ispatı arşivleri - Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik https://habernetik.com/etiket/ispati/ Sat, 29 Jul 2023 03:00:04 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://habernetik.com/wp-content/uploads/2023/02/cropped-HABERNETIK-32x32.png ispatı arşivleri - Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik https://habernetik.com/etiket/ispati/ 32 32 TÜİK’in enflasyon bilgilerine birinci reaksiyonlar: ‘Oranın neden bu kadar düşük açıklandığının ispatı…’ https://habernetik.com/tuikin-enflasyon-bilgilerine-birinci-reaksiyonlar-oranin-neden-bu-kadar-dusuk-aciklandiginin-ispati/ https://habernetik.com/tuikin-enflasyon-bilgilerine-birinci-reaksiyonlar-oranin-neden-bu-kadar-dusuk-aciklandiginin-ispati/#respond Sat, 29 Jul 2023 03:00:04 +0000 https://habernetik.com/?p=25210 Türkiye İstatistik Kurumu haziran ayına ait tüketici ve üretici fiyat endekslerini yayımladı. TÜİK bilgilerine nazaran haziran ayı enflasyonu 3,92 olurken yıllık enflasyon 38,21 olarak duyuruldu. Bilgilerin açıklanmasının akabinde ortalarında ekonomist ve siyasetçilerin de olduğu birçok isim TÜİK'e reaksiyon gösterdi.

TÜİK’in enflasyon bilgilerine birinci reaksiyonlar: ‘Oranın neden bu kadar düşük açıklandığının ispatı…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

]]> Milyonlarca memur ve emekli açıklanacak artırım oranını beklerken; Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayı enflasyon datalarını açıkladı.

TÜİK’e nazaran enflasyon, 2023 yılı Haziran ayında bir evvelki aya nazaran yüzde 3,92, bir evvelki yılın aralık ayına nazaran yüzde 19,77, bir evvelki yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 38,21 ve on iki aylık ortalamalara nazaran yüzde 59,95 olarak gerçekleşti.

Bir evvelki yılın tıpkı ayına nazaran en az artış gösteren ana küme yüzde 14,76 ile konut oldu. Buna karşılık, bir evvelki yılın tıpkı ayına nazaran artışın en yüksek olduğu ana küme ise yüzde 67,22 ile lokanta ve oteller oldu.

ZAM ORANI NETLEŞTİ

TÜİK’in açıkladığı enflasyon dataları memur ve emeklinin temmuz ayında alacağı artırım oranlarını da netleştirdi.

Memur ve emekli artırımını etkileyecek 6 aylık enflasyon yüzde 19.77 oldu.

ENAG NE DEMİŞTİ?

Akademisyenlerin ve ekonomistlerin bağımsız biçimde oluşturduğu Enflasyon Araştırma Kümesi (ENAG), geçtiğimiz günlerde haziran ayına ait enflasyon datalarını açıklamıştı.

ENAG datalarına nazaran, aylık enflasyonun yüzde 8,54; yıllık enflasyonun ise yüzde 108,58 olarak hesaplanmıştı.

Ocak-haziran periyodu enflasyon oranı ise yüzde 50.53 olmuştu.

İLK REAKSİYONLAR GELDİ

TÜİK’in enflasyon bilgilerini açıklamasının akabinde ortalarına ekonomist ve siyasetçilerin dahil olduğu birçok isim, toplumsal medyadan görüşlerini paylaştı.

Twitter hesabından bir paylaşımda bulunan Ekonomist Prof. Dr. Veysel Ulusoy, “Bayram tesirinin dorukta olduğu 1. Oteller ve pansiyonlar ve 2. Havayolu ile yolcu nakliyeciliği kalemleri bile enflasyon oranının neden bu kadar düşük açıklandığının kanıtıdır” dedi.

Ulusoy, bir sonraki paylaşımında ise “Aylık enflasyon oranlarının ortalaması ile hesaplanan yıllık TÜFE artışı %59.95 olmuş. Değerli bir fark” dedi.

“YÜKSELİŞ TRENDİ YİNE BAŞLIYOR”

Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre ise Twitter’dan yaptığı paylaşımda “Tüfe aylık 3,92% yıllık 38,21%. Temmuz itibariyle enflasyonda yükseliş trendi tekrar başlıyor” görüşünü lisana getirdi.

Cibre, bir sonraki paylaşımında ise “1 kerelik doğalgaz sıfırlamasının tesirini dar gelirli ve emekli daha yeterli görecek” diyerek şu değerlendirmeyi yaptı:

“6 Aylık enflasyon 19,77% iken Besin enflasyonu ne kadar? 28%

6 aylık konut gaz, su, elektrik ne kadar? -6,66%

Kısacası 1 kezlik doğalgaz sıfırlamasının tesirini dar gelirli ve emekli daha güzel görecek

Gıdayı 28% artışla yerken, yaz ayı parasız doğalgaz sayesinde maaşı o artışı göremezse büyük adaletsizlik olur…”

SOSYAL GÜVENLİK UZMANI ERDURSUN: ARTIRIM ORANI YÜZDE 30 OLUR

TÜİK’in bilgilerinin akabinde memur ve emeklilerin artırım oranına ait bir paylaşım yapan Toplumsal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun ise “TÜİK Haziran ayı enflasyonunu %3.92 olarak açıkladı. Memurlara, SSK, Bağ-Kur, ES emeklilerine 6 aylık enflasyon farkı %19.77 oranında verilecek! Artık refah hissesi konusu gündem olacak! %10 refah hissesi ile artırım oranı %30 olur!” tabirlerini kullandı.

Enflasyon datalarına ait siyasalların reaksiyonlarından kimileri ise şu formda:

TÜİK’in enflasyon bilgilerine birinci reaksiyonlar: ‘Oranın neden bu kadar düşük açıklandığının ispatı…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

]]> https://habernetik.com/tuikin-enflasyon-bilgilerine-birinci-reaksiyonlar-oranin-neden-bu-kadar-dusuk-aciklandiginin-ispati/feed/ 0 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneyinde bir fenomenin birinci ispatı https://habernetik.com/buyuk-hadron-carpistiricisi-deneyinde-bir-fenomenin-birinci-ispati/ https://habernetik.com/buyuk-hadron-carpistiricisi-deneyinde-bir-fenomenin-birinci-ispati/#respond Mon, 05 Jun 2023 23:24:06 +0000 https://habernetik.com/?p=5290 Bilim insanları Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Fiziği Konferansı'nda Higgs Bozonu'ndaki son derece ender bir bozulmanın birinci delilini keşfettiklerini duyurdu.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneyinde bir fenomenin birinci ispatı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

]]> 2012’de Higgs bozonunun keşfinden bu yana bilim insanları unsurun ve cihanın gerçek tabiatı hakkında yeni ipuçları bulmak için bu garip parçacığı derinlemesine inceliyorlar. Artık ise CERN araştırmacıları, parçacığın bozunmasında, parçacık fiziğinin Standart Model’in ötesine uzanan heyecan verici ve hayati bir davranış gözlemlediklerini belirtiyorlar.

FİZİĞİN TEMELLERİ İÇİN DEĞERLİ BİR KEŞİF

Higgs bozonu, Higgs alanının kuantum uyarılmasıyla üretilen temel bir parçacığı tabir ediyor. Standart Model’e nazaran, “Tanrı parçacığı” olarak isimlendirilen (11 yıl evvel keşfedilen) bu parçacık son derece kararsız olup, üretildikten çabucak sonra öbür parçacıklara bozunuyor. Higgs bozonu tıpkı vakitte Standart Model’in de kıymetli bir bileşeni zira bilim insanları birçok temel parçacığın kütlesinin buna bağlı olduğunu düşünüyor.

DonanımHaber’de yer alan bilgilere nazaran Higgs bozonunun keşfinden bu yana, Avrupa Nükleer Araştırma Kurulu’nda (CERN) bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki (LHC) ATLAS ve CMS deneyleri, bu temel parçacığın iç özelliklerini “özenle” araştırmak için kullanıldı. Araştırmacılar bu parçacığın nasıl ortaya çıktığını ve çabucak akabinde öbür parçacıklara nasıl bozunduğunu keşfetmekle ilgileniyor.

Geçtiğimiz günlerde Belgrad’da düzenlenen Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Fiziği Konferansı sırasında CERN bilim insanları, bir Higgs parçacığının bir Z bozonuna ve bir fotona bozunduğunu gösteren az bir süreci tespit ettiklerini duyurdular. Z bozonu zayıf kuvvetin “elektriksel olarak nötr” taşıyıcısıdır, foton ise elektromanyetik enerjiyi taşır. Bu ortada anekdot bilgi olarak: Z bozonu, zayıf kuvvetin “elektriksel olarak nötr” taşıyıcısı iken, foton elektromanyetik enerjiyi taşıyan bir parçacıktır.

Standart Model, Higgs bozonlarının yaklaşık yüzde 0,15’inin bir Z bozonuna ve bir fotona bozunması gerektiğini ve Higgs bozonunun yaklaşık 125 milyar elektronvoltluk bir kütleye sahip olduğunu öngörüyor. Lakin ATLAS ve CMS’den elde edilen yeni deneysel bilgiler, bozunma oranının Standart Model tarafından öngörülenden çok daha yüksek olduğunu ve bozunmanın hadiselerin yaklaşık yüzde 6,6’sında gerçekleştiğini gösteriyor.

Çalışma, şimdi hakemli bir mecmuada yayınlanmamış ve sonucun kesin olarak kabul edilebileceği ispatlara ulaşamamış olsa da datalar, bilim dünyasını parçacık fiziği teorisindeki Standart Model’in ötesinde büsbütün yeni alanlara ve parçacıklara taşıyabilir.

2012’de Higgs bozonunun keşfinden bu yana bilim insanları unsurun ve kainatın gerçek tabiatı hakkında yeni ipuçları bulmak için bu garip parçacığı derinlemesine inceliyorlar. Artık ise CERN araştırmacıları, parçacığın bozunmasında, parçacık fiziğinin Standart Model’in ötesine uzanan heyecan verici ve hayati bir davranış gözlemlediklerini belirtiyorlar.

İLK DEFA 60’LI YILLARDA ÖNE SÜRÜLDÜ

Higgs Bozonu yahut Higgs Parçacığı, birinci kere 1960’larda öne sürülmüştü. Parçacık fiziğinin en temel teklifleri ve sorularından olan Higgs Bozonu’nun varlığı, birinci defa 2010’ların başında CERN’de yapılan deneyler sırasında açığa çıkartıldı. O vakitten bu yana Higgs Bozonu, temel parçacıkların neden kütleye sahip olduğunu açıklamak için kullanılıyor. Bu “kütle” telaffuzunun içerisine elektronlardan tutun da uzayın kendisine kadar her şey giriyor.

Bu nedenle, Higgs Bozonu’na “Tanrı Parçacığı” olarak da anılıyor.

Bilim dünyası uzunca bir müddettir Higgs Bozonu’nun özelliklerini ve bozunarak başka parçacıkları nasıl ortaya çıkardığını anlamak için efor harcıyor. Bunun tespiti çok güç çünkü, Higgs’in varlığı ve öteki parçacıkların ortaya çıkışı çok kısa bir müddette gerçekleşiyor. Bu, gökyüzünden düşen güvercin tüylerine benzetilebilir. Güvercini görmemiş olabilirsiniz lakin gördüğünüz tüyler, temelinde güvercinin varlığını kanıtlıyor.

Bilim insanları da çarpıştırıcıdaki bu “tüyleri” gözlemliyor. Mevcut dataların tamamı 2015-2018 yılları ortasında yapılan çalışmalara dayanıyor. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, şu anda üçüncü çalışmasına devam ediyor, hasebiyle Higgs bozonu hakkındaki bilgilerin önümüzdeki birkaç yıl içinde artması bekleniyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneyinde bir fenomenin birinci ispatı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

]]> https://habernetik.com/buyuk-hadron-carpistiricisi-deneyinde-bir-fenomenin-birinci-ispati/feed/ 0