Seçim mitingleri mercek altında

Savcılığın talebine konu olan incelemede, 9 Mayıs 2023’te Karabük’te ve 11 Mayıs 2023’te Çankırı’da gerçekleştirilen mitinglerde Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne ait imkânların kullanıldığı iddiaları yer aldı. Söz konusu mitinglerde belediye kaynaklarından yararlanıldığı ve bazı belediye personelinin etkinliklere katıldığı öne sürüldü.

İddialar kapsamında, Mansur Yavaş’ın da bu mitinglerde yer aldığı ve etkinliklerin seçim çalışmalarıyla bağlantılı olduğu ifade edildi.

Yavaş hakkında dördüncü soruşturma talebi

Edinilen bilgilere göre, daha önce Ekim ayında imar planı değişikliğinin uygulanmaması, Kasım ayında konser harcamaları ve Ocak ayında Ankapark dosyasıyla ilgili olarak Yavaş hakkında soruşturma izni istenmişti. Son talep ile birlikte, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı hakkında istenen soruşturma izni sayısı dörde yükseldi.

Yeni incelemeye ilişkin sürecin yaklaşık bir aydır devam ettiği ve değerlendirmelerin sürdüğü öğrenildi.

Mansur Yavaş hakkında yeni inceleme: Miting iddiası yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bessent, gelecek yıl görevi dolacak Fed Başkanı Jerome Powell’ın yerine gelebilecek muhtemel isimlere dair Air Force One uçağında basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

Bu görev için 5 adayın değerlendirildiğini söyleyen Bessent, bu isimleri Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, Fed’in Denetimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Michelle Bowman, Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, eski Fed Yönetim Kurulu üyesi Kevin Warsh ve varlık yönetimi şirketi Blackrock’ın üst yönetiminden Rick Rieder olarak sıraladı.

Bessent, Şükran Günü’nden kısa süre sonra aday listesini ABD Başkanı Donald Trump’a sunmayı planladığını kaydetti.

Öte yandan Trump da yeni Fed Başkanı’nın seçilmesine ilişkin kararın yıl sonuna kadar verileceğini ifade etti.

Fed’de liderlik yarışı: Beş aday inceleme aşamasında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

3 belediye mercek altında

İçişleri Bakanlığı tarafından görevlendirilen Mülkiye Müfettişleri Mehmet Fatih Çelikel ve Doç. Dr. Ahmet Apan, özellikle Konak, Buca ve Karabağlar ilçelerinde artan çöp yığınları ve moloz atıkları üzerine kapsamlı bir çalışma yürütüyor. Müfettişler, belediyelerin temizlik hizmetlerindeki aksaklıkların nedenlerini araştırıyor.

İçişleri Bakanlığı, İzmir’de üç ilçe belediyesi için inceleme başlattı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Habertürk’te yer alan habere göre, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı‘ndan yapılan açıklamada, Özgür Özel’in Genel Başkan seçildiği CHP Kurultayı hakkında soruşturma başlattı.

Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı’na yapılan ihbar üzerine, evrak yetki itibariyle Ankara’ya gönderildi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ise yaptığı yazılı açıklamada, “Başsavcılığımıza gönderilmesini müteakip Başsavcılığımızca 2024 yılı Ocak ayında soruşturma başlatılmıştır. Soruşturmaya konu olayla ilgili basın organlarında ve sosyal medyada yapmış oldukları açıklamaları nedeniyle Kemal Kılıçdaroğlu ve Akif Hamzaçebi tanık sıfatıyla ifadeye çağrılmıştır. Soruşturmaya titizlikle devam edilmektedir” denildi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nca CHP Kurultayı’na inceleme yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Habertürk’te yer alan habere göre, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı‘ndan yapılan açıklamada, Özgür Özel’in Genel Başkan seçildiği CHP Kurultayı hakkında soruşturma başlattı.

Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı’na yapılan ihbar üzerine, evrak yetki itibariyle Ankara’ya gönderildi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ise yaptığı yazılı açıklamada, “Başsavcılığımıza gönderilmesini müteakip Başsavcılığımızca 2024 yılı Ocak ayında soruşturma başlatılmıştır. Soruşturmaya konu olayla ilgili basın organlarında ve sosyal medyada yapmış oldukları açıklamaları nedeniyle Kemal Kılıçdaroğlu ve Akif Hamzaçebi tanık sıfatıyla ifadeye çağrılmıştır. Soruşturmaya titizlikle devam edilmektedir” denildi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nca CHP Kurultayı’na inceleme yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Belediye tarafından yaklaşık 20 milyon lira bedelle düzenlenen 3 konser ile Beykoz Anadolu Spor AŞ’nin TFF 2. Lig’de mücadele etme sürecine ilişkin usulsüzlük iddialarının kamuoyunda yer alması üzerine, savcılık harekete geçti.

Beykoz Cumhuriyet Başsavcılığı, usulsüz harcama iddialarıyla ilgili kamu zararının doğup doğmadığının tespiti için inceleme başlattı.

Ayrıca, İçişleri Bakanlığına yazı yazılarak konuyla ilgili müfettiş görevlendirilmesi talebinde bulunuldu.

Beykoz Belediyesine inceleme başlatıldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bağırsak mikrobiyomu, bağışıklık sistemini düzenleyerek ve sindirime yardımcı olarak sıhhatimizi muhafazada değerli bir rol oynuyor. Lakin uzmanlar antibiyotiklerin bağırsak mikrobiyomlarımıza yönelik en büyük tehditlerden biri olduğu görüşünde.

Bakteriyel enfeksiyonları tedavi etmek ve önlemek için yaygın olarak kullanılan antibiyotikler, çağdaş tıbbın temel taşları ortasında. Lakin bedenimizdeki enfeksiyona neden olan bakterileri gaye alma sürecinde bu ilaçlar kazara öteki kıymetli bakterileri de yok edebiliyor.

2000-2015 yılları ortasında global antibiyotik kullanımının yüzde 65 oranında arttığı düşünülüyor.

Bilim insanları, antibiyotiklere giderek artan bağımlılığımızın sıhhat üzerindeki tesirleri konusunda endişeleniyor.

Bu telaş iki taraflı: Hem bağırsak mikrobiyomumuza verilen hasar, hem de antibiyotiğe karşı artan bakteri direncinden korkuluyor.

Getty Images Antibiyotik, çağdaş tıbbın temel taşı haline geldi, lakin çok kullanım konusunda artan telaşlar var

ABD’nin St Louis kentindeki Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi‘nde laboratuvar ve genomik tıp profesörü olan Gautam Dantas, “Antibiyotikler bağırsak mikrobiyomumuzu oluşturan karmaşık ekosistemi bozuyor ve bunu yaparak hayatta kalan bakterilerin dirençli genlerini patojenlere aktarma riskini artırıyor” diyor.

Bağırsağın sıhhati için bakteri popülasyonunun çeşitli olması son derece değerli. Lakin antibiyotikler, direkt enfeksiyona neden olan patojenik bakterileri öldürecek kadar seçici olamadığı için bakterilerin tümünü hedefliyor.

Dantas, “(İlaçların) kasıtsız tesirleri de var. Yabani ot enfeksiyonundan kurtulmaya çalıştığınız bir ormanı düşünün. Antibiyotik kullanarak güzel ve berbat otların tümünü öldürecek halde ormanın tamamını imha ediyorsunuz” diye konuşuyor.

Bilim insanları, enfeksiyon geçiren ve akabinde antibiyotik tedavisi gören şahısların mikrobiyomlarını geriye dönük olarak incelediklerinde, mikrobiyom çeşitliliğinin birkaç ay içinde büyük ölçüde düzeldiğini tespit ediyor.

Ancak Dantas, kimi bireylerde yeterli bakterilerin hiçbir vakit geri dönmediğini söylüyor.

Dantas’ın araştırma takımı, laboratuvarlarına bağlı çocuk hastanesinde tedavi gören çocuklardan toplanan dışkı örneklerini inceliyor. Bu örnekler rutin olarak rastgele bir enfeksiyon ve antibiyotik tedavisinde evvel alındığı için daha sonra antibiyotik tedavisi gören çocuklardaki değişiklikleri izlemeleri mümkün.

Bu örnekleri iki küme bebek ortasında antibiyotik sonrası bağırsak mikrobiyomunda meydana gelen değişiklikleri karşılaştırmak için kullanan Dantas, “Yetikşinlerde antibiyotik tedavisinden sonra gördüklerimizi bebeklerde daha şiddetli bir halde görüyoruz. Mikrobiyom çeşitliliği azalıyor ve ilaca dirençli genlerde büyük artış yaşanıyor” diyor.

Antibiyotiğin tesirleri bireyden bireye farklılık gösterse ve yaşımıza bağlı olsa da, bilim insanları tek bir dozun bile kalıcı tesirlere yol açabileceğini söylüyor.

Imperial College’den James Kinross, “Bazı beşerler antibiyotiklerden kaynaklanan hasara karşı çok hassas. Antibiyotik aldıklarında bu bireylerin mikrobiyom ekolojisi değerli ölçüde değişecek ve asla evvelki haline geri dönmeyecek” diyor ve devam ediyor:

“Bağırsaklarımızdaki çeşitliliği kaybediyoruz ve yüz binlerce yıldır hayatımızı sağlayan kıymetli mikroplar eşi gibisi görülmemiş bir süratte kayboluyor.”

Ancak bilim insanları hala antibiyotik kullanımının bağırsak mikrobiyomu üzerindeki tesirinin uzun vadeli sıhhat sonuçlarını çözmeye çalışıyor.

Getty Images Patojenik bakteriler, antibiyotik tedavisinden sonra hayatta kalan uygun huylu bakterilerden direnç kazanabilir

DIRENÇ KAZANMA RISKI

Kinross, “Antibiyotiklerin mikrobiyom işlevini her istikametten etkileme kapasitesine sahip olduğunu biliyoruz. Yalnızca bakteri sayısında azalmaya yol açmakla kalmıyor, ilaçlar birebir vakitte mikropların işleyişini de şimdi anlayamadığımız halde etkiliyor” diyor.

Yani antibiyotiklerin yalnızca bağırsak bakterilerini değil tıpkı vakitte bağışıklık sisteminin gelişimini de etkilediğinden endişeleniyor.

Yapılan bilimsel çalışmalar, devamlı antibiyotik kullanımının kümülatif tesire sahip olduğunu gösteriyor. Birebir vakitte geniş spektrumlu antibiyotiklerin de daha çok tesire sahip olduğuna işaret ediliyor.

Uzun vadeli antibiyotik kullanımının bir öbür sonucu ise direnç kazanma riski.

Bir bakteri popülasyonu antibiyotiğe maruz kaldığında, dirençsiz genlere sahip olanlar ekseriyetle ölüyor.

Ancak etraftan aldıkları genler yahut zaten ortaya çıkan mutasyonlar sayesinde direnç kazanan bakteriler hayatta kalabiliyor.

Bu durumda antibiyotikler faal olarak dirençli bakterileri seçiyor. Patojenik bakteriler ise bu adaptasyondan faydalanabiliyor.

Dantas bu durumu şu formda açıklıyor:

“Her antibiyotik kullandığımızda, bağırsak mikrobiyomumuzun ilaca dirençli genler açısından zenginleşmesi riskini orantılı olarak artırıyoruz. Böylelikle patojen tekrar ortaya çıktığında bağırsaktan bu dirençli genlerin kimilerini alabiliyor.”

Oxford Üniversitesi’nde evrim ve mikrobiyoloji profesörü olan Craig MacLean, bu sürecin bağırsakla hudutlu kalmadığını söylüyor.

MacLean, “Dirençli bakteriler bağırsaktan bedenin öbür bölgelerine hareket edebiliyor, münasebetiyle bağırsakta olup bitenler bedenimizin geri kalanını da etkiliyor” diyor.

Getty Images Bilim insanları, özensiz antibiyotik kullanımının hem bağırsak sıhhati hem de daha geniş bağışıklık sistemi üzerinde uzun vadeli tesirleri olabileceğini söylüyor

BESLENME ALIŞKANLIKLARIMIZ NEDEN DEĞERLİ?

Antibiyotiklerin hem ziyanlı hem de hayat kurtarıcı tesiri, dünya çapında bilim insanlarını rahatsız eden en büyük ikilemlerden biri.

Tek bir tahlil olmamakla birlikte antibiyotik kullanımının sıhhatimiz üzerindeki ziyanlı tesirlerini en aza indirmeyi sağlamanın kimi yolları var.

Kinross, “Antibiyotikler milyonlarca hayatı kurtaran mükemmel ilaçlar. Bu çok pahalı kaynakları kullanmaya devam etmemiz gerekiyor ancak nasıl gerçek formda hedefleyeceğimizi anlamamız lazım” diyor.

MacLean’e nazaran bilim insanları artık bedenin makul bölgelerini amaç alan antibiyotiklerin yanı sıra muhakkak bakterileri gaye alan antibiyotikler üzerinde de çalışıyor.

Leeds Üniversitesi‘nde bağırsak mikrobiyolojisi profesörü Anthony Buckley ise şu anda elimizdeki en büyük aracın diyetimiz olduğunu söylüyor.

Buckley, “Beslenme, insan mikrobiyomunun oluşmasının arkasındaki en büyük itici güçlerden biri” diyor.

Leeds Üniversitesi Tıp ve Sıhhat Fakültesi’nde araştırmacı olan Ines Moura ise “Yediklerimizin çeşitliliği ekseriyetle bağırsaktaki mikropların çeşitliliğiyle bağlantılı. Bu tarafta bilhassa lifli yiyeceklerin olumlu bir tesire sahip olduğunu görüyoruz” diye konuşuyor.

Buckley’e nazaran mikroplar lifli yiyecekleri sindirerek kolonu kaplayan hücrelere güç sağlayan kısa zincirli yağ asitleri üretiyor.

“Antibiyotik kullandığınızda bu kısa zincirli yağ asitlerini üreten mikroplar tükeniyor ve iyileşmeleri vakit alıyor” diyen Buckley devam ediyor:

“Lif tüketiminin bu mikropların yine büyümesi ve kısa zincirli yağ asitleri üretmesi için bir taban sağladığına inanıyoruz.”

Her antibiyotik kullandığımızda bedenimizin enfeksiyonla savaşma yeteneğini tehlikeye atıyoruz ve böylelikle antibiyotiklere olan bağımlılığımızı artırıyoruz.

Kinross, “Antibiyotiklere güvenmeyip bunun yerine sağlıklı beslenerek iç ekolojimizin dirençliliğine odaklanmak gerekiyor. Bilhassa de antibiyotiklerin en fazla ziyana neden olduğu çocukluk çağında” diyor.

Ayrıntılı bir inceleme: Antibiyotik bağımlılığı sıhhatimizi nasıl etkiliyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Poşete sarılı ve kanlı halde bulunan bebek cesedini gören vazifeli, durumu 112 Acil Davet Merkezine bildirdi. İhbar üzerine olay yerine polis ve sıhhat grupları sevk edildi. 

İncelemelerinin akabinde erkek olduğu anlaşılan bebek cesedi otopsi yapılmak üzere sıhhat grubu tarafından Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi morguna kaldırıldı.

Polis olayla ilgili inceleme başlattı.

Mezarlıkta bebek cesedi bulundu: İnceleme başlatıldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Poşete sarılı ve kanlı halde bulunan bebek cesedini gören misyonlu, durumu 112 Acil Davet Merkezine bildirdi. İhbar üzerine olay yerine polis ve sıhhat takımları sevk edildi. 

İncelemelerinin akabinde erkek olduğu anlaşılan bebek cesedi otopsi yapılmak üzere sıhhat grubu tarafından Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi morguna kaldırıldı.

Polis olayla ilgili inceleme başlattı.

Mezarlıkta bebek cesedi bulundu: İnceleme başlatıldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olarak da isimlendirilen otizm, irtibat ve davranış sıkıntılarını içeren karmaşık, hayat uzunluğu süren bir durumdur. Bu bir spektrum bozukluğudur, yani insanları farklı hallerde ve farklı derecelerde tesirler. Ekseriyetle 2 yahut 3 yaşında ortaya çıkar.

Otizmli beşerler bağlantı konusunda sorun yaşarlar. Öbür insanların ne düşündüğünü ve hissettiğini anlamakta zorlanırlar. Bu da kendilerini sözlerle ya da jestler, yüz sözleri ve dokunuşlarla söz etmelerini zorlaştırır.

Otizmli şahıslar öğrenme meseleleri yaşayabilir. Maharetleri istikrarsız bir formda gelişebilir. Örneğin, irtibat kurmakta zorlanabilirler lakin sanatta, müzikte, matematikte yahut hafıza gerektiren şeylerde alışılmadık derecede güzel olabilirler. Bu nedenle, tahlil yahut sorun çözme testlerinde bilhassa başarılı olabilirler.

Artık her zamankinden daha fazla çocuğa otizm teşhisi konuluyor. Lakin son sayılar, daha fazla çocuk bu rahatsızlığa sahip olduğu için değil, teşhis sistemindeki değişiklikler nedeniyle daha yüksek olabilir.

“DÜŞÜK İŞLEVLİ” VE “YÜKSEK İŞLEVLİ” OTİZM

Otizmli her kişi farklı formda etkilenecektir. Kimi beşerler toplumsal, öğrenme yahut irtibat maharetleri konusunda daha güç vakitler geçirir. Günlük işlerde yardıma gereksinim duyabilirler ve kimi durumlarda yalnız yaşayamazlar. Birçok kişi buna “düşük fonksiyonlu otizm” ismini verir.

Diğer beşerler daha az besbelli semptomlarla otizme sahip olabilir. Çoklukla okulda başarılı olurlar ve bağlantı kurmada daha az sorun yaşarlar. Beşerler çoklukla buna “yüksek fonksiyonlu otizm” derler.

Ancak “yüksek işlevli” ve “düşük işlevli” tabirleri kırıcı olabilir.

En düzgünü bunlardan kaçınmaktır. Otizmin bir kişiyi nasıl etkilediği hakkında konuşmak için bunun yerine “daha önemli” yahut “daha az önemli” üzere tabirler kullanabilirsiniz.

OTİZM BELİRTİLERİ

Otizm belirtileri ekseriyetle bir çocuk 3 yaşına gelmeden evvel ortaya çıkar. Kimi beşerler doğumdan itibaren belirtiler gösterir.

Otizmin yaygın belirtileri şunlardır:

Göz teması eksikliği

Dar bir ilgi alanı yelpazesi yahut makul mevzulara ağır ilgi

Kelimeleri yahut cümleleri tekrarlamak, ileri geri sallanmak yahut objelerle kıpırdanmak (elektrik düğmesini çevirmek gibi) üzere bir şeyi tekrar tekrar yapmak

Diğer insanlara sıradan görünen seslere, dokunuşlara, kokulara yahut manzaralara karşı yüksek hassasiyet

Diğer insanlara bakmamak yahut onları dinlememek

Başka biri sizi işaret ettiğinde bir şeylere bakmamak

Kucağa alınmak yahut sarılmak istememek

Konuşmayı, jestleri, yüz sözlerini yahut ses tonunu manaya yahut kullanma sorunları

Şarkı söyler üzere, düz yahut robotik bir sesle konuşmak

Rutindeki değişikliklere ahenk sağlamada sorun

Bazı otizmli çocuklarda nöbetler de görülebilir. Bunlar ergenlik devrine kadar başlamayabilir.

YETİŞKİNLERDE OTİZM BELİRTİLERİ

Yetişkinlerde otizm makul biçimlerde ortaya çıkabilir. Yaygın belirtiler şunları içerebilir:

Diğer insanların ne düşündüğünü yahut hissettiğini anlamada sorun

Tek başına olmayı seçmek yahut arkadaş edinmekte zorlanmak

Sosyal aktiviteler hakkında kaygı

Günlük rutini korumak ve değiştiğinde üzülmek

Nasıl hissettiğinizi tabir etmekte zorlanmak

Bir şeyleri sözü sözüne almak yahut iğnelemeyi anlamamak

İstemeden de olsa diğerlerine karşı künt, ilgisiz yahut kaba görünmek

Yetişkinlerde otizmin öteki belirtileri şunları içerebilir:

Göz temasından kaçınmak

Sosyal sıraları yahut “kuralları” anlamamak

Başkalarına çok yaklaşmak yahut biri size çok yaklaşırsa ya da dokunursa üzülmek

Belirli şeylere karşı çok ilgili olmak

Diğer insanların fark edemediği küçük detayları, kokuları, sesleri yahut desenleri fark etmek

Bir şeyleri yapmadan evvel çok dikkatli bir formda planlamak istemek

ÇOCUKLARDA OTİZM BELİRTİLERİ

Çocuklar farklı otizm belirtileri gösterebilirler. Bunlar şunları içerebilir:

Dokuz aylıkken ismine cevap vermeme

Yüz tabirlerini 9 aylıkken göstermeme

Basit oyunları (pat-a-cake gibi) 12 aylıkken oynamak istememe

Jestleri (el sallamak gibi) 12 aylıkken kullanmaz

Diğer insanların ne vakit üzgün ya da kızgın olduğunu anlamıyor 24 aylık

36 aylık olduğunda başka çocukların oyun oynadığını fark etmez yahut onlara katılmak istemez

Altmış aylık olduğunda sizin için müzik söylemez, rol yapmaz yahut dans etmez

Oyuncakları belli bir sıraya dizer ve sıra değiştirilirse üzülür

Saplantılı ilgi alanları gösterir

Vücudunu sallar, ellerini çırpar yahut daireler çizerek döner

Gecikmiş lisan, hareket, öğrenme yahut bilişsel beceriler

Tuhaf uyku yahut yeme alışkanlıkları

Normalde beklenenden daha az yahut daha fazla korku

OTİZM TÜRLERİ

Bu cinslerin bir vakitler farklı durumlar olduğu düşünülüyordu. Artık ise otizm spektrum bozuklukları kapsamına girmektedirler:

Asperger sendromu: Asperger sendromlu çocuklar zeka testlerinde ortalama yahut ortalamanın üzerinde puan alma eğilimindedir. Fakat toplumsal marifetlerde zorluklar yaşayabilir ve dar bir ilgi alanı gösterebilirler.

Otistik bozukluk: “Otizm” sözünü duyduklarında birçok insanın aklına gelen şey budur. Üç yaşından küçük çocuklarda toplumsal etkileşimleri, irtibatı ve oyunu tesirler.

Çocukluk çağı dezintegratif bozukluğu: Bu bozukluğa sahip çocuklar en az 2 yıl boyunca tipik gelişim gösterirler ve daha sonra bağlantı ve toplumsal hünerlerinin bir kısmını yahut birçoklarını kaybederler.

Yaygın gelişimsel bozukluk (PDD yahut atipik otizm): Hekiminiz, çocuğunuzda toplumsal ve bağlantı hünerlerinde gecikmeler üzere kimi otistik davranışlar varsa, lakin öbür bir kategoriye uymuyorsa bu terimi kullanabilir.

OTİZM NEDENLERİ

Otizmin tam olarak neden ortaya çıktığı net değildir. Beyninizin duyusal girdiyi yorumlayan ve lisanı işleyen kısımlarındaki sıkıntılardan kaynaklanıyor olabilir.

Otizm erkeklerde kızlardan dört kat daha yaygındır. Her ırktan, etnik kökenden yahut toplumsal geçmişten beşerde görülebilir. Ailenin geliri, hayat biçimi yahut eğitim seviyesi bir çocuğun otizm riskini etkilemez.

Ancak kimi risk faktörleri vardır:

Daha yaşlı bir ebeveyne sahip bir çocuğun otizm riski daha yüksektir.

Alkol yahut nöbet önleyici ilaçlar üzere belli ilaçlara yahut kimyasallara maruz kalan gebe bayanların otistik çocuk sahibi olma mümkünlüğü daha yüksektir.

Diğer risk faktörleri ortasında diyabet ve obezite üzere anneye ilişkin metabolik durumlar yer almaktadır. Araştırmalar ayrıyeten otizmi tedavi edilmemiş fenilketonüri (bir enzimin yokluğundan kaynaklanan metabolik bir bozukluk olan PKU olarak da adlandırılır) ve kızamıkçık (Alman kızamığı) ile ilişkilendirmiştir.

OTİZM GENETİK MİDİR?

Otizm ailelerde görülür, bu nedenle muhakkak gen kombinasyonları çocuğun riskini artırabilir. 1.000’den fazla gendeki değişiklikler otizmle kontaklı olabilir. Fakat bunların hepsi uzmanlar tarafından doğrulanmamıştır. Genetik faktörler bir kişinin otizm riskini %40 ila %80 ortasında etkileyebilir.

Genel riskiniz genlerinizin, etrafınızın, ebeveynlerinizin yaşının ve rastgele bir doğum komplikasyonunun kombinasyonuna bağlıdır.

Nadir bir gen mutasyonu yahut kromozom sorunu, otizmli şahısların yaklaşık %2 ila %4’ünün tek nedeni olabilir.

Otizmde rol oynayan genlerin birden fazla beyin gelişimi ile ilgilidir. Otizm semptomlarının irtibat, bilişsel fonksiyonellik yahut toplumsallaşma ile ilgili problemleri içerme eğiliminde olmasının nedeni bu olabilir. 

AŞILAR VE OTİZM

Aşılar otizme neden olmaz.

Bazı beşerler aşıların otizme yol açtığına dair tasalar taşısa da, yapılan araştırmalar bu ikisi ortasında bir temas olmadığını göstermiştir. Uzmanlar, çocuklar ve yetişkinler için sekiz aşının güvenliğini gözden geçirmiştir.

Nadir istisnalara karşın aşıların çok inançlı olduğunu tespit etmişlerdir. Öbür çalışmalarda farklı aşıların içerikleri incelenmiş ve otizmle rastgele bir irtibat bulunamamıştır. Aşıların hastalıkları önlemedeki sıhhat yararları, potansiyel risklerden çok daha ağır basmaktadır.

OTİZM TESTİ

Otizm için kesin bir teşhis koymak sıkıntı olabilir. Hekiminiz davranış ve gelişime odaklanacaktır.

Çocuklar için teşhis çoklukla iki adımda gerçekleşir.

Gelişimsel tarama hekiminize çocuğunuzun öğrenme, konuşma, davranış ve hareket etme üzere temel maharetlerde yolunda gidip gitmediğini söyleyecektir. Uzmanlar, çocukların 9 aylık, 18 aylık ve 24 yahut 30 aylıkken nizamlı denetimleri sırasında bu gelişimsel gecikmeler için taranmasını önermektedir. Çocuklar bilhassa 18 ve 24 aylık denetimlerinde otizm açısından rutin olarak denetim edilirler.

Çocuğunuz bu taramalarda bir sorun belirtisi gösteriyorsa, daha kapsamlı bir değerlendirmeye gereksinimi olacaktır. Bu, işitme ve görme testlerini yahut genetik testleri içerebilir. Hekiminiz, gelişimsel çocuk tabibi yahut çocuk psikoloğu üzere otizm bozuklukları konusunda uzmanlaşmış birini getirmek isteyebilir. Kimi psikologlar Otizm Tanısal Müşahede Çizelgesi (ADOS) ismi verilen bir test de uygulayabilir.

Çocukken size otizm teşhisi konulmadıysa lakin belirtiler gösterdiğinizi fark ettiyseniz, hekiminizle konuşun.

EĞER YENİ BİR TEŞHİS ALDIYSANIZ

Otizm teşhisi aldıysanız, kendinizi en âlâ halde hissetmek için atabileceğiniz birkaç adım vardır:

Teşhisi anlamak için gereksiniminiz olan vakti ayırın. Çok çeşitli hisler hissedebilirsiniz. Yardım için hekiminize ulaşabileceğinizi bilin. Teşhis konulduktan sonra bile olağan bir hayata devam edebilirsiniz.

Araştırmanızı yapın. Otizm hakkındaki makaleleri (bunun gibi) okuyabilirsiniz. Dışarıda çok fazla bilgi var, fakat teşhisiniz hakkında bilgi edinmeye başlamak için gereksiniminiz olan tek şey birkaç yeterli kaynak.

Otizmli diğerlerini dinleyin. Durumu anlamak için kullanabileceğiniz birçok blog, kitap yahut görüntü vardır. Otizmli beşerler da bu hususta daha fazla bilgi edinmenize yardımcı olmak için kıssalarını paylaşabilirler.

Kaynak: WebMD

Derinlemesine bir inceleme: Otizm nedir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.