Beyin damarlarının kesişim noktasında, damar duvarının tansiyon, kolesterol üzere sebeplerle zayıflayıp incelmesi sonucu oluşan baloncuklara anevrizma ismi veriliyor.

Henüz yırtılıp kanamadan teşhis edilebilirse, tedavisi cerrahi ya da daha sıklıkla girişimsel metotlarla yapılıyor. Kanamadan tedavi edilen anevrizma hastalarının hayat talihleri çok daha yüksek oluyor. Lakin baloncuğun yırtılmasıyla meydana gelen beyin kanamaları, beyin cerrahi alanının en korkulan tablolarından birini oluşturuyor. Bazen, şimdi kanamadan anevrizması tespit edilmiş olan hastaların, farklı tabiplerden görüş almak istemesi ya da çeşitli sebeplerle, tedavisi ertelenebiliyor.

“İSTATİSTİKİ OLARAK YALNIZCA BİR HASTA HAYATTA KALABİLİYOR”

Anevrizmanın yırtılarak oluşturduğu ‘subaraknoid kanama’ ile birlikte hasta için geri sayımın başladığına işaret eden Doç. Dr. Murat Şakir Ekşi, ” Anevrizmalar beyin damarlarının kesişim bölgesinde baloncuk meydana gelmesi. Bu baloncuklar damar duvarının vakitle kolesterol damar sertliği ve yüksek tansiyonla bir arada damar duvarının zayıflaması ve bu zayıflayan kısımda basınç tesiriyle baloncuk oluşması durumudur.” halinde konuştu.

Her 100 kişinin 3-8’i ortasında anevrizma olabildiğini belirten Doç. Dr. Ekşi, “Bu anevrizmalar altta yatan hastalıkların da tesiriyle büyüyebilir ve nihayetinde patlayabilir. Biz bunu beyin kanaması olarka nitelendiriyoruz. Çok tehlikeli bir süreç, her 4 hastadan bir adedini ne yazık ki olay anında kaybediyoruz. Geri kalan 3 hastanın birisi yolda, kalan 2 hastanın biri ise hastanede kaybediliyor. Yalnızca bir hasta hayatta kalabiliyor istatistiki olarak. Beyin cerrahisinin en büyük, en kıymetli, en ölümcül hastalığını teşkil ediyor” dedi.

Henüz kanamadan teşhis konabilmiş anevrizmalarda iki türlü yaklaşım izlediklerini anlatan Doç. Dr. Ekşi, “Açık ya da kapalı tekniklerle müdahale edilir. Kapalı müdahalede girişimsel olarak kasık ya da koldan girilerek kalp anjiyosu oluyormuş üzere anjiyo yapılıyor. Bu da esasen rutin tetkikler ortasında istenen bir şey. O sırada hastanın sineması ve kliniği uygunsa, tıpkı süreç sırasında ya da çabucak sonrasında girişimsel nöroradyoloji tarafından bu anevrizmalar kapatılıyor” sözlerini kullandı.

“Kanama olmadan, hayati risk daha ortaya çıkmadan, müdahaleyi ne vakit yapmalıyız? Bu net değil literatürde, kesin bir bilgi yok. Biz de kendi hastanemizin beyin cerrahisi kliniğinde müdahale ettiğimiz, ön beyin bölgesindeki kanamış ve kanamamış anevrizmaların hangilerinin kanamaya daha yatkın olduğunu, hangilerinin kanamasının daha geç periyotta gerçekleştiğini ayırt edecek formda bir çalışma yaptık. Bunun için literatürdeki emsal çalışmaları da tek tek tarayıp tahlil ettik. Bu hastaların ne vakit ameliyat olup olmaması gerektiği konusunda daha net bilgi vermek açısından değerli bir argüman ortaya koymuş olduk.”

ANEVRİZMA RİSKİNİ ARTIRAN ETKENLER 

Araştırma için 107 hastanın datalarını değerlendirdiklerini vurgulayan Doç. Dr. Ekşi, şunları anlattı:

“Hastaların ön beyin bölgesindeki anevrizmalar (Acom) bir kısmında kanamış, bir kısmında kanamamıştı. Yaptığımız tahliller, bu baloncukların üzerinde yeni bir baloncuk oluşabildiğini ve bu biçimde ‘yavrulu’ anevrizması olanların kanama ihtimalinin 3 kat daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Her saptanan yeni anevrizmanın beşte birinde, bu yavru anevrizma mevcut. Bu da kanama oranını artıran bir faktör. Bunun yanı sıra, (eskiden de olsa) hastanın nizamlı bir sigara içme hikayesi olmuşsa, kanama ihtimali yüzde 70 artırıyor. Ayrıyeten genç yaş da riski yüzde 5 artırıyor. Hasebiyle hasta ne kadar gençse, bilhassa 50 yaş altındaysa, anevrizmasının kanama ihtimali daha fazla.”

“DOKTOR HEKİM DOLAŞIRKEN KANAYABİLİR”

Asıl maksatlarının 50 yaş altında görülen anevrizmalara kanamadan müdahale edilmesi olduğunu kaydeden Doç. Dr. Ekşi, bunun nedenini ise şu ikazlarla anlattı:

“Bizim asıl hedefimiz bu genç popülasyonda saptanan anevrizmalar. Zira çalışmamız da gösterdi ki, onlar daha yüksek risk altında. Hasebiyle bu kriterleri taşıyan, yani bir formda anevrizması teşhis edilmiş (ve var olan baloncuğunun üzerinde öteki bir yavru anevrizma daha bulunan) hastaların kanama riskinin yüksek olduğu konusunda ikaz edilmesi, riskin altının çizilmesi gerekiyor. Bu formda en erken müddette açık ya da kapalı usullerle var olan anevrizmanın tedavi sürecinin planlanması kıymet taşıyor. Bazen hastalar emin olmak için birkaç farklı tabibe gitmek isteyebiliyorlar. Biz daha evvel bu türlü bir durumla da karşı karşıya kaldık. Hastamız sinemaları ile öteki hekimlerden fikir almak istedi. Tabip doktor dolaşırken beyin kanaması meydana geldi. Müdahalesini yaptık kanadıktan sonra hasta kurtuldu. Fakat herkes bu kadar şanslı olmayabilir.”

ENSEDEN BAŞLAYAN BAŞA YAYILAN ŞİDDETLİ AĞRILARA DİKKAT

En büyük belirtisi şiddetli baş ağrısı olan beyin anevrizmalarında her vakit net, ayırıcı bir teşhis olamayabileceğini de söyleyen Doç. Dr. Ekşi, kelamlarını şöyle noktaladı:

“Anevrizmanın maalesef kendine has, direkt bir bulgusu olmuyor. Çok nadiren, sızdırma şekli, ani olmayan kanamalar gerçekleşebiliyor. Bu durumda enseden başlayan, başın her yerine yayılan şiddetli ağrılar başlıyor. Bu belirti anevrizmaya mahsus bir durumdur. Bu bu türlü bir şikayette hasta, baş ağrısını öbür hastalıklarla da ilgili olabilir diye düşünebiliyor. Lakin bu, olağan baş ağrısı üzere olmaz. İvedilikle en yakın sıhhat kurumundaki nöroloji ya da beyin cerrahisi uzmanının değerlendirmesine yarar var. Daha da kıymetli bir şey, örneğin uzun müddettir takipli migren hastası bir kişi, bu ağrıyı migrenden kaynaklanıyor da sanabiliyor. Migren hastalarının da ne vakit ki ağrılarında karakter değişimi olursa, hekimlerine kesinlikle başvurması gerekiyor.” 

Uzmanlar anlattı: Beyin anevrizmasının tedavi süreci yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Muhtemelen bu hastalık birinci bulaştığı beşere korunmasız olarak enfekte yarasa dışkısıyla temas edilmesi yahut yarasaların yaşadığı ortamlardaki havanın solunması ile bulaşmıştır. Virüsün konak hayvandan beşere birinci bulaşmasından sonra enfeksiyon bireyden bireye temasla yayılır. Bu birkaç yolla olabilir. Mesela enfekte bireylerin beden sıvılarının damlacıklarıyla direkt temas ya da enfekte kan yahut dokularla kirlenmiş materyaller ve öteki objelerle temasla olabilir. Virüsün beşerler ortasında yayılması kapalı ortamlarda ve direkt temasla meydana gelir. Nadiren cinsel yolla bulaş da mümkündür. Marburg virüsü hava yoluyla bulaşmaz” diye konuştu.

HASTALIĞIN 5. GÜNÜNDE DÖKÜNTÜLER GÖRÜLEBİLİR

Marburg virüsünün 5 ila 10 günlük kuluçka mühletinden sonra belirti gösterdiğine dikkati çeken Dr. Öğr. Üyesi Ay, şöyle devam etti:

“Hasta bir şahısta bulgular ortaya çıkana kadar hastalık bulaşıcı değildir. 5-10 günlük kuluçka mühletinden sonra başlangıç semptomları ansızın başlar ve ateş, titreme, baş ağrısı, kas ağrısı halindedir. Bulguların başlamasından sonra 5. gün civarında gövdede döküntüler ortaya çıkabilir. Mide bulantısı, kusma, göğüs ağrısı, boğaz ağrısı ve ishal görülebilir. Bulgular gitgide şiddetlenerek sarılık, pankreas iltihabı, önemli kilo kaybı, hezeyanlar, karaciğer yetmezliği, yaygın kanamalar görülmeye başlanır. Vefat oranları geçmiş salgınlarda yüzde 24 ile yüzde 88 ortasında değişmiştir. Hastalığın seyri esnasında ve güzelleştikten sonra yapılan kan testleriyle teşhis konur. Ölen hastalarda kan ve doku örneklerinde geriye dönük olarak Marburg Kanamalı Ateşi teşhisi konulabilir.

VİRÜSÜN AŞISI YAHUT ÖZEL TEDAVİSİ BULUNMUYOR

Dr. Öğr. Üyesi Ay, hastalığın tedavisi ve korunma metotlarını şu biçimde açıkladı:

“Marburg virüsünün şu anda onaylı bir aşısı yahut özel tedavisi yoktur. Hastanede dayanak tedavisi uygulanmalıdır. Uygulama hastanın kaybettiği kan ve pıhtılaşma faktörlerinin yerine konulması, kan basıncı ve oksijen durumunun takibi, sıvı istikrarının düzeltilmesi ve rastgele bir ek enfeksiyonun tedavisini kapsar. Uganda ve Orta Afrika’nın başka kısımlarını kapsayan endemik bölgeleri ziyaret eden yolcular için enfeksiyona maruziyet riski yüksektir.

Hastalıktan tek korunma yolu Orta Afrika’da hasta primatlar ve meyve yarasalarından uzak durmaktır. Marburg Kanamalı Ateşi çok ender görülen bir hastalıktır. Fakat görüldüğünde öteki insanlara, bilhassa de hastanın bakımıyla ilgilenen aile üyelerine ve sıhhat çalışanına bulaşma potansiyeli yüksektir. Hastalığın görüldüğü bölgelere seyahat edecekler kesinlikle canlı ya da meyyit meyve yarasaları, primatlar ve bunların çıkartılarıyla temastan kaçınmalı, yabanî hayvan eti yememeli, hasta olduğu düşünülen beşerlerle yakın temastan kaçınmalı, elleri sık sık su ve sabunla yıkamalı yahut alkol bazlı el dezenfektanlarıyla temizlemelidir.” 

Dünyayı tehdit eden Marburg virüsü: Yaygın kanama görülebilir! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.