COVİD-19 BİTMESİNE KARŞIN ARTIŞ GÖSTERİYOR

Biyokimya Uzmanı Doç. Dr. Ataman Gönel’in yaptığı açıklamada, Trombofili durumu olan bireylerde rastgele bir vakitte damar içi kan pıhtılarının oluşma riski arttığını kaydetti.

Bu pıhtıların damarları tıkayabildiğine ve kan akışını engelleyebildiğine dikkat çeken, Gönel, bilhassa derin ven trombozu (büyük damarların pıhtılaşması) yahut pulmoner emboli (akciğerlerde pıhtı oluşumu) üzere önemli durumlar gelişebildiğine vurgu yaparak, “Covid-19 Pandemisi bitmesine karşın pıhtılaşmaya eğilim ve emboli atmasına bağlı hastalıkların sıklığı artış göstermiştir. Bilhassa kalp krizi hadiseleri ve inmeye bağlı felç hastaları daha genç yaşlarda görülür hale gelmiştir. Covid-19’un tesirleri hala araştırılmakta olduğu için, neden kimi insanlarda pıhtı atma olaylarının sıklığının arttığı ve kimilerinde artmadığı tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak genetik mutasyonu olan ve bunun farkında olmayan bireyler hala artmış emboli risklerinin en beklenen adaylarıdır” tabirlerini kullandı.

GENETİK TESTLER ERKEN TEŞHİSDE KİLİT ROL OYNUYOR

Genetik testin ehemmiyetine değinen Doç. Dr. Gönel, tedavi süreçlerinden de bahsederek, “Kimse genetik test yaptırmadan bu mutasyonların kendinde olduğunu bilemeyeceği için bu bireyler olağan bireylere nazaran daima emboli riski altında olacaktır. Trombofili paneli testi ile bunu tespit etmek mümkündür. Riskli bireylerde bu testin yaptırılması kan sulandırıcı (antikoagulan) başlanarak ileride pıhtı atma ihtimalini önlemede yarar sağlayabilir. Trombofili tedavisinde kan pıhtılarını önlemek yahut tedavi etmek için kan sulandırıcı ilaçlar sıklıkla kullanılır. Bu ilaçlar, pıhtı oluşumunu engelleyerek yahut var olan pıhtıların büyümesini ve yayılmasını önleyerek kanın olağan akışını sağlamaya yardımcı olurlar. Trombofili durumu olan bireyler için tedavi yaklaşımı ekseriyetle hastanın özel durumuna ve sıhhat geçmişine nazaran şekillenir. Tedavinin amacı, pıhtıların oluşmasını engellemek ve olası komplikasyonları minimize etmektir” diye konuştu.

Genetik testlerin değeri: Pıhtılaşma ve inme olaylarında erken teşhis sağlıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kilimanjaro Dağı’nın eteklerindeki yaklaşık 22 bin nüfuslu Taveta kasabası, Kenya’da hastalığın en fazla görüldüğü yerlerden biri. Kasabanın sakinlerinin yaklaşık dörtte biri, orak hücre anemisinden muzdarip.

Orak hücre hastalığı olan kimi şahıslarda olağanda yuvarlak olan alyuvarlar hilal yahut orak halinde. Bu nedenle bedenlerine kâfi oksijen taşınamıyor.

Orak hücre hastaları, bazen haftalarca süren şiddetli ağrı atakları yaşayabiliyor.

Dünya Sıhhat Örgütü’ne (WHO) nazaran, dünya çapında orak hücre hastalığından etkilenen insanların üçte ikisi Afrika’daki ülkelerde yaşıyor.

Bölgedeki en yaygın genetik hastalıktan sağ kalanların sayısı çoklukla düşük.

Orak hücre hastalığı ile doğan çocukların yarısından fazlası, çoklukla bir enfeksiyon yahut şiddetli anemi nedeniyle beş yaşından evvel ölüyor.

Bazı tıbbi yayınlara nazaran, hastalıkta çocuk vefat oranları yüzde 90’a kadar çıkıyor.

Taveta ve Kenya’nın öbür kasabalarında hastalıkla çabanın önündeki en büyük zorluk tedaviye erişim.

Hastaların olağan hayata dönebilmeleri için enfeksiyonları önleyecek antibiyotikleri her gün kullanmaları gerekiyor.

Bunun yanında kan hücrelerini onarmak için ilaç ve anemiye karşı folik asit üzere besin destekleri de almaları gerekiyor.

Afrika Orak Hücre Anemisi tertibinin kurucusu Lea Kilenga Beyefendi, günlük geliri bir ya da iki dolarla hudutlu olan insanların birçoklarının, bu değerli ilaçları almak için tercih yapmak zorunda olduğunu söylüyor:

“Ya yemek ya da ilaç”

Orak hücre krizini şahsen deneyimleyen Lea Kilenga Beyefendi, oburlarının tıpkı acıyı çekmesini istemiyor.

Kriz, bir kan damarının tıkanmasının sonucunda meydana gelen çok ve uzun müddetli ağrı olarak kendini gösteriyor.

Bey, Taveta’da, daha uygun tedavi talebiyle lokal hastanede protestolar düzenleyen bir kümeye da katıldı.

Burada bir bayan, bir ilaç kutusunu göstererek, “Bize son kullanma tarihi geçmiş ilaçlar verildi” dedi. Diğer bir bayansa, “Doğru tedavi edilmedikleri için çok sayıda insan öldü” diye konuştu.

Bir oburu, “Bir arkadaşıma çocuğuma ilaç verdiğimi söyledim fakat gözleri hâlâ sarıydı. İlacın son kullanma tarihinin geçtiğini fark etti” dedi.

Sarılık, orak hücre anemisinin yaygın bir semptomu. Bu kasabada sarı gözler yaygın bir özellik.

Grubun başkanı 50 yaşındaki Albert Loghwaru’nun iki çocuğuna orak hücre anemisi teşhisi konmuştu.

Taveta’da hastalıkla yaşayan pek çok kişi olmasına karşın yaftalandılar.

Loghwaru, “Buradaki beşerler bize iki şey diyor: Ya çocuğumuzdan kan emen iblislerimiz var ya da biz HIV pozitifiz” diyor. Loghwaru, herkes için tedaviye erişim imkanı sağlama gayretinde kararlı görünüyor:

“Bu insanlara yardım etmenin bir yolunu bulmalıyız.”

Kampanyalarının bir sonucu olarak, ilçelerinde ortak bir hemofili ve orak hücresi kliniği açıldı.

Ancak bu, Lea Kilenga Beyefendi için kâfi değil:

“Daha yeni başlıyoruz. Bu bir maraton değil. En süratli koşan kazanmayacak. Bu bir bayrak yarışı.”

Orak hücre anemisi: Afrika’da çok sıkıntı gayret edilen genetik hastalık yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.