Devlet geleneğinde istişarenin ayrı bir yerinin ve öneminin olduğunu ifade eden Erdoğan, “devlet aklı” kavramının, istişare kültürünün zengin bir tecrübeden süzülerek uygulamaya geçirilmiş hali olduğunu belirtti.

Bu yıl 16’ncısı düzenlenen Büyükelçiler Konferansı’nın her konuda fikir teatisine, istişareye, müzakereye zemin oluşturduğunu, bundan da memnuniyet duyduğunu dile getiren Erdoğan, her yıl olduğu gibi bu sene de konferansın tertiplenmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

Erdoğan, devleti ve milleti yurt dışında iftiharla temsil ederken terör örgütlerinin kalleş saldırılarında şehit düşen hariciye teşkilatının tüm mensuplarını rahmetle yad etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2008 yılından beri düzenlenen konferansın her yıl farklı bir temada gerçekleştirildiğini belirterek, 16. Büyükelçiler Konferansı’nın “barış, istikrar ve refah üreten dış politika” başlıklarını taşıdığını söyledi. Erdoğan, içinden geçilen bölgesel ve küresel konjonktür itibarıyla bu üç kavramın seçilmesini son derece yerinde bulduğunu kaydetti.
Modern diplomasinin temellerini atan Vestfalya Anlaşması’nın üzerinden neredeyse dört asır geçtiğini hatırlatan Erdoğan, bu süre zarfında şüphesiz hem Avrupa’da hem bölgede hem de dünyada tüm insanlığı etkileyen çok mühim hadiseler yaşandığını vurguladı.

Erdoğan, son yıllarda teknoloji ve küreselleşmenin de etkisiyle ana aktörü devlet olan uluslararası ilişkilerin çok daha geniş bir alanı kapsar hale geldiğini belirtti.

Çok uluslu şirketler, sivil toplum örgütleri, düşünce kuruluşları, uluslararası medya ve yatırımcılar gibi yeni oyuncuların, geleneksel diplomasiyi, dijital, dinamik ve kontrolü gittikçe zorlaşan bir zemine taşıdığına dikkati çeken Erdoğan, son 30 yılda iki kutupluluktan çok taraflılığa evrilen uluslararası sistemin gelinen noktada çok kutupluluğa dönüşmeye başladığını, dolayısıyla güç mücadelesinin daha sertleşmeye namzet olduğunu ifade etti.

Erdoğan, büyük oranda söylem düzeyinde kalsa da insan hakları ve küresel adalet gibi kavramların daha fazla gündemde yer aldığına, bunların dikkate değer gelişmeler olduğuna ve hepsinin ayrı ayrı önemde olduğuna işaret etti.

“Sınır hatlarından yansıyan insanlık dışı görüntüleri hiçbirimiz unutmadık”

Burada şu tespitin de mutlaka yapılması gerektiğinin altını çizen Erdoğan, şöyle devam etti:

“Tüm bu gelişmeler, insani krizleri, küresel eşitsizliği, savaşları, çatışmaları, istikrarsızlıkları çözmek yerine sorunları daha da derinleştirmiştir. Geçtiğimiz yüz yılın ilk yarısında, 20 yıl arayla milyonlarca insanın hayatını kaybettiği iki dünya savaşı yaşanmıştı. Holokost yine bu dönemde büyük bir barbarlık ve vahşet örneği olarak insanlığın ortak hafızasında derin izler bırakmıştı. İkinci Cihan Harbi sonrası inşa edilen küresel yönetişim ve güvenlik mimarisinin gayesi, benzer trajedilerin, soykırımların, vicdanları yaralayan savaş ve insanlık suçlarının önüne geçmekti. Bunda tam başarı sağlandığını söylemek yanlış olur.

Ruanda’da yaklaşık 100 gün içinde 800 bin insan soykırıma uğradı. Bosna’da, Avrupa’nın göbeğinde utanç verici katliamlar yaşandı. Irak’ta, Arakan’da, Somali’de, Orta Afrika’da ve daha pek çok yerde milyonlarca masum insan, çatışma ve iç savaş sebebiyle hayatını kaybetti. Haksız da olsa güçlüyü koruyan, haklı da olsa mazlumu ezen mevcut düzen on yıllar boyunca istikrarsızlık üretti, kriz üretti, adaletsizlik üretti. Bu acı hakikate hepimiz bizzat şahitlik ettik.”

Komşu Suriye’de, 600 binden fazla Suriyelinin Baas rejiminin ve terör örgütlerinin saldırılarında şehit olduğunu anımsatan Erdoğan, Sednaya gibi işkence merkezlerinde yüz binlerin eziyet gördüğünü, milyonlarca Suriyelinin ülkesini terk ettiğini söyledi.

Erdoğan, “13,5 yıl boyunca katliam devam ederken, 13,5 yıl boyunca sivillerin tepesine varil bombaları yağarken vicdan sahibi bir avuç ülke dışında demokrasi ve insan hakları havarisi kesilenlerin hiçbirinin sesi çıkmadı. Sınır hatlarından yansıyan insanlık dışı görüntüleri hiçbirimiz unutmadık. Şişlerle delinen, batırılan, ülkemize doğru itilen botları unutmadık. Avrupa başkentlerinde kaybolan binlerce Suriyeli çocuğu unutmadık. Popülist siyasetçileri ve medyanın kışkırttığı ırkçı saldırıları unutmadık.” diye konuştu.

“On binlerce çocuk soykırımın canlı tanıkları olarak Gazze’de hayata tutunmaya çalışıyor”
Aynı şekilde Gazze’de 70 binin üzerinde Filistinlinin öldürüldüğünü, 170 binin üzerinde de yaralı bulunduğunu ifade eden Erdoğan, yıkıntıların altında ne kadar cenaze olduğunu kimsenin bilmediğini kaydetti.

Erdoğan, “Şu anda pek çok anne, pek çok eş, çocuk, annelerini, babalarını, eşlerini arıyor ya da onların akıbetlerine ilişkin haber almayı bekliyor. Sadece annesini, babasını, kardeşini değil evini, okulunu kaybetmiş on binlerce çocuk soykırımın canlı tanıkları olarak bugün enkazlar arasında Gazze’de hayata tutunmaya çalışıyor.” dedi.

Gazze’nin yüz ölçümünün 365 kilometrekare olduğunu dile getiren Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yani Gazze derken, İstanbul’da Beykoz, Ankara’da Mamak büyüklüğünde bir alandan bahsediyoruz. Soykırımdan önce Gazze’nin nüfusu 2,3 milyon civarındaydı. İşte böyle bir yerleşim alanına, 200 bin tondan fazla bomba atıldı. Hiroşima’ya atılandan 14 kat daha fazla bombayla Gazze’yi yerle bir ettiler. Şimdi bu durumda biz, nasıl işleyen, bu sorunlara çözüm üreten, adaletsizliği engelleyen bir uluslararası sistemden bahsedebiliriz? Mevcut küresel güvenlik ve yönetişim mimarisine nasıl güvenebiliriz? Resmin bütününe baktığımızda karşılaştığımız manzara şudur: Uluslararası kurumların çoğu bugün, kendisini gassalin ellerine bırakmış meyyit misali cansız, duyarsız, hareketsiz ve işlevsiz vaziyettedir. Türkiye’nin hem kendi hak ve çıkarlarını layıkıyla savunabilmesi hem de dost, soydaş ve kardeşlerine yardım eli uzatabilmesi için ekonomik, askeri, diplomatik bakımdan güçlü olmak dışında bir seçeneği yoktur.”

“Türkiye’nin güçlü olmak dışında seçeneği yoktur”

Erdoğan, Suriye ile ilgili, “İsrail’in Suriye’ye yönelik mütecaviz eylemleri halihazırda bu ülkenin kalıcı güvenlik ve istikrarının önündeki en büyük engeldir. Suriye’ye dönenlerin sayısı 580 bini buldu. Muhacirlerin gönüllü, güvenli, onurlu geri dönüşleri, huzur ortamı kalıcı hale geldikçe şüphesiz hızlanacaktır.” şeklinde konuştu.

Erdoğan, “Suriye’yi oluşturan tüm kesimlerin yarınlarına güvenle bakabilmesi ancak ortak tarih ve ortak gelecek tasavvuruyla mümkündür. Ayak direnmesi halinde krize dönüşme riski barındıran 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanması için gerekli telkinlerde bulunuyoruz. Her zaman söylüyorum, biz bin yıldır buradayız, beraberiz, komşuyuz inşallah kıyamete kadar da burada olacağız, birlikte yaşayacağız.” dedi.

Erdoğan, “Çeşitli kısıtlamalara karşın insani yardım sevkiyatı peyderpey ilerliyor. 103 bin tonu aşan insani yardımla burada da farkımızı ortaya koyuyoruz.” diye konuştu.

Erdoğan, “İçinde bulunduğumuz asrı Türkiye Yüzyılı yapmak için incelikle örülmüş çok boyutlu bir politikayı adım adım hayata geçiriyoruz. Türkiye’nin hem kendi çıkarlarını savunabilmesi hem de kardeşlerine yardım eli uzatabilmesi için güçlü olmak dışında seçeneği yoktur.” dedi.

Erdoğan, “Azerbaycan ve Ermenistan barış anlaşması imzalamaya yakınlar. Azerbaycan’la diyalog halinde biz de Ermenistan’la normalleşme süreçlerimizi ilerletiyoruz.” şeklinde konuştu.

Erdoğan, “15 Temmuz darbe girişiminin faili FETÖ’nün yurt dışındaki uzantılarıyla mücadeleyi aynı kararlılıkla devam ettirmeliyiz. Türkiye düşmanlarının maşasına dönüşen bu ihanet şebekesinin ülkemiz ve demokrasimiz açısından tekrar bir tehdit oluşturmasına izin veremeyiz.” dedi.

Erdoğan, Karadeniz’deki saldırılarla ilgili, “Ticaret gemilerini, sivil gemileri hedef almanın kimseye faydası olmaz. Her iki tarafa da ikazımızı net bir şekilde iletiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Erdoğan: Karadeniz’de sivil gemiler hedef alınmamalı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Portekiz Deniz Kuvvetleri Denizde İkmal ve Lojistik Destek Gemileri Projesi kapsamında Türkiye’nin üreteceği iki gemiden birincisinin sac kesim töreni İstanbul’daki Ada Tersanesi’nde gerçekleştirildi.

Görgün, törendeki konuşmasında, Portekiz donanması için iki adet denizde ikmal ve lojistik destek gemisi inşasına yönelik geçen yıl 17 Aralık’ta Lizbon’da sözleşme imzaladıklarını hatırlatarak, “O gün sadece bir sözleşmenin değil, aynı zamanda tarihin de temelini attık. Türkiye’den bir NATO ve Avrupa Birliği üyesi ülkeye ilk askeri deniz platformu ihracatını gerçekleştirdik.” değerlendirmesinde bulundu.

Bugün gerçekleştirilen sac kesim töreniyle bu tarihi projenin ilk somut adımını attıklarını anlatan Görgün, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu törenle, insanlığa barış içinde hizmet edecek ve çatışma zamanlarında caydırıcılık sağlayacak bir deniz platformunun inşasını başlatıyoruz. İnşa edilecek gemiler sadece askeri platformlar değil. Bu gemiler, mühendislik becerilerimizin, tasarım kabiliyetimizin, lojistik vizyonumuzun ve denizdeki işbirliğine dayalı üretim gücümüzün somut örnekleri. 137 metre uzunluğunda ve 11 bin ton deplasmana sahip olan bu gemiler, 90 güne kadar denizde kesintisiz operasyon yapabilecek. 18 knotu aşan azami hıza ulaşacak olan gemiler, hem dizel hem de elektrikli tahrik sistemleriyle yüksek verimlilik sunacak.”

“Ürettiğimiz gemiler NATO liderliğindeki ortak operasyonlarda kritik bir rol oynayacak”

Görgün, 14 knot ekonomik seyir hızıyla 14 bin deniz miline kadar menzile ulaşacak olan gemilerin, okyanus ötesi görevlerin başarıyla icrasına olanak sağlayacağını belirterek, “Denizde ikmal, lojistik destek, bölgesel güç projeksiyonu, amfibi operasyonlar, tıbbi yardım, arama kurtarma ve insani yardım gibi geniş bir yelpazedeki operasyonlar için tasarlanan bu gemiler, modern deniz operasyonları için çok yönlü unsurlar olacak.” dedi.

Gelişmiş haberleşme ve komuta kontrol sistemleri ile kapsamlı sensör ve silah sistemleriyle donatılan gemilerin müttefik deniz kuvvetlerinin caydırıcılığını artıracağına dikkati çeken Görgün, bu gemilerin Portekiz donanmasının uzun vadeli lojistik kabiliyetlerini de güçlendireceğini dile getirdi.

Görgün, 20 hafif zırhlı araca kadar taşıma kapasitesi bulunan bu platformların, helikopterler ve insansız hava araçları için bir uçuş güvertesi ve hangar altyapısına sahip olacağını aktararak, şunları söyledi:

“Ürettiğimiz gemiler gelişmiş özellikleriyle NATO liderliğindeki ortak operasyonlarda kritik bir rol oynayacak. Türkiye eş zamanlı inşa edilen askeri gemi sayısı bakımından dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. STM’nin ana yüklenici olduğu ve yaklaşık 30 yerel firmanın katılımıyla yürütülen bu proje, Türk gemi inşa mühendisliğinde bir dönüm noktası niteliğinde.”

“Türkiye, denizcilik teknolojilerinde dünya standartlarında bir uzmanlığa ulaştı”

Türkiye’nin MİLGEM, TCG Anadolu, TF-2000 ve MİLDEN gibi öncü programlar sayesinde denizcilik teknolojilerinde dünya standartlarında bir uzmanlığa ulaştığını vurgulayan Görgün, bu uzmanlığın dost ve müttefiklerle paylaşıldığını ifade etti.

Görgün, Portekiz ile imzalanan projeyle, Türk mühendisliğinin Avrupa Birliği ve NATO üyesi bir ülke tarafından seçilerek takdir edildiğini ve Avrupa’nın askeri gemi inşa sektöründe yeni bir eşiğin yakalandığını belirterek, şunları kaydetti:

“Portekiz’in kararı, sadece STM’ye olan güveni değil, aynı zamanda tüm Türk savunma sanayisine olan güveni de yansıtıyor. Üstün bir denizcilik mirasına ve modern savaş gemileri, denizaltılar ve insansız su üstü gemileriyle donatılmış güçlü bir donanmaya sahip Portekiz’in, Türkiye’yi ortak olarak seçmesi bizim için büyük bir gurur kaynağı. Bu proje sayesinde, ülkelerimiz arasında sadece teknik bir işbirliği değil, aynı zamanda kalıcı bir stratejik dostluk da inşa ediyoruz. Bugün, birlikte durarak, ortak amaç ve güvenle geleceğe doğru bir yolda yürüdüğümüzü ilan ediyoruz.”

Gerçekleştirilen törenin, yan yana durma, ortak bir vizyon paylaşma ve denizlerde barışı güçlendirmeye katkıda bulunma konusundaki ortak kararlılığı temsil ettiğini vurgulayan Görgün, gelecek dönemde çeşitli alanlarda birlikte yeni projelere imza atacaklarından emin olduğunu dile getirdi.

“Gemi, 21. yüzyılın güvenlik sorunlarına karşı hazırlıklarımızı güçlendirecek”

Portekiz Deniz Kuvvetleri Gemi Programı Direktörü Tümamiral Joao Marques da Costa da gerçekleştirilen törenin sadece yeni bir geminin başlangıcına değil, Portekiz ve Türkiye arasındaki güven ve ortak vizyonun yeni bir bölümünün de başlangıcına işaret ettiğini söyledi.

Projenin, Portekiz donanması, SSB ve STM arasındaki ortaklık sayesinde mümkün olduğuna işaret eden da Costa, bu projenin bir gemi inşasından çok daha fazlasını temsil ettiğini ifade etti.

Da Costa, Türkiye’nin inşa edeceği geminin, ulusal ve müttefik operasyonlara çok önemli lojistik destek sağlayacağını aktararak, geminin 21. yüzyılın güvenlik sorunlarına karşı hazırlıklarını güçlendireceğini dile getirdi.

Üretilecek gemilerin en yüksek kalite, güvenilirlik, sağlamlık ve performans standartlarını sağlayacağından emin olduklarını anlatan da Costa, projenin iki ülke arasındaki uzun vadeli bir ortaklığın da bir göstergesi olduğunu söyledi.

STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret AŞ (STM) Genel Müdürü Özgür Güleryüz ise 17 Aralık 2024’te imzaların atılmasından bu yana proje üzerinde yoğun bir şekilde çalıştıklarını belirterek, tasarım aşamasının başarıyla tamamlandığını ifade etti.

Gelecek yıl ocak ayında geminin omurga koyma törenini gerçekleştirmeyi sabırsızlıkla beklediklerini aktaran Güleryüz, “Gemilerin teslimatı, sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren ilk gemi için 36 ay, ikinci gemi için ise 44 ay içinde planlanıyor. Bu gemilerin Portekiz donanmasının bölgesel ve müttefik operasyonlarına önemli ölçüde katkıda bulunacağına ve Portekiz Deniz Kuvvetleri’nin lojistik destek kabiliyetlerini önemli ölçüde artıracağına inanıyorum.” diye konuştu.

Konuşmaların ardından Portekiz’e ihraç edilecek iki adet denizde ikmal ve lojistik destek gemisinin birincisinin sac kesimi yapıldı. Günün anısına fotoğraf çekiminin ardından tören sona erdi.

Törene, Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Portekiz Deniz Kuvvetleri Gemi Programı Direktörü Tümamiral Joao Marques da Costa, STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret AŞ (STM) Genel Müdürü Özgür Güleryüz’ün yanı sıra projenin paydaş kurumlarından çok sayıda üst düzey yetkili katıldı.

“10’a yakın devlet ve özel sektör tersanesinde halihazırda 40 proje devam ediyor”

Törenin ardından değerlendirmede bulunan Haluk Görgün, bugünün önemli ve anlamlı bir gün olduğunu belirterek, geçen yıl aralık ayında Türkiye ve Portekiz arasında sözleşmesi imzalanan Denizde İkmal ve Lojistik Destek Gemileri Projesi kapsamında ilk geminin sac kesim töreninin Portekiz Deniz Kuvvetleri yetkililerinin katılımıyla gerçekleştirildiğini söyledi.

Heyecanlı ve mutlu olduklarını aktaran Görgün, “Bir NATO ve Avrupa Birliği üyesi ülkeye askeri gemi ihraç etmek ve özellikle de denizcilikte köklü geçmişi olan bir ülkenin ihtiyaç duyduğu bir askeri gemide Türkiye’yi tercih etmiş olması bizim açımızdan memnuniyet verici.” diye konuştu.

Görgün, geminin inşasının yanı sıra platformun içindeki faydalı yükler ve alt sistemlerin neredeyse tamamının da Türk savunma sanayisi şirketlerinin ürünleriyle donatılacağını belirterek, şunları kaydetti:

“Dolayısıyla Portekiz Türkiye’ye sadece gemi inşası anlamında değil, savunma sanayi genelinde bir bütün olarak güvenini ortaya koymuş oldu. Planlandığı gibi süreçler devam ediyor. Kısa sürede bu iki gemi teslim edilecek ve Portekiz donanmasının hizmetine sunulmuş olacak.”

Haluk Görgün, Türkiye’nin çok farklı çeşit ve sayıda gemi inşa ettiğine işaret ederek, 10’a yakın devlet ve özel sektör tersanesinde halihazırda 40 projenin devam ettiğini vurguladı.

Diğer ülkelere bakıldığında aynı anda bu kadar büyük filonun inşa edildiğinin görülmediğini anlatan Görgün, “Sayın Cumhurbaşkanı’mızın liderliğinde Türk savunma şirketlerine, tersanelerimize ve bu tersanelere alt sistemleriyle destek olacak diğer savunma sanayi şirketlerimize olan güvenle birlikte başlanılan bu projeler, bir an önce tamamlanacak ve kahraman donanmamızın hizmetlerine sunulacak.” dedi.

Portekiz’e üretilecek askeri gemiler için sac kesme töreni yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’nin yerli imkanlarla geliştirdiği askeri gemi TCG Anadolu, Cumhuriyet’in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün manevi mirası TCG Savarona ile TCG Oruçreis, TCG İstanbul, TCG Heybeliada, TCG Kalkan, TCG Alanya, TCG Sancaktar ve TCG Hızırreis denizaltısı TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamında İstanbul Boğazı’ndan geçti.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nden başlayan geçiş töreni, Sarıyer merkez ve Tarabya, Emirgan, Kanlıca, Rumeli Hisarı, Kandilli-Bebek hattı, Ortaköy ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü güzergahında vatandaşlarca takip edildi.

Birçok vatandaş izledikleri geçiş törenini cep telefonuyla görüntüleyerek fotoğrafları, #TeknofestMaviVatan etiketi ile NSosyal’den paylaştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, TCG Savarona, TCG Anadolu ve 7 gemi ile icra edilen töreni Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nden takip etti.

Gemilerdeki askeri mürettebat Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı Dolmabahçe’de 21 pare top atışı ve denizcilere özgü selamlama şekli olan çimariva ile selamladı.

Çalışma ofisinin açık alanında gemileri seyreden Erdoğan, mürettebata ve tören vesilesiyle gemide bulunan vatandaşlara el salladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, selamla esnasında TCG Anadolu gemisinde bulunan Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu ile telefon görüşmesi gerçekleştirerek, “Savunma Bakanım, bütün Kuvvet Komutanlarım, hep birlikte şu anda sizleri selamlıyoruz.” dedi.

Bu sırada TCG Anadolu gemisindeki çocuklar kırmızı-beyaz balonları gökyüzüne bıraktı, ellerinde Türk bayrağı ve TEKNOFEST flaması bulunan gençler, üzerinde “Mavi Vatan 30-31 Ağustos 2025 İstanbul Tersanesi Komutanlığı” yazan ve #milliteknolojihamlesi etiketi bulunan pankart açtı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, selamlama sırasında eşi Emine Erdoğan eşlik etti.

Emine Erdoğan’ın Deniz Kuvvetleri Komutanlığının da rengi olan beyaz kıyafet giydiği görüldü.

TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamında gerçekleştirilen geçiş töreni Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gemileri selamlamasının ardından sona erdi.

Gençlik ve Spor Bakanlığı ile T3 Vakfı tarafından belirlenen 250 öğrenci de geçit töreni için TCG Anadolu’da yer aldı.

Erdoğan’dan geçit törenine ilişkin paylaşım

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Tarihe altın harflerle kazınan Zafer Haftamızda güçlü ve kudretli donanmamızla Mavi Vatan yolculuğu” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NSosyal’deki hesabından TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamında Türkiye’nin en büyük askeri gemisi TCG Anadolu liderliğindeki gemilerin İstanbul Boğazı’ndaki geçit törenine ilişkin paylaşımda bulundu.

Erdoğan, “Tarihe altın harflerle kazınan Zafer Haftamızda güçlü ve kudretli donanmamızla Mavi Vatan yolculuğu” ifadelerine yer verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan’ın filoyu selamlama anına ilişkin fotoğrafa da paylaşımda yer verildi.

Paylaşımda, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan ile Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak ile bazı komutanlarla birlikte çekilen hatıra fotoğrafı da yer aldı.

Boğaz’da şenlik! Gemiler Cumhurbaşkanı’nı selamladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rusya Savunma Bakanlığının dün gece yarısından itibaren Karadeniz’de Ukrayna limanlarına giden tüm gemilerin potansiyel askeri yük taşıyıcıları olarak kabul edileceğini açıklamasının akabinde Ukrayna Savunma Bakanlığından misilleme geldi. Ukrayna Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Rusya’nın bir defa daha tüm dünyanın kozmik hür sirkülasyon hakkını vahşice ihlal ettiği ve besin güvenliğini kasıtlı olarak baltaladığı belirtilerek, milyonlarca insanı açlığa mahkum ettiği vurgulandı.

Rusya’nın, Karadeniz’i her şeyden evvel Rus gemileri ve Rusya’nın süreksiz olarak işgal ettiği Ukrayna topraklarında bulunan Ukrayna limanlarına giden gemiler için bir tehlike bölgesi haline getirdiğine dikkat çekilerek, “Tüm risklerin sorumluluğu büsbütün Rus liderliğine aittir” denildi.

Açıklamada, “Ukrayna Savunma Bakanlığı, 21 Temmuz 2023 saat 00:00’dan itibaren, Rusya Federasyonu limanlarına ve Rusya tarafından süreksiz olarak işgal edilen Ukrayna topraklarında bulunan Ukrayna limanlarına gerçek Karadeniz sularında seyreden tüm gemilerin, Ukrayna tarafından ilgili tüm risklerle birlikte askeri kargo taşıyıcıları olarak kabul edilebileceği konusunda uyarıyor” tabirleri kullanıldı.

RUSYA, TEHDİT ETMİŞTİ

Rusya Savunma Bakanlığı tarafından dün yapılan yazılı açıklamada, “Karadeniz Teşebbüsü’nün işlerliğinin sona ermesi ve deniz insani koridorunun kapatılması nedeniyle 20 Temmuz 2023 saat 00:00’dan (TSİ) itibaren Karadeniz Havzası’nda Ukrayna limanlarına seyreden tüm gemiler potansiyel askeri kargo taşıyıcıları olarak değerlendirilecek” denilmişti.

Ukrayna’dan Rusya’ya misilleme yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu düşünülmemiş yahut yapılmamış bir şey de değil. Webtekno’nun aktardığı üzere geçmişte ABD, Japonya, Almanya ve Rusya’nın bunu denemişliği var. Birçok teknik, ekonomik ve düzenleyici zorlukla da karşı karşıya kalan bu teknoloji, sekteye uğramış durumda. Buna karşın şu anda bu hususta umut vadedici çalışmalar yürütülüyor.

Nükleer güçle çalışan ticari gemilerin geçmişi 1950’lere kadar dayanıyor.

Nükleer güçle çalışan birinci ticari gemi, 1950’lerin sonunda 46,9 milyon dolar maliyetle inşa edilen ve 1959 yılında denize indirilen “NS Savannah” idi. ABD devlet kurumları tarafından finanse edilen ve nükleer itiş gücünün kargo ve yolcu nakliyatında potansiyel kullanımını sergilemeyi amaçlayan bir şov projesiydi bu gemi. Geminin ismi, Atlantik Okyanusu’nu geçen birinci buharlı gemi olan SS Savannah’tan geliyor.

NS Savannah, iki buhar türbinine ve tek bir pervaneye güç veren 74 MW’lık tek bir Babcock & Wilcox nükleer reaktörüne sahipti, azamî suratı 21 deniz miliydi ve tek bir yakıt yüküyle 300.000 deniz mili menzile sahipti. 60 yolcu ve 14.040 ton kargo kapasitesine sahip olan gemi, 1962 ile 1972 yılları ortasında hizmet vermiş, 20 ülkede 45 limanı ziyaret etmiş ve 450.000 deniz milinden fazla yol kat etmişti.

NS Savannah, denize bıraktığı nükleer atıktan, radyoaktivitenin denetim edilememesinden ve bakım maliyetlerinin de çok fazla olmasından ötürü 1971 yılında devre dışı bırakıldı. Şu anda da ABD’nin Baltimore, Maryland bölgesinde bir müze olarak sergileniyor.

NS Savannah tek örnek değildi, akabinde üç farklı ülke de nükleer güçle çalışan kargo gemisi işine girişmişti.

Savannah dışındaki nükleer güçle çalışan ticari gemiler; “Otto Hahn” (Almanya), “Mutsu” (Japonya) ve “Sevmorput” (Rusya) idi. Otto Hahn 1968 yılında denize indirildi ve 1979 yılına kadar Avrupa, Güney Amerika ve Afrika ortasında cevher ve petrol taşıdı. 1980 yılında fosil yakıt sistemine dönüştürüldü ve 2009 yılında da miadını doldurup hurdaya çıkarıldı.

Mutsu, 1974 yılında denize indirilmiş ve 1992 yılına kadar çoğunlukla araştırma maksatlı olarak işletilmişti. 1995 yılında hizmet dışı bırakılan gemi, 1997 yılında konvansiyonel motorlu bir araştırma gemisine dönüştürüldü. 1988 yılında denize indirilen Sevmorput, hala faal olan tek nükleer güçlü kargo gemisi. Gemi, Rus Arktik bölgesi için buz kırıcı kargo gemisi olarak faaliyet gösteriyor.

Nükleer ticaret gemilerinin geliştirilmesi; bugüne kadar yüksek inşaat ve işletme maliyetleri, emniyet ve güvenlik telaşları, kamuoyu zıtlığı, etraf problemleri ve düzenleyici mahzurlar üzere birçok zorlukla karşılaştı. Nükleer itici güç, uzun dayanıklılık ve yüksek sürat avantajlarının maliyet ve risklerden daha ağır bastığı savaş gemileri, bilhassa denizaltılar ve uçak gemileri için çok daha başarılı bir halde kullanılabildi.

Ticari gemilerde nükleer güç kullanılması bir geri dönüş yapıyor.

Bazı denizcilik şirketleri ve araştırmacılar, bilhassa denizcilik kesiminin karbonsuzlaştırılmasına yönelik artan baskılar ışığında, nükleer güçle çalışan ticari gemiler fikrini tekrar canlandırmaya çalışıyor.

Örneğin, SMR-Sea isimli Avrupalı şirketlerden oluşan bir konsorsiyum, mevcut gemilere yahut yeni inşa edilecek gemilere monte edilebilecek modüler küçük bir nükleer reaktör için bir konsept geliştiriyorlar. Fennovoima isimli bir Fin şirketi tarafından yürütülen bir diğer proje ise buz kırıcılara ve öbür Arktik gemilere güç sağlamak için küçük modüler reaktörler kullanmanın fizibilitesini araştırıyor.

Bu projeler, daha küçük, daha inançlı ve daha uygun maliyetli reaktörler kullanarak evvelki nükleer güçlü ticari gemilerin yaşadığı zorlukları aşmayı hedefliyorlar.

İçinde HMM’in de bulunduğu Güney Kore kökenli çeşitli denizcilik işletmeleri ve öteki kuruluşlar Şubat ayında bir iş birliği mutabakatı imzaladı. İş birliği kapsamında küçük modüler nükleer reaktörlerle çalışan bir ticaret gemisi yaratmak isteniyor lakin kendileri şimdi işin çok başında oldukları için bir yorumda bulunmadılar.

NuProShip (Nuclear Propulsion of Merchant Ships) isimli bir öteki teşebbüs de Norveç’te başladı. Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesinden proje yöneticisi Jan Emblemsvg’e nazaran bu teşebbüsün gerisindeki küme, bir küme ticari gemide fonksiyon görebilecek altı potansiyel reaktör dizaynından oluşan kısa bir liste hazırladı ve ilerlemeleri de hayli düzgünmüş. Hatta Norveç’in doğal gaz tankeri Cadiz Knutsen’i nükleer güçle çalıştırmak üzere bir gayeleri var.

Bahsettiğimiz bu son iki küme, nükleer güç için erimiş tuz reaktörleri kullanmayı planlıyorlar.

Aslında 1960’lardan beri kullanılan bu yakıt kullanım tipi, reaktör erimelerini tesirli bir halde ortadan kaldırıyor zira yakıt esasen erimiş halde ve mümkün bir kaçağı durdurmak için boşaltmaya hazır durumda oluyor.

Katı nükleer yakıttaki sorun ise tepkilerin denetimden çıkması durumunda erimeler meydana gelmesi, bunun da yakıtın çok ısınmasına, erimesine ve reaktörün korumasını ihlal etme riskine sebep olması. 1960’lardan beri kullanılmasına karşın hala yaygın olmamasının ve çok faal olarak kullanılmamasının sebebi ise reaktörlerin içindeki korozyon üzere teknik zorluklar.

Reaktörlerin bu sorunları çözülse bile ticari kargo gemilerine adapte edilmeleri de bir sorun.

Birkaç nükleer güç uzmanı, büyük konteyner gemilerinin yalnızca 20 yıl üzere bir mühletle etkin faaliyette olabilmesinden dem vuruyor. Bu da o kadar maliyetle gemilerin içerilerine yerleştirilmiş nükleer reaktörlerin tekrar bir o kadar kaynak harcayarak sökülmesi manasına geliyor.

Ancak bu da tahlilsiz değil, Brezilya Nükleer ve Güç Araştırma Enstitüsünde araştırmacı olan Ondir Freire ve Delvonei Alves de Andale, büyük kargo gemileri için yeni reaktörler geliştirmenin yüksek başlangıç maliyetine sahip olmasına karşın, fosil yakıtlardan nükleer güce geçmenin uzun vadede uygun maliyetli olacağına inanıyor. Bunun için de bir gemiden çıkarılıp öbür bir gemiye ya da öteki tıp bir tesise kurulabilecek küçük reaktörler geliştirilebileceğini düşünüyorlar.

Bu işin bir de yasal boyutu var olağan, nükleer güçle çalışan bir gemide rastgele bir kazadan kimin sorumlu tutulacağı çok değerli bir konu. Yalnızca bu alan için bambaşka bir tüzük hazırlanmalı ve yasal kurallar belirlenmeli: Geminin sahibi, işletmecisi, nükleer reaktör üreticisi ya da geminin kayıtlı olduğu ülke olan bayrak devleti mi sorumlu olacak?

SS Savannah’ın başlattığı kelebek tesirini görüyor musunuz?

1818 yılında ABD’de inşa edilen ve Atlantik’i geçen birinci buharlı gemi unvanını taşıyan Savannah, her ne kadar hudutlu kargo kapasitesi nedeniyle kâr sağlamayıp rafa kaldırılsa da buharlı gemilerin atası oldu. Kendisinden sonraki birkaç on yıl boyunca da denizlerde buharlı gemiler hakimdi.

NS Savannah’ın ismini da bu gemiden aldığını söylemiştik. Hasebiyle her ne kadar 1950’lerde bir hezimet yaşamış olsa da bu gemi, günümüzde ve yakın gelecekte nükleer güçle çalışan gemiler inşa etmek için bir öncü pozisyonunda görülüyor…

Nükleer güçlü ticaret gemilerinin geleceği nasıl olacak? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Uraloğlu “Geçtiğimiz yıl, 39 yıl sonra birinci sefer yaptığımız Boğazlardan ülkeye döviz girişini artıracak fiyat artışına 1 Temmuz itibariyle yeni bir artış daha getiriyoruz. Yeni fiyat güncellemesiyle birlikte milletlerarası gemiler Türk Boğazlarını geçerken yeni belirlenen sayılar üzerinden artırılmış fiyatlardan geçecek” sözlerini kullandı.

Bakan Uraloğlu, Boğaz geçiş fiyatlarında Montrö Mukavelesi ile belirlenen kuralların uygulandığını belirterek “1983 yılından 7 Ekim 2022 yılına kadar Boğazlardan geçen milletlerarası gemilerden gemilerin net tonu başına 0,8063 dolar alınıyordu. 39 yılın akabinde 7 Ekim 2022 yılında Cumhurbaşkanlığı Kararı ile bu fiyatlarda güncelleme yaparak gemilerden net ton başına alınan fiyatı 4,08 dolara çıkardık. Bu fiyatı 1 Temmuz 2023 tarihinden itibaren 4,42 dolar olarak tekrar güncelliyoruz” tabirlerini kullandı.

“ARTIK FİYATLARI HER SENE DÜZENLEYECEĞİZ”

Montrö Mukavelesine nazaran Türk Boğaz’larından uğraksız geçecek gemilerden sıhhat kontrolü hizmeti, fener hizmeti ve tahlisiye hizmeti olmak üzere 3 kalem üzerinden fiyat alındığını aktaran Bakan Uraloğlu, “Ücretlerin hesaplanmasında, gemilerin net tonajı (NRT) baz alınırken, ünite olarak da “Altın Frank” temel alınıyor. Geçen yıla kadar bu fiyatlar sabit kalıyordu. Cumhurbaşkanlığı Kararı ile artık bu fiyatları her sene güncelleyeceğiz” açıklamasını yaptı.

“BOĞAZLARIMIZDAN SAĞLADIĞIMIZ GELİR ARTACAK”

Son fiyat güncellemesine ait bir örnek paylaşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, ”10 bin net tonajlı bir gemiyi düşündüğümüzde; 7 Ekim 2022 yılından evvel fener, tahlisiye ve sıhhat hizmetleri kalemlerinden bir gemi toplam 3 bin 240 dolar fiyat ödüyordu. Bu fiyat birinci fiyat düzenlemesi yapılan 2022 Ekim ayında 16 bin 393 dolara yükselmiş oldu. 1 Temmuz’da geçilecek yeni tarife ile ise 10 bin ton net tonajlı bir gemi 17 bin 760 dolar ödemek zorunda kalacak. Yapılan bu artışla ülkeye döviz girişini artıracak tarihi bir adım atıyoruz” dedi.

Son Dakika: Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’ndan Boğaz geçişlerine yeni tarife açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.