Mevcut durumda nasıl hesaplanıyor?

Mevcut durumda uygulanan maaş hesabı sisteminde 3’lü bir düzen var. 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası için ayrı ayrı hesaplamalar yapılarak toplanıyor. Her dönem için 3 ayrı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve çarpanlar kullanıldığı için 1999 öncesi çalışması çok olan avantajlı hale geliyor.

Sabah Gazetesi’nden Faruk Erdem’in haberine göre, ABO maaşlar üzerindeki dengeyi bozuyor. Öncelikle sistemin sadeleşmesi gerekiyor. Üçlü yapı yerine tek bir hesaplama formülü olmalı. Çalışırken yatırılan primlere göre yapılacak hesaplamada herkes için sabit bir Aylık Bağlama Oranı (ABO) kullanılmalı.

Maaş farkları önlecek mi?

Emekli maaşları her yıl ocak ve temmuz aylarında artıyor. SSK ve ağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon kadar artış alırken, memur emeklileri toplu sözleşmeye giriyor. Dolayısıyla iki kesim arasında artış oranları farklılaşıyor. Emeklilerin maaş artışları için yeni bir formül getirilebilir. Bu noktada tüm emekliler toplu sözleşmeye girebilir. Ya da 6 aylık enflasyon kadar yapılan artışlar yerine her ay bir önceki ayın enflasyonu kadar yapılacak artış yapılabilir. Bu durum emekli aylıklarındaki erimeyi önleyeceği gibi, refah payı gibi tartışmaları ortadan kaldıracaktır.

Güncelleme farkı

Evet bugünkü sistemde çalışılan gün sayısının etkisi az. Daha çok yatırılan primler etkili oluyor. Bu yüzden çok uzun süre çalışan birisi daha kısa çalışan birisinden az emekli aylığı alabiliyor. Orta Vadeli Program’da da yer alan çalışma hayatında kalmayı cazip hale getirecek bir sistem getirilmeli. Sadece yatırılan Prime Esas Kazanç miktarları değil çalışma gün sayıları da etkili olmalı. Böylece emeklilikte daha çok aylık almak isteyenler sistemde daha çok kalmayı tercih edecek.

Güncelleme katsayısında kullanılan parametreler (enflasyon, büyüme) değişken olduğu için her yıl bu farklılık ortaya çıkıyor. Her yıl çalışanlar arasında ’emekli maaşları düşüyor’ gibi yanlış bir algı oluşturuluyor Bu sorunun çözümü için sabit bir güncelleme katsayısı belirlenebilir. Eğer katsayı bir rakamda sabitlenirse yıllar arasındaki farklılık da ortadan kalkar. Böylece her yıl emeklilik tarihi ile ilgili tartışmalar da ortadan kalkar.

Taban maaş tartışması bitecek

2019 yılından bu yana uygulanan taban maaş, düşük aylık alan emekliler açısından büyük avantaj oluşturdu. Çalışma hayatı kısa sürmüş, kısmi emekli olmuş, malulen emekli olmuş ya da asgari ücretten prim yatırmış birçok sigortalının emekli maaşı düşük kalmıştı. Bu emeklilere Hazine’den yapılan destek ile taban maaş şeklinde daha yüksek aylıklar ödeniyor.

Ancak burada sorun taban maaşın hemen üstündeki aylıklarda yaşanıyor. Örneğin maaşı 15 bin lira olan 3600 günden emekli bir vatandaş 20 bin lira alırken 6-7 bin gün çalışmış birisi 22 bin lira alıyor. Taban maaş uygulaması kaldırılarak kök maaşlara yapılacak kademeli bir seyyanen artış bundan sonra ortaya çıkacak tartışmaları bitirecektir. Ya da taban maaş uygulaması devam ederken hemen üstünde kalan aylıklara kademeli artış yapılabilir.

2008’deki birleşmeye rağmen farklılık devam ediyor

2008 yılında yapılan reform ile tüm kurumlar SGK çatısı altında birleştirildi. Ancak norm birliği sağlanamadı. Bu yüzden hem emeklilik şartları hem de aylık hesaplamalarında farklılıklar devam ediyor. Emekli maaş bağlama sistemi hem SSK hem Bağ-Kur için eşitlenebilir. Ayrıca Bağ- Kur’da 9 bin gün olan prim gün şartı 7200 güne düşürülmesi ile ilgili düzenleme devreye alınıp bu noktada bir denge sağlanabilir.

Yeni sistemle hedeflenen konular

Aylık bağlama sistemindeki karma yapının sadeleşmesi.

Enflasyon artışlarının yeniden düzenlenmesi.

Zam oranları arasındaki farkları giderilmesi.

Bozulan aktüeryal dengenin yeniden sağlanması.

Sistemde kalmanın emekli aylığı açısından daha cazip hale getirilmesi.

Emekli maaşı hesaplama sistemi değişiyor! İşte olası senaryo yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Merkez Bankası’nın son güncellemeleriyle birlikte asgari ücret zammı için hesaplamalar değişti. Yıl sonuna yaklaşırken milyonlarca çalışan ve emekli için maaş artış oranları gündemde.

Ocak ayında açıklanacak enflasyon oranına göre emeklilerin ve memurların ilk 6 aylık maaş artışları netleşecek. Enflasyon artışı yanında, refah payı ve taban maaş düzenlemeleri için de yasal süreç başlamış olacak.

ASGARİ ÜCRET ZAMMI ÖNEMLİ BİR ROL OYNUYOR

Öte yandan, emekli ve memur zamlarından önce milyonlarca çalışan, işsiz, ev hanımı ve esnafı ilgilendiren asgari ücret belirlenecek.

Asgari ücret, yalnızca işçilerin maaşını değil, birçok vatandaşın aldığı ya da ödediği ödenekleri de etkiliyor.

Sabah’tan Faruk Erdem’in haberine göre; Aralık ayı başında Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantıları başlayacak ve ay sonuna doğru 2025 yılı için asgari ücret belirlenecek. Yaklaşık 20 gün sonra yapılacak ilk toplantıda enflasyon oranları temel alınacak.

ENFLASYON BELİRLEYİCİ OLACAK

Komisyonda, işçi ve işveren temsilcileriyle birlikte hükümetten 5 temsilci yer alıyor.

Komisyon yeni ücreti belirlerken geçim endeksleri, istihdam rakamları ve işveren maliyetleri gibi birçok faktörü değerlendiriyor.

Ancak enflasyon, geçmiş yıllarda olduğu gibi asgari ücret artışında kritik bir belirleyici rol oynuyor. Aralık ayında enflasyon verisi açıklanmayacağı için tahminler üzerinden hesaplama yapılacak.

SON 15 YILDA ENFLASYONUN ÜZERİNDE ARTIŞLAR YAPILDI

Son 15 yıldır asgari ücret artışlarının gerçekleşen enflasyonun 5-10 puan üzerinde olduğu gözlemleniyor.

Asgari ücret için yeni hesaplama: İşte masadaki olası rakamlar… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

KÖK MAAŞ NEDİR?

Emekli kök maaşı temeli itibaıyla “en düşük emekli maaşı” sınırlması sonrası getirilen ek artırımlar olmaksızın emekli maaşının halidir.

Bilindiği üzere en düşük emekli maaşı sınırlaması ile hududun altında kalan maaşlar Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından eklenen artırımla alt sona yükseltiliyor. Bu farkların eklenmemiş halindeki emekli maaşı kök maaştır.

EMEKLİ KÖK AYLIĞI E-DEVLET ÜZERİNDEN NASIL HESAPLANIR?

Emekli kök aylığı SSK Emekli Aylığı Hesaplama e-Devlet uzantısı üzerinden giriş yapılarak çıkan sonuçlar üzerinden sorgulama yapabilirler.

EMEKLİ MAAŞLARINA NE KADAR ARTIRIM GELDİ?

Emekli maaş artırımı son dakika gelişmeleri, 6 aylık enflasyon sayılarının açıklanmasının akabinde milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi tarafından yakından takip ediliyor. Haziran ayı enflasyonu aylık 3,92 olurken 6 aylık enflasyon farkı ise TÜİK tarafından yüzde 19,77 olarak açıklandı. Toplu kontrat artırımı ve refah hissesi hariç memur maaş artırımı yüzde 17,55 ve emekli maaş artırımı ise yüzde 19,77 oldu. Emekli maaş artırımı için hazırlanan önerge TBMM Plan ve Bütçe Kurulu tarafından kabul edildi. Buna nazaran Emekli Sandığı, Bağkur ve SSK emeklileri yılın altı ayı için toplamda yüzde 25 artırım alacak. Buna nazaran SSK, Bağ-Kur ve emekli memur aylıklarına artırım yüzde 25’e çıkartılacak. Böylelikle haziran ayında 7.901 TL olan en düşük emekli memur aylığı 9.876 TL olacak.

Kök maaş nedir, nasıl hesaplanır? Kök maaş nereden öğrenilir? Emekli maaş hesaplama kök maaş sorgulama 2023 yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Güney Kore medyasında her alan haberlere nazaran, Koreliler bugün, ülkenin klâsik sisteminin yerine milletlerarası yaş sayma formülünün kullanılmasını gerektiren yeni yasanın yürürlüğe girmesiyle bir ya da iki yaş gençleşti. Korelilerin günlük hayatında yaygın olarak kullanılan yaş sistemine nazaran beşerler doğduklarında bir yaşında kabul ediliyor ve her 1 Ocak’ta da yaşlarına bir yıl ekleniyor. Bu 31 Aralık’ta doğan bir bebeğin, 1 Ocak’ta iki yaşında olacağı manasına geliyor.

Ülkede 1960’ların başından beri doğumda sıfırdan hesaplamanın ve her doğum gününde bir yıl ekleme halindeki memleketler arası normun tıbbi ve yasal evraklar için kullanıldığı fakat Korelilerin tıbbi ve yasal dokümanlar hariç öteki her şey için klâsik formülü kullanmaya devam ettiği söz edildi.

Öte yandan ülkede askere alma, okula giriş, alkol ve sigara içme yaşının hesaplanmasında kullanılan bir öteki yaş sistemi daha olduğu, bu sisteme nazaran kişinin yaşı doğumda sıfırdan hesaplandığı ve 1 Ocak’ta bir yıl eklendiği aktarıldı. Yetkililer, bu yolun şimdilik devam edeceğini tabir etti.

Yaş hesaplama sistemi değişti, Koreliler gençleşti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

IBM’in sergilediği bu muvaffakiyetin kuantum bilgisayarlarda yeni bir mihenk taşı olarak kabul ediliyor. IBM, kuantum bilgisayarların yakında materyallerin özelliklerini yahut temel parçacıkların etkileşimlerini hesaplamak üzere misyonlarda sıradan bilgisayarları geçeceğine dair delilleri olduğunu söylüyor.

IBM’DEN TARİHİ BAŞARI

Donanımhaber’de yer alan ayrıntılara nazaran kuantum bilgisayarlar bir müddettir heyecan yaratıyor, fakat araştırmacılar üniversal olarak tüm klasik bilgisayarlardan daha uygun performans gösteren bir bilgisayar yapamadılar. Bunun nedeni kısmen mevcut tüm kuantum bilgisayarların “gürültülü” olması. Yani, kuantum bilgisayarının sonuçları tıpkı sesin çatlak bir kayıtta kaybolması üzere yanlışlarla bozulmakta. Bu da güvenilirlik sorunu yaratıyor haliyle.

IBM’den Abhinav Kandala ve meslektaşları, “gürültülü” bir kuantum bilgisayarının bile hesaplamalarında klâsik bir makineden daha yanlışsız olabileceğini gösterdi. IBM’in 127 kuantum biti ya da kübit içeren Eagle kuantum bilgisayarının performansını Kaliforniya’daki Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı’ndaki bir harika bilgisayarın performansıyla karşılaştırdılar. Her iki bilgisayarın vazifesi de birbirleriyle etkileşim halinde olan spinli atomlar üzere bir parçacıklar topluluğunun en muhtemel davranışını hesaplamaktı.

SÜPER BİLGİSAYAR HESAPLAMA YAPAMADI!

Bu sorunun zorluğu parçacık sayısıyla birlikte artıyor. Makul bir parçacık sayısına kadar araştırmacılar ilgili denklemleri bilgisayarda tam olarak çözebilir. Üstün bilgisayarlar ve yaklaşım prosedürleri, daha fazla sayıda parçacık kelam konusu olduğunda hesaplamaların üstesinden gelebilir, fakat sonunda hesaplamalar o kadar karmaşık hale gelir ki klasik hesaplama başarısız olur. IBM araştırmacıları Eagle’ı bu durumların her birinde gürültünün tesirlerini azaltmak için geliştirdikleri bir dizi yolla birlikte test etmek istediler.

Süper bilgisayar hesaplamaları tamamlayabildiğinde, iki tekniğin sonuçları uyumluydu. Lakin karmaşıklık muhakkak bir noktanın ötesine geçtiğinde, üstün bilgisayar başarısız olurken Eagle hala bir tahlil sunabiliyordu. Eagle’ın sonucunun gerçek olup olmadığını test etmenin bir yolu olmamasına karşın Kandala, o noktaya kadar yapılan hesaplamalarla güzel bir ahenk içinde olmasının takımına kuantum bilgisayarının testi geçtiğine dair itimat verdiğini söylüyor.

IBM’in grubu şimdiden daha karmaşık hesaplamalar için ve daha büyük, münasebetiyle potansiyel olarak daha güçlü kuantum bilgisayarlarla deneyini tekrarlamak istiyor. IBM şimdiye kadarki en güçlü işlemcisi olan 1.121 kübitlik Condor çipini bu yıl içinde tanıtmayı planlıyor. IBM’in kuantum teknolojisi çalışmaları lideri Jay Gambetta, şirketin ayrıyeten geliştirme sınırında 4.158 kübite kadar “kamu hizmeti ölçeğinde işlemciler” olduğunu söylüyor. Kuantum bilgisayarların daha da geliştirilmesiyle, piller ya da gübreler için yeni gereçlerin ya da ilaçlar için yeni bileşiklerin keşfedilmesine yardımcı olabileceği umuluyor.

Devrim! IBM kuantum bilgisayarı muhteşem bilgisayarı yendi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.