Bir beşerde birebir genden en fazla bir tane olduğunu belirten bilim insanları, fillerdeki geni beşerler üzerinde entegre etmeye çalışarak kanser tedavisinde başarılı olmayı umuyor.

Biyologlar, fillerin p53 proteinini kodlayan genden 20 adedine sahip olduğunu keşfederek, bunun fillerdeki kanser tedavi sürecinin, kansere eğilimli insanlardan çok daha tesirli olduğunu ortaya çıkardı.

P53’ün kanseri önleyebildiği gerçeğini de göz önünde bulunduran bilim insanları, p53’ün gelecekte yeni kanser tedavilerine kapı aralayabileceğini belirtti.

“YÜKSEK SICAKLIKTA SPERM ÜRETİLMESİ VERİMSİZ OLUR”

Oxford Üniversitesi’nde Biyolog Fritz Vollrath, Trends in Ecology and Evolution isimli bilimsel mecmuada yazdığı bir yazıda, fare örneğini vererek, “Diyelim ki bir farenin beden sıcaklığı 36,6°C, fare testislerinin sıcaklığı ise ortalama 34°C. Şayet, fare 37°C civarındaki sıcaklıklarda sperm üretirse, yüksek düzeylerde onarılmamış DNA ile daha az verimli olurlar. 38°C’de üretilen spermler de basitçe ölecektir” dedi.

Vollrath, “Bir hücrenin her bir bölünmesi mutasyon riski taşır ve daha büyük hayvanlar daha küçük olanlardan daha fazla somatik hücre bölünmesine sahiptir. Sonuç olarak, çok büyük hayvanların kansere yakalanma mümkünlüğünün daha yüksek olması gerekir. Lakin bu durum tam karşıtıdır ve Peto’nun paradoksu olarak bilinir” diye konuştu.

Vollrath, fillerin testislerinin bedenlerinin içinde olduğuna dikkat çekerek, “Filler bu çeşit skrotal soğutmadan faydalanamaz. Sonuç olarak, testisleri 36-37°C civarında olan çekirdek beden sıcaklıklarını gölgeleyecektir” tabirlerini kullandı.

Oxford Üniversitesi’nden çarpıcı araştırma: Kanserin devası ‘fillerin testislerinde’ bilinmeyen olabilir! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kanserler genelde hastanın kendi hücrelerinden oluşan ve denetimsiz bir biçimde büyüyen kitleler olarak düşünülür. Aslında bunlar birçok farklı hücre tipinden oluşurlar ve kanser tedavisinin bu kadar sıkıntı olmasının bir nedeni de budur: Sağlıklı dokulara ziyan vermeden onları amaç almak.

Tümörler birebir vakitte bakteri ve mantar üzere büsbütün öteki hayat formlarından gelen hücre topluluklarına da konut sahipliği yapar. Kimileri tümörün etrafındaki ortamda gelişirken, kimileri da kanser hücrelerinin içinde yaşar.

Ancak yakın vakte kadar bu mikropların tümörlerde oynadığı rol net olarak anlaşılamamıştı. Artık bilim insanları tümörle bağlantılı bu mikroorganizmaların kanser hücrelerinin gelişmesine yardımcı olup olmadığını çözmeye başlıyor. Böylelikle kanserlerin tedavisi ve önlenmesinde yeni yaklaşımlar bulunabilir.

Gammaproteobakteri olarak bilinen muhakkak bir bakteri sınıfının, mesane, göğüs ve pankreasta bulunanlar da dahil olmak üzere bir dizi kanseri tedavi etmek için kullanılan bir ilaç olan gemsitabini parçalayabildiğini buldular. Bu da tümörlerin ilaca karşı dirençli hale gelmesine yardımcı oldu.

Ekip kolon (kalın bağırsak) kanseri olan farelere bu bakteriyi enjekte ettiğinde, farelerin kanserleri de ilaca dirençli hale geldi. Fakat araştırmacılar farelere kemoterapi ilacının yanı sıra bir antibiyotik verdiklerinde direnç ortadan kalktı.

Getty Images

Bu bulgulara ek olarak, Japonya’daki Tohoku Üniversitesi’nden bir grup tarafından 2019 yılında yayınlanan bir araştırma, tek başına kemoterapi gayeli bir ilaçla tedavi edilen ve mevcut bir enfeksiyonu önlemek yahut tedavi etmek için ek olarak antibiyotik alan ileri kanser hastalarını geriye dönük olarak inceledi. Antibiyotik verilen hastaların tedaviye daha yeterli cevap verdiği görüldü.

Çalışmalar, tümörlerin içinde neler olabileceğine dair değerli bir ipucu sunuyor.

Straussman ve grubu artık bu çalışmaları, birinci basamak tedavileri başarısız olan pankreas kanserli hastaları içeren bir klinik çalışma ile geliştirmeyi hedefliyor. Hastalara kemoterapi ilacı gemsitabin ile birlikte Gammaproteobakterilere karşı tesirli olduğu bilinen bir antibiyotik vererek antibiyotiğin sonuçları güzelleştirip güzelleştirmediğini görecekler.

Ancak bakteriler, tümörleri ilaç tedavisinden muhafazanın ötesinde kanserde diğer roller de oynayabilir.

Straussman’ın grubu 2020 yılında göğüs, akciğer, yumurtalık, pankreas, melanom, kemik ve beyin olmak üzere yedi farklı kanser tipinde 1.500’den fazla insan tümörünü inceledi. Tüm tümörlerin kanser hücrelerinin ve kimi bağışıklık hücrelerinin içinde yaşayan bakteriler tarafından istila edildiğini gördüler. Farklı tümör tipleri farklı bakteri toplulukları barındırıyordu.

Straussman’a nazaran bu bakterilerin her biri, içinde yaşadıkları tümörün mikro ortamına adapte olmuştu. “Akciğer kanserinde, sigara içen insanların nikotini bozabilen daha fazla bakteriye sahip olduğunu, kemik kanserlerinde, kemik tümörlerinde zenginleştirilmiş bir metabolit olan hidroksiprolini metabolize eden bakteriler görüyoruz.”

Birçok olayda bakterilerin kanser hücrelerini denetim altında tutarak hastaya yardımcı olup olmadığı şimdi bilinmiyor.

Örneğin birtakım göğüs kanseri cinslerinde bulunan bakteriler, göğüs kanseri riskini artırdığı bilinen bir cins kanserojen olan arsenatı etkisiz kılabilir. Kimileri ise DNA’ya ziyan verebilecek ziyanlı reaktif oksijen moleküllerinin düzeylerini azaltmaya yardımcı olan mikotiyol isimli bir kimyasal üretebilir.

Ancak kimi durumlarda tümörde yaşayan bakterilerin kanseri daha da kötüleştirebileceğine dair ispatlar da artıyor.

Straussman, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini amaç alma ve yok etme yeteneğinin bakteriler tarafından değiştiriliyor olabileceğini belirtiyor. Fakat tümörlerin içindeki bakterilerin kanserlerin seyri üzerindeki tesirlerini incelemek için çok daha fazla araştırma yapılması gerektiğini söylüyor.

Getty Images Kolorektal kanserle irtibatlı birçok bakteri birlikte hastanın durumunu daha da kötüleştirebilir

MİKROPLARIN METASTAZA ETKİSİ

Şimdiden kimi ipuçları da yok değil. Örneğin, Çin’deki bilim insanlarının 2022’de yaptığı bir çalışma, göğüs tümörlerindeki kimi bakterilerin kanser hücrelerinin bedenin başka bölgelerine yayılmasını kolaylaştırabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, farelerin kanında dolaşan göğüs tümörü hücrelerinin içinde yaşayan bakteriler buldular. Dolanımdaki bu kanser hücreleri birincil tümörden saçılıp metastaz yaparak bedenin öbür bölgelerine taşınarak oralarda büyüyebilir. Bununla birlikte, tümör hücreleri kan sirkülasyonuna girdiğinde gerilime maruz kalırlar ve bu kimilerinin parçalanmasına neden olur.

Çinli araştırmacılar, bu hareketli tümör hücrelerinin içinde yaşayan mikropların onları bu gerilimden bir ölçü koruduğunu keşfetti. Bunu, hücre iskeleti olarak bilinen hücre içi dayanak yapılarının tekrar düzenlenmesini sağlayarak yapıyor olabilirler; böylelikle hücreler daha sağlam oluyor.

Araştırmacılar bu bakterileri fare tümörlerinden temizlediğinde, birincil göğüs kanseri büyümeye devam etse de, tümörlerin metastaz yapma yeteneklerini kaybettikleri görüldü.

İsviçre’nin Lozan kentindeki İsviçre Deneysel Kanser Araştırmaları Enstitüsü’nde onkolog Douglas Hanahan’a nazaran, “Bağırsak, deri ve başka mukozal organların yanı sıra tümörlerdeki muhakkak mikropların tümör büyümesini ve ilerlemesini destekleyebileceğine ya da alternatif olarak buna karşı koyabileceğine dair ispatlar giderek artıyor. Lakin görünüm çok karmaşık ve ipuçları olsa da kimin ne yaptığı konusunda kesin bir netlik yok”.

Diğer çalışmalar, diş eti hastalığıyla alakalı bir ağız bakterisi olan, fakat birebir vakitte bir dizi farklı kanserle de alakalı olabilecek Fusobacterium nucleatum’u inceledi. Bu bakterilerin kan sirkülasyonu yoluyla ağızdan kolorektal kanser hücresine geçebildiği görülüyor. Her bakterinin çeperinde kanser hücrelerinin çeperine bağlanarak orada koloni kurmasını sağlayan parçacıklar vardır.

Bu bağlanma, öteki hücrelerin kanser hücrelerini yok etme kabiliyetini maniler. Bakteri ayrıyeten kanser hücrelerini kemoterapiye daha dirençli hale getiren moleküler bir cephanelik de kullanır. Bakteri bir kere yerleştiğinde, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini öldürme yeteneğini engelleyerek tümörlerin büyümesini ve yayılmasını hızlandırabilir.

Getty Images Diş eti hastalığıyla alakalı ağız bakterisi Fusobacterium nucleatum kimi tümörlerde de bulunuyor

ANTİBİYOTİK ETKİSİ

Fusobacterium nucleatum DNA’sına insan göğüs kanseri örneklerinde de rastlanması bedenin öbür yerlerindeki tümörleri de etkilediğini gösteriyor. Bir araştırmada, bakteri göğüs kanseri olan farelere verildiğinde hastalığın ilerlemesini ve yayılmasını hızlandırmış, farelere antibiyotik verilmesi ise bunu engellemişti.

Antibiyotikleri kanser tedavilerine dahil etmek cazip görünse de bu o kadar kolay değil. Hanahan, bedenimizdeki mikropların birçoğunun uygun huylu ve hatta yararlı olduğunu, bu nedenle antibiyotik tedavisinin faydadan çok ziyana yol açabileceğini söylüyor.

Bunun yerine, araştırmacıların tümörle alakalı mikrobiyomun tüm karmaşıklığını çözmeye çalışması daha yanlışsız olur. Mikrop topluluklarının tamamı tümörlerin içinde bulunabilir ve birbirlerini beklenmedik formlarda destekleyebilir.

TÜMÖRLER VE MANTARLAR

San Diego’daki California Üniversitesi’nde geliştirilen ve DNA tespitine dayanan teknikler sayesinde en az 33 farklı kanser tipinin kendileriyle bağlantılı bakteri kolonilerine sahip olduğu belirlendi. Araştırmacılar bu tekniklerin, hastanın kanında tümörle bağlantılı farklı bakterilerin DNA’sını arayarak kanser teşhisinde yeni yollar geliştirmek için de kullanılabileceğine inanıyor.

Bu çalışmanın ardındaki grup, 2022’de Ravid Straussman ile güçlerini birleştirerek kanser tümöründe yaşayan mantarları ortaya çıkardı. Birçoğu farklı çeşit kombinasyonlarını barındıran 35 farklı kanser cinsinde mantar buldular.

Straussman, “Daha fazla bakteriye sahip olan tümörlerde daha fazla mantar olduğunu ve daha az bakteriye sahip olanlarda daha az mantar olduğunu gördük” diyor:

“Bu noktada yalnızca birtakım tümörlerin içlerindeki mikropların varlığı açısından daha kısıtlayıcı, kimilerinin ise daha müsamahakâr olduğu varsayımında bulunabiliriz.”

Tıpkı bakterilerde olduğu üzere, bu mantarlardan kimileri bağışıklık sistemini tümör lehine manipüle ediyor üzere görünüyor. Malassezia globosa mantarının bir cins pankreas kanserinin gelişimini hızlandırdığı tespit edildi. Straussman ve California Üniversitesi’ndeki araştırmacıların yaptığı çalışmada, birebir mantarlar genel sağ kalım mühletleri daha kısa olan göğüs kanseri hastalarında da bulundu. Başka araştırmalar, pankreas kanserlerinde bulunan kimi mantarların, tümör büyümesini destekleyecek formda bağışıklık sisteminin birtakım kısımlarını ele geçirdiğini ortaya koydu.

2022 ‘de yapılan bir çalışmada Candida mantarının yaygın olduğu mide kanserlerinde, iltihaplanmaya yol açan tümör genlerinde artış görüldüğü ve Candida DNA’sı bakımından varlıklı kolon tümörlerinin metastaz ihtimalinin daha yüksek olduğu belirlendi. Cornell Üniversitesi’nde mikrobiyolog Iliyan Iliev, bunun “Candida sayısındaki artışın bağırsak epitel bariyerinin [bağırsağı kaplayan hücreler] kaybıyla bağlantılı olabileceğinden kaynaklanabileceğini” söylüyor.

Bu bulguların süratli ilerlemesine karşın, tümörler ve içlerinde yaşayan mikroplar ortasındaki bağa dair pek çok soru hala karşılık bekliyor. Mikroplar birinci etapta tümörün gelişiminde bir rol oynuyor mu? Yoksa kanserli yuvalarına yerleştiklerinde onları korumak için adapte olmakla mı yetiniyorlar? Ve bu mikrop topluluğu kansere karşı çabada bize yardımcı olabilir mi?

Önümüzdeki yıllarda, tümörlerdeki mikropları maksat almak, kanser hücrelerine odaklanmak kadar kıymetli hale gelebilir ve daha erken teşhislere ve hatta yeni tedavilere yol açabilir. Fakat bu alandaki çalışmalar şimdi yeni başladı.

Tümörlerde yaşayan mikroplar, kanserin nedeni ve tedavisiyle ilgili ne çeşit ipuçları veriyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İYİ VE BERBAT HUYLU OLMAK ÜZERE İKİYE AYRILIYOR

Yumuşak doku tümörlerinin ikiye ayrıldığını hepsinin kanser olmadığını söyleyen Medikal Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Celaletdin Camcı hususla ilgili detaylı bilgilendirmelerde bulundu.

Prof. Dr. Celaletdin Camcı birinci olarak yumuşak doku tümörleri ile ilgili yaptığı tanımlamada şunları söyledi:

“Yumuşak doku tümörleri bedenimizin bağ dokusu diye isimlendirdiğimiz, içerisinde kemik, kas üzere iskelet sisteminin de bulunduğu dokulardan kaynaklanan tümörlerdir. Bu tümörler çok sayıda tümörü kapsar. Yani bağ dokusunu oluşturan yapılar içerisindeki lifler, ligamanlar, kas, kemik ve kıkırdak dokusunun her birinin birbirinden farklı tümör özellikleri ve kanser tipleri vardır. Ve genel olarak düzgün ve makûs huylu olmak üzere ikiye ayrılırlar. Âlâ huylu tümörler ekseriyetle lokal olarak kalmak eğilimindedirler, etrafı bir kapsül ile çevrilidir, yayılma eğilimi göstermezler ve uzak metastaz yapmazlar. Tespit edildiklerinde bunları cerrahi olarak çıkarılması ile hasta sıhhatine kavuşur. Makus huylu tümörler ise bunun bilakis tekrar bedenin değişik yerlerinde şişlikler ve kitleler oluştururlar ancak bunun yanı sıra kan, lenf bezi ya da komşuluk yoluyla başka uzak organlara bile yayılarak genişleme eğilimi gösterirler. Bunlar için de uygulanacak olan tedavi yolları de epeyce farklı yaklaşımlar içermektedir.”

“İLK BAŞLARDA AĞRISIZ OLDUĞU İÇİN ÖNEMSENMİYOR”

Tüm bedenin bağlarla kaplı olduğunu bu yüzden de rastgele bir yerde çıkan şişliğin tümör olabileceğine de dikkat çeken Prof. Dr. Camcı, “Vücudun rastgele bir yerinde bu şişlikler ortaya çıkabilirler. Zira bedenimizin diş dışında her yerinde bağ dokusu vardır. Münasebetiyle bağ dokusunu, yumuşak doku diye isimlendirdiğimiz yapıları ilgilendiren bütün yerlerde bu tümör gelişmeleri olabilir. Ekseriyetle bedenin bir bölgesinde bir şişlik ortaya çıkmasıyla başlar. Birinci başlarda ağrısızdır ve eklem işlevlerini bozmaz. Bu yüzden bireyler bu şişlikleri çok önemsemeyebilirler.

Fakat vakit içerisinde bu kitlelerin büyümesiyle, etrafına baskı yapması ya da kemik ve hudut yapılarında yapmış olduğu hasara bağlı olarak önemli şiddette ağrıların yahut işlev bozukluklarının ortaya çıkmasıyla doktora gidilir. Bu sürece gelinince de artık kanserin ilerlemiş evresine gelmiş oluruz. Hasebiyle bedenin olağanda olmaması gereken bir yerinde ortaya çıkan bir kitlenin ya da şişliğin farkına varılması halinde kişi alarma geçmeli ve kesinlikle bir doktora gözükmelidir. Bu kitle illa makûs huylu olmak zorunda değil, fakat biz bunu tabip olarak da el ya da göz muayenesi ile de anlamayız. Bunun için daha ileri tetkiklerin gerekirse de biyopsi süreçlerinin yapılması ve buna nazaran teşhis konulması gerekir” biçiminde konuştu.

NÜFUS VE TOKSİT HUSUS KULLANIM ARTIŞI BİRİNCİ SIRADA

Sebepleri ortasında şimdi çok net bir tanımlamanın olmadığını ancak nüfus artışına ve toksit unsurlara dikkat çeken Camcı, “Son yıllarda kanserin her cinsinde bir artış var. Bu artışa bağlı olarak yumuşak dokuyu ilgilendiren sarkom diye isimlendirdiğimiz tiplerde de artış var. Bunun gelişimi ile ilgili sistemlere baktığımızda en kıymetli faktörün etraf kirliliği, beslenme faktörleri ve ömür standartlarındaki bozuklukların oluşturmuş olduğu bedendeki yüklenmelerin ve bedenin da bunu tamir etme kapasitesinin bu sıkıntılarla baş edememesinden kaynaklanan dengesizliklerin ortaya çıkardığı bir sonuç olduğunu söyleyebiliriz.

Sarkomların da artışı bir taraftan nüfusun bir taraftan da insanların hayatları boyunca toksit hususlara maruziyetinin artmasının sonucu olabilir. Ancak spesifik olarak bir sebep ortaya koymak çok mümkün değildir. Radyasyonun artışı da tıpkı biçimde kelam konusu. Tabi ki radyasyon yalnızca sarkomlarla ilgili değil lösemilerden, tiroid kanserine kadar çok fazla sayıda kansere sebep olabilmektedir” formunda konuştu.

“HASTALARIN ÖMRÜNE HEM KALİTE HEM DE MÜHLET KATMAK MÜMKÜN”

Son olarak teşhis ve tedavi formülleri hakkında da ayrıntılı bilgilendirmelerde bulunan Camcı, “Her kanserde olduğu üzere bilhassa yumuşak doku kanserleri olan sarkomların çabucak tamamında hastalar radyolojik ve nükleer tıpla ilgili yapmış olduğumuz tetkiklere bağlı olarak ve muayene bulguları ile birlikte evrelendirilir. 1 ve 2 üzere evreler erken evrelerdir ve bu evrelerde yapılacak cerrahi ile tümörün ortadan kaldırılması ile hasta şifaya kavuşabilir.

3. evre lokaller evresi 4. evre ise uzak organlara metastaz yapmış evredir. Ve bu evrelerdeki tedavi yaklaşımları hastaya nazaran değişir. Ağrılı, işlev kaybına yahut kırığa neden olmuş rastgele bir kitle ve bası kelam konusu ise öncelikle bunun cerrahi olarak ortadan kaldırılması mümkündür. Gerisinden kemoterapi teknikleri ile ve muhakkak oranda radyoterapi teknikleriyle hastalığın denetim altına alınması kelam bahsidir. Son yıllarda da akıllı ilaç ve amaca yönelik tedaviler ismi altında geliştirilen tedavi usulleri var. Bu prosedürlerle hastaların bilhassa bağışıklık sistemi üzerine modülasyonlar sağlayarak kişinin kendi kendisini tekrar güzelleştirmesini tetikleyerek tedavileri yapmak ve hastaların hayatına hem kalite hem de müddet katmak mümkün olmaktadır. Yani bu cins hastaların tedavisi teşhisten başlayarak çok sayıda tıp branşının birlikte yürüttüğü tedaviler bütünüdür” diyerek kelamlarını sonlandırdı.

Bedeninizdeki ufacık bir şişlik bile kanserin habercisi olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.