği 107.1 milyar TL oldu. Harcama 103.1 milyar TL olarak gerçekleşti.   
• Hukuk ve adalet alanında adalet hizmetlerinde memnuniyet oranı düştü. 2020’de oran yüzde 60.4’tü. 2021’de yüzde 54.80’e indi. Geçen yıl maksat yüzde 60.05’ti. Lakin gerçekleşme yüzde 59.50’de kaldı. 
• İşveren olarak çalışanlar içindeki bayan oranı 2020’nin altına düştü. Geçen yıl yüzde 11.90 oldu. 
• Bebek mevt suratı (bin canlı doğumda, tüm haftalar) 2021’de 9.1 oldu. Geçen yıl da yeniden 9.1 olarak gerçekleşti. 
• 10-13 yaş kız çocuklarının okullaşma oranı 2021’de yüzde 98.45 oldu. Geçen yıl yüzde 98.33’te kaldı.

Diyanet maksadı tutturdu, adalet geriledi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.