Fed’in başına geçmek için en güçlü aday olan Waller, Amerika’daki iş büyümesinin artık “sıfıra yakın” olduğunu belirterek, istihdamı desteklemek için gelecek yıl faiz oranlarının “ılımlı bir hızda” düşürülmesi gerektiğini söyledi.

Waller, ekonomik büyümeyi ne destekleyen ne de engelleyen faiz oranları seviyesine atıfta bulunarak, “Hala muhtemelen nötr seviyeden 50 ila 100 baz puan uzaktayız diye düşünüyorum. Hâlâ biraz alanımız var, faiz oranlarını düşürebiliriz.”

TRUMP İLE GÖRÜŞECEK

Waller’ın yorumları, görev süresi Mayıs ayında sona erecek olan Jerome Powell’ın yerine geçecek Fed başkanlığı pozisyonu için Çarşamba öğleden sonra ABD Başkanı ile yapılacak görüşme öncesinde geldi. Trump, son aylarda faiz oranlarının düşürülmesi için agresif bir şekilde savunma yapmış ve Powell’ı yeterince hızlı hareket etmemekle eleştirmişti.

ABD Merkez Bankası (Fed), bu yıl faiz oranlarını üç kez düşürerek %3,5 ile %3,75 aralığına çekti. Ancak politika yapıcılar, enflasyon risklerine mi yoksa işgücü piyasası risklerine mi öncelik verileceği konusunda tartışırken, faiz indirimleri konusunda görüş ayrılığı yaşıyorlar.

Waller, enflasyona yönelik risklerden daha önemli olanın, zayıflayan işgücü piyasasını desteklemek için harekete geçmek olduğunu savunarak faiz indirimlerinin güçlü bir savunucusu olmuştur . Çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Enflasyon beklentilerinin yükselişe geçtiğine dair hiçbir kanıt görmüyorum” dedi.

Ekonomistler ve Fed çalışanları arasında Waller, Powell’ın yerine geçmesi için en çok tercih edilen aday. Bu hafta başkanla yaptığı görüşmenin doğrulanmasından bu yana şansı arttı ve bahis piyasalarında Ulusal Ekonomik Konsey Direktörü Kevin Hassett’in ardından ikinci favori, eski Fed yöneticisi Kevin Warsh’ın ise önünde yer alıyor.

Önde gelen aday Hassett, başkanla olan yakın ilişkisi nedeniyle Wall Street’te Fed’in bağımsızlığı konusunda endişeleri artırdı. Salı günü yaptığı açıklamada, Trump’ın ekonomi politikası konusunda iyi bir fikri varsa, bunu merkez bankasının faiz belirleme kuruluna ileteceğini söyledi.

Fed başkan adayı Waller’dan faiz indirimi çağrısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

24 Temmuz’da politika faizini yüzde 43’e çeken TCMB, geçen ay enflasyon verileri sonrası yeni indirim beklentilerini şekillendirdi. TÜİK’in ağustos ayı verilerine göre tüketici fiyatları yıllık yüzde 32,95 artarken, İstanbul Ticaret Odası’nın verisi yüzde 40,83, Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise yüzde 65,49 artış hesapladı.

Ekonomist ve banka beklentileri
AA Finans anketine katılan ekonomistlerin çoğu, politika faizinde 200 baz puan indirim öngörüyor; 3 ekonomist 250, 5 ekonomist ise 300 baz puan indirim bekliyor. Eylül ayı medyan beklentisi yüzde 41 olarak belirlendi. Yıl sonu medyan faiz tahmini ise yüzde 36,5.

ForInvest anketine göre de ekonomistlerin büyük kısmı 200 baz puan indirim beklerken, 4 kişi 250, 2 kişi 300 baz puan öngördü. Medyan tahmin 200 baz puan indirimi yönünde, yıl sonu medyan faiz beklentisi yüzde 37.

Uluslararası bankalardan JPMorgan ve Morgan Stanley, faiz indirimi beklentilerini bu hafta 300 baz puandan 200 baz puana çekti. Barclays ise 250 baz puan indirim öngörüyor. Barclays Ekonomisti Ercan Ergüzel, siyasi riskler ve yüksek enflasyona rağmen TCMB’nin gevşeme planlarını sürdüreceğini belirtti.

Faiz indirimi beklentileri değişti: Gözler TCMB’de yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Philadelphia Fed Başkanı Harker’dan faiz indirimi için iyimser yorum yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, “Ülkemizle Suriye arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmasının yeniden hayata geçirilmesi ve Suriye’nin bazı ürünlerin gümrük vergilerini gözden geçirmesi hususlarında mutabık kalındığını ifade etmek isterim.” ifadelerini kullandı.

Suriye’de kurulan geçici hükümet, Türkiye sınırından gelen ithal ürünlere uygulanan gümrük vergilerini yüzde 300 ila yüzde 500 arasında artırma kararı almıştı.

Birçok ürüne uygulanan yüksek vergilerin ürünlerin üretim maliyetinin bile üç dört katından fazla olduğu belirtilirken, sınırda TIR’lar kilometrelerce kuyruk oluşturmuştu.

Suriye’den 269 üründe gümrük vergisi indirimi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ankara Özel Halk Otobüsleri, tam kart sahibi olmayan yolculara “kamu araçlarını tercih etme” tavsiyesinde bulundu.

Yapılan açıklama şu şekilde:

“SGK ve vergi borçlarının tahsil edilmesi amacıyla belediyelerin gelirlerinde yapılan kesintiler nedeniyle, özel halk otobüslerine verilmekte olan abonman, indirimli ve ücretsiz tarife gelir desteği uygulaması, 31 Aralık 2024 tarihinde sona ermiştir.

Bugüne kadar yapmış olduğumuz görüşmeler sonrasında halen gelir desteği ödemesi yapılıp yapılmayacağı yönünde karar, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından verilememiştir.

Ayrıca Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından ücretsiz hizmet alan yolcular için ödenen gelir destekleri, bir günlük hizmetimizi ancak karşılamakta ve hizmet verirken ortaya çıkan tüm maliyetler esnaflarımızın üzerine bırakılmaktadır.

Öğrenci ve 65 yaş indirimi iptal ediliyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçen hafta ABD’de beklenenden zayıf gelen istihdam raporu sonrası küresel borsalar büyük bir çöküş yaşadı. Tek olumlu nokta, haftalık ipotek oranlarının Şubat ayından bu yana en düşük seviyeye düşmesiydi; bu nedenle potansiyel ev alıcıları veya yeniden finansman veya satış için bekleyenler için bu iyi bir haber olarak algılandı. Eylül ayında Fed’den faiz oranı indirimi neredeyse garanti olduğu için oranların daha da düşmesi muhtemel gözüküyor. Ancak uzmanlar, bunun yine de ülkenin konut krizini çözmeyeceği görüşünde.

Oranlar hala yüksek

Fortune’dan Alena Botros’un haberine göre, piyasaların dalgalı seyretmesi ve işsizliğin artmaya devam etmesi, daha düşük ipotek oranlarını daha az önemli kılıyor çünkü çalışmıyor ve para kazanmıyorsanız ev satın almak daha da zorlaşıyor.

Ayrıca, ipotek oranları hala o sihirli sayıya, yani yüzde 6 civarında veya altındaki ideal noktaya da ulaşmış değil; bu nedenle faiz indirimlerinin kenarda duranları oyuna geri döndürmeye yetmemesi muhtemel gözüküyor.

Her iki durumda da, 20 yıldan fazla bir süredir en yüksek seviyede bulunan federal fon oranının borçlanma maliyetlerini de etkilediğini belirtmek gerekiyor. Açık olan ise, şu anda çok fazla belirsizlik olması ve faiz oranı indirimlerinin, ABD nüfusunu barındırmak için hala yeterli ev olmadığı gerçeğini sihirli bir şekilde çözmeyecek olması.

Tahvil piyasası faiz indirimini zaten fiyatladı

Moody’s ekonomisti Nick Villa, “Eylül ayındaki faiz indirimi konut satın alınabilirliği krizini hafifletmeye yetmiyor” başlıklı yakın zamanda yayınladığı bir analizde, tahvil piyasasının yarım puan veya çeyrek puan da olsa, faiz indirimini zaten fiyatlandırdığını açıklıyor. 30 yıllık sabit ipotekteki ortalama faiz oranı, Mayıs 2023’ten bu yana en düşük seviye olan yaklaşık yüzde 3,7‘ye düşen 10 yıllık Hazine tahvillerinin getirileriyle ilişkili seyrediyor. Sabit faizli ipotekler ve Hazine getirileri şarap ve peynir gibi bir arada olma eğiliminde oluyor. Ancak bunun konut dünyasını nasıl etkileyeceği ise kesin olmaktan uzak.

Fed faiz oranlarını düşürdüğünde, ekonomiyi canlandırmak ve daha fazla borçlanmanın gerçekleşmesini sağlamak için bunu yapıyor. Merkez bankası çok uzun süre beklerse, bazıları ekonominin sert bir iniş yapacağından korkuyor; faiz oranlarını çok hızlı düşürürse, bazıları enflasyonun tekrar yükseleceğinden korkuyor ve bu iki seçenek de konut piyasası için iyi haber anlamına gelmiyor.

Ekonomist Nick Villa, “Bu artış döngüsünün ilk potansiyel faiz indiriminin Eylül ayında gerçekleşmesi muhtemel olsa bile, federal fon oranı hala kısıtlayıcı bölgede olacak ve konut piyasasını daha dengeli bir seviyeye geri döndürmek için ek indirimlere ihtiyaç duyulacak” diye yazıyor.

Denklemin diğer tarafı: Konut fiyatları

Fed faiz oranlarını iki yıldan fazla bir süre önce artırmaya başladı ve bu da ipotek oranlarını yükseltti; pandeminin tarihi düşük seviyeleri artık geride kaldı. Günlük ipotek oranları geçen yıl Ekim ayında yüzde 8,03‘e ulaştı ve o zamandan beri, özellikle son birkaç günde, soğuk ve zayıf ekonomik verilerin ardından düşüşe geçti. Son olarak günlük ipotek oranları yüzde 6,34 seviyesine gelerek 52 haftalık düşük seviyesine ulaştı.

Ancak bu, denklemin sadece bir parçası: Tüm bu ipotek oranı dramasından önce, konut fiyatları önemli ölçüde yükseldi. Konut fiyatlarındaki enflasyon yavaşlamış olsa bile, bu durum tersine dönmüş değil. Villa, “Kira maliyetinin ev sahibi olma maliyetini aştığı yaklaşık 15 yılın ardından, bunun tersi bir durum söz konusu” diye yazıyor ve ikisi arasındaki farkın sonunda rekor seviyeye ulaştığının altını çiziyor.

Villa şöyle devam ediyor: “Faiz oranı indirimleri kesinlikle yardımcı olacaktır ancak Haziran 2024 itibarıyla mevcut konut fiyatlarının ortalaması baz alındığında, 30 yıllık sabit ipotek oranında 25 ila 50 baz puanlık bir düşüş, kiraların tekrar daha pahalı hale gelmesi için bir tersine dönüşe yetmeyecektir. Ortalama fiyatlı bir konut temelinde bunun gerçekleşmesi için 30 yıllık sabit ipotek oranının kabaca yüzde 5,25’in altına düşmesi gerekir.”

Asıl çözüm: Arz

Asıl çözüm ise arz ve arzı etkileyen esasen iki şey bulunuyor: Kilitlenme etkisi ve ev açığına yol açan yıllarca süren yetersiz inşaat. İlki geçici bir olgu olarak kabul ediliyor. İpotek oranları çok hızlı bir şekilde ve önemli ölçüde arttığı için, daha önce düşük bir oranı kilitleyen hiç kimse evini satmak istemiyor. Villa’nın açıkladığı gibi ‘piyasaya daha fazla arzın çıkmasını engelliyor’.

Neyse ki, şu anda iki yıl öncesine göre daha fazla arz var. Ancak, tüm bu süre boyunca, ortalama mevcut ev satış fiyatının tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığı da bir sır değil.

Villa, “Daha düşük ipotek oranları daha fazla arzı açığa çıkarabilecek bir olasılık olsa da, günün sonunda ülkenin yapısal bir konut açığı var ve daha fazla ev inşa etmeye devam etmesi gerekiyor” diye yazıyor ve bu da arzı etkileyen ikincisi meseleye okları çeviriyor: “Küresel Finans Krizi’nden bu yana yıllarca süren yetersiz inşaat, tahmini olarak en az 1,9 milyon evlik bir konut açığına yol açtı.”

Ülkenin ne kadar konuta ihtiyacı olduğu konusunda çeşitli tahminler var ve hepsi milyonlarla ifade ediliyor. Moody’s’e göre, geçen yıl daha fazla konut inşa edildi ve bu yıl da bu anlamda güçlü bir yıl olacak ancak buna bir de faiz indirimini eklemek her şeyi çözmeye yetmeyece. Fed Başkanı Jerome Powell da benzer bir noktaya değiniyor: “Düşük oranlı ipotek kilitlenmesi ve yüksek ipotek oranları ve tüm bunlarla ilişkili sorunlar, ekonomi normale döndükçe ve oranlar normale döndükçe azalacak. Ancak yine de ulusal olarak konut sıkıntısının olduğu bir konut piyasasıyla baş başa kalacağız.”

Moody’s: ABD konut piyasasını faiz indirimi de kurtaramayabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Deutsche Bank Ortadoğu ve Doğu Avrupa Araştırma Müdürü Hans-Christian Wietoska, Türkiye’nin makroekonomi politikalarındaki değişim, enflasyon ve faiz beklentileri ve yatırımcılarına Türkiye’ye bakışına ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Türkiye’nin geçen yıldan itibaren makro ekonomi politikalarındaki değişimi başlatarak çok iyi bir adım attığını söyleyen Wietoska, bu değişimin yerel seçimlerde de sürdürülmesinin önemli olduğunu dile getirdi.

Wietoska, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) yerel seçimlerden önce politika faizindeki 500 baz puanlık artışının “güçlü bir mesaj ve oyun değiştirici” olduğunu ifade ederek, “Bu adımın ardından bir U dönüşü oldu diyebiliriz. Yurt içi yatırımcılar ve yabancılar lirada bir devalüasyon bekliyordu ancak TCMB faiz artırımıyla para biriminde bir başka keskin değer kaybının stratejisinin bir parçası olmadığını açık şekilde ortaya koydu.” diye konuştu.

Yatırımcılarla iletişimin açık ve net olmasının da ileriye dönük politikalara olan güveni artırdığını söyleyen Wietoska, TCMB’nin önünde bir takım zorluklar bulunduğunu ancak bu sorunları aşabilecek gerekli çerçevenin bulunduğunu aktardı.

Wietoska, son aylarda Türkiye’ye ilişkin algının oldukça olumlu olduğunu, net rezervlerin 10 milyar doları aştığını ve uluslararası rezervlerin 150 milyar dolar seviyesine yaklaştığını anımsattı.

Yıl sonuna kadar politika faizinde 500 baz puan indirim beklentisi
Enflasyonun zirveyi gördüğüne dikkati çeken Wietoska, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Ekonominin dengelenmesi açısından ilk aşama başarıyla tamamlandı. Şimdi ikinci aşama başlıyor. Enflasyon zirvenin ardından düşüşe geçiyor ve güçlü bir dezenflasyon süreci bekliyoruz. Yıl sonu itibarıyla enflasyonun yüzde 40 seviyesine gerileyeceğini öngörüyoruz. Bundan sonra ikinci aşamada enflasyonu yüzde 20’ye düşürmek asıl soru işareti olacak. Ayrıca, büyüme de yavaşlıyor ve büyüme yavaşladığında TCMB’nin reaksiyonu da önemli olacak.”

Wietoska, büyüme yavaşladığında ve enflasyon gerilediğinde faiz indirimi için doğru zaman olacağını belirterek, “Bu yıl kasım ve aralık olmak üzere 500 baz puan faiz indirimi öngörüyoruz. Bu baz senaryomuz ve gevşeme gelecek yılın başlarında da sürecektir.” dedi.

TCMB’nin sıkı para politikası duruşunu sürdürmesinin önemli olduğunu kaydeden Wietoska, “Kolay olmayacak ama daha önce dünyada yüzde 75 enflasyonu olan hiçbir ülke resesyona girmeden enflasyonu düşürmedi. Türkiye resesyona girmeden ekonomisini dengelemeyi başarabilirse eşsiz bir örnek olacak ki Türkiye’nin bunda başarılı olacağı konusunda oldukça iyimseriz. Ancak yarı yolda politika hataları olmamalı.” diye konuştu.

Yıl sonu dolar/TL beklentilerinin ise 37 olduğunu kaydeden Wietoska, TL’de reel anlamda değer kazancı öngördüklerini söyledi.

TL tahvillere 10 milyar doların üzerinde giriş olabilir
Uluslararası yatırımcıların Türkiye algısındaki değişimi de değerlendiren Wietoska, “carry trade” ve yabancı para cinsinden ticarete ilginin oldukça yüksek olduğunu ve son 6 ayda bu alanda Türkiye ile ilgilenmeyen yatırımcı neredeyse olmadığını söyledi.

Wietoska, ancak asıl önemli noktanın Türk lirası cinsinden tahvillere yatırım olduğunun altını çizerek, konuşmasını şöyle tamamladı:

“Burada da bakış açısında büyük bir değişiklik söz konusu. Yabancılar tahviller konusunda oldukça heyecanlı. Kısa süre önce uluslararası yatırımcılarla bir toplantıdaydım ve Türkiye en gözde ülkelerden biriydi. Yatırımcılar sabit gelir ticaretine girmekle çok daha fazla ilgileniyorlar. Henüz yolun başındayız ancak son 8 haftada (Türk lirası cinsinden tahvillere) 8,5 milyar dolarlık giriş gördük. Bu rakam yıl sonuna kadar 20 milyar dolara kadar çıkabilir. Yani bu yılın sonuna kadar en az 10-15 milyar dolarlık daha tahvil girişi için imkan var. Önümüzdeki yıl bu rakam daha da artabilir ve mevcut yaklaşık 10 milyar dolara kıyasla toplamda 30-40 milyar dolara ulaşabilir.”

Deutsche Bank ekonomistleri, Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 3,5 büyümesini bekliyor.

Alman devinden TCMB için ‘faiz indirimi’ tahmini yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Washington’da konuşan ve bu yıl FOMC’de oy hakkı bulunan Daly para politikasında ayarlamalar yaparken oluşabilecek 2 karşıt riske dikkat çekti: Enflasyonda düşüşün yavaş ilerlemesi ve istihdam piyasasında hızlı ve sert düşüş.

Daly “Gerekirse sabırlı davranarak hızlı hareket etmekten kaçınacağız, ekonomi dönüşürken de hızlı bir şekilde tepki vermeye hazır olacağız” şeklinde konuştu. Daly, bu yıl 3 kez faiz indirim beklentisinin “makul bir temel” oluşturduğunu belirtti.

Fed Başkanı Jerome Powell ve Fed yetkilileri bankanın faiz indiriminde aceleci olmayacağını belirtmiş, enflasyonun hedefe ilerlediğine dair daha fazla kanıt görmek istediklerini dile getirmişti.
Bu hafta açıklanan enflasyon verisi de yetkilileri teyit eder biçimde tahminleri aştı. Üretici fiyatları da Ocak ayında yükseldi. Daly, enflasyonun iyiye gittiğini ancak hala yapılacak işleri olduğunu söyledi.

KAYNAK: Bloomberght

Fed yetkilisinden faiz indirimi tahmini yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Fed’in faiz kararı sonrasında Fed Başkanı Jerome Powell kameraların karşısına geçti. Powell’ın açıklamasından satır başları şöyle:

– Ekonomi iyi bir ilerleme gösterdi, enflasyon aşağı geldi. Enflasyonun izleyeceği patika belirsiz, ancak biz enflasyonu yüzde 2’ye döndürmeye tamamen bağlıyız.

– Geçtiğimiz 2 yılda para politikası ciddi şekilde sıkılaştı, politika faiz oranı sınırlayıcı bölgeye geldi.

– Hedefleri başarmaya yönelik riskler daha iyi bir dengeye geliyor.

– İşgücü piyasası sıkı olmaya devam ediyor, istihdam artışları hala güçlü. İşgücü talebi hala arzı aşıyor.

– Enflasyon son dönemde kayda değer şekilde aşağı geldi, ancak hala hedefin üzerinde.

– Enflasyonun, hedefimize dönmekte olduğuna dair devam eden kanıt görmeye ihtiyacımız var.

– Enflasyonun hedeflerimize yönelik yarattığı risklere karşı oldukça dikkatliyiz.

– Politika faiz oranımız büyük olasılıkla tepe noktada. Eğer ekonomi beklendiği gibi gelişirse faizleri bu yıl düşürebiliriz ancak ihtiyaç olursa cari politika faizini daha uzun süre devam ettirmeye hazırız.

– Politika faizini çok erken veya çok geç azaltmak ekonomiyi istenmeyen şekilde daraltabilir. Kararlarımızı toplantıdan toplantıya vermeye devam edeceğiz.

– Faizi indirmeden önce daha büyük güvene ihtiyaç duymaya devam ediyoruz. İyi verilere ve bu iyi verilerin devam etmesine ihtiyacımız var.

– Yüzde 2’lik hedefe sürdürülebilir şekilde ulaşmak için biraz daha güvence görmek istiyoruz.

Fed Başkanı Powell: Mart’ta faiz indirimi olmayacak gibi görünüyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cleveland Fed Başkanı Loretta Mester tahminlerin üzerinde gerçekleşen Aralık enflasyon verisinin ardından Mart’ta faiz indiriminin erken olacağı görüşünde.

Fed’in hala yapması gerekenler olduğunu belirten Mester “Tahminimce Mart ayında faiz indirimini düşünmek erken olur. Çünkü daha fazla kanıt görmemiz gerekiyor” dedi.

Bloomberg International’a verdiği mülakatta Mester “Aralık enflasyonu hala yapmamız gerekenler olduğunu gösteriyor. Bu da kısıtlayıcı para politikasının devam etmesi anlamına geliyor” ifadesini kullandı.

Bu yıl FOMC’de oy hakkı bulunan Mester Fed’in projeksiyonlarında bu sene için 3 faiz indirimi öngörmüştü.

ABD’de enflasyon yıllık yüzde 3,4 olarak 3 ayın en yüksek seviyesine çıktı, çekirdek enflasyon ise yüzde 3,9’a geriledi. Fed yetkilileri Temmuz toplantısında faizi yüzde 5,25-25,50 aralığına yükseltmiş, o toplantıdan bu yana enflasyondaki yavaşlamayla faiz oranlarını değiştirmemişti.

Mester FT’ye verdiği bir mülakatta piyasaların faiz indirim beklentisinde Fed’in önünde olduğunu belirtmişti.

Kaynak: Bloomberght

Fed yetkilisinden faiz indirimi tahmini yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.