İsrail istihbaratı ile Suriye rejimi arasında gizli bir iletişim kanalı olduğunu gösteren belgeler, Esed ailesi iktidarının sona ermesinin ardından gün yüzüne çıktı.

“Çok gizli” olarak nitelenen belgeler, Suudi Araştırma ve Yayın Şirketinin 1980’de Londra’da kurduğu ve o tarihten bu yana Londra’dan yayın yapan haftalık El-Mecelle Dergisi tarafından yayımlandı.

İsrail ile Suriye arasındaki işbirliği mekanizmasının ortaya konulduğu belgeler, “Musa” kod adlı bir İsrail ajanının Suriye askeri liderlerine gönderdiği mesajları içeriyor ve bu mesajların Suriye İstihbarat Şefi tarafından Ulusal Güvenlik Ofisine iletildiği belirtiliyor.

Belgelerin ortaya koyduğu en dikkat çekici husus ise “Suriye ordusu ile İsrail arasında Rusya’nın himayesi altında bir mesajlaşma mekanizması”nın olması.

İsrail’in Suriye ordusunun Hizbullah ve İran ile işbirliğini yakından izlediğini ve bu faaliyetlerin devam etmesi durumunda “benzeri görülmemiş bir bedel ödeyeceği” uyarısını içeren belgelerde ayrıca İsrail’in, Suriye’ye karşı bir harekette bulunmak istemediği de ifade ediliyor.

İsrail’in 2022 yılı içinde İran ve Hizbullah’a ait olduğu belirtilen çeşitli hedeflere saldırılar düzenlediği, bu saldırılarda mühimmat depoları, askeri üsler ve hava savunma sistemlerinin hedef alındığı belirtiliyor.

Belgeler, Esed rejiminin uzun süredir İsrail karşıtı bir “direniş lideri” olarak kendini lanse etmesine rağmen, İsrail ile örtülü bir işbirliği içinde olabileceğini ima ediyor.

Aynı zamanda bu yazışmalarda İran ve Hizbullah’ın Suriye’deki faaliyetleri ile Esed rejimi üzerindeki etkisi hakkında da önemli ipuçları verilirken, İsrail, bu işbirliğini Suriye ordusunun zararına ve İran’ın lehine bir tehdit olarak değerlendiriyor.

İran ve Hizbullah’ın İran’dan Suriye ve Lübnan’a silah sevkiyatı amacıyla kullandığı yerlerin ve bazı komuta merkezlerinin hedef alındığına dair bilgilere yer verilen belgelerde, “Siz İranlılara, Suriye ordusuna ait uçaklarda silah taşınması konusunda yardım ettiğiniz sürece biz de buna karşı durmak zorunda kalacağız.”, “Suriye ordusuna zarar vermek istemiyoruz ama Hizbullah’a ve İranlılara silah sevkiyatına izin vermeye devam ederseniz buna elimiz kolumuz bağlı kalamayız. Harekete geçmek zorunda kalacağız.” ve “Hizbullah’la işbirliği Suriye ordusuna zarar verir ve siz de bunun bedelini ödersiniz.” gibi uyarılar yer alıyor.

“Musa” kod adlı İsrail ajanından Suriye Ulusal Güvenlik Ofisine gönderilen “9 Haziran 2022” tarihli belgede şu ifadeler dikkati çekiyor:

“Son iki hafta içinde İran’dan gelen sekiz uçağın Humeymim Havalimanı’na indiğini biliyoruz. Bunların arasında “Iran Air” şirketine ait 4 İran uçağı ve 4 Ilyushin 26 uçağı bulunuyor.

İran eksenini güçlendirmek çabalarının ardından Suriye’deki 29. Tugay’a ait Ilyushin 76 uçağıyla Kudüs Gücü ve Hizbullah gruplarına da silah aktarıldığını bildiğimizi vurgulamak istiyorum. Hava Kuvvetleri ve askeri güvenlik güçleri tarafından Lazkiye’den Katife bölgesindeki depolara sevk edildiğini fark ettik. Bu nakliye operasyonları İranlılarla s

“Son haftalarda, 75. Karadan Havaya Füze Tugayı unsurlarının, Hizbullah’a hava savunma alanında yeniden yardım sağladığını açık bir şekilde gördük. Bu işbirliğini sürdürmenin bize güçlü bir karşılık vermekten başka seçenek bırakmadığını söyleyerek sizleri uyarıyoruz.” ifadesine yer verilen 11 Haziran 2022 tarihli belgede ise bunların Hizbullah’a hizmet ettiği, Suriye’nin ise bundan hiçbir fayda temin etmediği öne sürülüyor. Belgede, “Bilakis, bedelini ödeyen ve tüm sorumluluğu üzerine alan sizler oluyorsunuz. Bu işbirliğini sınırlandırabilir ve Suriye mevzilerinin zarar görmesini önleyebilirsiniz, bu konuda derhal harekete geçmenizi bekliyoruz.” deniliyor.

11 Mayıs 2022 tarihli belgede de “Son günlerde Kudüs Günü nedeniyle Filistinli unsurların topraklarınızdaki faaliyetlerine tanık oluyoruz. Bu unsurlar Halid Meşal ve Salih el-Aruri tarafından, Hamas tarafından görevlendiriliyor. Bu kesimlerin topraklarınızda herhangi bir faaliyette bulunabileceği ihtimaline karşı sizi uyarıyor ve topraklarınızda güç kullanımına yönelik tüm hazırlıkların durdurulmasını talep ediyoruz. Suriye’de olup bitenlerin sorumlusu sizsiniz.” ifadesi kullanılıyor.

Tedbir amaçlı “uyarı atışının” yapıldığı ancak Suriye tarafından bu olgunun ortadan kaldırılması yönünde bir adım görülmediği belirtilen belgede, “Bu sözlerimizi ciddiye almanızı tavsiye ederiz, bundan sonraki saldırımızın şimdiye kadar yaptıklarımızdan çok daha güçlü ve şiddetli olacağını ve bunun bedelini çok ağır ödeyeceğinizi unutmayın.” uyarısı yer alıyor.

Rejim ve İsrail arasındaki gizli ilişki ortaya çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hz. Ali Camii’nde cuma namazının ardından gazetecilerin sorularını yantıladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

Kentsel dönüşüm

Yeni bir seslenişe filan bu noktada gerek yok. Kentsel dönüşüm dediğimiz olayın temelinde ne yatıyor? İşte bu tür birçok kaçak yapıların, birçok zemin etütlerinin doğru dürüst yapılmadığı yerlerde biliyorsunuz kentsel dönüşüme gidelim ki işi sağlama bağlamış olalım. Kentsel dönüşümün altında yatan gerçek bu. Şu anda yıkılan binalarda sıkıntı bakıyorsunuz 3 kat kaçak yapılmış ve bu 3 kat kaçaktan da dolayı da burada böyle bir yıkım söz konusu olmuş. Yani bunun birçoğunda maalesef bunları bundan sonra da yaşayacağımızı çok açık net söylemek isterim.

Ben belediye başkanlığından gelmiş bir Cumhurbaşkanıyım ve bu tür şeyleri iyi bilirim. Bundan sonraki süreçte de eğer biz kentsel dönüşümle zemin etütlerinden başlayıp bütün bu TOKİ’yle verdiğimiz imtihanları nasıl başarılı bir şekilde verdiysek, istiyoruz ki bütün ülkemizin genelinde bu tür yapıların çok çok kontrollü bir şekilde yapılarak adımlarımızı atalım ve işi sağlama bağlayalım.

MHP Genel Başkanı Bahçeli ile görüşme

Biliyorsunuz bizim Cumhur İttifakı’nın önemli bir temsilcisi olarak Devlet Bey ile uzun bir süredir çalışmalarımız var. Uzun bir süredir Devlet Bey ile yaptığımız görüşmeler var. Bu görüşmelerimizi ara vermeden devam ettirdik, devam ettiriyoruz ve bundan sonra da yine aynı şekilde devam ettireceğiz.

Burada herhangi bir suistimale de fırsat vermeyi asla düşünmüyoruz. Böyle bir şey de söz konusu değil. Yine Devlet Bey ile şu anda ülkemizin siyasi gelişiminde neler var, neler oluyor, ne gibi tedbirler almamız gerekir? Bunların değerlendirmesini yaptık. Bunların görüşmesini yaptık. Her görüşmemizde de nereden bakarsanız yani bir saat civarında bu değerlendirmeleri yapıyoruz. Bu değerlendirmelerle birlikte gerek Milliyetçi Hareket Partisi gerekse Adalet ve Kalkınma Partisi olarak adımlarımızı atıyoruz.

Suriye ile ilişkiler

Kurulmaması için hiçbir sebep yok. Yani biz Suriye ile bu ilişkileri geliştirmekte geçmişte nasıl birlikteysek yine aynı şekilde birlikte hareket ederiz. Suriye’nin de iç işlerine karışmak gibi bir derdimiz, bir hedefimiz asla olamaz. Çünkü Suriye halkı bizim kardeş halklar olarak beraber yaşadığımız bir topluluktur. Nasıl ki biz Suriye’yle ilişkilerimizi çok çok canlı tuttuysak geçmişte ailece görüşmelere varıncaya kadar biliyorsunuz sayın Esed’le biz bu görüşmeleri yaptık. Yarın olmaz diye bir şey kesinlikle mümkün değil, yine olur. Suriye’nin iç işlerine karışmak gibi bir derdimiz asla yok.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye ile ilişki kurulmaması için sebep yok yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hz. Ali Camii’nde cuma namazının ardından gazetecilerin sorularını yantıladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

Kentsel dönüşüm

Yeni bir seslenişe filan bu noktada gerek yok. Kentsel dönüşüm dediğimiz olayın temelinde ne yatıyor? İşte bu tür birçok kaçak yapıların, birçok zemin etütlerinin doğru dürüst yapılmadığı yerlerde biliyorsunuz kentsel dönüşüme gidelim ki işi sağlama bağlamış olalım. Kentsel dönüşümün altında yatan gerçek bu. Şu anda yıkılan binalarda sıkıntı bakıyorsunuz 3 kat kaçak yapılmış ve bu 3 kat kaçaktan da dolayı da burada böyle bir yıkım söz konusu olmuş. Yani bunun birçoğunda maalesef bunları bundan sonra da yaşayacağımızı çok açık net söylemek isterim.

Ben belediye başkanlığından gelmiş bir Cumhurbaşkanıyım ve bu tür şeyleri iyi bilirim. Bundan sonraki süreçte de eğer biz kentsel dönüşümle zemin etütlerinden başlayıp bütün bu TOKİ’yle verdiğimiz imtihanları nasıl başarılı bir şekilde verdiysek, istiyoruz ki bütün ülkemizin genelinde bu tür yapıların çok çok kontrollü bir şekilde yapılarak adımlarımızı atalım ve işi sağlama bağlayalım.

MHP Genel Başkanı Bahçeli ile görüşme

Biliyorsunuz bizim Cumhur İttifakı’nın önemli bir temsilcisi olarak Devlet Bey ile uzun bir süredir çalışmalarımız var. Uzun bir süredir Devlet Bey ile yaptığımız görüşmeler var. Bu görüşmelerimizi ara vermeden devam ettirdik, devam ettiriyoruz ve bundan sonra da yine aynı şekilde devam ettireceğiz.

Burada herhangi bir suistimale de fırsat vermeyi asla düşünmüyoruz. Böyle bir şey de söz konusu değil. Yine Devlet Bey ile şu anda ülkemizin siyasi gelişiminde neler var, neler oluyor, ne gibi tedbirler almamız gerekir? Bunların değerlendirmesini yaptık. Bunların görüşmesini yaptık. Her görüşmemizde de nereden bakarsanız yani bir saat civarında bu değerlendirmeleri yapıyoruz. Bu değerlendirmelerle birlikte gerek Milliyetçi Hareket Partisi gerekse Adalet ve Kalkınma Partisi olarak adımlarımızı atıyoruz.

Suriye ile ilişkiler

Kurulmaması için hiçbir sebep yok. Yani biz Suriye ile bu ilişkileri geliştirmekte geçmişte nasıl birlikteysek yine aynı şekilde birlikte hareket ederiz. Suriye’nin de iç işlerine karışmak gibi bir derdimiz, bir hedefimiz asla olamaz. Çünkü Suriye halkı bizim kardeş halklar olarak beraber yaşadığımız bir topluluktur. Nasıl ki biz Suriye’yle ilişkilerimizi çok çok canlı tuttuysak geçmişte ailece görüşmelere varıncaya kadar biliyorsunuz sayın Esed’le biz bu görüşmeleri yaptık. Yarın olmaz diye bir şey kesinlikle mümkün değil, yine olur. Suriye’nin iç işlerine karışmak gibi bir derdimiz asla yok.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye ile ilişki kurulmaması için sebep yok yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yapay zekanın sonumuz olacağı derdi giderek yaygınlaşıyor.

Birleşmiş Milletler’in (BM) geçen ay Cenevre’de düzenlediği “İyilik için Yapay Zeka’” tepesinin esas gündem unsuru de buydu.

İnsansı robotları bir ortaya getiren en büyük toplantı olarak bilinen dorukta, yapay zekanın global meseleleri çözmeye nasıl yardım edebileceği tartışıldı.

Dünyaca ünlü robot Sophia’nın yanında, “dünyanın birinci çok gerçekçi insani robot formunda sanatçısı” Ai-Da, robot hemşire Grace, Nadine, Mika ve “rock yıldızı robot” Desdemona da tepede yer aldı.

Bu robotların ortak özellikleri ise bayan olmaları.

Peki yapay zeka yaratıcıları neden robotlara kadınsı özellikler vermeyi tercih ediyor? Bunun sebebi kalıplaşmış cinsiyet algıları mı, yoksa gerisinde daha temiz nedenler mi var?

Cinsiyetçi basmakalıp fikirlerin tesiri var mı?

Bazı robotların bayan olarak üretilmesinin özel bir sebebi var: Tasarımcının kendisini model alması.

Örneğin Nadine’in yaratıcısı Nadia Magnenat Thalman, onu kendisinin “Robot selfiesi” olarak niteliyor. BM tepesinde sergilenen tek erkek robot olan Geminoid de, yaratıcısı Hiroshi Ishiguro’nun tam bir kopyası.

Resim ve heykel sanatkarı olarak geliştirilen ve tepede bir konuşma yapan Ai-Da isimli robotun projesine liderlik eden Lisa Zevi, bayan seslerin sanat ve teknolojide gereğince temsil edilmediğini, bu yüzden robotun bayan olmasını tercih ettiklerini söylüyor.

Ai-Da, dünyanın birinci bilgisayar programcısı olarak bilinen matematikçi Ada Lovelace’den ilham alınarak yaratılmış.

Yorumculara nazaran robotların bayan olmasının ardındaki bir sebep de, biz insanların özümüzde daha çok bayan sesini duymayı tercih etmemiz.

Robot bilimi ve insan-bilgisayar etkileşimi üzerine çalışan ABD’li uzman Karl MacDorman’a nazaran, bu görüş temelsiz değil. MacDorman, yaptığı araştırmalarda bayanların kadın sesini tercih ettiğini, erkeklerin ise bu mevzuda bir tercihi olmadığını ortaya koydu. Seslere olan reaksiyonları de incelenen bayan iştirakçilerin dinledikleri bayan seslere olan eğilimi, lisana getirdiklerinden daha da fazlaydı. Erkekler ise, çok ilgilenmeseler dahi, yapılan anketlerde bayan sesleri daha çok tercih ettiklerini tabir etmişlerdi.

Ancak kıssa bundan ibaret değil.

Yapay zekanın daha evvelki örneklerinden Siri ve Alexa’ya verilen seslerin bayan olarak seçilmesinin ardında, MacDorman’nın bu araştırmasının olduğu söyleniyor.

MacDorman ise şirketlerin çok daha farklı sebeplerle bu tercihi yaptığına inanıyor. “Bu husustaki çalışmalar yayınlanmadan evvel bu kararı verdiklerini varsayım ediyorum” diyen MacDorman, şirketlerin “bilinçsizce ve kabul etmek istemeyecekleri sebeplerle” bu kararı verdikleri, mümkün itirazlara cevap olarak bu araştırmanın sonuçlarını münasebet göstermek istedikleri görüşünde.

Tasarımcılar bunu kabul etmek istemese de, kendi beklentilerimiz bu tercihlerini etkilemiş olabilir.

MacDorman’a nazaran, hizmet kalitesi ve tüketici hizmetlerine ait rollerin “erkeklere oranla daha çok bayanlarla ilişkilendirilmesi” de, robotların daha çok bayan olmasında rol oynuyor.

Yapay zekanın en yaygın fonksiyonunun insanlara bilgi ve tüketici hizmeti vermek olduğunu, bu vazifelerin de bir bakıma “kölelik ve hizmetçilikle” ilişkilendirildiğini hatırlatan MacDorman’a nazaran, şirketlerin bu yaklaşımı “cinsiyetçi” olarak nitelenebilir.

Bazı yorumculara nazaran, bu anlayış erkek fantezilerinde de rol oynuyor.

Çocuk formundan yetişkin kadınlara

Öte yandan İngiltere’de yapay zeka ve robotlarla ilgili etik ve kültür alanında çalışan Profesör Kathleen Richardson, evvelden robotların yetişkin bayan olarak değil sıklıkla çocuk formunda üretildiklerini hatırlıyor.

BBC’ye konuşan Richardson, “Çocuk formunda olurlarsa insanları tehdit edici bir özellikleri olmayacağı, insanların onları meskenlerine alma konusunda daha rahat hissedeceği düşünülüyordu” diyor.

On yıllardır robotlar üzerine çalışan MacDorman da bu kaygının robotların bayan olarak seçilmesinde tesirli olduğu görüşünde:

“Kadın robotlar, bilhassa çocuklar açısından, çoklukla daha cana yakın bulunuyor. Bu yüzden insan-robot etkileşimiyle ilgili deneylerde bayanlar, robotlar için daha uygun bulunmuş olabilir.”

Bazı uzmanlar, erkeklerin baskın olduğu bu kesimde, bilhassa heteroseksüel erkeklerin karşı cinse olan ilgisinden ötürü robotları bayan olarak tasarladıklarını lisana getiriyor.

Richardson, “Kesinlikle burada bir cinselleştirme durumu var. Robot ve sesi ne kadar gerçekçi olursa, onları cinselleştirme eğilimi de o kadar fazla” diyor.

Getty Images Akıllı telefonlarımızda kullandığımız yapay zeka asistanlarda bayan figürlerin kullanımı da giderek yaygınlaşıyor.

Robotların rutin olarak cinsel gayelerle kullanıldığı bir gelecekten tasa eden Richardson, özel bir kampanya yürüterek bu durumun normalleştirilmesinin “ahlaki zararlarına” dikkat çekiyor.

Robotlarla cinsel münasebete girme fikri Blade Runner (Bıçak Sırtı), Her (Aşk) ve Ex Machina üzere bilim kurgu sinemalarında de öne çıkmıştı.

Barcelona, Berlin ve Moskova üzere kentlerde de geçtiğimiz yıllarda robotlardan oluşan genelevler açıldı.

Ekim ayında robotlarla aşk ve cinsel bağ bahisli bir milletlerarası konferans da düzenlenecek.

Getty Images

Robotlarla olan bu tıp etkileşimlerin normalleştirilmesinin “ciddi bir maliyeti” olacağını belirten Richardson, “Toplumda, bireyin hissettiği, düşündüğü ve deneyim ettiği şeylerin ‘bir ilişki’ olarak nitelenebileceğine dair benmerkezci bir anlayış inşa ediliyor. Böylelikle yapay zeka avatarına tüm bu hisleri yansıtabilecekler. Meğer beşerler da biliyor ki, bir münasebetin iki tarafı vardır ve alaka dediğimiz şey, bu iki taraf ortasında gelişir” diye konuşuyor.

Robotların bağlara olan yaklaşımımızda nasıl bir rol oynadığı da, giderek büyüyen bu dalı şekillendiriyor.

Özellikle cinsellikle ilişkilendirildikleri durumlarda robotlar, beşerler ortası bağların giderek zorlaştığı günümüzde, bir alternatife dönüşebiliyor.

Bazı insanların diğerleriyle flört etmek ve buluşmaktansa porno izlemeyi daha kolay bulduğunu kaydeden MacDorman, öbür beşerlerle olan etkileşimlerin “reddedilme” korkusunu da beraberinde getirdiğini, yapay zekanın da bu korkuları hafifletebildiğini belirtiyor.

Öte yandan, maliyetinin çok fazla olması sebebiyle robotları meskenlerine alabilenlerin sayısı da az.

Robotların gerçekçi bir görünümü olması için önemli paralar harcanıyor.

MacDorman’a nazaran, cinsel istekleri bir kenara bırakırsak, insansı robotlar hala birçok tüketici için çok değerli lakin tekrar de istisnalar olacak:

“Nasıl birtakım insanların muhteşem arabalara verecek parası varsa, insan biçimindeki robotlardan satın alabilecek beşerler da ortamızdan çıkacaktır.”

İnsansı robotların birden fazla neden bayan? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çin’de hükümetin en yüksek yürütme organı Devlet Kurulu’ndan yapılan açıklamaya nazaran Başbakan Li, görüşmede, Çin ve ABD ortasındaki ekonomik ve ticari alakaların, her iki tarafın da yararına olan “kazan-kazan” temelinde bir bağ olduğuna işaret ederek, “Ekonomi ve ticaret mevzularının siyasallaştırılması ve güvenlik kavramının sonlarının esnetilmesi, sadece ikili bağları ve karşılıklı inancı olumsuz etkilemekle kalmayacak, iki ülke haklarının ve şirketlerinin çıkarlarına ziyan verecek ve dünya iktisadı için felaket olacaktır.” dedi.

Çin’in “en büyük gelişmekte olan ülke”, ABD’nin ise “en büyük gelişmiş ülke” olduğuna dikkati çeken Li, “İki taraf, karşılıklı yarara dayalı işbirliğini geliştirmeli, sürtüşmeleri ve cepheleşmeyi azaltmalı ve dünya iktisadının toparlanması ve global problemlerin tahlili için birlikte çalışmalı.” sözünü kullandı.

Li, ABD idaresinin, iki ülke önderinin geçen yıl Endonezya’nın Bali Adası’nda düzenlenen G20 Tepesi’nde vardıkları mutabakata bağlılığını lisana getirmesinden şad olduklarını belirterek, “Karşılıklı hürmet, barış içinde bir ortada yaşama ve kazan-kazan işbirliği, Çin ile ABD ilgilerinin gelişimi için yanlışsız yoldur. Umarız ABD tarafı, ikili münasebetleri sürdürmeye ve geliştirmeye yönelik daha fazla pratik ve faydalı adımlar atmak için Çin ile birlikte çalışır.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamaya nazaran Bakan Raimondo ise Li ile görüşmesinde, Washington’ın ulusal güvenliği ilgilendiren bahislerde gereken önlemleri alma, Amerikan şirketlerine eşit ve adil muameleyi teminata alma, Amerikan çalışanları ve teşebbüslerine eşit koşullar sağlama konusundaki kararlılığını vurguladı.

İki ülke ortasında işbirliğini kolaylaştıracak irtibat kanallarının kurulmasının kıymetine dikkati çeken Raimondo, iklim değişikliğiyle uğraş üzere global boyuttaki yahut afyon katkılı ilaçların yol açtığı kriz üzere iki ülkeyi ilgilendiren bahislerde işbirliğini geliştirme daveti yaptı.

– Amerikan şirketlerinin kaygıları

Raimondo, Başbakan Yardımcısı Hı ile görüşmesinde ise ABD ile Çin ortasındaki ekonomik bağları etkileyen sıkıntıları ele aldı.

Çin’de iş yapan Amerikan şirketlerinin dert duyduğu mevzuları muhatabına ileten Raimondo, Çin hükümetinin muhakkak sanayileri sübvanse etmesinin yarattığı özgür rekabet sorununu ve fikri mülkiyet haklarının korunmasında yetersizlikleri lisana getirdi, Amerikan şirketlerinin ticari sırlarının korunmasının gereğine işaret etti.

Taraflar, iklim değişikliği ile uğraş, uzay ticareti, yapay zeka ve sıhhat üzere alanlarda işbirliği potansiyeline ait değerlendirmede bulundu.

– Turizmde işbirliği

Raimondo, Kültür ve Turizm Bakanı Hu ile görüşmesinde de beşerler ortası etkileşimin iki ülke ortasındaki bağlantılarında değerinin altını çizerek, Çin’in yakın vakit evvel ABD’yi yine küme çeşitleri düzenlenebilecek ülkeler ortasına almasından duydukları memnuniyeti lisana getirdi.

Turizmin gelişmesinin iki ülkede de istihdama ve ekonomik büyümeye katkı sağlayacağını tabir eden Raimondo, ayrıyeten halklar ve kültürler ortasında karşılıklı anlayışı güçlendireceğini vurguladı.

Görüşmede bakanlar, 14. ABD-Çin Turzim Liderlik Tepesi’nin 2024’ün birinci yarısında ABD’de düzenlenmesi konusunda mutabakata vardı.

– Mevikdaşı Vang ile dün görüşmüştü

ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo, Çin’i ziyaretinde dün mevkidaşı Vang Vıntao ile görüşme gerçekleştirmişti.

Raimondo görüşmede, ABD’nin sanayi üretiminde başta Çin olmak üzere ülke dışındaki ucuz iş gücüne dayanan stratejisinin değişeceğinin işaretini vererek, “Amerikan çalışanını koruyacaklarını” vurgulamıştı.

ABD ve Çin ortasında jeopolitik rekabetin ve siyasi tansiyonların arttığı bir periyotta ülkeyi ziyaret eden Raimondo, ulusal güvenliği ilgilendiren ticaret ve yatırım mevzularında “ödüne yer olmadığı” bildirisini verdi.

ABD’li Bakan, Pekin’in akabinde yarın Şanghay’ı giderek temaslarını sürdürecek. Raimondo’nun burada mahallî yetkililerin yanı sıra Amerikan iş ve akademi dünyasından temsilcilerle bir ortaya gelmesi bekleniyor.

Çin Başbakanı Li’den ABD’ye, “ekonomi ve ticareti siyasileştirmemesi” bildirisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“İRAN’IN SON OLARAK BRICS’E TAM ÜYE OLMASIYLA BIRÇOK KAPASİTENIN OLDUĞUNU DÜŞMANA GÖSTERDİK”

Reisi, İran’ın 2015’te imzalanan nükleer muahedeyi yine canlandırmak için müzakereler yoluyla “yaptırımların kaldırılması” arayışına devam ettiğini söyledi. Reisi ayrıyeten, “Hükümetin gündeminde yalnızca nükleer mutabakat yok. Dış münasebetlerde ve dış siyasette hükümetin gündeminde olan pek çok mevzumuz var ve bunların hepsini eş vakitli olarak takip ediyoruz. Bu mevzu ile birlikte komşularla olan irtibat konusunu da takip ettik ve bu alanda başarılı olduk” tabirlerini kullandı.

İran’ın komşu ve müttefik ülkelerle siyasi, ekonomik ve ticari ilgi seviyesinin farklılaştığını vurgulayan Reisi, “Komşu ülkelerle ekonomik ve ticari münasebetlerde yüzde 14’lük bir büyüme görüyoruz. Bölgenin ticari irtibatında ve ticari çalışmalarında kimileri bu türlü bir şeyin yapılamayacağına inanıyordu. Lakin ticari alanda rekor kırdık ve İran’ın Avrasya Birliği’nde faal olarak yer alması, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne ve son olarak da BRICS’e tam üye olmasıyla birçok kapasitenin olduğunu düşmana gösterdik” formunda konuştu.

“DÜŞMAN, HALKI HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATMA VE ÜMİTSİZ KILMA UĞRAŞLARINDA AĞIR BİR BAŞARISIZLIĞA UĞRADI”

Reisi yalnızca İslam ülkeleri ile kesintiye uğrayan bağlantıları takip etmediklerini belirterek, “Biz komşu ülkelerle olan bağlarımızı de takip ettik ve böylece siyasi, ekonomik ve ticari bağlarımızın seviyesi çok farklı hale geldi. Ülkemizin siyasi, ticari ve ekonomik durumu düşmanın bu stratejisinde de başarılı olamadığını gösteriyor. Böylece düşman, halkı hayal kırıklığına uğratma ve ümitsiz kılma uğraşlarında ağır bir başarısızlığa uğradı” dedi.

“BATILILAR YAPTIRIMLAR ALTINDA İRAN’I TERK ETTİLER”

Reisi, “Birçoğu halkı ümitsizliğe düşürerek ‘siz yapamazsınız’ algısını oluşturmaya çalışıyor. Meğer büyük işler başarıldı. Güney Pars Gaz alanının 11’inci fazında faaliyete başlandı. Batılılar İran’a geldiler ve bizimle kontrat imzaladılar fakat akabinde yaptırımlar altında İran’ı terk ettiler ve sandılar ki onlar olmadan işler yarım kalacak. Lakin İranlı mühendisler işi yarım bırakmadılar ve düşman başarılı olamadı” sözlerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Reisi: ‘Batı, İran’ı yalnızlaştırmada başarısız oldu’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çin’de hükümetin en yüksek yürütme organı Devlet Kurulu’ndan yapılan açıklamaya nazaran Başbakan Li, görüşmede, Çin ve ABD ortasındaki ekonomik ve ticari ilgilerin, her iki tarafın da yararına olan “kazan-kazan” temelinde bir alaka olduğuna işaret ederek, “Ekonomi ve ticaret hususlarının siyasallaştırılması ve güvenlik kavramının hudutlarının esnetilmesi, sadece ikili alakaları ve karşılıklı itimadı olumsuz etkilemekle kalmayacak, iki ülke haklarının ve şirketlerinin çıkarlarına ziyan verecek ve dünya iktisadı için felaket olacaktır.” dedi.

Çin’in “en büyük gelişmekte olan ülke”, ABD’nin ise “en büyük gelişmiş ülke” olduğuna dikkati çeken Li, “İki taraf, karşılıklı yarara dayalı işbirliğini geliştirmeli, sürtüşmeleri ve cepheleşmeyi azaltmalı ve dünya iktisadının toparlanması ve global meselelerin tahlili için birlikte çalışmalı.” sözünü kullandı.

Li, ABD idaresinin, iki ülke önderinin geçen yıl Endonezya’nın Bali Adası’nda düzenlenen G20 Tepesi’nde vardıkları mutabakata bağlılığını lisana getirmesinden mutlu olduklarını belirterek, “Karşılıklı hürmet, barış içinde bir ortada yaşama ve kazan-kazan işbirliği, Çin ile ABD alakalarının gelişimi için gerçek yoldur. Umarız ABD tarafı, ikili ilgileri sürdürmeye ve geliştirmeye yönelik daha fazla pratik ve faydalı adımlar atmak için Çin ile birlikte çalışır.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamaya nazaran Bakan Raimondo ise Li ile görüşmesinde, Washington’ın ulusal güvenliği ilgilendiren hususlarda gereken önlemleri alma, Amerikan şirketlerine eşit ve adil muameleyi garantiye alma, Amerikan personelleri ve teşebbüslerine eşit koşullar sağlama konusundaki kararlılığını vurguladı.

İki ülke ortasında işbirliğini kolaylaştıracak irtibat kanallarının kurulmasının kıymetine dikkati çeken Raimondo, iklim değişikliğiyle gayret üzere global boyuttaki yahut afyon katkılı ilaçların yol açtığı kriz üzere iki ülkeyi ilgilendiren bahislerde işbirliğini geliştirme daveti yaptı.

– Amerikan şirketlerinin kaygıları

Raimondo, Başbakan Yardımcısı Hı ile görüşmesinde ise ABD ile Çin ortasındaki ekonomik alakaları etkileyen sıkıntıları ele aldı.

Çin’de iş yapan Amerikan şirketlerinin dert duyduğu bahisleri muhatabına ileten Raimondo, Çin hükümetinin muhakkak sanayileri sübvanse etmesinin yarattığı özgür rekabet sorununu ve fikri mülkiyet haklarının korunmasında yetersizlikleri lisana getirdi, Amerikan şirketlerinin ticari sırlarının korunmasının gereğine işaret etti.

Taraflar, iklim değişikliği ile gayret, uzay ticareti, yapay zeka ve sıhhat üzere alanlarda işbirliği potansiyeline ait değerlendirmede bulundu.

– Turizmde işbirliği

Raimondo, Kültür ve Turizm Bakanı Hu ile görüşmesinde de beşerler ortası etkileşimin iki ülke ortasındaki münasebetlerinde değerinin altını çizerek, Çin’in yakın vakit evvel ABD’yi tekrar küme tipleri düzenlenebilecek ülkeler ortasına almasından duydukları memnuniyeti lisana getirdi.

Turizmin gelişmesinin iki ülkede de istihdama ve ekonomik büyümeye katkı sağlayacağını söz eden Raimondo, ayrıyeten halklar ve kültürler ortasında karşılıklı anlayışı güçlendireceğini vurguladı.

Görüşmede bakanlar, 14. ABD-Çin Turzim Liderlik Tepesi’nin 2024’ün birinci yarısında ABD’de düzenlenmesi konusunda mutabakata vardı.

– Mevikdaşı Vang ile dün görüşmüştü

ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo, Çin’i ziyaretinde dün mevkidaşı Vang Vıntao ile görüşme gerçekleştirmişti.

Raimondo görüşmede, ABD’nin sanayi üretiminde başta Çin olmak üzere ülke dışındaki ucuz iş gücüne dayanan stratejisinin değişeceğinin işaretini vererek, “Amerikan personelini koruyacaklarını” vurgulamıştı.

ABD ve Çin ortasında jeopolitik rekabetin ve siyasi tansiyonların arttığı bir devirde ülkeyi ziyaret eden Raimondo, ulusal güvenliği ilgilendiren ticaret ve yatırım bahislerinde “ödüne yer olmadığı” iletisini verdi.

ABD’li Bakan, Pekin’in akabinde yarın Şanghay’ı giderek temaslarını sürdürecek. Raimondo’nun burada mahallî yetkililerin yanı sıra Amerikan iş ve akademi dünyasından temsilcilerle bir ortaya gelmesi bekleniyor.

Çin Başbakanı Li’den ABD’ye, “ekonomi ve ticareti siyasileştirmemesi” iletisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“İRAN’IN SON OLARAK BRICS’E TAM ÜYE OLMASIYLA BIRÇOK KAPASİTENIN OLDUĞUNU DÜŞMANA GÖSTERDİK”

Reisi, İran’ın 2015’te imzalanan nükleer muahedeyi tekrar canlandırmak için müzakereler yoluyla “yaptırımların kaldırılması” arayışına devam ettiğini söyledi. Reisi ayrıyeten, “Hükümetin gündeminde yalnızca nükleer muahede yok. Dış alakalarda ve dış siyasette hükümetin gündeminde olan pek çok hususumuz var ve bunların hepsini eş vakitli olarak takip ediyoruz. Bu husus ile birlikte komşularla olan irtibat konusunu da takip ettik ve bu alanda başarılı olduk” sözlerini kullandı.

İran’ın komşu ve müttefik ülkelerle siyasi, ekonomik ve ticari münasebet seviyesinin farklılaştığını vurgulayan Reisi, “Komşu ülkelerle ekonomik ve ticari bağlantılarda yüzde 14’lük bir büyüme görüyoruz. Bölgenin ticari bağlantısında ve ticari çalışmalarında kimileri bu türlü bir şeyin yapılamayacağına inanıyordu. Lakin ticari alanda rekor kırdık ve İran’ın Avrasya Birliği’nde faal olarak yer alması, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne ve son olarak da BRICS’e tam üye olmasıyla birçok kapasitenin olduğunu düşmana gösterdik” biçiminde konuştu.

“DÜŞMAN, HALKI HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATMA VE ÜMİTSİZ KILMA UĞRAŞLARINDA AĞIR BİR BAŞARISIZLIĞA UĞRADI”

Reisi yalnızca İslam ülkeleri ile kesintiye uğrayan bağları takip etmediklerini belirterek, “Biz komşu ülkelerle olan münasebetlerimizi de takip ettik ve böylece siyasi, ekonomik ve ticari ilgilerimizin seviyesi çok farklı hale geldi. Ülkemizin siyasi, ticari ve ekonomik durumu düşmanın bu stratejisinde de başarılı olamadığını gösteriyor. Böylece düşman, halkı hayal kırıklığına uğratma ve ümitsiz kılma uğraşlarında ağır bir başarısızlığa uğradı” dedi.

“BATILILAR YAPTIRIMLAR ALTINDA İRAN’I TERK ETTİLER”

Reisi, “Birçoğu halkı ümitsizliğe düşürerek ‘siz yapamazsınız’ algısını oluşturmaya çalışıyor. Halbuki büyük işler başarıldı. Güney Pars Gaz alanının 11’inci fazında faaliyete başlandı. Batılılar İran’a geldiler ve bizimle mukavele imzaladılar fakat akabinde yaptırımlar altında İran’ı terk ettiler ve sandılar ki onlar olmadan işler yarım kalacak. Fakat İranlı mühendisler işi yarım bırakmadılar ve düşman başarılı olamadı” tabirlerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Reisi: ‘Batı, İran’ı yalnızlaştırmada başarısız oldu’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yapay zekanın sonumuz olacağı telaşı giderek yaygınlaşıyor.

Birleşmiş Milletler’in (BM) geçen ay Cenevre’de düzenlediği “İyilik için Yapay Zeka’” doruğunun esas gündem unsuru de buydu.

İnsansı robotları bir ortaya getiren en büyük toplantı olarak bilinen dorukta, yapay zekanın global meseleleri çözmeye nasıl yardım edebileceği tartışıldı.

Dünyaca ünlü robot Sophia’nın yanında, “dünyanın birinci çok gerçekçi insani robot formunda sanatçısı” Ai-Da, robot hemşire Grace, Nadine, Mika ve “rock yıldızı robot” Desdemona da dorukta yer aldı.

Bu robotların ortak özellikleri ise bayan olmaları.

Peki yapay zeka yaratıcıları neden robotlara kadınsı özellikler vermeyi tercih ediyor? Bunun sebebi kalıplaşmış cinsiyet algıları mı, yoksa gerisinde daha günahsız nedenler mi var?

Cinsiyetçi basmakalıp kanıların tesiri var mı?

Bazı robotların bayan olarak üretilmesinin özel bir sebebi var: Tasarımcının kendisini model alması.

Örneğin Nadine’in yaratıcısı Nadia Magnenat Thalman, onu kendisinin “Robot selfiesi” olarak niteliyor. BM doruğunda sergilenen tek erkek robot olan Geminoid de, yaratıcısı Hiroshi Ishiguro’nun tam bir kopyası.

Resim ve heykel sanatkarı olarak geliştirilen ve dorukta bir konuşma yapan Ai-Da isimli robotun projesine liderlik eden Lisa Zevi, bayan seslerin sanat ve teknolojide gereğince temsil edilmediğini, bu yüzden robotun bayan olmasını tercih ettiklerini söylüyor.

Ai-Da, dünyanın birinci bilgisayar programcısı olarak bilinen matematikçi Ada Lovelace’den ilham alınarak yaratılmış.

Yorumculara nazaran robotların bayan olmasının ardındaki bir sebep de, biz insanların özümüzde daha çok bayan sesini duymayı tercih etmemiz.

Robot bilimi ve insan-bilgisayar etkileşimi üzerine çalışan ABD’li uzman Karl MacDorman’a nazaran, bu görüş temelsiz değil. MacDorman, yaptığı araştırmalarda bayanların kadın sesini tercih ettiğini, erkeklerin ise bu bahiste bir tercihi olmadığını ortaya koydu. Seslere olan reaksiyonları de incelenen bayan iştirakçilerin dinledikleri bayan seslere olan eğilimi, lisana getirdiklerinden daha da fazlaydı. Erkekler ise, çok ilgilenmeseler dahi, yapılan anketlerde bayan sesleri daha çok tercih ettiklerini söz etmişlerdi.

Ancak öykü bundan ibaret değil.

Yapay zekanın daha evvelki örneklerinden Siri ve Alexa’ya verilen seslerin bayan olarak seçilmesinin gerisinde, MacDorman’nın bu araştırmasının olduğu söyleniyor.

MacDorman ise şirketlerin çok daha farklı sebeplerle bu tercihi yaptığına inanıyor. “Bu bahisteki çalışmalar yayınlanmadan evvel bu kararı verdiklerini iddia ediyorum” diyen MacDorman, şirketlerin “bilinçsizce ve kabul etmek istemeyecekleri sebeplerle” bu kararı verdikleri, mümkün itirazlara cevap olarak bu araştırmanın sonuçlarını münasebet göstermek istedikleri görüşünde.

Tasarımcılar bunu kabul etmek istemese de, kendi beklentilerimiz bu tercihlerini etkilemiş olabilir.

MacDorman’a nazaran, hizmet kalitesi ve tüketici hizmetlerine ait rollerin “erkeklere oranla daha çok bayanlarla ilişkilendirilmesi” de, robotların daha çok bayan olmasında rol oynuyor.

Yapay zekanın en yaygın fonksiyonunun insanlara bilgi ve tüketici hizmeti vermek olduğunu, bu misyonların de bir bakıma “kölelik ve hizmetçilikle” ilişkilendirildiğini hatırlatan MacDorman’a nazaran, şirketlerin bu yaklaşımı “cinsiyetçi” olarak nitelenebilir.

Bazı yorumculara nazaran, bu anlayış erkek fantezilerinde de rol oynuyor.

Çocuk formundan yetişkin kadınlara

Öte yandan İngiltere’de yapay zeka ve robotlarla ilgili etik ve kültür alanında çalışan Profesör Kathleen Richardson, evvelden robotların yetişkin bayan olarak değil sıklıkla çocuk formunda üretildiklerini hatırlıyor.

BBC’ye konuşan Richardson, “Çocuk formunda olurlarsa insanları tehdit edici bir özellikleri olmayacağı, insanların onları meskenlerine alma konusunda daha rahat hissedeceği düşünülüyordu” diyor.

On yıllardır robotlar üzerine çalışan MacDorman da bu dehşetin robotların bayan olarak seçilmesinde tesirli olduğu görüşünde:

“Kadın robotlar, bilhassa çocuklar açısından, çoklukla daha cana yakın bulunuyor. Bu yüzden insan-robot etkileşimiyle ilgili deneylerde bayanlar, robotlar için daha uygun bulunmuş olabilir.”

Bazı uzmanlar, erkeklerin baskın olduğu bu bölümde, bilhassa heteroseksüel erkeklerin karşı cinse olan ilgisinden ötürü robotları bayan olarak tasarladıklarını lisana getiriyor.

Richardson, “Kesinlikle burada bir cinselleştirme durumu var. Robot ve sesi ne kadar gerçekçi olursa, onları cinselleştirme eğilimi de o kadar fazla” diyor.

Getty Images Akıllı telefonlarımızda kullandığımız yapay zeka asistanlarda bayan figürlerin kullanımı da giderek yaygınlaşıyor.

Robotların rutin olarak cinsel hedeflerle kullanıldığı bir gelecekten tasa eden Richardson, özel bir kampanya yürüterek bu durumun normalleştirilmesinin “ahlaki zararlarına” dikkat çekiyor.

Robotlarla cinsel bağlantıya girme fikri Blade Runner (Bıçak Sırtı), Her (Aşk) ve Ex Machina üzere bilim kurgu sinemalarında de öne çıkmıştı.

Barcelona, Berlin ve Moskova üzere kentlerde de geçtiğimiz yıllarda robotlardan oluşan genelevler açıldı.

Ekim ayında robotlarla aşk ve cinsel alaka bahisli bir milletlerarası konferans da düzenlenecek.

Getty Images

Robotlarla olan bu tıp etkileşimlerin normalleştirilmesinin “ciddi bir maliyeti” olacağını belirten Richardson, “Toplumda, bireyin hissettiği, düşündüğü ve deneyim ettiği şeylerin ‘bir ilişki’ olarak nitelenebileceğine dair benmerkezci bir anlayış inşa ediliyor. Böylelikle yapay zeka avatarına tüm bu hisleri yansıtabilecekler. Halbuki beşerler da biliyor ki, bir bağlantının iki tarafı vardır ve bağ dediğimiz şey, bu iki taraf ortasında gelişir” diye konuşuyor.

Robotların alakalara olan yaklaşımımızda nasıl bir rol oynadığı da, giderek büyüyen bu bölümü şekillendiriyor.

Özellikle cinsellikle ilişkilendirildikleri durumlarda robotlar, beşerler ortası alakaların giderek zorlaştığı günümüzde, bir alternatife dönüşebiliyor.

Bazı insanların diğerleriyle flört etmek ve buluşmaktansa porno izlemeyi daha kolay bulduğunu kaydeden MacDorman, öteki beşerlerle olan etkileşimlerin “reddedilme” korkusunu da beraberinde getirdiğini, yapay zekanın da bu korkuları hafifletebildiğini belirtiyor.

Öte yandan, maliyetinin çok fazla olması sebebiyle robotları meskenlerine alabilenlerin sayısı da az.

Robotların gerçekçi bir görünümü olması için önemli paralar harcanıyor.

MacDorman’a nazaran, cinsel dilekleri bir kenara bırakırsak, insansı robotlar hala birçok tüketici için çok kıymetli lakin yeniden de istisnalar olacak:

“Nasıl kimi insanların muhteşem arabalara verecek parası varsa, insan halindeki robotlardan satın alabilecek beşerler da ortamızdan çıkacaktır.”

İnsansı robotların birçok neden bayan? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“PSİKOLOJİ TEORİLERİNDEN YARARLANMAK GEREKİYOR” 

Ortodonti tedavisinde dişlerin ve çene pozisyonlarının karşılıklı alakalarının düzeltilmesinin amaçlandığını tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Özkan, “Bu tedavi sırasında hastaların ilgili muhtaçlıklarının göz önüne alınması gerekiyor. Ortodonti ve psikoloji ortasındaki bağlantı çok derin ve manalıdır. Ortodonti uygulamalarında, psikoloji teorilerinden yararlanmak gerekiyor”  dedi. 

“ÖZELLİKLE ÇOCUKLAR VE GENÇLER ETKİLENİYOR” 

Gülümsemelerin düzgün olmasının, şahısların ruhsal gereksinimlerini karşılamak için kıymetli olduğunu söz eden Ortodonti Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Özkan, “Ortodonti ve psikoloji ortasındaki bağlantı, şahısların öz inançları ile temaslıdır. Bilhassa çocuklar ve gençler, dişleri ve gülümsemeleri ile ilgili kaygılar yaşayabilirler. Bu kaygılar, bireylerin öz inançlarını etkileyebilir. Bu nedenle ortodontistler, hastaların öz itimatlarını kıymetlendirme konusunda çok dikkatli olmalılar” diye konuştu. 

“ORTODONTİK TEDAVİ İLE HEM FİZİKÎ HEM DE RUHSAL MUHTAÇLIKLAR KARŞILANIYOR”

Psikoloji teorileri ortasından bilhassa ‘Bilişsel Davranışçı Yaklaşım’ın hastaların kanıları ve davranışlarının birbiriyle ilgisini anlamak için kullanılabileceğini söz eden Dr. Öğr. Özkan, “Bu terapi, hastaların kendilerine yönelik negatif niyetlerini ele alarak, öz inançlarını artırmaya ve tasalarını azaltmaya yönelik olabilir. Ortodonti tedavisi sırasında, hastaların sağlıklı bir gülümsemeye, öz inançlarına ve güzel hissetmelerine katkıda bulunmak için ruhsal muhtaçlıklarını dikkate almak gerekiyor. Bu sayede hem hastaların fizikî ve estetik gereksinimleri hem de ruhsal faktörler karşılanmış olur” sözlerini kullandı. 

Ağız ve diş sıhhati problemleri özgüven düşürüyüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.