DEHB NEDİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), nörogelişimsel bir bozukluktur ve çoklukla çocukluk periyodunda başlar, fakat yetişkinliğe kadar sürebilir. Bu bozukluk, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsel davranışların besbelli bir formda görüldüğü bir tabloyu tanımlar. DEHB, bireyin fonksiyonelliğini olumsuz tarafta etkileyebilir, bilhassa eğitim, iş ve toplumsal alakalar alanlarında zorluklar yaratabilir.

DEHB BELİRTİLERİ NELERDİR?

Dikkat Eksikliği:

• Görevleri tamamlamakta zahmet çekme.
• İşleri düzenlemekte ve planlamakta zorluk yaşama.
• Ayrıntılara dikkat etmekte zorlanma.
• İşleri sık sık unutma yahut kaybetme.
• Sık sık dikkatinin dağılması ve odaklanmakta zorlanma.
• Dinleme esnasında dikkatinin dağılması.
• İşleri sonlandırmada zahmet çekme.

Hiperaktivite:

• Huzursuzluk ve daima yerinde duramama.
• Otururken sık sık kıpırdama yahut sallanma.
• Konuşma sırasında zıplama yahut yere vurma üzere hiperaktif davranışlar.
• Gereksiz yere koşma yahut tırmanma.
• Sessiz ve sakin aktivitelerde uzun vadeli kalma zahmeti.
• İçsel bir huzursuzluk hissi.

Dürtüsellik:

• Sabırsızlık ve sık sık beklemekte zorlanma.
• Sıra beklememekte zorluk.
• Konuşurken kelamları kesme yahut diğerinin kelamını tamamlama.
• Düşünmeden harekete geçme ve riskli davranışlara yatkınlık.
• İhtiyat yahut sonuçları düşünmeme.

DEHB NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tedavisi, bireyin yaşına, semptomların şiddetine, ömür biçimine ve gereksinimlerine bağlı olarak farklı yollar içerebilir. Ekseriyetle multidisipliner bir yaklaşım benimsenir ve tedavi sürecinde psikoeğitim, psikoterapi, davranış terapileri ve gerektiğinde ilaç tedavisi üzere farklı prosedürler kullanılabilir. İşte DEHB tedavi seçeneklerinin bir özeti:

Psikoeğitim: DEHB’nin nasıl çalıştığı, semptomların ne olduğu ve nasıl yönetileceği konusunda bireye ve ailesine eğitim verilmesi kıymetlidir. Bu, bireyin durumunu anlamasına, semptomları tanımasına ve uygun idare stratejilerini öğrenmesine yardımcı olabilir.

Psikoterapi: Terapistlerle gerçekleştirilen kişisel yahut küme terapileri, DEHB ile başa çıkmak için stratejiler öğrenmeye yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi, öfke idaresi marifetleri, vakit idaresi ve örgütlenme üzere mevzularda takviye sağlayabilir.

Davranış Terapileri: DEHB semptomlarını yönetmek için davranış değişikliği stratejileri geliştirilir. Müspet pekiştirmeler, maksat belirleme, planlama ve sıralama üzere metotlar kullanılarak istenen davranışlar teşvik edilir.

İlaç Tedavisi: Kimi durumlarda, ilaç tedavisi DEHB semptomlarını yönetmede tesirli olabilir. Ekseriyetle stimülan ilaçlar (örneğin, metilfenidat yahut amfetamin türevleri) kullanılır. Bu ilaçlar, hudut sistemi üzerinde tesir ederek dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi azaltabilir. İlaç tedavisi tabip nezaretinde gerçekleştirilmelidir ve bireyin sıhhat durumu göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.

Yaşam Şekli Değişiklikleri: Sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite, kâfi uyku ve gerilim idaresi üzere hayat stili faktörleri DEHB semptomlarını yönetmeye yardımcı olabilir. Bu faktörler bireyin genel güzellik halini ve dikkatini olumlu istikamette etkileyebilir.

DEHB tedavisi, her birey için şahsileştirilmiş bir yaklaşım gerektirir. Uzman bir sıhhat profesyoneli, bireyin durumunu kıymetlendirecek, semptomlarını kıymetlendirecek ve en uygun tedavi planını oluşturacaktır. Tedavi süreci sabır ve istikrar gerektirebilir, lakin uygun tedavi ve dayanakla DEHB’li bireylerin ömür kalitesini artırmak mümkündür.

DEHB nedir? Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu belirtileri nedir? DEHB nasıl tedavi edilir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

DEHB NEDİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), nörogelişimsel bir bozukluktur ve çoklukla çocukluk devrinde başlar, lakin yetişkinliğe kadar sürebilir. Bu bozukluk, dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsel davranışların besbelli bir formda görüldüğü bir tabloyu tanımlar. DEHB, bireyin fonksiyonelliğini olumsuz istikamette etkileyebilir, bilhassa eğitim, iş ve toplumsal münasebetler alanlarında zorluklar yaratabilir.

DEHB BELİRTİLERİ NELERDİR?

Dikkat Eksikliği:

• Görevleri tamamlamakta zahmet çekme.
• İşleri düzenlemekte ve planlamakta zorluk yaşama.
• Ayrıntılara dikkat etmekte zorlanma.
• İşleri sık sık unutma yahut kaybetme.
• Sık sık dikkatinin dağılması ve odaklanmakta zorlanma.
• Dinleme esnasında dikkatinin dağılması.
• İşleri sonlandırmada zahmet çekme.

Hiperaktivite:

• Huzursuzluk ve daima yerinde duramama.
• Otururken sık sık kıpırdama yahut sallanma.
• Konuşma sırasında zıplama yahut yere vurma üzere hiperaktif davranışlar.
• Gereksiz yere koşma yahut tırmanma.
• Sessiz ve sakin aktivitelerde uzun müddetli kalma zahmeti.
• İçsel bir huzursuzluk hissi.

Dürtüsellik:

• Sabırsızlık ve sık sık beklemekte zorlanma.
• Sıra beklememekte zorluk.
• Konuşurken kelamları kesme yahut oburunun kelamını tamamlama.
• Düşünmeden harekete geçme ve riskli davranışlara yatkınlık.
• İhtiyat yahut sonuçları düşünmeme.

DEHB NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tedavisi, bireyin yaşına, semptomların şiddetine, ömür biçimine ve gereksinimlerine bağlı olarak farklı formüller içerebilir. Çoklukla multidisipliner bir yaklaşım benimsenir ve tedavi sürecinde psikoeğitim, psikoterapi, davranış terapileri ve gerektiğinde ilaç tedavisi üzere farklı teknikler kullanılabilir. İşte DEHB tedavi seçeneklerinin bir özeti:

Psikoeğitim: DEHB’nin nasıl çalıştığı, semptomların ne olduğu ve nasıl yönetileceği konusunda bireye ve ailesine eğitim verilmesi kıymetlidir. Bu, bireyin durumunu anlamasına, semptomları tanımasına ve uygun idare stratejilerini öğrenmesine yardımcı olabilir.

Psikoterapi: Terapistlerle gerçekleştirilen ferdi yahut küme terapileri, DEHB ile başa çıkmak için stratejiler öğrenmeye yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi, öfke idaresi hünerleri, vakit idaresi ve örgütlenme üzere mevzularda dayanak sağlayabilir.

Davranış Terapileri: DEHB semptomlarını yönetmek için davranış değişikliği stratejileri geliştirilir. Müspet pekiştirmeler, maksat belirleme, planlama ve sıralama üzere sistemler kullanılarak istenen davranışlar teşvik edilir.

İlaç Tedavisi: Kimi durumlarda, ilaç tedavisi DEHB semptomlarını yönetmede tesirli olabilir. Çoklukla stimülan ilaçlar (örneğin, metilfenidat yahut amfetamin türevleri) kullanılır. Bu ilaçlar, hudut sistemi üzerinde tesir ederek dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi azaltabilir. İlaç tedavisi hekim nezaretinde gerçekleştirilmelidir ve bireyin sıhhat durumu göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.

Yaşam Usulü Değişiklikleri: Sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite, kâfi uyku ve gerilim idaresi üzere ömür usulü faktörleri DEHB semptomlarını yönetmeye yardımcı olabilir. Bu faktörler bireyin genel düzgünlük halini ve dikkatini olumlu tarafta etkileyebilir.

DEHB tedavisi, her birey için şahsileştirilmiş bir yaklaşım gerektirir. Uzman bir sıhhat profesyoneli, bireyin durumunu kıymetlendirecek, semptomlarını kıymetlendirecek ve en uygun tedavi planını oluşturacaktır. Tedavi süreci sabır ve istikrar gerektirebilir, lakin uygun tedavi ve dayanakla DEHB’li bireylerin hayat kalitesini artırmak mümkündür.

DEHB nedir? Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu belirtileri nedir? DEHB nasıl tedavi edilir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuğun hareketliği çoktur ve yaşıtlarıyla kıyaslandığında farklılık çabucak anlaşılır. Çoklukla bu çocuklar bir motor tarafından sürülüyormuş üzere daima hareket halindedirler. Sabırsızlıkları, sırasını beklemekte zahmet çekmeleri ve yönergeleri dinlemeleri tipik özellikleridir. Kendisi ve etrafındakiler için ziyanlı olabilecek fevri hareketleri ve hudut tanımadaki zorlukları davranış meselelerinin birinci habercileri üzeredir.” biçiminde konuştu.

“OYUNCAKLARDAN SIKILIP PARÇALAMAYI TERCİH EDERLER”

Klinik Psikolok Bengisu Binay, açıklamasını şöyle sürdürdü: “Çocukta dikkat kusuru bilhassa eğitim hayatının başlamasıyla bariz hale gelir. Okul öncesi devirde de her şeyden çabuk sıkılan ve bıkan bu çocuklar, oyuncaklardan dahi sıkılıp kısa bir mühlet sonra onları parçalamayı tercih ederler. Okulun başlamasıyla birlikte öğrenmeye karşı ilgisizdirler. Tabi ki kişinin aile içinde yaşadığı durumlar da dikkat eksikliğini arttırabilir. Ergenlik periyodunda ise okul başarısızlığı yanında davranış sıkıntıları ve aileye karşı gelişen hal gözlenir. Ergenlikte çok hareketsizlik azalır ve yerine çabuk sıkılma ve dikkat kusuru bariz olur. Erkek çocuklarda kızlara oranla daha sık rastlanır. Erkek çocuklarda ekseriyetle hiperaktivite ve impulsivite belirtileri ön planda iken, kız çocuklarında daha çok dikkat eksikliği açıktır.”

TEDAVİ İÇİN İŞBİRLİĞİ ŞART

Hiperaktivite tedavisinde aile okul ve tabip işbirliği yapılması gerektiğine dikkat çeken Binay, “Tedavinin birinci kaidesi, aile, okul ve tabip, psikolog ortasındaki sıkı işbirliğidir. Zira dikkat eksikliği ve hiperaktivite konutta olduğu kadar okulda da sorun yaşanmasına neden olur. Öğrenmeyle ilgili sıkıntılar yanında arkadaş bağlarında yaşanan sıkıntılar ve kurallara uyma zahmeti aile ve okulun ortak ve sağlıklı yaklaşımlarıyla aşılabilir. Öncelikle ailenin hiperaktivite hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Zira çocukta var olan problemlerin nedenlerini öbür yerlerde aramak, tahlil üretmeyi engellediğigibi, telafisi mümkün olmayan yanlış yaklaşımlar sergilenmesine neden olacaktır. Çocukla olan alakamızı düzenleyebilmek için dikkat eksikliği belirtilerini yanlış yorumlamamak gerekir” dedi.

Çok hareketli ve sabırsız çocuklara dikkat! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ERKEN TESPİT ÖNEMLİ

Bu bahiste erken tespitin ehemmiyetine vurgu yapan ve erken tespit durumunda bu sorunun önüne daha kolay geçilebildiğini belirten Şavklı, “İlk evvel müracaatları alıyor ve bir randevu planlayıp çağırıyoruz. Bu noktada öncelikle aile ile bir görüşme yapıyor ve bilgileri alıyoruz. Beraberinde çocuğun klinik değerlendirmesi ve akabinde Moxo uygulamasını yapıyoruz. Rapor hazırlandıktan sonra tekrar yapacağımız bir görüşmede, raporun durumuna nazaran gerekli ise aileyi ilgili kurumlara yönlendiriyoruz.

Beraberinde, yeniden gerekli alanlarla ilgili aileyi psiko eğitim sürecinden geçiriyor ve bu formda bir paketle çocuğun sürecini takip edebiliyoruz” diye konuştu.
Bu hizmetten bugüne kadar yaklaşık bin kişinin faydalandığını ve ailelerden gelen geri dönüşlerin müspet olduğunu kaydeden Şavklı, Moxo Testi’ni 6 yaş ve üzeri tüm çocuklara uygulayabildiklerini, testin alanını da genişlettiklerini tabir etti.

SINAVA HAZIRLANAN ÖĞRENCİLERE YARDIMCI

Şavklı, “Biz Türkiye’de öncü bir çalışma olarak, bu projeyi biraz daha genişleterek, imtihana hazırlanan öğrencilerde de uyguluyoruz. Böylelikle öğrencilerin çalışma sistemlerini düzenleme bahtı bulabiliyoruz. Bunun beraberinde yeniden Türkiye’de öncü bir çalışma olarak, sportmen dikkat tahlillerini de Moxo sayesinde yapabiliyoruz ve bu formda daha dikkatli bir sportif faaliyet yürütmelerine katkı sunabiliyoruz. Moxo Testi uygulamalarından faydalanmak isteyenler, Teksin Mersin Davet Merkezini arayarak kayıt olabilirler” tabirlerini kullandı.

Çocuklarda hiperaktivite ve dikkat eksikliğinin erken tespiti mümkün! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.