Hücreleri, dokuları ve fare üzere tüm organizmaları şeffaflaştırma teknolojisi, kanser ilacı araştırmalarına yeni bakış açıları kazandırdı.

KÜÇÜK TÜMÖRLERİN SAPTANMASI MÜMKÜN

Bu teknoloji sayesinde, daha evvel görülemeyecek kadar küçük tümörlerin saptanması mümkün hale geldi.

Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Kısmı’ndan 2003’te mezun olan ve hala Almanya Münih Üniversitesi Doku Mühendisliği ve Rejeneratif Tıp Enstitüsü Başkanlığını yürüten Prof. Dr. Ali Ertürk, 2018’de dokuların ve meyyit farenin şeffaflaştırılması teknolojisini geliştirdi.

Ertürk, son çalışmasında ise bu teknolojiyi kullanarak organların ve dokuların daha evvel görülmemiş netlik ve ayrıntıda taranmasını sağlayarak bilhassa kanser araştırmaları açısından büyük bir gelişmeye öncülük etti.

Dünyanın en büyük kanser araştırması kurumlarından Cancer Research UK tarafından yapılan açıklamada, yeni tarama tekniğinin çok varlıklı potansiyel taşıdığı ve mevcut teknolojilerle kıyaslandığında kanser teşhis ve tedavisinde yeni bir periyodun başlattığı tabir edildi.

Açıklamada, kanser hücrelerinin daha oluşmaya başlarken görüntülendiği yeni teknolojinin, bu evredeki kanserlerin tedavisinde de büyük muvaffakiyet getireceği, daha az hayvan deneyi yapılarak yapay zekayla hastalık teşhis ve tedavisinde değerli bir kademeye geçildiği belirtildi.

Son araştırmalarında ise bu farelerin içinin uygun formda görüntülenmesini sağladıklarını tabir eden Ertürk, DISCO şeffaflığı ismini verdikleri usulün “sütü suya çevirmeye benzediğini” kaydetti.

Ertürk, “Sütün içine bakıldığında bir şey göremezsiniz. Süt ansızın su olsa, bu sefer lazerli mikroskoplarla içini tarayabilirsin. Tek bir kanser hücresini düşünün. Bu usulle artık kanser daha oluşmadan tümör oluşmaya başlayan hücreyi görüntüleyebiliyoruz.” dedi.

Şeffaflaştırdıkları dokuları, geliştirdikleri lazer sayesinde tüm ayrıntılarıyla görüntüleyebildiklerini bildiren Ertürk, şu bilgileri verdi:

“Bütün fareyi şeffaf hale dönüştürdükten sonra içindeki biyolojik sistemleri hücre düzeyinde tarayabiliyoruz. Bu biçimde kanser üzere hastalıkları hücre düzeyinde görüntüleyip hücre düzeyinde tahliller bulabiliyoruz. Büyük kanserleri görmek, bulmak çok sorun değil. Fakat beşerler genelde büyük kanserlerden değil hücre düzeyindeki küçük kanserlerden ölüyor. Bu küçük kanserler bedene yayıldıktan sonra değişik bölgelerde büyüyüp insanı öldürebiliyor. Bu düzenekleri düzgün anlayabilmemiz için kanser araştırmalarını fareler üzerinde hücre düzeyinde yapıyoruz. Geliştirdiğimiz yeni teknoloji hücre düzeyindeki ayrıntıları görmemizi sağlıyor. Geliştirdiğimiz bu görüntüleme teknolojileri yapay zekayla ayrıntılı ve süratli halde tahlil ediliyor. Bu biçimde artık hücre hücre bedende oluşan hastalıkları anlayıp onlara karşı yeni tedaviler geliştirebiliyoruz. Küçük küçük kanser hücrelerini görüp, böylelikle onları daha yayılmadan yok edebilecek yeni tahliller araştırabiliyoruz.” dedi.

Bu çalışmada yapay zekanın kıymetine işaret eden Ertürk, şöyle devam etti:

“Şu an beyinle ilgili hastalıkları çözmemiz çok kolay değil. Hala daha çok kompleks olan insan beynini anlamış değiliz. Bunu başarabilmek için çok süratli ilerleyen, çok süratli araştırma yapabilen tekniklere gereksinimimiz var. Bizim geliştirdiğimiz şeffaflık metodunu yapay zeka ile birleştirerek yıllarca sürebilecek çalışmaları artık tahminen saatler içinde tamamlayabiliyoruz. Böylelikle kompleks olan tahminen milyonlarca sebebi olan Alzheimer üzere hastalıkların çok süratli formda sebeplerine tek tek bakıp onlara karşı yeni ve güçlü tahliller bulabilecek bir pozisyona ulaştık. Bu yüzden çok heyecanlıyız. Bizim bu araştırmamız bize daha evvel yapamadığımız, yavaş yavaş ilerleyen bilimi çok süratli yapmamızı sağlıyor. Yapay zekayı kullanarak yakın vakitte kompleks olan hastalıkları kanser, Alzheimer üzere hastalıklara daha tesirli tahliller bulabileceğimizi düşünüyorum.”

AMAÇ TEŞHİS VE TEDAVİDE YAPAY ZEKAYA GEÇİŞ YAPMAK

Prof. Dr. Ertürk, farenin, biyolojik araştırmalarda en çok kullanılan organizma olduğunu belirterek, “Genetik olarak yüzde 90’nın üzerinde beşerle benzerlik var. Fakat fare üzerinde deney yapmak çok kolay değil. Farelerle alınan sonuçlar, her vakit insanlarda çalışmıyor. İlaç geliştirme araştırmaları ise 10-15 sene sürüyor ve maliyeti de 2 milyar doları bulabiliyor. İlaç geliştirmek için çok bilgi gerekiyor. Fareler üzerinde bedenin hücre seviyesindeki haritasını çıkarıp yapay zekaya geçmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.

Bilimde gayenin çok fazla hayvan deneyi yapmadan bilgisayarda yapay zekayı eğiterek biyolojik hastaları çözmek, en güzel ilaçları ve tedavileri geliştirmek olduğunu kaydeden Ertürk, “Amacımız, bedendeki değişik hastalıkları, sistemleri anlayıp onları yapay zekada simüle etmek ve süratli bir biçimde hastalıklara tahlil bulabilecek istikamete gitmek. Bunu başarmak artık daha kolay.” dedi.

Şeffaf görüntüleme teknolojisi yapay zekayla kansere tahlil sunacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hücreleri, dokuları ve fare üzere tüm organizmaları şeffaflaştırma teknolojisi, kanser ilacı araştırmalarına yeni bakış açıları kazandırdı.

KÜÇÜK TÜMÖRLERİN SAPTANMASI MÜMKÜN

Bu teknoloji sayesinde, daha evvel görülemeyecek kadar küçük tümörlerin saptanması mümkün hale geldi.

Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Kısmı’ndan 2003’te mezun olan ve hala Almanya Münih Üniversitesi Doku Mühendisliği ve Rejeneratif Tıp Enstitüsü Başkanlığını yürüten Prof. Dr. Ali Ertürk, 2018’de dokuların ve meyyit farenin şeffaflaştırılması teknolojisini geliştirdi.

Ertürk, son çalışmasında ise bu teknolojiyi kullanarak organların ve dokuların daha evvel görülmemiş netlik ve ayrıntıda taranmasını sağlayarak bilhassa kanser araştırmaları açısından büyük bir gelişmeye öncülük etti.

Dünyanın en büyük kanser araştırması kurumlarından Cancer Research UK tarafından yapılan açıklamada, yeni tarama tekniğinin çok güçlü potansiyel taşıdığı ve mevcut teknolojilerle kıyaslandığında kanser teşhis ve tedavisinde yeni bir periyodun başlattığı söz edildi.

Açıklamada, kanser hücrelerinin daha oluşmaya başlarken görüntülendiği yeni teknolojinin, bu evredeki kanserlerin tedavisinde de büyük muvaffakiyet getireceği, daha az hayvan deneyi yapılarak yapay zekayla hastalık teşhis ve tedavisinde değerli bir evreye geçildiği belirtildi.

Son araştırmalarında ise bu farelerin içinin güzel halde görüntülenmesini sağladıklarını söz eden Ertürk, DISCO şeffaflığı ismini verdikleri metodun “sütü suya çevirmeye benzediğini” kaydetti.

Ertürk, “Sütün içine bakıldığında bir şey göremezsiniz. Süt apansızın su olsa, bu sefer lazerli mikroskoplarla içini tarayabilirsin. Tek bir kanser hücresini düşünün. Bu prosedürle artık kanser daha oluşmadan tümör oluşmaya başlayan hücreyi görüntüleyebiliyoruz.” dedi.

Şeffaflaştırdıkları dokuları, geliştirdikleri lazer sayesinde tüm ayrıntılarıyla görüntüleyebildiklerini bildiren Ertürk, şu bilgileri verdi:

“Bütün fareyi şeffaf hale dönüştürdükten sonra içindeki biyolojik sistemleri hücre düzeyinde tarayabiliyoruz. Bu halde kanser üzere hastalıkları hücre düzeyinde görüntüleyip hücre düzeyinde tahliller bulabiliyoruz. Büyük kanserleri görmek, bulmak çok sorun değil. Lakin beşerler genelde büyük kanserlerden değil hücre düzeyindeki küçük kanserlerden ölüyor. Bu küçük kanserler bedene yayıldıktan sonra değişik bölgelerde büyüyüp insanı öldürebiliyor. Bu sistemleri düzgün anlayabilmemiz için kanser araştırmalarını fareler üzerinde hücre düzeyinde yapıyoruz. Geliştirdiğimiz yeni teknoloji hücre düzeyindeki ayrıntıları görmemizi sağlıyor. Geliştirdiğimiz bu görüntüleme teknolojileri yapay zekayla ayrıntılı ve süratli biçimde tahlil ediliyor. Bu formda artık hücre hücre bedende oluşan hastalıkları anlayıp onlara karşı yeni tedaviler geliştirebiliyoruz. Küçük küçük kanser hücrelerini görüp, böylelikle onları daha yayılmadan yok edebilecek yeni tahliller araştırabiliyoruz.” dedi.

Bu çalışmada yapay zekanın değerine işaret eden Ertürk, şöyle devam etti:

“Şu an beyinle ilgili hastalıkları çözmemiz çok kolay değil. Hala daha çok kompleks olan insan beynini anlamış değiliz. Bunu başarabilmek için çok süratli ilerleyen, çok süratli araştırma yapabilen tekniklere muhtaçlığımız var. Bizim geliştirdiğimiz şeffaflık metodunu yapay zeka ile birleştirerek yıllarca sürebilecek çalışmaları artık tahminen saatler içinde tamamlayabiliyoruz. Böylelikle kompleks olan tahminen milyonlarca sebebi olan Alzheimer üzere hastalıkların çok süratli halde sebeplerine tek tek bakıp onlara karşı yeni ve güçlü tahliller bulabilecek bir pozisyona ulaştık. Bu yüzden çok heyecanlıyız. Bizim bu araştırmamız bize daha evvel yapamadığımız, yavaş yavaş ilerleyen bilimi çok süratli yapmamızı sağlıyor. Yapay zekayı kullanarak yakın vakitte kompleks olan hastalıkları kanser, Alzheimer üzere hastalıklara daha tesirli tahliller bulabileceğimizi düşünüyorum.”

AMAÇ TEŞHİS VE TEDAVİDE YAPAY ZEKAYA GEÇİŞ YAPMAK

Prof. Dr. Ertürk, farenin, biyolojik araştırmalarda en çok kullanılan organizma olduğunu belirterek, “Genetik olarak yüzde 90’nın üzerinde beşerle benzerlik var. Lakin fare üzerinde deney yapmak çok kolay değil. Farelerle alınan sonuçlar, her vakit insanlarda çalışmıyor. İlaç geliştirme araştırmaları ise 10-15 sene sürüyor ve maliyeti de 2 milyar doları bulabiliyor. İlaç geliştirmek için çok bilgi gerekiyor. Fareler üzerinde bedenin hücre seviyesindeki haritasını çıkarıp yapay zekaya geçmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.

Bilimde amacın çok fazla hayvan deneyi yapmadan bilgisayarda yapay zekayı eğiterek biyolojik hastaları çözmek, en güzel ilaçları ve tedavileri geliştirmek olduğunu kaydeden Ertürk, “Amacımız, bedendeki değişik hastalıkları, sistemleri anlayıp onları yapay zekada simüle etmek ve süratli bir formda hastalıklara tahlil bulabilecek tarafa gitmek. Bunu başarmak artık daha kolay.” dedi.

Şeffaf görüntüleme teknolojisi yapay zekayla kansere tahlil sunacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, “Kullanıcı tabanımızın güvenirliğini sağlamak maksadıyla spam ve botları platformumuzdan kaldırmak için sert tedbirler almalıyız” tabiri kullanıldı.

“MANİPÜLASYONU ÖNLEMEK İÇİN…”

Bu nedenle platforma ziyan veren botları ve öbür berbat aktörleri tespit edip ortadan kaldırabilmek için kullanımın süreksiz olarak sınırlandığı belirtilen açıklamada, bu hesapların yapay zeka modelleri oluşturmak için insanların herkese açık Twitter bilgilerini elde etmesini ve beşerler ile platformdaki konuşmaları çeşitli hallerde manipüle etmesini önlemek için çalışıldığı aktarıldı.

Açıklamada, kısıtlamaların platformu kullanan bireylerin küçük bir yüzdesini etkilediği ve çalışma tamamlandığında bir güncelleme sağlanacağı kaydedildi.

Kısıtlamaların reklam üzerindeki tesirlerinin de asgarî seviyede olduğu belirtilen açıklamada, Twitter’ı herkes için daha uygun bir yer haline getirmeye derinden bağlı olunduğu vurgulandı.

Açıklamada, “Bazen, kısa bir an için bile olsa, hızlanmak için yavaşlamalısınız” tabiri kullanıldı.

NE OLMUŞTU?

Twitter İdare Şurası Lideri Elon Musk, hafta sonu, platformdaki manipülasyonu belirleyebilmek için kullanıcılara süreksiz olarak içerik görüntüleme limiti getirildiğini duyurmuştu.

Doğrulanmış hesapların günde 6 bin, doğrulanmamış hesapların 600 içerik görüntüleyebileceğini bildiren Musk, yeni doğrulanmamış hesapların ise günde 300 gönderi okuyabileceğini kaydetmişti.

Musk, daha sonra yaptığı paylaşımda ise kelam konusu limitlerin yakında sırasıyla 8 bin, 800 ve 400’e yükseleceğini tabir etmişti.

Tüm dünyada reaksiyon çekmişti… Twitter’dan ‘içerik görüntüleme sınırına’ ait açıklama yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sınırlama hakkında Cumhuriyet’e değerlendirmelerde bulunan uzmanlar bu atağın Twitter’ın mali durumu nedeniyle alınmış olabileceğine dikkat çekti.

(Zafer Kıyan)

Ankara Üniversitesi İrtibat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zafer Kıyan, “Twitter toplumsal medya platformları ortasında mali durumu en berbat olanlardan birisi. Şirket bir yıl az bir ölçü kâr etse de sonraki yılı ziyanla kapatıyor. Musk, Twitter’ı satın aldığında tablonun dramatikliğini fark etmekte gecikmedi. Esasen Twitter’dan doğan boşluğu Facebook’un sahibi olduğu Meta şirketi doldurmaya hazır” dedi.

(Tezcan Durna)

‘PARASI OLAN KONUŞSUN’ 

Alternatif Bilişim Derneği İdare Şurası Üyesi Doç. Dr. Tezcan Durna ise “Musk, ya kâr hırsıyla ya da daha fazla gelir elde etme derdiyle platforma sınırlamalar getirererek fiyatlı yaptı. Aslında bu yalnızca bir kâr hırsı değil bir toplum tahayyülü. Parası olan konuşsun parası olmayan kısıtlı formda konuşsun ya da sussun üzere bir toplumsal fikrin bir tezahürü” değerlendirmesini yaptı.

Twitter’a içerik görüntüleme hududu getirildi: Mali durumu en berbatlardan biri yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Fakat iş beşerinin yaptığı son değişiklik, hesabı olmayan bireyleri de Twitter hesabı açmaya teşvik edecek.

ÜÇÜNCÜ TARAFLAR GÖREMEYECEK

Android Authority tarafından bugün paylaşılan habere nazaran hesabı olmayan bireyler artık üçüncü taraf uygulamalardan paylaşılan tweetleri görüntülemeyecek.

Aynı durum hesabı olan ama oturum açık olmayan aygıtlar için de geçerli olacak. Yani üçüncü taraf uygulamadan paylaşılan bir tweet varsa o aygıtta Twitter hesabı açık değilse tekrar görüntülenme olmayacak.

Elon Musk ve Twitter idaresi bu biçimde hesabı olan bireylerin platformda daha etkin olacağını ve hesabı olmayan bireylerin ise toplumsal medya platformuna kayıt olabileceğini düşünüyor.

Öte yandan Twitter işvereni Elon Musk, dün gece hesabından yaptığı paylaşımda kullanıcı sayısının şimdiye kadarki en yüksek sayıya ulaştığını açıkladı.

Tweet görüntüleme hududunun akabinde Elon Musk’tan bir ‘yenilik’ daha yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Twitter’ı satın aldıktan sonra getirdiği birçok yeniliklerle tepkilerin hedefi haline gelen Elon Musk, yeni bir kararı daha uygulamaya soktu. Twitter’da bugün bazı kullanıcılar “Üzgünüz, takip limitine takıldın. Lütfen biraz bekle, sonra tekrar dene” uyarısıyla karşılaştı.

Birçok kullanıcı, sorunun geçici olduğunu düşünürken, şirketin CEO’su Elon Musk’tan açıklama geldi.

Musk, platformdaki manipülasyonu belirleyebilmek için kullanıcılara geçici olarak içerik görüntüleme limiti getirildiğini duyurdu.

LİMİTLER SIRAYLA YÜKSELECEK

Twitter hesabından paylaşım yapan Musk, doğrulanmış hesapların günde 6 bin, doğrulanmamış hesapların 600, yeni doğrulanmamış hesapların ise günde 300 gönderi okuyabileceğini kaydetti.

Musk, daha sonra yaptığı paylaşımda ise söz konusu limitlerin yakında sırasıyla 8 bin, 800 ve 400’e yükseleceğini ifade etti.

Musk, bu kararının sebebini ise, “Hepimizin Twitter bağımlısı olmamız ve dışarı çıkmaya ihtiyaç duymamız. Burada dünya için bir iyilik yapıyorum. Ayrıca şu an bir görüntüleme hakkın daha bitti.” sözleriyle açıkladı.

“AİLENİ GÖRMEK İÇİN TELEFONDAN UZAKLAŞ”

Musk’ın sonraki mesajıysa, “Derin bir transtan uyan, arkadaşlarını ve aileni görmek için telefondan uzaklaş.” oldu.

Musk’ın açıklamasına göre Twitter’daki kullanıcılar hesaplarının özelliklerine göre belli sayıda tweet görüntüleyebilecek.

Musk Twitter’ı satın aldıktan sonra birçok değişikliğe gitmişti. Sosyal medya platformu Twitter, geçen yıl da ücretli doğrulama hizmetini başlatmıştı.

TWİTTER KULLANIM LİMİTİ AŞILDI NEDİR

Twitter kullanım limiti aşıldı hatası, Twitter’ın kullanıcıların belirli bir süre içinde yaptıkları işlemlere sınırlama getirmesidir. Bu hata nedeniyle kullanıcılar bazı işlemleri gerçekleştiremez veya tweet atamaz.

Kullanım limiti aşıldığında, hesabın belirli bir süre boyunca kullanılamaması söz konusu olabilir. Bu sorun genellikle yoğun kullanım veya spam aktiviteleri sonucunda ortaya çıkar.

Kullanım limiti aşıldığında, hesabın normal şekilde kullanılabilmesi için belirli bir süre beklemek gerekmektedir.

Elon Musk’tan Twitter’a içerik görüntüleme limiti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.