Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Mehmet Emin Aydın, kök hücre tedavisi hakkında merak edilen soruları yanıtlayarak, “Kök hücre tedavisi pek çok hastalığın güzelleşmesi için uygulanmaktadır. Yanık hastalarında doku güzelleşmesi, kemoterapi hastaları, kan hastalıklarında kullanılan kemik iliği nakilleri kök hücre uygulama örnekleridir. Günümüzde kas – eklem hastalıklarında da yararlı olduğu gösterilmiştir. Kök hücre tedavisi ile ilgili çalışmaların sayısı her geçen gün artmaktadır. Tıp alanında geleceğin en değerli tedavi metotlarından biri olacağına inanılmaktadır. Amerika ve Avrupa’da dahil olmak üzere pek çok dünya ülkesinde uygulanmaktadır” dedi.

“KAYNAMAMIŞ KIRIKLARI TEDAVİ EDEBİLİYORUZ”

Tedavinin uygulandığını hastalıklardan da bahseden Uzm. Dr. Mehmet Emin Aydın, “Kök hücre tedavisi farklı uzmanlık alanları tarafından uygulanmaktadır. Bizler de kas-eklem hastalıklarının tedavisinde muvaffakiyet ile kullanmaktayız. Bu hastalıkların başında eklem kıkırdak hasarları (diz, kalça kireçlenmeleri), omuz, diz, dirsek, kalça başta olmak üzere kas, tendon ve bağ yaralanmaları, kemikte kanlanma bozukluğu nedeniyle oluşan nekrozlar, kaynamamış kırıklar ve diyabetik ayak sayılabilir” diye konuştu.

“ALERJİ YA DA YAN TESİR MÜMKÜN DEĞİL”

Hücre toplama süreci ve uygulamasına da değinen Aydın, ayrıyeten şunları söyledi:

“Kök hücre toplama süreci için steril şartlarda, lokal anestezi uygulayarak hastanın karın bölgesinden yağ dokusu alınır (Liposuction). Hasta bu süreç sırasında rastgele bir ağrı duymaz. Alınan bu yağ dokusu özel süreçlere tabi tutularak içerisindeki kök hücreler ayrıştırılır ve konsantrasyonu arttırılır. Toplanıp hazırlanan kök hücreler enjektör içine alınır. Dizde, omuzda, kalçada yahut dirsekte hasta olan bölgeye uygun teknikler kullanılarak enjekte edilir. Kök hücreler hasarlı dokuda ağrıyı geçirir, dokunun kendini iyileştirmesine yardımcı olur. Hücreler hastanın kendi yağ dokusundan alındığı için tedaviye bağlı bir alerji ya da kıymetli bir yan tesir beklenmez.”

Kök hücre tedavisi kas ve eklem hastalarına umut oluyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

KU Leuven’den araştırmacılar, ömür döngülerini dört ila altı ay içinde tamamlayan “Afrika turkuaz killifish” tipi balıklar üzerinde deney yaptı.

BEYİN HÜCRELERİNDE YENİLENME GÖRÜLDÜ

Boyama formülüyle hayat döngüsünün sonuna yaklaşmış balıkların beyinlerinde çok sayıda hastalıklı ve yaşlı hücre tespit eden araştırmacılar, Dasatinib ve Quercetin’i karıştırarak bu balıklara bir hafta boyunca uyguladı.

Araştırmacı Jolien van Houcke, süreç sonunda yaşlı balıkların beyin hücrelerinde yenilenme tespit ettiklerini duyurdu.

Van Houcke, şunları tabir etti:

“Bu kısa tedaviyle bile yaşlanan hücrelerin yüzde 30’unu ortadan kaldırabildik. Beyni gençleştirmekle kalmadık, beynin tamirat kapasitesini de artırdık. Tedaviden sonra balık, yaralanma yahut hastalıktan sonra beyin tamiratı için gerekli olan yeni hudut hücrelerine dönüşebilen daha fazla bölünen kök hücrelere sahipti.”

Alzheimer ve demans hastalıkları şimdi tedavi edilemiyor fakat çalışmalar sürüyor.

Balık hafızasından yola çıkarak bunamaya karşı tedavi geliştiriliyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

KU Leuven’den araştırmacılar, ömür döngülerini dört ila altı ay içinde tamamlayan “Afrika turkuaz killifish” tipi balıklar üzerinde deney yaptı.

BEYİN HÜCRELERİNDE YENİLENME GÖRÜLDÜ

Boyama formülüyle ömür döngüsünün sonuna yaklaşmış balıkların beyinlerinde çok sayıda hastalıklı ve yaşlı hücre tespit eden araştırmacılar, Dasatinib ve Quercetin’i karıştırarak bu balıklara bir hafta boyunca uyguladı.

Araştırmacı Jolien van Houcke, süreç sonunda yaşlı balıkların beyin hücrelerinde yenilenme tespit ettiklerini duyurdu.

Van Houcke, şunları tabir etti:

“Bu kısa tedaviyle bile yaşlanan hücrelerin yüzde 30’unu ortadan kaldırabildik. Beyni gençleştirmekle kalmadık, beynin tamir kapasitesini de artırdık. Tedaviden sonra balık, yaralanma yahut hastalıktan sonra beyin tamiratı için gerekli olan yeni hudut hücrelerine dönüşebilen daha fazla bölünen kök hücrelere sahipti.”

Alzheimer ve demans hastalıkları şimdi tedavi edilemiyor lakin çalışmalar sürüyor.

Balık hafızasından yola çıkarak bunamaya karşı tedavi geliştiriliyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hücreleri, dokuları ve fare üzere tüm organizmaları şeffaflaştırma teknolojisi, kanser ilacı araştırmalarına yeni bakış açıları kazandırdı.

KÜÇÜK TÜMÖRLERİN SAPTANMASI MÜMKÜN

Bu teknoloji sayesinde, daha evvel görülemeyecek kadar küçük tümörlerin saptanması mümkün hale geldi.

Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Kısmı’ndan 2003’te mezun olan ve hala Almanya Münih Üniversitesi Doku Mühendisliği ve Rejeneratif Tıp Enstitüsü Başkanlığını yürüten Prof. Dr. Ali Ertürk, 2018’de dokuların ve meyyit farenin şeffaflaştırılması teknolojisini geliştirdi.

Ertürk, son çalışmasında ise bu teknolojiyi kullanarak organların ve dokuların daha evvel görülmemiş netlik ve ayrıntıda taranmasını sağlayarak bilhassa kanser araştırmaları açısından büyük bir gelişmeye öncülük etti.

Dünyanın en büyük kanser araştırması kurumlarından Cancer Research UK tarafından yapılan açıklamada, yeni tarama tekniğinin çok varlıklı potansiyel taşıdığı ve mevcut teknolojilerle kıyaslandığında kanser teşhis ve tedavisinde yeni bir periyodun başlattığı tabir edildi.

Açıklamada, kanser hücrelerinin daha oluşmaya başlarken görüntülendiği yeni teknolojinin, bu evredeki kanserlerin tedavisinde de büyük muvaffakiyet getireceği, daha az hayvan deneyi yapılarak yapay zekayla hastalık teşhis ve tedavisinde değerli bir kademeye geçildiği belirtildi.

Son araştırmalarında ise bu farelerin içinin uygun formda görüntülenmesini sağladıklarını tabir eden Ertürk, DISCO şeffaflığı ismini verdikleri usulün “sütü suya çevirmeye benzediğini” kaydetti.

Ertürk, “Sütün içine bakıldığında bir şey göremezsiniz. Süt ansızın su olsa, bu sefer lazerli mikroskoplarla içini tarayabilirsin. Tek bir kanser hücresini düşünün. Bu usulle artık kanser daha oluşmadan tümör oluşmaya başlayan hücreyi görüntüleyebiliyoruz.” dedi.

Şeffaflaştırdıkları dokuları, geliştirdikleri lazer sayesinde tüm ayrıntılarıyla görüntüleyebildiklerini bildiren Ertürk, şu bilgileri verdi:

“Bütün fareyi şeffaf hale dönüştürdükten sonra içindeki biyolojik sistemleri hücre düzeyinde tarayabiliyoruz. Bu biçimde kanser üzere hastalıkları hücre düzeyinde görüntüleyip hücre düzeyinde tahliller bulabiliyoruz. Büyük kanserleri görmek, bulmak çok sorun değil. Fakat beşerler genelde büyük kanserlerden değil hücre düzeyindeki küçük kanserlerden ölüyor. Bu küçük kanserler bedene yayıldıktan sonra değişik bölgelerde büyüyüp insanı öldürebiliyor. Bu düzenekleri düzgün anlayabilmemiz için kanser araştırmalarını fareler üzerinde hücre düzeyinde yapıyoruz. Geliştirdiğimiz yeni teknoloji hücre düzeyindeki ayrıntıları görmemizi sağlıyor. Geliştirdiğimiz bu görüntüleme teknolojileri yapay zekayla ayrıntılı ve süratli halde tahlil ediliyor. Bu biçimde artık hücre hücre bedende oluşan hastalıkları anlayıp onlara karşı yeni tedaviler geliştirebiliyoruz. Küçük küçük kanser hücrelerini görüp, böylelikle onları daha yayılmadan yok edebilecek yeni tahliller araştırabiliyoruz.” dedi.

Bu çalışmada yapay zekanın kıymetine işaret eden Ertürk, şöyle devam etti:

“Şu an beyinle ilgili hastalıkları çözmemiz çok kolay değil. Hala daha çok kompleks olan insan beynini anlamış değiliz. Bunu başarabilmek için çok süratli ilerleyen, çok süratli araştırma yapabilen tekniklere gereksinimimiz var. Bizim geliştirdiğimiz şeffaflık metodunu yapay zeka ile birleştirerek yıllarca sürebilecek çalışmaları artık tahminen saatler içinde tamamlayabiliyoruz. Böylelikle kompleks olan tahminen milyonlarca sebebi olan Alzheimer üzere hastalıkların çok süratli formda sebeplerine tek tek bakıp onlara karşı yeni ve güçlü tahliller bulabilecek bir pozisyona ulaştık. Bu yüzden çok heyecanlıyız. Bizim bu araştırmamız bize daha evvel yapamadığımız, yavaş yavaş ilerleyen bilimi çok süratli yapmamızı sağlıyor. Yapay zekayı kullanarak yakın vakitte kompleks olan hastalıkları kanser, Alzheimer üzere hastalıklara daha tesirli tahliller bulabileceğimizi düşünüyorum.”

AMAÇ TEŞHİS VE TEDAVİDE YAPAY ZEKAYA GEÇİŞ YAPMAK

Prof. Dr. Ertürk, farenin, biyolojik araştırmalarda en çok kullanılan organizma olduğunu belirterek, “Genetik olarak yüzde 90’nın üzerinde beşerle benzerlik var. Fakat fare üzerinde deney yapmak çok kolay değil. Farelerle alınan sonuçlar, her vakit insanlarda çalışmıyor. İlaç geliştirme araştırmaları ise 10-15 sene sürüyor ve maliyeti de 2 milyar doları bulabiliyor. İlaç geliştirmek için çok bilgi gerekiyor. Fareler üzerinde bedenin hücre seviyesindeki haritasını çıkarıp yapay zekaya geçmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.

Bilimde gayenin çok fazla hayvan deneyi yapmadan bilgisayarda yapay zekayı eğiterek biyolojik hastaları çözmek, en güzel ilaçları ve tedavileri geliştirmek olduğunu kaydeden Ertürk, “Amacımız, bedendeki değişik hastalıkları, sistemleri anlayıp onları yapay zekada simüle etmek ve süratli bir biçimde hastalıklara tahlil bulabilecek istikamete gitmek. Bunu başarmak artık daha kolay.” dedi.

Şeffaf görüntüleme teknolojisi yapay zekayla kansere tahlil sunacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hücreleri, dokuları ve fare üzere tüm organizmaları şeffaflaştırma teknolojisi, kanser ilacı araştırmalarına yeni bakış açıları kazandırdı.

KÜÇÜK TÜMÖRLERİN SAPTANMASI MÜMKÜN

Bu teknoloji sayesinde, daha evvel görülemeyecek kadar küçük tümörlerin saptanması mümkün hale geldi.

Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Kısmı’ndan 2003’te mezun olan ve hala Almanya Münih Üniversitesi Doku Mühendisliği ve Rejeneratif Tıp Enstitüsü Başkanlığını yürüten Prof. Dr. Ali Ertürk, 2018’de dokuların ve meyyit farenin şeffaflaştırılması teknolojisini geliştirdi.

Ertürk, son çalışmasında ise bu teknolojiyi kullanarak organların ve dokuların daha evvel görülmemiş netlik ve ayrıntıda taranmasını sağlayarak bilhassa kanser araştırmaları açısından büyük bir gelişmeye öncülük etti.

Dünyanın en büyük kanser araştırması kurumlarından Cancer Research UK tarafından yapılan açıklamada, yeni tarama tekniğinin çok güçlü potansiyel taşıdığı ve mevcut teknolojilerle kıyaslandığında kanser teşhis ve tedavisinde yeni bir periyodun başlattığı söz edildi.

Açıklamada, kanser hücrelerinin daha oluşmaya başlarken görüntülendiği yeni teknolojinin, bu evredeki kanserlerin tedavisinde de büyük muvaffakiyet getireceği, daha az hayvan deneyi yapılarak yapay zekayla hastalık teşhis ve tedavisinde değerli bir evreye geçildiği belirtildi.

Son araştırmalarında ise bu farelerin içinin güzel halde görüntülenmesini sağladıklarını söz eden Ertürk, DISCO şeffaflığı ismini verdikleri metodun “sütü suya çevirmeye benzediğini” kaydetti.

Ertürk, “Sütün içine bakıldığında bir şey göremezsiniz. Süt apansızın su olsa, bu sefer lazerli mikroskoplarla içini tarayabilirsin. Tek bir kanser hücresini düşünün. Bu prosedürle artık kanser daha oluşmadan tümör oluşmaya başlayan hücreyi görüntüleyebiliyoruz.” dedi.

Şeffaflaştırdıkları dokuları, geliştirdikleri lazer sayesinde tüm ayrıntılarıyla görüntüleyebildiklerini bildiren Ertürk, şu bilgileri verdi:

“Bütün fareyi şeffaf hale dönüştürdükten sonra içindeki biyolojik sistemleri hücre düzeyinde tarayabiliyoruz. Bu halde kanser üzere hastalıkları hücre düzeyinde görüntüleyip hücre düzeyinde tahliller bulabiliyoruz. Büyük kanserleri görmek, bulmak çok sorun değil. Lakin beşerler genelde büyük kanserlerden değil hücre düzeyindeki küçük kanserlerden ölüyor. Bu küçük kanserler bedene yayıldıktan sonra değişik bölgelerde büyüyüp insanı öldürebiliyor. Bu sistemleri düzgün anlayabilmemiz için kanser araştırmalarını fareler üzerinde hücre düzeyinde yapıyoruz. Geliştirdiğimiz yeni teknoloji hücre düzeyindeki ayrıntıları görmemizi sağlıyor. Geliştirdiğimiz bu görüntüleme teknolojileri yapay zekayla ayrıntılı ve süratli biçimde tahlil ediliyor. Bu formda artık hücre hücre bedende oluşan hastalıkları anlayıp onlara karşı yeni tedaviler geliştirebiliyoruz. Küçük küçük kanser hücrelerini görüp, böylelikle onları daha yayılmadan yok edebilecek yeni tahliller araştırabiliyoruz.” dedi.

Bu çalışmada yapay zekanın değerine işaret eden Ertürk, şöyle devam etti:

“Şu an beyinle ilgili hastalıkları çözmemiz çok kolay değil. Hala daha çok kompleks olan insan beynini anlamış değiliz. Bunu başarabilmek için çok süratli ilerleyen, çok süratli araştırma yapabilen tekniklere muhtaçlığımız var. Bizim geliştirdiğimiz şeffaflık metodunu yapay zeka ile birleştirerek yıllarca sürebilecek çalışmaları artık tahminen saatler içinde tamamlayabiliyoruz. Böylelikle kompleks olan tahminen milyonlarca sebebi olan Alzheimer üzere hastalıkların çok süratli halde sebeplerine tek tek bakıp onlara karşı yeni ve güçlü tahliller bulabilecek bir pozisyona ulaştık. Bu yüzden çok heyecanlıyız. Bizim bu araştırmamız bize daha evvel yapamadığımız, yavaş yavaş ilerleyen bilimi çok süratli yapmamızı sağlıyor. Yapay zekayı kullanarak yakın vakitte kompleks olan hastalıkları kanser, Alzheimer üzere hastalıklara daha tesirli tahliller bulabileceğimizi düşünüyorum.”

AMAÇ TEŞHİS VE TEDAVİDE YAPAY ZEKAYA GEÇİŞ YAPMAK

Prof. Dr. Ertürk, farenin, biyolojik araştırmalarda en çok kullanılan organizma olduğunu belirterek, “Genetik olarak yüzde 90’nın üzerinde beşerle benzerlik var. Lakin fare üzerinde deney yapmak çok kolay değil. Farelerle alınan sonuçlar, her vakit insanlarda çalışmıyor. İlaç geliştirme araştırmaları ise 10-15 sene sürüyor ve maliyeti de 2 milyar doları bulabiliyor. İlaç geliştirmek için çok bilgi gerekiyor. Fareler üzerinde bedenin hücre seviyesindeki haritasını çıkarıp yapay zekaya geçmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.

Bilimde amacın çok fazla hayvan deneyi yapmadan bilgisayarda yapay zekayı eğiterek biyolojik hastaları çözmek, en güzel ilaçları ve tedavileri geliştirmek olduğunu kaydeden Ertürk, “Amacımız, bedendeki değişik hastalıkları, sistemleri anlayıp onları yapay zekada simüle etmek ve süratli bir formda hastalıklara tahlil bulabilecek tarafa gitmek. Bunu başarmak artık daha kolay.” dedi.

Şeffaf görüntüleme teknolojisi yapay zekayla kansere tahlil sunacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Senolitikler iltihaplanma, fibroz ve kanser üzere yaşa bağlı süreçleri baskılayabilen küçük moleküller. Bunlar yaşlanan hücreleri öldürerek çalışıyor. Metabolik açıdan etkin olan fakat artık çoğalamayan bu hücrelere “zombi hücreler” de deniyor.

Yaşlanan hücreler, komşu hücrelere yayılabilen enflamatuar proteinler salgılıyor. Yaşlanan hücre sayısının artması tip 2 diyabet, Kovid-19, pulmoner fibroz, osteoartrit ve kanser dahil olmak üzere bir dizi hastalıkla ilişkilendiriliyor.

Laboratuarda fareler üzerinde yapılan deneyler, senolitiklerin yaşlanan hücreleri ortadan kaldırmasının bu hastalıkları güzelleştirebileceğini göstermişti. Bu ilaçlar, sağlıklı hücreleri canlı tutarken zombi hücrelerini öldürebilir.

Indyturk’te yer alan habere nazaran araştırmacılar, bu yüzden yeni ve tesirli senokitikler bulma gayesiyle 800 binden fazla bileşiği taramak için yapay zeka teknolojisinden yararlandı.

Bunun sonucuna üç tesirli ilaç adayı tespit edildi. Bunlardan biri yaşlanmayı geciktirme konusunda mevcut senolitiklere kıyasla daha üstün özellikler sergiliyor.

Halihazırda yaklaşık 80 senolitiğin var olduğu biliniyor. Lakin insanlarda yalnızca ikisi test edilebildi: Dasatinib ve kersetin. Bilim insanları çeşitli hastalıklarda kullanılabilecek daha fazla senolitik bulmak istiyor. Lakin bir ilacın piyasaya çıkması 10 ila 20 yıla ve milyarlarca dolara mâl oluyor.

İlaç keşfi diye isimlendirilen yeni ilaçlar bulma süreci değerli ve vakit alan bir bir iş. Yeniden de makine tahsili sistemleri, bu süreci büyük ölçüde hızlandırabiliyor ve maliyeti de önemli ölçüde azaltabiliyor.

Integrated Biosciences araştırmacıları birinci başta yapay zeka sistemiyle senolitik bir husus olma mümkünlüğünün yüksek olduğu düşünülen 21 molekül tanımladı. Bu moleküller toplamda 4 bin 340 kimyasal ortasından seçildi.

Araştırmacılara nazaran bunların laboratuvarda tek tek test edilmesi için en az birkaç haftalık ağır çalışma ve 64 bin dolar gerekirdi.

Sonuçlar bu bileşiklerden üçünün (periplocin, oleandrin ve ginkgetin) olağan hücrelerin birçoklarını canlı tutarken yaşlanan hücreleri yok edebildiğini gösterdi.

Daha detaylı biyolojik deneyler de oleandrin molekülünün bilinen en uygun senolitik ilaçtan daha tesirli olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar artık bu üç adayı insan akciğer dokusunda test ediyor. Yeni deneyin sonuçlarını da iki yıl içinde almayı umuyorlar.

Yapay zeka yaşlanmaya karşı en tesirli molekülü buldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Senolitikler, iltihaplanma, fibroz ve kanser üzere yaşa bağlı süreçleri baskılayabilen küçük moleküller. Bunlar yaşlanan hücreleri öldürerek çalışıyor. Metabolik açıdan faal olan lakin artık çoğalamayan bu hücrelere “zombi hücreler” de deniyor.

Yaşlanan hücreler, komşu hücrelere yayılabilen enflamatuar proteinler salgılıyor. Yaşlanan hücre sayısının artması tip 2 diyabet, Kovid-19, pulmoner fibroz, osteoartrit ve kanser dahil olmak üzere bir dizi hastalıkla ilişkilendiriliyor.

Laboratuarda fareler üzerinde yapılan deneyler, senolitiklerin yaşlanan hücreleri ortadan kaldırmasının bu hastalıkları güzelleştirebileceğini göstermişti. Bu ilaçlar, sağlıklı hücreleri canlı tutarken zombi hücrelerini öldürebilir.

Independent Türkçe’nin haberine nazaran araştırmacılar, bu yüzden yeni ve tesirli senokitikler bulma hedefiyle 800 binden fazla bileşiği taramak için yapay zeka teknolojisinden yararlandı.

Bunun sonucuna üç tesirli ilaç adayı tespit edildi. Bunlardan biri yaşlanmayı geciktirme konusunda mevcut senolitiklere kıyasla daha üstün özellikler sergiliyor.

Halihazırda yaklaşık 80 senolitiğin var olduğu biliniyor. Fakat insanlarda yalnızca ikisi test edilebildi: Dasatinib ve kersetin. Bilim insanları çeşitli hastalıklarda kullanılabilecek daha fazla senolitik bulmak istiyor. Fakat bir ilacın piyasaya çıkması 10 ila 20 yıla ve milyarlarca dolara mâl oluyor.

İlaç keşfi diye isimlendirilen yeni ilaçlar bulma süreci değerli ve vakit alan bir bir iş. Tekrar de makine tahsili sistemleri, bu süreci büyük ölçüde hızlandırabiliyor ve maliyeti de önemli ölçüde azaltabiliyor. Integrated Biosciences araştırmacıları birinci başta yapay zeka sistemiyle senolitik bir unsur olma mümkünlüğünün yüksek olduğu düşünülen 21 molekül tanımladı. Bu moleküller toplamda 4 bin 340 kimyasal ortasından seçildi.

Araştırmacılara nazaran bunların laboratuvarda tek tek test edilmesi için en az birkaç haftalık ağır çalışma ve 64 bin dolar gerekirdi.

Sonuçlar bu bileşiklerden üçünün (periplocin, oleandrin ve ginkgetin) olağan hücrelerin birçoklarını canlı tutarken yaşlanan hücreleri yok edebildiğini gösterdi.

Daha detaylı biyolojik deneyler de oleandrin molekülünün bilinen en uygun senolitik ilaçtan daha tesirli olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar artık bu üç adayı insan akciğer dokusunda test ediyor. Yeni deneyin sonuçlarını da iki yıl içinde almayı umuyorlar.

Yapay zekadan yaşlanmaya karşı en tesirli formül! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kanserler genelde hastanın kendi hücrelerinden oluşan ve denetimsiz bir biçimde büyüyen kitleler olarak düşünülür. Aslında bunlar birçok farklı hücre tipinden oluşurlar ve kanser tedavisinin bu kadar sıkıntı olmasının bir nedeni de budur: Sağlıklı dokulara ziyan vermeden onları amaç almak.

Tümörler birebir vakitte bakteri ve mantar üzere büsbütün öteki hayat formlarından gelen hücre topluluklarına da konut sahipliği yapar. Kimileri tümörün etrafındaki ortamda gelişirken, kimileri da kanser hücrelerinin içinde yaşar.

Ancak yakın vakte kadar bu mikropların tümörlerde oynadığı rol net olarak anlaşılamamıştı. Artık bilim insanları tümörle bağlantılı bu mikroorganizmaların kanser hücrelerinin gelişmesine yardımcı olup olmadığını çözmeye başlıyor. Böylelikle kanserlerin tedavisi ve önlenmesinde yeni yaklaşımlar bulunabilir.

Gammaproteobakteri olarak bilinen muhakkak bir bakteri sınıfının, mesane, göğüs ve pankreasta bulunanlar da dahil olmak üzere bir dizi kanseri tedavi etmek için kullanılan bir ilaç olan gemsitabini parçalayabildiğini buldular. Bu da tümörlerin ilaca karşı dirençli hale gelmesine yardımcı oldu.

Ekip kolon (kalın bağırsak) kanseri olan farelere bu bakteriyi enjekte ettiğinde, farelerin kanserleri de ilaca dirençli hale geldi. Fakat araştırmacılar farelere kemoterapi ilacının yanı sıra bir antibiyotik verdiklerinde direnç ortadan kalktı.

Getty Images

Bu bulgulara ek olarak, Japonya’daki Tohoku Üniversitesi’nden bir grup tarafından 2019 yılında yayınlanan bir araştırma, tek başına kemoterapi gayeli bir ilaçla tedavi edilen ve mevcut bir enfeksiyonu önlemek yahut tedavi etmek için ek olarak antibiyotik alan ileri kanser hastalarını geriye dönük olarak inceledi. Antibiyotik verilen hastaların tedaviye daha yeterli cevap verdiği görüldü.

Çalışmalar, tümörlerin içinde neler olabileceğine dair değerli bir ipucu sunuyor.

Straussman ve grubu artık bu çalışmaları, birinci basamak tedavileri başarısız olan pankreas kanserli hastaları içeren bir klinik çalışma ile geliştirmeyi hedefliyor. Hastalara kemoterapi ilacı gemsitabin ile birlikte Gammaproteobakterilere karşı tesirli olduğu bilinen bir antibiyotik vererek antibiyotiğin sonuçları güzelleştirip güzelleştirmediğini görecekler.

Ancak bakteriler, tümörleri ilaç tedavisinden muhafazanın ötesinde kanserde diğer roller de oynayabilir.

Straussman’ın grubu 2020 yılında göğüs, akciğer, yumurtalık, pankreas, melanom, kemik ve beyin olmak üzere yedi farklı kanser tipinde 1.500’den fazla insan tümörünü inceledi. Tüm tümörlerin kanser hücrelerinin ve kimi bağışıklık hücrelerinin içinde yaşayan bakteriler tarafından istila edildiğini gördüler. Farklı tümör tipleri farklı bakteri toplulukları barındırıyordu.

Straussman’a nazaran bu bakterilerin her biri, içinde yaşadıkları tümörün mikro ortamına adapte olmuştu. “Akciğer kanserinde, sigara içen insanların nikotini bozabilen daha fazla bakteriye sahip olduğunu, kemik kanserlerinde, kemik tümörlerinde zenginleştirilmiş bir metabolit olan hidroksiprolini metabolize eden bakteriler görüyoruz.”

Birçok olayda bakterilerin kanser hücrelerini denetim altında tutarak hastaya yardımcı olup olmadığı şimdi bilinmiyor.

Örneğin birtakım göğüs kanseri cinslerinde bulunan bakteriler, göğüs kanseri riskini artırdığı bilinen bir cins kanserojen olan arsenatı etkisiz kılabilir. Kimileri ise DNA’ya ziyan verebilecek ziyanlı reaktif oksijen moleküllerinin düzeylerini azaltmaya yardımcı olan mikotiyol isimli bir kimyasal üretebilir.

Ancak kimi durumlarda tümörde yaşayan bakterilerin kanseri daha da kötüleştirebileceğine dair ispatlar da artıyor.

Straussman, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini amaç alma ve yok etme yeteneğinin bakteriler tarafından değiştiriliyor olabileceğini belirtiyor. Fakat tümörlerin içindeki bakterilerin kanserlerin seyri üzerindeki tesirlerini incelemek için çok daha fazla araştırma yapılması gerektiğini söylüyor.

Getty Images Kolorektal kanserle irtibatlı birçok bakteri birlikte hastanın durumunu daha da kötüleştirebilir

MİKROPLARIN METASTAZA ETKİSİ

Şimdiden kimi ipuçları da yok değil. Örneğin, Çin’deki bilim insanlarının 2022’de yaptığı bir çalışma, göğüs tümörlerindeki kimi bakterilerin kanser hücrelerinin bedenin başka bölgelerine yayılmasını kolaylaştırabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, farelerin kanında dolaşan göğüs tümörü hücrelerinin içinde yaşayan bakteriler buldular. Dolanımdaki bu kanser hücreleri birincil tümörden saçılıp metastaz yaparak bedenin öbür bölgelerine taşınarak oralarda büyüyebilir. Bununla birlikte, tümör hücreleri kan sirkülasyonuna girdiğinde gerilime maruz kalırlar ve bu kimilerinin parçalanmasına neden olur.

Çinli araştırmacılar, bu hareketli tümör hücrelerinin içinde yaşayan mikropların onları bu gerilimden bir ölçü koruduğunu keşfetti. Bunu, hücre iskeleti olarak bilinen hücre içi dayanak yapılarının tekrar düzenlenmesini sağlayarak yapıyor olabilirler; böylelikle hücreler daha sağlam oluyor.

Araştırmacılar bu bakterileri fare tümörlerinden temizlediğinde, birincil göğüs kanseri büyümeye devam etse de, tümörlerin metastaz yapma yeteneklerini kaybettikleri görüldü.

İsviçre’nin Lozan kentindeki İsviçre Deneysel Kanser Araştırmaları Enstitüsü’nde onkolog Douglas Hanahan’a nazaran, “Bağırsak, deri ve başka mukozal organların yanı sıra tümörlerdeki muhakkak mikropların tümör büyümesini ve ilerlemesini destekleyebileceğine ya da alternatif olarak buna karşı koyabileceğine dair ispatlar giderek artıyor. Lakin görünüm çok karmaşık ve ipuçları olsa da kimin ne yaptığı konusunda kesin bir netlik yok”.

Diğer çalışmalar, diş eti hastalığıyla alakalı bir ağız bakterisi olan, fakat birebir vakitte bir dizi farklı kanserle de alakalı olabilecek Fusobacterium nucleatum’u inceledi. Bu bakterilerin kan sirkülasyonu yoluyla ağızdan kolorektal kanser hücresine geçebildiği görülüyor. Her bakterinin çeperinde kanser hücrelerinin çeperine bağlanarak orada koloni kurmasını sağlayan parçacıklar vardır.

Bu bağlanma, öteki hücrelerin kanser hücrelerini yok etme kabiliyetini maniler. Bakteri ayrıyeten kanser hücrelerini kemoterapiye daha dirençli hale getiren moleküler bir cephanelik de kullanır. Bakteri bir kere yerleştiğinde, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini öldürme yeteneğini engelleyerek tümörlerin büyümesini ve yayılmasını hızlandırabilir.

Getty Images Diş eti hastalığıyla alakalı ağız bakterisi Fusobacterium nucleatum kimi tümörlerde de bulunuyor

ANTİBİYOTİK ETKİSİ

Fusobacterium nucleatum DNA’sına insan göğüs kanseri örneklerinde de rastlanması bedenin öbür yerlerindeki tümörleri de etkilediğini gösteriyor. Bir araştırmada, bakteri göğüs kanseri olan farelere verildiğinde hastalığın ilerlemesini ve yayılmasını hızlandırmış, farelere antibiyotik verilmesi ise bunu engellemişti.

Antibiyotikleri kanser tedavilerine dahil etmek cazip görünse de bu o kadar kolay değil. Hanahan, bedenimizdeki mikropların birçoğunun uygun huylu ve hatta yararlı olduğunu, bu nedenle antibiyotik tedavisinin faydadan çok ziyana yol açabileceğini söylüyor.

Bunun yerine, araştırmacıların tümörle alakalı mikrobiyomun tüm karmaşıklığını çözmeye çalışması daha yanlışsız olur. Mikrop topluluklarının tamamı tümörlerin içinde bulunabilir ve birbirlerini beklenmedik formlarda destekleyebilir.

TÜMÖRLER VE MANTARLAR

San Diego’daki California Üniversitesi’nde geliştirilen ve DNA tespitine dayanan teknikler sayesinde en az 33 farklı kanser tipinin kendileriyle bağlantılı bakteri kolonilerine sahip olduğu belirlendi. Araştırmacılar bu tekniklerin, hastanın kanında tümörle bağlantılı farklı bakterilerin DNA’sını arayarak kanser teşhisinde yeni yollar geliştirmek için de kullanılabileceğine inanıyor.

Bu çalışmanın ardındaki grup, 2022’de Ravid Straussman ile güçlerini birleştirerek kanser tümöründe yaşayan mantarları ortaya çıkardı. Birçoğu farklı çeşit kombinasyonlarını barındıran 35 farklı kanser cinsinde mantar buldular.

Straussman, “Daha fazla bakteriye sahip olan tümörlerde daha fazla mantar olduğunu ve daha az bakteriye sahip olanlarda daha az mantar olduğunu gördük” diyor:

“Bu noktada yalnızca birtakım tümörlerin içlerindeki mikropların varlığı açısından daha kısıtlayıcı, kimilerinin ise daha müsamahakâr olduğu varsayımında bulunabiliriz.”

Tıpkı bakterilerde olduğu üzere, bu mantarlardan kimileri bağışıklık sistemini tümör lehine manipüle ediyor üzere görünüyor. Malassezia globosa mantarının bir cins pankreas kanserinin gelişimini hızlandırdığı tespit edildi. Straussman ve California Üniversitesi’ndeki araştırmacıların yaptığı çalışmada, birebir mantarlar genel sağ kalım mühletleri daha kısa olan göğüs kanseri hastalarında da bulundu. Başka araştırmalar, pankreas kanserlerinde bulunan kimi mantarların, tümör büyümesini destekleyecek formda bağışıklık sisteminin birtakım kısımlarını ele geçirdiğini ortaya koydu.

2022 ‘de yapılan bir çalışmada Candida mantarının yaygın olduğu mide kanserlerinde, iltihaplanmaya yol açan tümör genlerinde artış görüldüğü ve Candida DNA’sı bakımından varlıklı kolon tümörlerinin metastaz ihtimalinin daha yüksek olduğu belirlendi. Cornell Üniversitesi’nde mikrobiyolog Iliyan Iliev, bunun “Candida sayısındaki artışın bağırsak epitel bariyerinin [bağırsağı kaplayan hücreler] kaybıyla bağlantılı olabileceğinden kaynaklanabileceğini” söylüyor.

Bu bulguların süratli ilerlemesine karşın, tümörler ve içlerinde yaşayan mikroplar ortasındaki bağa dair pek çok soru hala karşılık bekliyor. Mikroplar birinci etapta tümörün gelişiminde bir rol oynuyor mu? Yoksa kanserli yuvalarına yerleştiklerinde onları korumak için adapte olmakla mı yetiniyorlar? Ve bu mikrop topluluğu kansere karşı çabada bize yardımcı olabilir mi?

Önümüzdeki yıllarda, tümörlerdeki mikropları maksat almak, kanser hücrelerine odaklanmak kadar kıymetli hale gelebilir ve daha erken teşhislere ve hatta yeni tedavilere yol açabilir. Fakat bu alandaki çalışmalar şimdi yeni başladı.

Tümörlerde yaşayan mikroplar, kanserin nedeni ve tedavisiyle ilgili ne çeşit ipuçları veriyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Uzmanlar bu gelişmenin düşük doğumların nedenleri ve insan gelişiminin eşsiz tarafları hakkında fikir verebileceğini, lakin birebir vakitte etik ve yasal soruları da beraberinde getireceğini düşünüyor.

Cambridge Üniversitesi ve California Teknoloji Enstitüsü’nden Profesör Magdalena Zernicka-Goetz, Çarşamba günü Boston’da düzenlenen Memleketler arası Kök Hücre Araştırmaları Derneği’nin yıllık toplantısında embriyoların doğal bir embriyonun 14 günlük gelişimine muadil bir basamağa kadar geliştirilmesini anlattı.

Guardian’a nazaran bu sentetik embriyo, yumurta ya da sperm gerektirmiyor, atan bir kalbe ya da beyin başlangıcına sahip değil lakin tipik olarak plasenta, yumurta sarısı kesesi ve embriyonun kendisini oluşturmak üzere gelişecek hücreleri içeriyor.

Sentetik modellerin implante edildiklerinde canlı embriyolara dönüşüp dönüşemeyeceği şimdi bilinmiyor.

“ÇOK FAZLA POTANSİYELE SAHİP”

Francis Crick Enstitüsü araştırma yönetici yardımcısı Profesör James Briscoe, hakemli bir makale olmadan bilimsel kıymeti hakkında detaylı yorum yapmanın mümkün olmadığını, fakat gelişmenin “çok fazla potansiyele” sahip olduğunu söyledi.

James Briscoe, “İnsan gelişiminin kritik kademeleri hakkında temel bilgiler sağlayabilirler. Bunlar, üzerinde çalışılması çok sıkıntı olan evrelerdir ve birçok gebeliğin başarısız olduğu bir periyottur. Yeni bilgiler, düşüklerin nedenlerinin ve insan gelişiminin eşsiz istikametlerinin daha yeterli anlaşılmasına yol açabilir” dedi.

“DİKKATLİ VE ŞEFFAF” ÇALIŞMA ÇAĞRISI

Briscoe, bunun “derin” etik ve yasal soruları gündeme getirdiğine dikkat çekerek, “Yerleşik bir yasal çerçevenin bulunduğu in vitro fertilizasyondan kaynaklanan insan embriyolarının tersine, şu anda insan embriyolarının kök hücreden türetilmiş modellerini düzenleyen açık bir yönetmelik bulunmamaktadır. Kök hücreden türetilmiş insan embriyosu modellerinin oluşturulması ve kullanılmasına yönelik bir çerçeve sağlayacak düzenlemelere hemen gereksinim duyulmaktadır” dedi.

Araştırmaların ve araştırmacıların “dikkatli, ihtimamlı ve şeffaf” bir formda ilerlemesinin değerli olduğunu belirten Briscoe, “Tehlike, yanlış adımların ya da haksız tezlerin kamuoyu ve siyaset yapıcılar üzerinde caydırıcı bir tesir yaratmasıdır. Bu, alan için büyük bir gerileme olacaktır” tabirlerini kullandı.

Bilim insanları, kök hücre kullanarak sentetik insan embriyoları oluşturdu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kilimanjaro Dağı’nın eteklerindeki yaklaşık 22 bin nüfuslu Taveta kasabası, Kenya’da hastalığın en fazla görüldüğü yerlerden biri. Kasabanın sakinlerinin yaklaşık dörtte biri, orak hücre anemisinden muzdarip.

Orak hücre hastalığı olan kimi şahıslarda olağanda yuvarlak olan alyuvarlar hilal yahut orak halinde. Bu nedenle bedenlerine kâfi oksijen taşınamıyor.

Orak hücre hastaları, bazen haftalarca süren şiddetli ağrı atakları yaşayabiliyor.

Dünya Sıhhat Örgütü’ne (WHO) nazaran, dünya çapında orak hücre hastalığından etkilenen insanların üçte ikisi Afrika’daki ülkelerde yaşıyor.

Bölgedeki en yaygın genetik hastalıktan sağ kalanların sayısı çoklukla düşük.

Orak hücre hastalığı ile doğan çocukların yarısından fazlası, çoklukla bir enfeksiyon yahut şiddetli anemi nedeniyle beş yaşından evvel ölüyor.

Bazı tıbbi yayınlara nazaran, hastalıkta çocuk vefat oranları yüzde 90’a kadar çıkıyor.

Taveta ve Kenya’nın öbür kasabalarında hastalıkla çabanın önündeki en büyük zorluk tedaviye erişim.

Hastaların olağan hayata dönebilmeleri için enfeksiyonları önleyecek antibiyotikleri her gün kullanmaları gerekiyor.

Bunun yanında kan hücrelerini onarmak için ilaç ve anemiye karşı folik asit üzere besin destekleri de almaları gerekiyor.

Afrika Orak Hücre Anemisi tertibinin kurucusu Lea Kilenga Beyefendi, günlük geliri bir ya da iki dolarla hudutlu olan insanların birçoklarının, bu değerli ilaçları almak için tercih yapmak zorunda olduğunu söylüyor:

“Ya yemek ya da ilaç”

Orak hücre krizini şahsen deneyimleyen Lea Kilenga Beyefendi, oburlarının tıpkı acıyı çekmesini istemiyor.

Kriz, bir kan damarının tıkanmasının sonucunda meydana gelen çok ve uzun müddetli ağrı olarak kendini gösteriyor.

Bey, Taveta’da, daha uygun tedavi talebiyle lokal hastanede protestolar düzenleyen bir kümeye da katıldı.

Burada bir bayan, bir ilaç kutusunu göstererek, “Bize son kullanma tarihi geçmiş ilaçlar verildi” dedi. Diğer bir bayansa, “Doğru tedavi edilmedikleri için çok sayıda insan öldü” diye konuştu.

Bir oburu, “Bir arkadaşıma çocuğuma ilaç verdiğimi söyledim fakat gözleri hâlâ sarıydı. İlacın son kullanma tarihinin geçtiğini fark etti” dedi.

Sarılık, orak hücre anemisinin yaygın bir semptomu. Bu kasabada sarı gözler yaygın bir özellik.

Grubun başkanı 50 yaşındaki Albert Loghwaru’nun iki çocuğuna orak hücre anemisi teşhisi konmuştu.

Taveta’da hastalıkla yaşayan pek çok kişi olmasına karşın yaftalandılar.

Loghwaru, “Buradaki beşerler bize iki şey diyor: Ya çocuğumuzdan kan emen iblislerimiz var ya da biz HIV pozitifiz” diyor. Loghwaru, herkes için tedaviye erişim imkanı sağlama gayretinde kararlı görünüyor:

“Bu insanlara yardım etmenin bir yolunu bulmalıyız.”

Kampanyalarının bir sonucu olarak, ilçelerinde ortak bir hemofili ve orak hücresi kliniği açıldı.

Ancak bu, Lea Kilenga Beyefendi için kâfi değil:

“Daha yeni başlıyoruz. Bu bir maraton değil. En süratli koşan kazanmayacak. Bu bir bayrak yarışı.”

Orak hücre anemisi: Afrika’da çok sıkıntı gayret edilen genetik hastalık yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.